B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH PHM NGC HUY

TÁC NG CA FDI TI TNG TRNG
KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH LUN VN THC S KINH T
Thành ph H Chí Minh - 2010

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH


















 Trang
PHN M U
1. Gii thiu 1
2. Vn đ và mc tiêu nghiên cu 2
3. Phm vi và phng pháp nghiên cu 3
4. Ý ngha ca đ tài 3
5. Gii hn ca nghiên cu 4
6. Kt cu ca lun vn 4

1.3.2.1 C ch sinh ra tác đng lan ta 12
1.3.2.2 ánh giá mc đ ca tác đng lan ta 15
1.4 Các nghiên cu đnh lng v tác đng ca FDI ti tng trng kinh t trên th
gii 16
 Kt lun chng I 19
CHNG II
PHÂN TÍCH THC TRNG THU HÚT VÀ S DNG VN FDI TI TP.HCM
GIAI ON 1988 – 2009
2.1 Tng quát tình hình thu hút FDI 20
2.2 Thu hút FDI theo ngành 28
2.3 Thu hút FDI theo đi tác đu t 30
2.4 ánh giá tác đng ca vic thu hút và s dng vn FDI ti TP.HCM 31
2.4.1 Tác đng tích cc 31
2.4.1.1 B sung ngun vn trong tng vn đu t ca TP.HCM 32 2.4.1.2 Góp phn chuyn dch c cu kinh t TP.HCM 34
2.4.1.3 Thúc đy vic chuyn giao công ngh và to hiu ng lan ta tích cc đn các
thành phn kinh t khác 35
2.4.1.4 Tham gia mng li sn xut toàn cu và m rng quan h đi ngoi 36
2.4.1.5 Góp phn phát trin c s h tng, to vic làm và gim nghèo 37
2.4.1.6 Thúc đy tng trng kinh t ca TP.HCM 38
2.4.1.7 Gia tng kim ngch xu
t khu cho TP. HCM 40
2.4.1.8 óng góp cho ngân sách TP.HCM ca khu vc FDI 41
2.4.2 Tác đng tiêu cc 43
2.4.2.1 Nhp khu công ngh lc hu và gây ô nhim môi trng 43
2.4.2.2 Tác đng “ln át” đu t ca các doanh nghip FDI đi vi các doanh nghip trong
nc 45
2.4.2.3 Nguy c ra tin và hot đng chuyn giá 46

4.2.1.3 Gii pháp v c s h tng 64
4.2.1.4 Gii pháp v ngun nhân lc 65
4.2.1.5 Công tác ci cách hành chính 65
4.2.1.6 Các gii pháp khác 66
4.2.2 Nhóm gii pháp đ thu hút FDI “sch” 68
4.2.2.1 Hoàn thin c ch chính sách v môi trng trong thu hút và qun lý FDI 69
4.2.2.2 Các bin pháp kinh t nhm hn ch ô nhim môi trng 70
4.2.3 Gii pháp v chng chuyn giá 72
 Kt lun chng IV 75
 Phn kt lun 76 DANH MC BNG


Trang Bng 2.1: D án FDI đc cp phép ti TP. HCM t nm 1988 đn 2009 23
Bng 2.2: FDI vào TP.HCM so vi c nc (2001 – 2009) 25
Bng 2.3: Quy mô vn ca các d án FDI còn hiu lc ti TP. HCM đn nm 2009 27
Bng 2.4: D án FDI còn hiu lc đn 31/12/2009 ti TP. HCM phân theo ngành kinh t
28
Bng 2.5: D án FDI còn hiu lc đn 31/12/2009 ti TP. HCM phân theo đi tác đu t
31
Bng 2.6: Vn đu t ca TP.HCM và ngun v
n FDI qua các nm 33
Bng 2.7: S lao đng ti TP. HCM và ti các DN FDI 37
Bng 2.8: óng góp ca FDI vào GDP ca TP.HCM 39
Bng 2.9: Tình hình đóng góp vào kim ngch xut khu ca các DN FDI 41

