MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lịch sử đã chứng minh rằng, sự thành bại hay thịnh suy của một dân
tộc, một quốc gia phụ thuộc rất nhiều vào việc giáo dục, đào tạo bồi dưõng
đội ngũ trí thức. Nguy cơ tụt hậu trong cuộc chạy đua ở thế kỷ XXI thực
chất là cuộc chạy đua về trí tuệ và phát triển giáo dục. Ở bất kỳ thời đại nào
nguồn lực con người luôn là vị trí trung tâm, là động lực của sự phát triển
xã hội. Trong đó thế giới quan khoa học và năng lực tư duy của con người
là yếu tố cơ bản của sự nghiệp giáo dục, sự nghiệp “trồng người”.
Ph.Ăngghen cho rằng, một dân tộc muốn đứng vững trên đỉnh cao của khoa
học thì không thể không có tư duy lý luận.
Bước vào công cuộc đổi mới trong xu thế hội nhập diễn ra mạnh mẽ,
đồng thời với việc nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ tương xứng
với trình độ khu vực và thế giới, là hàng loạt những vấn đề đặt ra đối với nền
giáo dục nước ta như: Làm thế nào để sinh viên Việt nam có đủ trình độ và
niềm tin để gánh vác sứ mệnh vẻ vang của dân tộc là xây dựng thành công
Chủ nghĩa xã hội, làm thế nào để họ định hướng tư tưởng đúng trong đời
sống xã hội… trong thời gian học tập cũng như ra công tác sau này. Từ đây
có thể suy ra tầm quan trọng hàng đầu của sự nghiệp giáo dục và đào tạo
sinh viên về các mặt chính trị, tư tưởng, đạo đức lối sống và phát triển năng
lực tư duy lý luận. Với tư cách thế giới quan và phương pháp luận cho các
khoa học, triết học Mác – Lênin có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong quá
trình xác lập các phẩm chất đó cũng như lý tưởng sống của mỗi sinh viên.
Trước sự phát triển và tác động của cuộc cách mạng khoa học - công
nghệ hiện đại, với lượng tri thức tăng lũy tiến với tốc độ lớn như hiện nay
thì việc dạy và học khép kín theo chương trình của tất cả các môn học nói
chung và triết học Mác – Lênin nói riêng là chưa phù hợp với xu hướng
giáo dục - đào tạo trên thế giới.
1
Để tạo ra được nguồn lực lao động có trình độ chuyên môn cao, tư
duy sáng tạo và năng động, thích ứng một cách tích cực với thị trường thì

Thực tế trong giảng dạy môn triết học Mác - Lênin ở trường Đại học
Tây Bắc, một vấn đề luôn được giảng viên và sinh viên quan tâm là làm thế
nào để nắm bắt được môn triết học Mác- Lênin? Vấn đề không đơn giản là
sự nhồi nhét của người dạy và người học cố gắng thuộc lòng những nguyên
lý, quy luật phổ biến của khoa học này đã được trình bày trong giáo trình.
Để hiểu được nội dung và thực chất của Triết học Mác - Lênin thì trước
hết phải coi nó là một triết học có sự: “Sự thống nhất giữa tính khoa học và
tính cách mạng trong triết học”. Cả người dạy và người học phải gắn
những nguyên lý chung của triết học với thực tiễn và phân tích được những
vấn đề cuộc sống đã, đang và sẽ xảy ra. Bản chất của Triết học Mác không
chỉ là giải thích thế giới vấn đề là ở chỗ cải tạo thế giới, các kết luận triết
học không chỉ đơn thuần là lời giải đáp lý luận về các sự vật, hiện tượng, sự
kiện nào đó mà nó là cơ sở lý luận có giá trị định hướng cho việc xác định,
giải quyết những vấn đề ở mọi lĩnh vực khác nhau.
