ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
Học viên: Nguyễn Thị Hạnh Quyên
Lớp: Pháp luật về quyền con người
ĐỀ TÀI
Bảo vệ quyền con người trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự ở
Việt Nam
Đề cương Luận văn thạc sĩ
Ngành: Luật
Chuyên ngành: Pháp luật về quyền con người
Mã số:
Đề xuất người hướng dẫn: Trịnh Tiến Việt
Hà Nội - 2013
1.Đặt vấn đề
1
1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Chúng ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do
dân, vì dân. Một nhà nước mà ở đó, quyền con người được tôn trọng và bảo
vệ không chỉ dừng lại ở các tuyên bố chính trị, ghi nhận trong Hiến pháp,
pháp luật mà còn được bảo vệ trong thực tế. Quyền con người là một giá trị
thiêng liêng bất khả tước đoạt. Nó hiện hữu trong nhiều lĩnh vực của đời
sống trong đó có lĩnh vực tố tụng hình sự. Không phổ biến, không rộng lớn,
không diễn ra hàng ngày hàng giờ như các lĩnh vực hành chính, kinh tế,
môi trường…., nhưng có thể nói, quyền con người trong tố tụng hình sự lại
dễ bị xâm phạm và bị tổn thương nhất và hậu quả để lại cũng nghiêm trọng
nhất khi nó động chạm đến quyền được sống, quyền tự do và sinh mệnh
chính trị của một cá nhân. Bởi lẽ, tố tụng hình sự với tư cách là quá trình
nhà nước đưa một người ra xử lý trước pháp luật khi họ bị coi là tội phạm
luôn thể hiện đậm đặc tính quyền lực nhà nước với sức mạnh cưỡng chế
nhà nước, với sự thiếu quân bình về thế và lực của các bên tham gia qua hệ
TTHS mà sự yếu thế luôn thuộc về những người bị buộc tội. Chính vì vậy,
- Nghiên cứu kinh nghiệm của pháp luật quốc tế về bảo đảm quyền
con người trong TTHS;
- Kiến nghị những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp
luật tố tụng hình sự Việt Nam và tăng cường bảo đảm quyền con người ở
giai đoạn điều tra trong hoạt động tố tụng hình sự.
1.3. Tính mới và đóng góp của đề tài.
Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan nhà
nước trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật có liên quan (đến chủ đề
của luận văn). Ngoài ra, luận văn còn có thể dùng làm tài liệu tham khảo
cho hoạt động giảng dạy, nghiên cứu ở Khoa Luật ĐHQG Hà Nội và các cơ
sở đào tạo khác ở Việt Nam.
3
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Bộ luật tố tụng hình sự 2003.
- Thực tiễn tố tụng từ năm 2007 đến nay (theo Bộ luật tố tụng hình
sự hiện hành);
Tổng quan tài liệu:
Trong khoa học pháp lý nước ta cũng như quốc tế, vấn đề bảo đảm
quyền Con người nói chung, quyền con người trong hoạt động tư pháp
cũng như quyền con người trong tố tụng hình sự đã được nhiều tác giả
nghiên cứu từ các góc độ và với các mức độ khác nhau. Các công trình
nghiên cứu đã công bố có thể được phân thành các nhóm sau đây:
- Từ góc độ nghiên cứu về bảo đảm quyền con người nói chung trong
Nhà nước pháp quyền có các công trình "Quyền con người trong thế giới
hiện đại" của nguyên Giám đốc trung tâm quyền con người của Học viện
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh GS.TS. Hoàng Văn Hảo và Phạm Ích
Khiêm; công trình "Một số suy nghĩ về xây dựng nền dân chủ ởViệt Nam
hiện nay" của Đỗ Trung Hiếu.
- Từ góc độ pháp luật chuyên ngành, cũng đã có nhiều công trình về
bảo vệ quyền con người trong lĩnh vực tư pháp hoặc tư pháp hình sự được
Andrews).
Đánh giá chung về các công trình đã được công bố có nội dung đề
cập đến vấn đề bảo vệ quyền con người nói chung, trong tố tụng hình sự
nói riêng mà tác giả được tiếp cận, tác giả thấy rằng chưa có một công trình
khoa học nào tiếp cận một cách toàn diện, hệ thống, đồng bộ về vấn đề bảo
đảm quyền con người trong tố tụng hình sự. Nhiều vấn đề lý luận quan
trọng như thế nào là bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự, cơ
chế bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự như thế nào, các biện
pháp bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự ra sao nói chung và
5
trong giai đoạn điều tra nói riêng… còn bị bỏ ngỏ hoặc đã được đề cập ở
mức độ nhất định nhưng còn thiếu đồng bộ, thiếu thống nhất.
Nhận thấy đây là một vấn đề khó nhưng rất quan trọng cả về lý luận
và thực tiễn; hơn nữa vấn đề này lại chưa được nghiên cứu một cách toàn
diện, hệ thống, nên tác giả quyết định chọn đề tài : “Bảo vệ quyền con
người trong giai đoạn điều tra các vụ án hình sự ở Việt Nam” làm luận
văn thạc sỹ của mình.
2. Nội dung, địa điểm và phương pháp nghiên cứu
2.1 Nội dung nghiên cứu
Bảo vệ quyền con người bằng các quy định về giai đoạn điều tra
trong Luật TTHS Việt Nam.
2.2 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa
Mác-Lênin (duy vật biện chứng và duy vật lịch sử), tư tưởng Hồ Chí Minh
và các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về Nhà nước và Pháp luật, về
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, về bảo đảm quyền con người.
Việc nghiên cứu được thực hiện từ góc độ lý luận chung về quyền con
người nói chung và từ góc độ tố tụng hình sự nói riêng.
Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng là phân tích, tổng
hợp, lịch sử, so sánh, thống kê v.v
Xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ
đề cương
1 tháng
3
Viết luận văn và trình dự thảo
cho giáo viên hướng dẫn
6 tháng
4
Hoàn thiện dự thảo theo yêu cầu
của giáo viên hướng dẫn
3 tháng
5
Chuẩn bị và bảo vệ luận văn
1 tháng
5. Tài liệu tham khảo.
- Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị (ICCPR 1966)
- Bộ luật tố tụng hình sự 2003.
7
- Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự năm 2004
- Bộ Chính trị (2002), Nghị Quyết số 08- NQQ/TƯ ngày 02/1/2002
về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới.
- Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Lã Khánh Tùng (đồng chủ
biên) Giáo trình Lý Luận nhà nước và pháp luật, nxb ĐH Quốc gia Hà Nội
- Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Tố tụng hình sự Việt
Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội 2011.
- PGS, TS Nguyễn Huy Thuật, PGS.TS Nguyễn Văn Nhật (2005), Sổ
tay điều tra hình sự, Nxb Công an nhân dân.
- PGS. Ngũ Hồng Quang. Nghiên cứu so sánh về điều tra trong Luật
Tố tụng hình sự của Trung Quốc và Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội 2011.
8