1
LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên chúng tôi xin cảm ơn Nhà trường Đại hoc Tôn Đức Thắng đã tạo điều
kiện thuận cho chúng tôi có đợt thực tập để nắm bắt được thực tế sản xuất.
Chúng tôi xin cảm ơn thầy cô giảng viên đã giúp chúng tôi có kiến thức để hiểu
được các lí thuyết và ứng dụng vào sản xuất thực tế.
Chúng tôi xin cảm ơn Ban giám đốc, trưởng phòng Ươm tạo Doanh nghiệp,
Th.S Nguyễn Cửu Thành Nhân, Th.S Lê Thị Hiền cùng các anh chị trong nhóm Công
nghệ tế bào thực vật đã tạo điều kiện thuận lợi để chúng tôi được tìm hiểu mô hình sản
suất thực tế, cũng như có điều kiện được thực hành và luyện tập các thao tác trong bộ
môn nuôi cấy mô thực vật, giúp chúng tôi tích lũy nhiều kinh nghiệm cho công việc
sau này.
Cuối cùng chúng tôi xin kính chúc Nhà trường, thầy cô và anh chị ở trung tâm
Ươm tạo Doanh nghiệp khu Nông nghiệp Công nghệ cao lời chúc sức khỏe và đạt
được nhiều thành công trong công việc và cuộc sống.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn!.
2
MỤC LỤC
3
Danh mục hình ảnh, sơ đồ
Sơ đồ 1.1 Cơ cấu tổ chức Khu nông nghiệp công nghệ cao
Sơ đồ 4.1 Quy trình pha môi trường nhân chồi. 29
Sơ đồ 4.2 Quy trình thao tác cấy chuyền lan.
Danh mục bảng biểu
4
Danh mục viết tắt
R&D Research & Development
NNCNC Nông nghiệp Công nghệ cao
TP Thành phố
HCM Hồ Chí Minh
NAA Naphthaleneacetic acid
CHƯƠNG 1.
GIỚI THIỆU
1. Tổng quan về Khu Nông nghiệp Công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh:
Khu Nông nghiệp Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh được xây dựng theo
Quyết định số 3534/QĐ-UB ngày 14 tháng 07 năm 2004 của Ủy Ban Nhân Dân TP.
Hồ Chí Minh. Địa điểm tại xã Phạm Văn Cội, huyện Củ Chi, nằm trên tuyến đường đi
địa đạo Củ Chi và cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh 44 km về phía Tây
Bắc, thuận tiện giao thông đi các tỉnh.
Hình 1.1 Sơ đồ mặt bằng tổng thể Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh
Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh có diện tích 88,17 ha với
tổng kinh phí đầu tư 152 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước, đang xây dựng cơ sở hạ tầng
thiết yếu, các công trình phục vụ quản lý hoạt động, bao gồm các công trình như giao
thông, thoát nước, cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải,văn phòng làm việc, nhà thí
nghiệm, hệ thống nhà kính, nhà lưới, nhà kho, nhà học tập và chuyển giao cộng nghệ,
hệ thống viễn thông,… Trải qua 5 năm hình thành và phát triển, Khu Nông nghiệp
Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh đã phát triển thành một Khu kinh tế kỹ thuật, thu hút
đầu tư trong và ngoài nước, huy động các nguồn lực khoa học công nghệ cao trong sản
7
xuất nông nghiệp. Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh được xây dựng
với mục tiêu tạo ra môi trường thuận lợi nhằm nuôi dưỡng các Doanh nghiệp mới
thành lập phát triển thành các Doanh nghiệp đủ năng lực cạnh tranh trên thương
trường.
Đây sẽ là cái nôi tập trung lực lượng sản xuất hiện đại, kết hợp sản xuất kinh
doanh với nghiên cứu, tiếp thu, chuyển giao, phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao ,
gây dựng tiềm lực về công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp cho vùng Đông Nam
bộ và Nam Bộ, cũng như cả nước, thúc đẩy công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông
nghiệp - nông thôn, là nơi đào tạo nguồn nhân lực cho sản xuất nông nghiệp ứng dụng
công nghệ cao.
Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh là nơi thu hút và quy tụ các
nguồn lực, năng lực công nghệ cao trong nông nghiệp, theo hướng nền nông nghiệp đô
Hình 1.3 Nấm bào ngư Hình 1.4 Cà chua
10
1.2.2. Hoạt động ươm tạo (Do Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công
nghệ cao thực hiện)
Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao hoạt động với
mục tiêu là cung cấp dịch vụ ươm tạo các công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp
và ươm tạo thành công các Doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao sẽ tuyển chọn
và hỗ trợ cho các tổ chức, cá nhân có các kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ, có ý
tưởng khoa học công nghệ trong nông nghiệp và có dự án kinh Doanh khả thi nhằm
phát triển thành các Doanh nghiệp công nghệ, tạo ra được những sản phẩm có chất
lượng cao phù hợp với nhu cầu của thị trường, có khả năng kinh Doanh hiệu quả đáp
ứng yêu cầu của thị trường khi ra khỏi Trung tâm ươm tạo.
Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao sẽ liên kết, phối
hợp các tổ chức tài chính, tổ chức khoa học - công nghệ, các cán bộ khoa học kỹ thuật,
nhà quản lý có khả năng và kinh nghiệm trong xây dựng kế hoạch kinh Doanh, luật
pháp, kế toán, công nghệ, đào tạo… nhằm giúp các Doanh nghiệp công nghệ hoàn
chỉnh sản phẩm công nghệ, phát triển kinh Doanh, góp phần vào sự phát triển kinh tế -
xã hội và thị trường công nghệ của thành phố Hồ Chí Minh.
11
Hình1.5 Phòng sáng. Hình 1.6 Tủ cấy mô thực vật.
1.3. Hoạt động thu hút đầu tư:
Hiện nay, Khu NNCNC TP. HCM đã thu hút được 11 dự án đầu tư trong sản
xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với tổng kinh phí đầu tư hơn 390 tỷ đồng
thuộc các lĩnh vực: sản xuất giống cây trồng, sản xuất hoa lan, cây kiểng và hoa các
loại, sản xuất rau an toàn, sản xuất nấm, cây dược liệu, sản xuất các chế phẩm sinh học
phục vụ nông nghiệp.
2. Cơ cấu tổ chức của Ban quản lý Khu NNCNC thành phố:
Ban quản lý Khu NNCNC thành phố có các phòng ban chuyên môn nghiệp vụ:
• Phòng tổ chức – hành chính.
lập phát triển thành các Doanh nghiệp đủ năng lực cạnh tranh trên thương trường.
1.2. Đối tượng tham gia ươm tạo:
- Tổ chức, cá nhân có ý tưởng công nghệ muốn thành lập Doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp mới thành lập không quá 2 năm muốn hoàn thiện công nghệ hoặc
phát triển sản phẩm mới.
1.3. Tiêu chí công nghệ:
- Thuộc các lĩnh vực: Công nghệ sinh học nông nghiệp; Chọn tạo giống câytrồng;
Chế phẩm sinh học phục vụ nông nghiệp; Bảo quản và chế biến nông sản; Nuôi
trồng nấm, cây dược liệu; Canh tác trong nhà màng không sử dụng đất; Hoa, cây
cảnh, cá cảnh…
- Sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ mới áp dụng tại Việt Nam hoặc được
cải tiến, đổi mới, sáng tạo công nghệ phù hợp với điều kiện Việt Nam.
- Sử dụng các vật liệu mới, các sản phẩm hoặc công nghệ thân thiện với môi
trường.
16
1.4. Điều kiện tham gia ươm tạo:
- Có ý tưởng hoặc kết quả nghiên cứu, công nghệ… có tính khả thi thuộc lĩnh vực
nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
- Sở hữu hợp pháp các kết quả nghiên cứu, công nghệ… sẽ áp dụng khi tham gia
Trung tâm Ươm tạo.
- Thuộc các lĩnh vực ưu tiên ươm tạo, phù hợp với các tiêu chí công nghệ.
- Có kế hoạch kinh Doanh khả thi.
- Có nhu cầu thực sự về sự hỗ trợ của Trung tâm Ươm tạo.
- Không xung đột với các Doanh nghiệp khác tại Trung tâm Ươm tạo.
- Đáp ứng khả năng tương thích với các tiện ích, chương trình ươm tạo và sẵn
sàng về nguồn lực.
- Cam kết tham gia các hoạt động của Trung tâm Ươm tạo như: quảng bá, tham
quan, gặp gỡ, đào tạo, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ…
- Cam kết chia sẻ và bảo mật thông tin giữa Doanh nghiệp và Trung tâm Ươm
tạo.