Như vậy, triết học một mặt đòi hỏi người học phải có một trình độ tư
duy trừu tượng và khái quát nhất định, có lối sống thực tế, kiến thức liên
môn rộng, và điều khó khăn nhất đối với hầu hết sinh viên là lần đầu tiên
được tiếp xúc với tri thức triết học (thực ra các em đã được học ở trường
phổ thông, nhưng là kiến thức sơ đẳng với đa số giáo viên dạy kiêm nhiệm,
chéo ban), năng lực nhận thức chưa hoàn thiện, nhất là tính độc lập trong tư
duy và cách thức chuyển hóa tri thức của người dạy thành tri thức của
người học, với giảng viên thì ít quan tâm đến việc hướng dẫn phương pháp
tự học, tự nghiên cứu cho sinh viên một cách một cách chuyên nghiệp,
khoa học, do đó chưa hình thành kỹ năng chủ động, độc lập trong việc
khám phá tri thức triết học - vốn là môn học có tính trừu tượng cao. Tất cả
điều trên dẫn đến kết quả học tập môn học này ở trường Đại học Tây Bắc
còn rất thấp.
3
Xuất phát từ những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra nói trên, tôi
lựa chọn đề tài: “Hướng dẫn phương pháp tự học môn triết học Mác -

vận động của nền giáo dục Việt Nam cũng từng bước tiếp cận và đổi mới
theo nền giáo dục tiên tiến của các nước phát triển, nhưng đổi mới dạy và
học như thế nào để vừa đảm bảo tính hiện đại, vừa phải phù hợp với điều
kiện hoàn cảnh nước ta, rất nhiều tác giả như Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc
Bảo, Trần Bá Hoành... đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị cả về
phương diện lý luận và thực tiễn về vấn đề nâng cao chất lượng dạy học
thông qua tự học và hướng dẫn tự học. Mới nhất, trong thời gian vừa qua
có nhiều đề tài khoa học, luận văn thạc sỹ và luận án tiến sỹ tập trung
nghiên cứu nội dung này như:
- Luận án tiến sỹ của tác giả Nguyễn Thị Tính (2004) “Các biện pháp
tổ chức hoạt động tự học môn Giáo dục cho sinh viên các trường sư phạm”.
- Luận văn thạc sỹ của tác giả Đinh Thị Cúc (2006) “Hướng dẫn
phương pháp tự học học phần chủ nghĩa duy vật biện chứng môn triết học
Mác - Lênin cho sinh viên trường Cao đẳng kinh tế - thương mại Hà Tây”.
- Luận văn thạc sỹ của tác giả Trần Văn Bằng (2007) “Hướng dẫn
phương pháp tự học môn triết học Mác - Lênin cho sinh viên trường Cao
đẳng công nghiệp Sao Đỏ”…
Như vậy, vấn đề tự học và hướng dẫn tự học đã được nhiều nhà khoa
học, nhà giáo dục nghiên cứu ở nhiều khía cạnh, trình độ khác nhau, tất cả
đều cố gắng tập trung làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn của tự học,
chỉ ra thực trạng, tầm quan trọng cũng như giải pháp khác nhau của hoạt
động tự học và hướng dẫn tự học đối với sinh viên một số trường Đại học,
Cao đẳng.
Tuy nhiên vấn đề hướng dẫn phương pháp tự học môn triết học Mác
- Lênin ở trường Đại học Tây Bắc còn là một vấn đề mới. Là một trường
Đại học mang đậm tính đặc thù vùng, phát triển từ trường Cao đẳng sư
phạm mới được 8 năm thì vấn đề phương pháp tự học tự nghiên cứu của
5
sinh viên chưa được giảng viên và sinh viên quan tâm đúng mức, do đó gặp
rất nhiều khó khăn trong việc thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy

- Phương pháp điều tra
- Phương pháp phỏng vấn, trò chuyện
- Phương pháp chuyên gia
- Thực nghiệm sư phạm
6. Đóng góp mới của tác giả
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài, thực trạng và
nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng phương pháp và hiệu quả của việc
tự học, tự nghiên cứu của sinh viên trường Đại học Tây Bắc còn thấp.
- Tiến hành thực nghiệm để so sánh đối chứng, xác định những khó
khăn, thuận lợi và tính khả thi của các biện pháp đã đề ra.
- Đề xuất một số hoạt động, biện pháp hướng dẫn phương pháp tự
học môn triết học Mác – Lênin ở trường Đại học Tây Bắc.
- Rút ra quy trình và các điều kiện cần thiết để thực hiện các biện
pháp hướng dẫn phương pháp tự học môn triết học Mác - Lênin tại trường
Đại học Tây Bắc.
