A/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môn GDCD là một môn học đặc thù đòi hỏi một phương pháp và cách thức
giảng dạy linh hoạt và sáng tạo,đặc biệt là chương trình lớp 10 vì thế việc
nghiên cứu và áp dụng một cách khoa học và đúng đắn các phương pháp mới
trong gảng dạy là một trong những yêu cầu thiết yếu và bí quyết thành công của
công tác giảng dạy môn GDCD.
Việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp mới trong giảng dạy môn giáo
dục công dân rất đa dạng và phong phú, mỗi phương pháp có một ưu thế và
nhược điểm riêng, mỗi bài học cần được nghiên cứu để áp dụng linh hoạt các
phương pháp khác nhau, hỗ trợ cho nhau, đặc biệt là trong chương trình GDCD
lớp 10, một chương trình học có rất nhiều kiến thức mới mẻ và trừu tượng nhiều
vấn đề đa dạng và phong phú trong đời sông hằng ngày thì càng cần có sự gia
công tỉ mỉ, hoạt động linh hoạt của giáo viên và học sinh trong đổi mới phương
pháp giảng dạy. Qua thực tế giảng dạy nhiều năm, tôi nhận thấy một trong các
phương pháp hữu hiệu để có thể áp dụng trong giảng dạy môn giáo dục công
dân ở lớp 10 là phương pháp “Đặt vấn đề”.việc áp dụng phương pháp này cung
với viẹc kết hợp các phương pháp khác có thể đem lại một kết quả khả quan cho
viẹc dạy và học.
Để góp phần đóng góp cho cuộc vận động nghiên cứu ứng dụng các phương
pháp mới cho việc giảng dạy nói chung và môn giáo dục công dân nói riêng tôi
mạnh dạn viết lại vấn đề này với đề tài “Sử dụng phương pháp đặt vấn đề
trong việc giảng dạy môn GDCD lớp 10. Với suy nghĩ và kinh nghiệm hiểu
biết của mình, mong rằng nó sẽ đóng góp phần nào vào phong trào đổi mới
phương pháp giảng dạy, hỗ trợ cùng đồng nghiệp nhằm đem lại một kết quả tốt
nhất cho công tác giảng dạy của nhà trường nói riêng và bạn bè đồng nghiệp gần
xa nói chung.
1
B /NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.
I/Cơ sở lí luận của đề tài.
1)Tầm quan trọng của vấn đề đổi mới phương pháp dạy học
Đổi mới phương pháp dạy học đang là một cuộc vận động lớn và là một yêu

đúc rút kinh nghiệm, tôi viết đề tài này với mong muốn cùng đồng nghiệp
nghiên cứu và áp dụng phương pháp đặt vấn đề trong giảng dạy môn GDCD lớp
10.Nếu chúng ta nghiên cứu và sử dụng thành thạo phương pháp đặt vấn đề thì
chắc chắn giờ dạy của chúng ta sẽ có hiệu quả hơn.
3) Tìm hiểu chung về phương pháp giải quyết vấn đề.
a) Khái niệm và tác dụng của phương pháp giải quyết vấn đề
Phương pháp giải quyết vấn đề là cách đưa ra một luận điểm, một vấn đề, một
câu hỏi, để học sinh cùng giải quyết,bằng việc phân tích những vấn đề đang tồn
tại, xác định các bước nhằm cải thiện tình hình thông qua đó hình thành tri thức
cho học sinh, giúp các em vạch ra những cách thức giải quyết vấn đề, những tình
huống gặp phải trong đời sống hàng ngày.
Là một trong những phương pháp hữu hiệu trong sử dụng dạy học, có thể kích
thích sự say mê và khả năng sáng tạo, tính tích cực của học sinh, đưa học sinh
vào những tình huống thực tế, thông qua việc giải quyết vấn đề đặt ra mà giúp
học sinh hình thành kiến thức cho mình, cũng thông qua việc giải quyết vấn đề
mà học sinh thể hiện được quan điểm cá nhân của mình, qua đó giáo viên có thể
dễ dàng uốn nắn, định hình nhân cách sống và quan điểm sống cho các em.
3
Thông qua việc tiếp cận và giải quyết vấn đề có thể rèn luyện được tổng hợp các
kĩ năng và cách tiếp cận trong môn học như cách tiếp cận hoạt động, cách tiếp
cận cùng tham gia, cách tiếp cận kĩ năng sống vv đồng thời cũng có thể nâng
cao ý thức công dân đối với các vấn đề xã hội, cộng đồng,rèn luyện nên những
con người có lương tâm và trách nhiệm.
Chương trình GDCD lớp 10 là một chương trình tương đối khó với học sinh
lớp 10, lần đầu tiên được tiếp cận với các kiến thức triết học vô cùng trừu tượng,
những khái niệm mới mẻ rất khó có hình ảnh trực quan, việc dẫn dắt học sinh
vào các vấn đề để các em hiểu một cách cụ thể tự nhiên mà không bị căng thẳng
gò ép là một việc làm rất khó nhưng rất cần thiết của người dạy học, vì thế việc
nghiên cứu và áp dụng phương pháp nêu vấn đề có một ý nghĩa vô cùng quan
trọng và thiết thực, nếu làm được thành công điều này thì có thể nâng cao chất