Biu đ 2.6: Vn đu t ca TP.HCM và ngun vn FDI qua các nm 33
Biu đ 2.7: Chuyn dch c cu kinh t TP.HCM 35
Biu đ 2.8: óng góp ca FDI vào GDP ca TP.HCM 39
Biu đ 2.9: óng góp ca FDI vào tng thu ngân sách ca TP.HCM 42 DANH MC T VIT TT












20. KT-XH : Kinh t – xã hi
21. M&A : Sáp nhp và mua li
22. TNDN : Thu nhp doanh nghip
23. TP.HCM : Thành ph H Chí Minh
24. UNCTAD : Hi ngh Liên Hp quc v Thng mi và Phát trin.
25. WTO : T chc thng mi th gii


LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu khoa hc ca riêng
tôi, không sao chép công trình ca ngi khác. Các s liu, thông tin đc
ly t ngun thông tin hp pháp, chính xác và trung thc.
Tôi chu hoàn toàn trách nhim nu có bt k s gian di nào trong
đ tài nghiên cu này.
TP. H Chí Minh, ngày 24 tháng 12 nm 2010
Tác gi
Phm Ngc Huy
1
PHN M U
1. Gii thiu
Hu ht các nhà kinh t trên th gii đu cho rng dòng vn đu t trc
tip nc ngoài có nh hng tích cc đn s tng trng kinh t ca nc nhn
đu t (host
country)
vì mt đc tính quan trng đi kèm vi vn đu t trc tip
nc ngoài (FDI) là vic áp dng công ngh tiên tin. Qua đó, hiu ng lan ta

thúc đy quá trình chuyn dch c cu kinh t ca mt quc gia hay mt đa
phng, quy mô vn đu t là ht sc quan trng. i vi nhng nc nghèo và
đang phát tri
n nh Vit Nam, ngun vn đu t nc ngoài càng có ý ngha hn
trong vic b sung ngun vn trong nc và tr thành đng lc quan trng cho
tng trng kinh t. Theo s liu thng kê, thi gian qua FDI đã có đóng góp
nht đnh vào GDP và tng kim ngch xut khu ca đt nc, đng thi kh
nng FDI có tác đng gián tip đn tng trng kinh t thông qua hiu ng lan
ta là vn đ cn nghiên cu.
Thành ph H Chí Minh vi vai trò là trung tâm kinh t ln, vi nhp đ
tng trng kinh t khá cao đã góp phn quan trng vào tc đ phát trin chung
ca c nc. Sau hn 20 nm thu hút đu t trc tip nc ngoài, TP. HCM đã
thu hút đc hn 4.024 d án đu t nc ngoài vi tng vn đng ký gn 29 t
USD. Vai trò ca FDI đi vi phát trin kinh t - xã hi ca Thành ph là ht sc
to ln, ngoài vic b sung ngun vn đu t, đy mnh xut khu, chuyn giao
công ngh, tng thu ngân sách, to vic làm,… FDI còn thúc đy vic hi nhp
sâu rng vào nn kinh t th gii. Tuy nhiên, bên cnh nhng thành tu đt đc,
FDI cng đem li cho Thành ph nhng hu qu không tt nh gây ô nhim môi
trng, gia tng áp lc lên h tng k thut đô th, to “bong bóng” bt đng sn,
làm xut hin gian ln thng mi và trn thu… Trên c s phân tích thc trng
tác đng ca FDI ti tng trng kinh t TP. HCM, đ tài kin ngh nhng gii
pháp đ thu hút FDI hng đn mc tiêu tng trng bn vng trong thi gian
ti.
2. Vn đ và mc tiêu nghiên cu
Trên th gii đã có nhiu nghiên cu đánh giá tác đng ca FDI ti tng
trng kinh t và thng s dng phng pháp phân tích đnh lng đ kim
đnh và lng hóa các tác đng này.  Vit Nam các nghiên cu v FDI nói
chung còn ít nghiên cu v tác đng ca FDI ti tng trng kinh t. a s các
nghiên cu v FDI  Vit Nam thng xem xét tác đng ca FDI đn tng trng
kinh t ch yu da vào t trng ca FDI so vi tng đu t xã hi và đóng góp