7
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA HƯỚNG DẪN
PHƯƠNG PHÁP TỰ HỌC MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
1.1. Lý luận về tự học và hướng dẫn phương pháp tự học
1.1.1. Khái niệm và ý nghĩa của tự học
* Khái niệm tự học
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học lý luận dạy học trong
những năm gần đây, vấn đề tự học tự nghiên cứu đã được nhiều nhà khoa học
nghiên cứu và đưa ra bàn luận, trong nhiều tài liệu, công trình khoa học của
mình các học giả đã đưa ra nhiều quan niệm, định nghĩa khác nhau xoay
quanh vấn đề này, sau đây là một số định nghĩa theo tôi là sâu sắc và cơ bản:
- Theo Giáo sư Đặng Vũ Hoạt và Phó giáo sư Hà Thị Đức trong cuốn
“Lý luận dạy học đại học” thì “Tự học là một hình thức tổ chức dạy học cơ

nhiều lần hoặc cứ liệu, suy luận mang tính chủ quan của cá nhân…
Tuy nhiên quá trình tự nghiên cứu này kết quả sẽ đi đến sự sáng tạo và
phát minh ra các tri thức khoa học mới, hình thức tự học này phải được dựa
trên nền tảng cá nhân nắm vững tri thức cơ bản lĩnh vực đó và đặc biệt phải
có một niềm tin mạnh mẽ, sự khao khát, say mê khám phá tri thức mới. Đạt
tới trình độ tự học này người học đã vươn tới hình thức cao nhất của nghiên
cứu khoa học, không thầy hướng dẫn mà vẫn có thể tổ chức có hiệu quả
hoạt động nhận thức của mình.
- Cách thức 2: Tự học có thầy ở xa hướng dẫn.
Đây là hình thức tự học mới nhưng do phù hợp với thời đại nên được
ứng dụng khá phổ biến trên thế giới cũng như Việt Nam, mặc dù thầy ở xa
nhưng vẫn có sự trao đổi thông tin giữa thầy và trò bằng các phương tiện
trao đổi thông tin dưới dạng Fax, email… nhằm phản ánh, cung cấp thông
tin và giải đáp các thắc mắc, kiểm tra, đánh giá,...hình thức này được sử
dụng nhiều đặc biệt là Hệ đào tạo từ xa.
9
- Cách thức 3: Tự học có thầy trực tiếp hướng dẫn một số tiết trên lớp,
sau đó sinh viên về nhà tự học dưới sự hướng dẫn gián tiếp của giáo viên
Trong quá trình học tập trên lớp, người thầy có vai trò là nhân tố hỗ
trợ, chất xúc tác thúc đẩy và tạo điều kiện để trò tự chiếm lĩnh tri thức. Trò
với vai trò là chủ thể của quá trình nhận thức: chủ động, tự giác, tích cực
tham gia vào quá trình học tập. Trong mối quan hệ giữa người thầy và sinh
viên thì sinh viên là chủ thể cơ bản và quyết định của quá trình khám phá
tri thức. Trong quá trình tự học, tuy người học không trực tiếp trao đổi
thông tin với thầy, nhưng dưới sự hướng dẫn gián tiếp của thầy, người học
phải phát huy tính tích cực, chủ động tự sưu tầm tài liệu, sắp xếp kế hoạch
nghiên cứu để hoàn những yêu cầu do giáo viên đề ra.
Nội dung tự học của người học theo hình thức này liên quan trực tiếp
với yêu cầu của giảng viên môn học, được giảng viên định hướng về nội
dung, mục đích yêu cầu và phương pháp tự học theo một quy trình khoa

tặng cho hoặc truyền đạt đến bất kỳ một người nào sự phát triển và giáo
dục. Bất cứ ai mong muốn được phát triển và giáo dục cũng phải phấn đấu
bằng sự hoạt động của bản thân, bằng sức lực của chính mình. Anh ta chỉ
có thể nhận được từ bên ngoài sự kích thích mà thôi…Vì thế, sự hoạt động
tự lực là phương tiện và đồng thời là kết quả của sự giáo dục” [24, Tr.118]
Vì vậy, có thể khẳng định vai trò của hoạt động tự học luôn giữ một vị
trí rất quan trọng trong quá trình học tập của người học. Tự học là yếu tố
quyết định chất lượng và hiệu quả của hoạt động học tập của chính cá nhân
người học.