Phòng sẽ chịu trách nhiệm trong việc huy động nguồn vốn cho Trung tâm, thiết
lập các đề xuất ưu đãi, chuẩn bị ngân sách vận hành cho Trung tâm, phụ trách đánh giá
và báo cáo hoạt động tài chính của Trung tâm…
2.3. Phòng quản lý và hỗ trợ Doanh nghiệp:
Phòng có nhiệm vụ trong việc huy động đầu vào và kết quả đầu ra của quá trình
ươm tạo từ việc sàng lọc khách hàng, thành lập hội đồng tuyển chọn, xây dựng các tiêu
18
chí chọn lọc đầu vào, giúp đỡ khách hàng tiến hành thủ tục đăng ký, quản lý và thông
qua các quy chế tốt nghiệp….Quan trọng hơn, Phòng còn chịu trách nhiệm trong việc
xây dựng và hoàn thiện một chương trình hỗ trợ Doanh nghiệp toàn diện (giúp Doanh
nghiệp lập bản kế hoạch kinh Doanh, tổ chức các khóa đào tạo cần thiết cho Doanh
nghiệp, liên kết Doanh nghiệp với các nguồn lực tài chính (ngân hàng, các quỹ đầu
tư…). Bên cạnh đó, Phòng cũng có trách nhiệm trong việc xây dựng chiến lược phát
triển của Trung tâm, xây dựng và quản lý các chiến lược tiếp thị cho Trung tâm và các
hoạt động của Trung tâm nhằm đẩy mạnh hình ảnh và danh tiếng của Trung tâm Ươm
tạo.
2.4. Phòng Quản lý cơ sở hạ tầng và tiện ích:
Phòng có trách nhiệm quản lý hạ tầng kỹ thuật từ việc quản lý, duy trì, bảo quản
tốt hệ thống hạ tầng kỹ thuật, giải quyết đơn yêu cầu của Doanh nghiệp đến việc kiểm
soát các dịch vụ cho Doanh nghiệp và quản lý các thủ tục mua bán liên quan đến hạ
tầng kỹ thuật của Trung tâm…Phòng còn quản lý tiện ích như là cung cấp các dịch vụ
tiện ích, dự báo và xử lý các tình huống khẩn cấp…Đồng thời cung cấp đầy đủ các hạ
từng kỹ thuật, lập hồ sơ theo dõi, quản lý và hỗ trợ cho từng Doanh nghiệp trong suốt
thời gian tham gia ươm tạo.
2.5. Phòng Ươm tạo Công nghệ:
Phòng có trách nhiệm vụ trong việc tổ chức thực hiện các nội dung liên quan
đến công tác hoàn thiện quy trình công nghệ (trong các lĩnh vực tế bào thực vật, vi sinh
và trồng trọt), hỗ trợ Doanh nghiệp trong việc sử dụng trang thiết bị hiện đại và hoàn
thiện quy trình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao…Đồng thời, phòng còn
đào tạo chuyên môn nghiệp vụ về nuôi cấy mô thực vật, sản xuất chế phẩm vi sinh, tư
được mô phân sinh (meristem), sau đó cho ra nhóm tế bào không chuyên hóa
gọi là mô sẹo (callus), từ mô sẹo có thể kích thích để tái sinh cây hoàn chỉnh.
Trong tiến trình tạo cấy từ mô sẹo, ta có thể gây ra những thay đổi có định
hướng ở mức độ tế bào.
- Nuôi cấy mô cho phép tạo ra các bước phát sinh hình thái được phân biệt một
cách rõ rệt. Điều này tạo thuận lợi cho công tác nghiên cứu và các quy luật sinh
trưởng, phát triển và mối quan hệ giữa chúng với môi trường bên ngoài. Từ đó
tìm ra các mấu chốt thúc đẩy sự phát triển của thực vật theo chiều hướng mong
muốn.
- Bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào, chúng ta có thể tìm hiểu mối quan hệ
giữa kí sinh và kí chủ. Như vậy, nhiều vấn đề về bệnh lý sẽ được giải quyết một
cách cơ bản, từ đó giúp tìm ra những cơ chế miễn dịch thực vật, phục vụ tốt hơn
cho công tác phòng bệnh ở thực vật. Một khi con người hoàn toàn làm chủ được
cơ chế này thì các biện pháp phòng chống bệnh sẽ được hoàn thiện, hiệu quả và
đỡ tốn kém hơn.
- Tạo quần thể lớn và đồng nhất về mặt di truyền trong một thời gian ngắn, điều
kiện hóa lý kiểm soát được.
- Tạo ra nhiều cây con từ mô và cơ quan của cây mà không thực hiện được ngoài
thiên nhiên.
- Tạo dòng cây sạch bệnh bằng cách nuôi cấy mô phân sinh (meristem) hay nuôi
cấy phôi tâm (nucellar embryo)
22
- Bảo quản được một số lượng lớn cây trong một diện tích nhỏ, thích hợp để xây
dựng ngân hàng giống.