cho công tác xây dng chin lc thu hút FDI phù hp, đm bo tng trng bn
vng nn kinh t trong tng lai.
4
5. Gii hn ca nghiên cu
V mt không gian và thi gian, đ tài chn thành ph H Chí Minh giai
đon 1988 đn 2009 đ nghiên cu. D liu s dng là d liu th cp, ly t
nhiu ngun khác nhau: Niên giám Thng kê, Cc Thng kê thành ph H Chí
Minh, Website ca B KH&T, Website ca S KH&T và mt s ngun khác.
Trong phân tích đnh lng ch đi sâu phân tích tác đ
ng gián tip thông qua hiu
ng lan ta ca FDI ti tng trng kinh t, tác đng trc tip ca FDI ti tng
trng kinh t s dành cho nghiên cu tip theo.
6. Kt cu ca lun vn
Kt cu ca đ tài dài 76 trang, ngoài phn m đu, kt lun và ph lc, đ
tài gm 4 chng:
Chng I: Lý thuyt v FDI, tng trng kinh t và tác đng c
a FDI ti
tng trng kinh t.
Chng II: Phân tích thc trng thu hút và s dng vn FDI ti TP.HCM
giai đon 1988 - 2009.
Chng III: Tác đng lan ta ca đu t trc tip nc ngoài ti nng sut
lao đng ca các doanh nghip ti TP. HCM.
Chng IV: Tho lun v kt qu nghiên cu và kin ngh gii pháp nhm
thu hút FDI cho phát trin bn vng nn kinh t


- T chc Thng mi Th gii – WTO (World Trade Organization) cho rng
“u t trc tip nc ngoài xy ra khi mt nhà đu t t mt nc (nc ch đu
t) có đc mt tài sn  mt n
c khác (nc thu hút đu t) cùng vi quyn
qun lý tài sn đó. Phng din qun lý là th đ phân bit FDI vi các công c tài
chính khác. Trong phn ln trng hp, c nhà đu t ln tài sn mà ngi đó
qun lý  nc ngoài là các c s kinh doanh. Trong nhng trng hp đó nhà
đu t thng đc gi là công ty m và các tài sn đc gi là công ty con hay
chi nhánh công ty”.
1.1.2 Các hình thc đ
u t trc tip nc ngoài ti Vit Nam
1.1.2.1 Hp đng hp tác kinh doanh
Hp đng hp tác kinh doanh là vn bn ký kt gia hai bên hoc nhiu
bên quy đnh trách nhim và phân chia kt qu kinh doanh cho mi bên đ tin
hành đu t kinh doanh  Vit Nam mà không thành lp pháp nhân mi.
1.1.2.2 Doanh nghip liên doanh
Là doanh nghip mi đc thành lp trên c s góp vn hai bên hoc nhiu
bên Vit Nam và nc ngoài. Thi gian ho
t đng ti đa là 50 nm, trng hp
đc bit không quá 70 nm.

6

1.1.2.3 Doanh nghip 100% vn nc ngoài
Là doanh nghip thuc quyn s hu ca nhà đu t nc ngoài lp ti Vit
Nam, t t chc qun lý và chu trách nhim v kt qu hot đng kinh doanh ca
mình.
1.1.2.4 u t phát trin kinh doanh
Là hình thc mà nhà đu t nc ngoài thc hin phát trin hot đng kinh