Ở bậc Đại học đòi hỏi sinh viên phải tiếp thu một lượng kiến thức lớn
và chuyên sâu, cho nên ngoài thời gian học trên lớp sinh viên phải tự học,
tự nghiên cứu ngoài giờ lên lớp để mở rộng và đào sâu tri thức. Cũng chính
thông qua hoạt động tự học này đã giúp rất nhiều cho sinh viên trong quá
trình học tập, tự học giúp sinh viên nắm vững tri thức, kỹ năng kỹ xảo và
nghề nghiệp trong tương lai. Chính trong quá trình tự học sinh viên đã từng
11
bước biến vốn kinh nghiệm của loài người thành vốn tri thức riêng của bản
thân, mở rộng kiến thức, củng cố ghi nhớ vững chắc tri thức, khơi dậy được
năng lực của bản thân, biết vận dụng tri thức vào giải quyết các nhiệm vụ
học tập mới. Ngoài ra tự học còn giúp sinh viên có được hứng thú, thói
quen và phương pháp tự học thường xuyên để làm phong phú thêm, hoàn
thiện thêm vốn hiểu biết của mình. Giúp họ tránh được sự lạc hậu trước sự
biến đổi không ngừng của khoa học và công nghệ trong thời đại ngày nay,
đặc biệt là định hình phẩm chất cần thiết của một nhà khoa học đó là nghị
lực, kiên trì và tính độc lập trong nghiên cứu.
Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là hạ thấp vai trò của giảng
viên và tập thể sinh viên trong nhà trường. Các lực lượng này có tác dụng
lớn trong việc động viên khuyến khích hướng dẫn sinh viên tự học một
cách đúng hướng và hiệu quả.
Như vậy, muốn nâng cao chất lượng học tập của sinh viên trường Đại

việc giáo dục là một công việc không chỉ của một cá nhân người dạy nào
mà là vấn đề đang được cả ngành giáo dục và xã hội quan tâm.
Thực tế qua các cuộc thi quốc tế cho thấy, chỉ số thông minh của học
sinh, sinh viên Việt Nam không phải là thấp nhưng vấn đề là quy trình giáo
dục của chúng ta có khơi dậy và phát huy được khả năng tự học, tiềm lực
tư duy của thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên trong các trường đại học, cao
đẳng hiện nay hay không. Một người thầy giỏi không phải chỉ uyên thâm
trong chuyên môn mà phải là người hướng dẫn khoa học để người học phát
triển được hết năng lực tư duy của mình, nói cách khác người thầy phải là
người hướng dẫn, giúp đỡ họ có được phương pháp tự học khoa học và
đúng đắn.
Theo GS Nguyễn Cảnh Toàn: “Hướng dẫn tự học chủ yếu là hướng dẫn
tư duy trong việc chiếm lĩnh kiến thức, hướng dẫn tự phê bình về tính cách
trong quá trình chiếm lĩnh kiến thức. Đó là tự học có hướng dẫn” [21, Tr.61]
13
Trong luận án tiến sỹ của mình, tác giả Hoàng Hữu Niềm có đưa ra
quan niệm về hướng dẫn tự học khá xúc tích và hợp lý, đó là: “Hướng dẫn
tự học là sự hỗ trợ của giảng viên trong việc định hướng, tổ chức và chỉ đạo
nhằm giúp người học tối ưu hoá quá trình tự lực chiếm lĩnh kiến thức, hình
thành kỹ năng, kỹ sảo thông qua đó để hình thành và phát triển nhân cách
của họ.” [17, Tr.23]
Vậy ta có thể hiểu một cách chung nhất về hướng dẫn phương pháp tự
học: Là quá trình giúp đỡ của người dạy đối với người học, nhằm hình
thành ở người học những cách thức, con đường, phương tiện tự học, tự
nghiên cứu khoa học hợp lý và hiệu quả, qua đó giúp họ không ngừng nâng
cao chất lượng học tập và nghiên cứu khoa học của mình.