- Sản xuất các hợp chất thứ cấp có hoạt tính sinh học ở quy mô công nghiệp.
Nhược điểm:
- Chi phí sản xuất cao: vi nhân giống đòi hỏi nhiều lao động kỹ thuật thành thạo.
- Vi nhân giống đòi hỏi điều kiện vô trùng nghiêm ngặt.
- Hiện tượng sản phẩm bị biến đổi kiểu hình, đặc biệt là các biến dị di truyền.
- Tổn thất khi đưa cây ra vườn ươm.
tích lũy xung quanh mẫu cấy và ức chế trở lại sinh trưởng và phát triển của thực
vật (thường gặp nhất là hiện tượng tích tụ polyphenol gây chết mẫu)
- Chất dinh dưỡng được bổ sung cùng với agar trước khi hấp, kết quả là các cấu
tử dinh dưỡng phân bố đều khắp các lỗ, trong khi mô cấy chỉ sử dụng được một
lượng nhỏ dinh dưỡng ở phạm vi hẹp quanh mẫu nên hệ số hấp thu chất dinh
dưỡng củamẫu cấy trong môi trường thạch thấp. Khi cây sử dụng hết chất dinh
dưỡng xung quanh, cây khó có thể hấp thu phần dinh dưỡng phân bố ở những
phần vị trí xa mẫu, do vậy khả năng sinh trưởng và phát triển của mẫu bi giảm
sút.
- Môi trường bán rắn chỉ sử dụng một lần, không cho phép thay đổi thành phần
môi trường cho những giai đoạn phát triển khác nhau của thực vật vi nhân
giống, đòi hỏi mẫu cấy phải được cấy chuyền liên tục.
- Khi đặt mẫu vào môi trường thạch mẫu sẽ phát triển không đồng đều do có
những vi trí trên mẫu không được tiếp xúc với môi trường. Ví dụ như khi nuôi
cấy mô sẹo trên môi trường thạch sự tăng trưởng của mô sẹo sẽ không đều do sự
trao đổi khí, gradient của các hợp chất gây độc, chất ức chế mà thực vật tiết ra
môi trường không giống nhau ở những vị trí tiếp xúc khác nhau giữa khối mô
sẹo và môi trường.
24
Những nhược điểm trên đã đưa đến yêu cầu về một hệ thống nuôi cấy mới phù
hợp hơn, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của công tác nhân giống in vitro. Trước
tình hình đó, hệ thống nuôi cấy sử dụng môi trường lỏng tỏ ra có triển vọng hơn cả.
- Hệ thống nuôi cấy lỏng sử dụng giá thể
Giá thể được sử dụng với mục đích nâng cao một phần hoặc toàn bộ mẫu cấy
lên khỏi môi trường lỏng, đảm bảo dinh dưỡng cho cây nhờ sự thẩm thấu các cấu tử
dinh dưỡng qua giá thể đến mẫu. Các loại vật liệu làm giá thể rất đa dạng, từ những vật
liệu cao cấp như Rockwool, Oasis,…
Điển hình cho giá thể cao cấp là Rockwool. Bản chất của Rockwool là thể sợi
(wool) có nguồn gốc từ đá (rock). Đá chủ yếu là đá ba salt, đươc đun chảy ở nhiệt độ
1600
Một vài loại auxin được dùng phổ biến hiện nay như: NAA, 2,2D, IAA, IBA…
- Tác dụng sinh lý:
Auxin có tác dụng tốt đến các quá trình sinh trưởng của tế bào, hoạt động của
tầng phát sinh, sự hình thành rễ, hiện tượng ưu thế ngọn, tính hướng của thực vật, sự
sinh trưởng của quả và tạo ra quả không hạt
Auxin kích thích sự sinh trưởng kéo dài của tế bào. Nhưng nếu kích thích với
hàmlượng quá cao, tác dụng quá mạnh sẽ xảy ra hiện tượng ức chế ngược trở lại, lúc
này auxin sẽ trở thành chất ức chế.
- Cơ chế tác dụng:
Auxin ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của sự lớn mạnh và phát triển của thực
vật, bao gồm sự mở rộng của tế bào, ức chế sự phát triển của các chồi phụ và sự đâm
rễ. Các auxin tổng hợp được dùng trong loại bột làm cho bén rễ để chiết cành, và được
dùng trong một số thuốc diệt cỏ, nơi mà nồng độ auxin cao sẽ tạo ra sự phát triển hết
sức nhanh chóng làm cây cỏ tàn lụi đi. Chúng còn dùng để ngăn cản sự rụng trái.
Copyright: Tài liệu đại học ©