có ranh gii đa lý xác đnh, chuyên sn xut công nghip và thc hin các dch v
7
h tr sn xut công nghip nhm thu hút nhng nhà đu t trong và ngoài nc
vào hot đng sn xut ra hàng hoá phc v cho xut khu và tiêu th ni đa.
1.1.3 FDI “sch” và vai trò ca FDI “sch” trong phát trin bn vng nn
kinh t
Hin nay, FDI không ch đc xem xét  khía cnh tích cc mà còn  khía
cnh tiêu cc. Mt khái nim mi thng đc đ cp đn hin nay là FDI “sch”
hay FDI “bn vng môi trng”. Khái nim này rt cn thit trong vic xem xét
tác đng ca FDI đn môi trng kinh t, xã hi và sinh thái.
Theo công trình nghiên cu “Thu hút FDI “sch” cho phát trin bn vng
nn kinh t Vit Nam” ca nhóm các tác gi PGS.TS Nguyn Th Liên Hoa, Trn
Phng Hng Hnh, Bùi Anh Chính thì FDI “sch” là “FDI phi hng đn s
tng trng bn vng ca nn kinh t”. C th bao gm:
- L
i ích kinh t: Ngun vn FDI mt khi đc tin hành đu t thì phi
đm bo li ích cho c nhà đu t và nc tip nhn đu t. i vi nhà đu t khi
tin hành đu t phi nhn đc các li ích kinh t nh ngun lao đng và nguyên
vt liu r hn, to ra đc li nhun trong quá trình đu t. i vi nc ti
p
nhn đu t phi đm bo tng trng kinh t cao, n đnh và bn vng; phát trin
sn xut theo hng thân thin môi trng, công nghip hóa, phát trin nông
nghip - nông thôn bn vng, phát trin công nghip sch.
- Li ích xã hi: thc hin đng b các bin pháp nhm các mc tiêu: tin
b và công bng xã hi; xóa đói gim nghèo; gii quyt vic làm, tng thu nhp;
nâng cao ch
t lng giáo dc, nâng cao dân trí, trình đ ngh nghip, chm sóc
sc khe…
- Bo v môi trng, x lý, khc phc ô nhim, phc hi và ci thin cht
lng môi trng, phòng chng cháy và cht phá rng; không khai thác tài nguyên

hi hn trong vic thu hút các ngun lc t bên ngoài mà đc bit là vn FDI. Tuy
nhiên, đ ngun vn này tht s phát huy hiu qu, đóng góp tích cc vào s phát
trin bn vng nn kinh t, chính quyn Thành ph bên cnh vic đy mnh thu
hút FDI cn thit phi tng cng các bin pháp qun lý ngun vn này.
1.2.2 o lng tng trng kinh t
 đo lng tng trng kinh t có th dùng mc tng trng tuyt đi, tc
đ tng trng kinh t hoc tc đ tng trng bình quân trong mt giai đon.
Mc tng trng tuyt đi là mc chênh lch quy mô kinh t gia hai k cn so
sánh. Tc đ tng trng kinh t đc tính bng cách ly chênh lch gia quy mô
kinh t k hin ti so vi quy mô kinh t k trc chia cho quy mô kinh t k
trc. Tc đ tng trng kinh t đc biu din bng công thc sau:
y = dY/Y × 100(%)
Trong đó: Y là qui mô ca nn kinh t
, và y là tc đ tng trng. Nu quy
mô kinh t đc đo bng GDP (hay GNP) danh ngha, thì s có tc đ tng trng
9
GDP (hoc GNP) danh ngha. Còn nu quy mô kinh t đc đo bng GDP (hay
GNP) thc t, thì s có tc đ tng trng GDP (hay GNP) thc t. Thông thng,
tng trng kinh t dùng ch tiêu thc t hn là các ch tiêu danh ngha. Tip sau
đây, chúng ta xem xét mt s nhân t c bn nh hng đn tng trng kinh t.
1.2.3 Các nhân t c bn nh hng đn tng trng kinh t

Có nhiu nhân t nh hng đn tng trng kinh t, nhng c bn có th
k đn nm nhân t sau đây:
1.2.3.1 Ngun nhân lc
Cht lng ca lao đng tc k nng, kin thc và k lut ca đi ng lao
đng là nhân t quan trng nht ca tng trng kinh t. Hu ht các nhân t khác
nh t
bn, tài nguyên, công ngh đu có th mua hoc vay mn đc nhng
ngun nhân lc thì không th. c bit, trong điu kin toàn cu hoá hin nay thì