Trong quá trình dạy học, người giáo viên cần tăng cường sử dụng các
phương pháp dạy học tích cực nhằm khơi dậy hứng thú, tính sáng tạo, óc tò
mò khoa học cho người học; mặt khác bên cạnh việc trang bị cho người
học hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo thì cần đặc biệt chú ý hình thành cho

quả cao trước hết người sinh viên phải hiểu được tính chất, đặc điểm của
môn học - đó là một bộ môn vừa mang tính chất lý luận trừu tượng, khái
quát lại vừa có tính thực tiễn rất cao. Vì vậy, việc học tập môn Triết học
Mác – Lênin không chỉ đơn thuần là việc nắm vững những nguyên lý, quy
luật, những bài tập mang tính chất lý luận mà phải gắn liền với việc am
hiểu và nắm vững những kiến thức thực tế vận dụng lý luận để giải quyết
những vấn đề thực tiễn đặt ra.
Như vậy, để tự học tốt, vấn đề quan trọng trước tiên là người sinh viên
phải hiểu rõ được ý nghĩa, vị trí đặc thù của môn học trong hệ thống các
khoa học và đối với nghề nghiệp tương lai của mình, điều đó sẽ giúp họ
xây dựng được ý thức tự học và có ý chí khắc phục khó khăn trong quá
trình tự học. Để tự học môn triết học Mác – Lênin đạt hiệu quả thì việc xây
dựng phương pháp học tập khoa học và việc lựa chọn hình thức học tập
15
phù hợp có một ý nghĩa vô cùng quan trọng. Phương pháp tự học môn triết
học Mác – Lênin không chỉ đơn thuần là học lại máy móc vở ghi, bài giảng
của thầy mà người học còn phải làm quen với việc nghiên cứu, đọc các tài
liệu tham khảo, phải tìm hiểu thực tiễn lịch sử, chính trị - xã hôi, biết kết
hợp sáng tạo giữa lý luận và thực tiễn … để tạo cho mình vốn tri thức đặc
biệt là sự am hiểu những thành tựu của khoa học tự nhiên, biết vận dụng
những kiến thức triết học để lý giải và ngược lại những tri thức đó lại là cứ
liệu khoa học minh chứng cho những nguyên lý triết học.
Tuy nhiên để thực hiện được những yêu cầu trên là vấn đề khó đối với
sinh viên, nhất là sinh viên năm thứ nhất vì các em hầu hết là mới rời ghế
nhà trường phổ thông, vốn kiến thức nhìn chung mới chỉ dừng ở cấp độ
phổ thông chưa có sự khái quát và chuyên sâu về lý luận, khả năng tư duy
độc lập chưa cao, chưa định hình phương pháp tự học ở môi trường học
chuyên nghiệp và rõ ràng là vốn sống, vốn thực tế ít, tất cả những điều trên
sẽ gây khó khăn không nhỏ cho các em khi tiếp cận với học phần triết học.
Do đó, vai trò của giảng viên bộ môn triết học Mác - Lênin là rất quan

Bắc
Qua điều tra 150 sinh viên, chúng tôi chỉ nghiên cứu hoạt động tự học
của sinh viên của các lớp hệ Đại học với hình thức phát phiếu điều tra, chủ
yếu về các mặt: Nhận thức về vai trò của môn học, hứng thú học tập môn
học, động cơ học tập, thời gian, kế hoạch tự học, hình thức, phương pháp tự
học, kỹ năng tự học.
Kết quả thống kê đạt như sau:
* Nhận thức về tầm quan trọng của học phần triết học Mác – Lênin
17
Bảng 1.1: Vai trò của môn học triết học Mác - Lênin
STT
Vai trò của học phần triết học
Mác - Lênin
Số lượng
SV
Tỷ lệ
%
1 Rất quan trọng 35 23,33
2 Quan trọng 59 39,33
3 Bình thường 53 35,34
4 Không quan trọng 3 2
Nhìn vào bảng số liệu trên, chúng ta thấy rằng có 23,33% số sinh viên
được hỏi cho rằng triết học Mác – Lênin là một học phần rất quan trọng;
39,34% sinh viên cho rằng môn học này có vai trò quan trọng; 35,34% sinh
viên đánh giá đây là môn học có vai trò bình thường và 2% sinh viên chọn
mức độ không quan trọng.
Chúng ta luôn cho rằng học phần triết học Mác – Lênin là một môn học
có vai trò quan trọng cả về mặt lý luận và thực tiễn trong việc đào tạo sinh
viên. Tuy nhiên, qua số liệu điều tra thu được, ta thấy một điều rất rõ là sinh
viên trường Đại học Tây Bắc chưa thực sự nhận thức hết vai trò, ý nghĩa của

2 Quan trọng 56 37,33
3 Bình thường 58 38,67
4 Không quan trọng 4 2,67
Nhìn vào bảng số liệu chúng ta nhận thấy nhận thức của sinh viên
về vấn đề tự học môn triết học Mác – Lênin, cho là bình thường được các
em chọn nhiều nhất (38,67%); thứ hai là tiêu chí quan trọng (37,67%); thứ
ba là rất quan trọng (21,33%); sinh viên lựa chọn tiêu chí không quan trọng
là cuối cùng (2,67%). Số liệu trên cho thấy phần lớn sinh viên trường Đại
học Tây Bắc vẫn thụ động trong việc lĩnh hội kiến thức học phần triết học
Mác – Lênin, điều này là đi ngược lại với chủ trương của Bộ Giáo dục và
đào tạo là giảm tải 50% thời gian giảng lý thuyết trên lớp và chắc chắn đây
sẽ là nguyên nhân ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập môn học này
của sinh viên trường Đại học Tây Bắc.
* Thực trạng hứng thú tự học, tự nghiên cứu học phần triết học Mác –
Lênin của sinh viên trường Đại học Tây Bắc
Thực tế dạy học đã chứng minh rằng khi sinh viên có hứng thú với
môn học thì kết quả học tập thu được thường rất cao, bởi khi đó các em dồn
hết cả tâm trí, năng lực vốn có và sự nỗ lực của mình để tìm hiểu, khám
19
phá thế giới tri thức môn học. Ngược lại, nếu không khơi dậy tạo được sự
cảm hứng ở các em với môn học thì kết quả học tập thu được sẽ không đạt
như mong muốn.
Để tìm hiểu hứng thú của sinh viên đối với môn học, chúng tôi tiến
hành khảo sát vấn đề này, kết quả thu được là:
Bảng 1.3: Hứng thú tự học môn triết học Mác - Lênin
STT Hứng thú tự học môn triết học Mác – Lênin
Số lượng
SV
Tỷ lệ
%

1
Cố gắng học thuộc những kiến thức trong phạm
vi bài giảng của thầy
56 28
2
Kết hợp vở ghi với giáo trình lập dàn bài, đề
cương ôn tập
74 37
3 Học vở ghi kết hợp với đọc sách, tài liệu tham khảo 31 15,5
4 Đọc giáo trình trước khi nghe giáo viên giảng 24 12
5
Học liên hệ với thực tiễn qua các phương tiện
thông tin
15 7,5
Nhìn vào bảng số liệu ta thấy rằng: Kết hợp vở ghi với giáo trình lập
dàn bài, đề cương ôn tập được sinh viên sử dụng nhiều nhất khi tiến hành
tự học môn triết học Mác - Lênin (37%); thứ hai là phương pháp học thuộc
những kiến thức trong phạm vi bài giảng của thầy (28%); thứ ba là học vở
ghi kết hợp với đọc sách, tài liệu tham khảo (15,5%); thứ tư là đọc giáo
trình trước khi nghe giáo viên giảng (12%); thứ năm là học liên hệ với thực
tiễn qua các phương tiện thông tin (7,5%).
Kết quả thu được như trên đã nói lên một điều rằng những phương
pháp mà sinh viên trường Đại học Tây Bắc thường sử dụng để tự học môn
triết học Mác - Lênin phần lớn là những phương pháp quen thuộc và cũng
hay được các em sử dụng để tự học ở một số bộ môn khác.