đã có nhng đóng góp đáng k cho tng trng kinh t toàn cu. Nh trình bày
trên đây, mt trong nhng đc tính quan trng đi kèm vi vn đu t trc tip
nc ngoài là gia tng công ngh tiên tin. Do vy, kênh FDI chính là kênh quan
trng đ chuyn giao công ngh tiên tin cho n
c nhn đu t.
1.2.3.5 Qun lý nhà nc v kinh t
Qun lý nhà nc v kinh t thông qua các th ch và các t chc ca nn
hành chính nhà nc đ ch đo và qun lý các hot đng kinh t; do nhà nc tin
hành trên mi lnh vc khác nhau ca nn kinh t quc dân và bao gm mi thành
phn kinh t. Trong điu kin hin nay ca Vit Nam, qun lý nhà nc v
 kinh t
bao gm nhng ni dung ch yu nh đnh hng phát trin thông qua xây dng
chin lc quy hoch, các chng trình và k hoch nhm đm bo nhng cân đi
ch yu ca nn kinh t quc dân; to hành lang pháp lý bng cách ban hành và
hng dn, ch đo thc hin lut pháp, chính sách kinh t, ch đ qun lý kinh t,
các tiêu chun và đnh mc kinh t - k thu
t ch yu; to môi trng n đnh và
điu kin thun li v kinh t, chính tr, xã hi cho hot đng sn xut - kinh
doanh, to đng lc thúc đy kinh t; phân phi và phân phi li thu nhp quc
dân, điu tit thu nhp đ bo đm công bng xã hi…
Các nhân t nêu trên cng có nh hng ln đn dòng vn FDI thu hút vào
mt quc gia, đng thi dòng vn FDI khi xut hin trong nn kinh t, bn thân nó
li có nh hng trc tip hoc gián tip đn các nhân t này. ây chính là c ch
mà thông qua đó FDI tác đng ti tng trng kinh t ca nc tip nhn đu t.
11
Các kênh tác đng và c ch sinh ra tác đng ca FDI ti tng trng kinh t s
đc trình bày ngay sau đây.
1.3 Tác đng ca FDI ti tng trng kinh t
1.3.1 Các cách tip cn khác nhau
Theo cách tip cn rng, FDI to áp lc buc nc nhn đu t phi nâng

th nht là xác đnh c ch truyn tác đng và th hai là đánh giá mc đ ca các
tác đng này. Ngay sau đây, chúng ta s xem xét v mt lý thuyt tác đng lan ta
ca FDI ti tng trng kinh t xy ra nh th nào.
1.3.2 Lý thuyt v đánh giá tác đng lan ta ca FDI
1.3.2.1 C ch sinh ra tác
đng lan ta
S xut hin tác đng lan ta ca FDI có th lý gii qua s chênh lch v
trình đ phát trin gia các doanh nghip nc ngoài và doanh nghip trong nc.
S xut hin ca các doanh nghip nc ngoài, trc ht làm mt cân bng trên th
trng và buc các doanh nghip trong nc phi điu chnh hành vi ca mình
nhm duy trì th phn và li nhun. Vì vy, tác đng lan ta có th đc coi là kt
qu ca hot đng ca các công ty nc ngoài din ra đng thi vi quá trình điu
chnh hành vi ca các doanh nghip trong nc. S hin din ca các doanh
nghip FDI có th đc xem nh là tác nhân làm tng kh nng cnh tranh ca
nc nhn đu t, đng thi có th dn đn vic chuyn giao công ngh cho các
doanh nghip trong nc, giúp các doanh nghip này đt
đc mt s phân b
ngun lc hiu qu hn.
Các tác đng lan ta ca FDI có th nh hng ti nng sut ca các doanh
nghip trong nc. Do giá tr gia tng ca c nn kinh t đc to ra ch yu bi
các doanh nghip, nên có th hình dung ra mi quan h gián tip gia tng trng
và tác đng lan ta ca FDI. V c bn có bn kênh lan truyn tác
đng lan ta
nh sau:
- Kênh liên kt sn xut: xut hin khi có s trao đi hoc mua bán
nguyên vt liu hoc hàng hoá trung gian gia các doanh nghip FDI và các doanh
nghip trong nc. Loi tác đng này có th sinh ra theo hai chiu. Tác đng
thun chiu (forward effect) xut hin nu doanh nghip trong nc s dng hàng
hoá trung gian ca doanh nghip FDI. Tác đng ngc chiu (backward effect) có
th xut hin khi các doanh nghip FDI s dng hàng hóa trung gian do các doanh