Phương pháp tự học theo kiểu lập kết hợp với vở ghi và giáo trình để
lập dàn bài, đề cương ôn tập giúp sinh viên nắm vững tri thức cơ bản của
môn triết học Mác - Lênin, hay cách học học vở ghi kết hợp đọc sách, tài
liệu tham khảo sẽ giúp các em hiểu sâu sắc hơn các vấn đề triết học Mác –
Lênin, biết mở rộng phạm vi tri thức lĩnh hội thông qua tự tìm tòi, tự đào

bộ môn này của các em. Tác giả đã tiến hành phát phiếu điều tra những
22
nguyên nhân ảnh hưởng tới chất lượng tự học bộ môn này của sinh viên
trường Đại học Tây Bắc (200 sinh viên) qua một số chỉ số và thấy kết quả
như sau:
Bảng 1.5: Các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng tự học
không hiệu quả
STT Các nguyên nhân
Số lượng
SV
Tỷ lệ
%
1 Không có sự hướng dẫn tự học của giảng viên 3 1,5
2 Giảng viên có hướng dẫn tự học nhưng không phù hợp 12 6
Thiếu giáo trình, tài liệu tham khảo 5 2,5
3 Chưa có phương pháp tự học phù hợp với môn học 84 42
4 Do sinh viên chưa ý thức được vai trò của môn học 40 20
5
Không có sự kiểm tra thường xuyên của giảng viên
bộ môn
20 10
6 Hình thức dạy học còn đơn điệu, nhàm chán 15 7,5
7 Nội dung môn học trừu tượng, khó học 21 10,5
Qua kết quả thu được chúng ta nhận thấy rằng nguyên nhân có ảnh
hưởng lớn nhất đến kết quả tự học không hiệu quả môn triết học Mác –
Lênin của sinh viên theo ý kiến các em là do chưa có phương pháp tự học
phù hợp với môn học (42%); thứ hai là do sinh viên chưa ý thức được vai
trò của môn học (20%), các em thẳng thắn cho rằng cố học để thi cho qua;
thứ ba là nội dung môn học trừu tượng, khó học (10,5%) hầu hết sinh viên
khi được hỏi đều trả lời môn triết học là môn khoa học xã hội khó nhất, vì

học Mác – Lênin, nhiều giảng viên cũng quan tâm đến việc trao đổi với
sinh viên về một số phương pháp tự học, tự nghiên cứu, tuy nhiên tôi nghĩ
rằng điều mà các em cần nhất là một sự hướng dẫn cụ thể, thường xuyên và
phù hợp với môn học. Ở đại học, cao đẳng, điều quan trọng có ảnh hưởng
quyết định đến chất lượng dạy – học chính là do chất lượng tự học của mỗi
bản thân sinh viên. Vì vậy việc giúp đỡ cho sinh viên có được phương pháp
tự học hợp lý, tiện lợi để các em có thể học tập môn học thường xuyên, tự
giác, tràn đầy hứng thú đang là một vấn đề rất cấp bách.
24
Việc nắm bắt được các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng tự học
môn triết học Mác – Lênin có ý nghĩa hết sức quan trọng, đó sẽ là cơ sở để
chúng ta có những biện pháp tác động cần thiết giúp cho việc tự học của sinh
viên đạt được mục tiêu. Nói cách khác, khi không có sự am hiểu sâu sắc về
những nguyên nhân gây ra thực trạng hiện tại, không tận tâm đi vào tìm hiểu
những băn khoăn, trăn trở, những khó khăn mà sinh viên của chúng ta đang
gặp phải thì chúng ta không thể có được những biện pháp thiết thực để nâng
cao chất lượng dạy học bộ môn này trong nhà trường cao đẳng.
Thực tế qua trao đổi với các giảng viên giảng dạy bộ môn Giáo dục
chính trị nói chung và triết học Mác - Lênin nói riêng cho thấy, hầu hết các
giảng viên đều có nhận định về các nguyên nhân lớn nhất ảnh hưởng tới chất
lượng tự học môn triết học Mác – Lênin của sinh viên do các em chưa ý thức
được vai trò của môn học; thứ hai là nguyên nhân do sinh viên chưa có
phương pháp tự học; thứ ba là do nội dung môn học trừu tượng, khó học.
Vấn đề đặt ra là, cần phải có giải pháp giúp đỡ hữu hiệu để hoạt động
tự học của các em, có chất lượng hiệu quả, mỗi giảng viên bộ môn phải xác
định vấn đề tự học của sinh viên có ý nghĩa quyết định đến chất lượng
chung của hoạt động dạy học bộ môn này.
Vậy thực trạng giảng dạy và hướng dẫn phương pháp tự học học
phần triết học Mác - Lênin ở trường Đại học Tây Bắc như thế nào? Các
giảng viên thường gặp khó khăn gì khi hướng dẫn phương pháp tự học