có đ đ đón nhn s ph bin và chuyn giao công ngh hay không. Kuo và các
cng s (2010) cho rng mc đ ph bin và chuyn giao công ngh ph thuc rt
ln vào kh nng hp th ca các doanh nghip trong nc, đng thi khong
cách công ngh phù hp gia nc đu t và nc nhn đu t là mt yu t quan
14
trng đ hiu ng lan ta liên quan đn ph bin và chuyn giao công ngh có th
xy ra.

- Kênh cnh tranh: cng có ý ngha rt quan trng đi vi các nc đang
phát trin. S có mt ca doanh nghip FDI to ra tác đng cnh tranh cho các
doanh nghip trong nc. Tác đng này ph thuc vào cu trúc th trng và trình
đ công ngh ca nc nhn đu t. Hn na, trong nhi
u trng hp tác đng
cnh tranh ca FDI là rt khc lit trc khi nó mang li tác đng lan ta tích cc
khác. Chng hn, khi các doanh nghip FDI tung ra th trng mt loi sn phm
mi có tính cht thay th cho sn phm trc đây sn xut bi doanh nghip trong
nc, qua đó có th dn đn tình trng gim sn lng, thm chí nh hng ti s
tn ti ca doanh nghip trong nc. Kt qu là các doanh nghip trong nc b
tác đng hoc phi ri khi th trng hoc nu mun tn ti phi điu chnh nhm
thích nghi vi môi trng.
- Kênh di chuyn lao đng: là kênh tác đng liên quan đn trình đ lao
đng, xut hin khi các doanh nghip FDI tuyn dng lao đng ti nc nhn đu
t đm nhn các v trí qun lý, các công vic chuyên môn hoc tham gia vào hot
đng nghiên cu và phát trin ca công ty. Vic truyn bá kin thc có th din ra
thông qua kênh đào to  trong nc và ti công ty m. Tuy nhiên, tác đng lan
ta này ch tht s xy ra khi đi ng lao đng có trình đ này chuyn t doanh
nghip FDI sang làm vic ti các doanh nghip trong nc hoc t thành lp
doanh nghip và s dng nhng kin thc tích lu đc trong quá trình làm vic
cho các doanh nghip FDI vào công vic kinh doanh tip sau đó. Mc đ di
chuyn lao đng ph thuc vào nhiu yu t khác nh s phát trin ca th trng

đng ca các doanh nghip trong nc thông qua hiu ng lan ta.  kim đnh
s tn ti ca tác đng lan ta cn xem xét mi quan h gia mc đ tham gia ca
phía các DN FDI vào s thay đi nng sut lao đ
ng ca các doanh nghip trong
nc. Trong phân tích đnh lng, có th s dng nhiu ch s khác nhau đ c
lng cho mc đ tham gia ca phía các DN FDI. Các tiêu chí đ đo mc đ tham
gia ca doanh nghip FDI thng đc s dng là doanh thu đc to ra bi các
doanh nghip FDI trong ngành, t trng vn FDI trong ngành…
Mc dù s xut hin ca FDI trong ngành này có th tác đng gián tip ti
kt qu hot đ
ng kinh doanh ca các doanh nghip trong ngành khác, nhng đi
tng chu nh hng trc tip vn là các doanh nghip trong nc cùng ngành.
Do đó, tác đng lan ta có th nhn bit qua s thay đi v nng sut lao đng ca

Trích đoạn óng góp cho ngân sách TP.HCM ca khu vc FDI Nh p khu công ngh l chu và gây ô nh im môi tr ng C ntr ti nđ phát trin kin ht Thông tin chung vs l iu đánh giá kt qu hi quy mô hình

---