+ Tổ chức giải quyết vấn đề rất dễ làm mất nhiều thời gian vì thế giáo viên có
thể không chủ động được trong việc giảng dạy, dễ bị sa đà , cuốn theo học sinh
khó định hướng vào bài học
+ Tổ chức giải quyết vấn đề cần khoa học tạo được một không khí tích cực
trong giờ học,
c)Những lưu ý khi sử dụng phương pháp giải quyết vấn đề
Để sử dụng phương pháp giải quyết vấn đề một cách hiệu quả chúng ta cần
chú ý các điểm sau:
Quá trình giải quyết vấn đề bao gồm các bước:
- Xác định (hay phát hiện) vấn đề là gì?
- Nêu những chi tiết có liên quan đến vấn đề.
- Nêu những câu hỏi có liên quan đến vấn đề và giúp cho giải quyết vấn đề:
ví dụ:
+ Vấn đề cơ bản là gì?
+Vấn đề xảy ra khi nào ?
+ Vấnđề xảy ra ở đâu?vv
- Kiểm tra xem xét tất cả các thông tin đã tập hợp được về vấn đề.
5
- Liệt kê các giiải pháp giải quyết vấn đề.
- Đánh giá kết quả các giải pháp.
- So sánh kết quả các giải pháp.
- Quyết định chọn các giải pháp tốt nhất.
d)Những yêu cầu đặt ra đối với giáo viên và học sinh khi sử dụng
phương pháp giải quyết vấn đề
Vậy để sử dụng phương pháp giải quyết vấn đề có hiệu quả, yêu cầu những gì ở
giáo viên và học sinh:
Đối với giáo viên,
- Phương pháp giải quyết vấn đề đòi hỏi người giáo viên phải có sụ đầu tư tìm
tòi nghiên cứu bài giảng một cách tỉ mỉ để lựa chọn vấn đề cần đưa ra là gì, đưa
ra như thế nào, sẽ có những cách giải quyết nào mà học sinh có thể đề cập đến

Cng xut phỏt t thc t ging dy ca tụi v d gi ng nghip núi chung
v trong mụn GDCD núi riờng, mc dự c trng ca mụn hc cho thy rt cn
i mi phng phỏp nõng cao hiu qu giỏo dc nhng vic ỏp dng i
mi phng phỏp, s dng nhng k thut mi trong dy hc c bit l phơng
pháp nêu và giải quyết vấn đề cũn nhiu mi m v b ng,lỳng tỳng,cn cú s
phi hp nghiờn cu v b tr thờm, ng thi cn c tin hnh mt cỏch ph
bin thng xuyờn hn. c bit hn, mt s ng nghip cũn coi nh vn
i mi phng phỏp dy hc, coi ú nh l mt vn mang tớnh phong tro,
ch dựng khi thao ging hoc trong mt vi hot ng chuyờn mụn cú tớnh ch
im hoc cú ỏp dng cng khụng em li hiu qu cao, hoc cng cú th do k
nng v thao tỏc cũn hn ch, s dng cụng ngh thụng tin cha thnh tho.
Thụng qua ti ny, tụi mun khng nh rng, vic s dng phơng pháp nêu
và giải quyết vấn đề l hon ton mang tớnh kh thi cao v cú th c ỏp dng
rng rói ph bin.
Qua trc tip ging dy trờn lp v trao i vi cỏc em mt thc t cho thy,
lõu nay, cỏc em rt ngi hc lớ thuyt, ngi chi chộp di dũng v c bit rt khú
7
khn trong vic tip thu kin thc mt cỏch th ng mt phớa bng s thuyt
trỡnh n thun ca giỏo viờn, nhng li rỏt hng thỳ, thớch tỡm tũi khỏm phỏ khi
cỏc em c t vo mt tỡnh hung, mt vn c th no ú, ũi hi s suy
ngh, s tri nghim v phỏn oỏn, nht l ụi vi chng trỡnh lp 10. Vic ỏp
dng v s dng phơng pháp nêu và giải quyết vấn đề trong ging dy v hc tp
mt phn rt cú ớch cho cỏc em trong hot ng hc tp, mt khỏc kớch thớch
hng thỳ hc tp v kh nng sỏng to, phỏt huy nng lc v s trng ca cỏc
em, giỳp cỏc em cú nhng s tri nghim khỏc nhau trong nhng tỡnh hung
khỏc nhau ca cuc sng, to cho cỏc em tinh thn tp th, on kt v hp tỏc
trong hc tp, t ú vic ging dy v giỏo dc cú hiu qu rừ rt. Song vic
giỏo viờn cho cỏc em tip cn v s dng trong hc tp cũn khỏ mi m v ớt
c s dng nờn bn thõn cỏc em cũn l lm v th ng nh : Cha quen vi
cỏch tip cn tri thc, cha bit cỏch c vấn đề đợc đa ra, cha bit cỏch

tư liệu tham khảo trong bài như câu chuyện thầy bói xem voi: Sau khi cho học
sinh đọc xong câu chuyện giáo viên có thể đặt vấn đề để học sinh thảo luận:
- Năm ông thầy bói đã xem voi theo cách nào?
- Những cách đó sai lầm ở chỗ nào?
- Nếu cần một cách xem đúng đắn ở đây thì đó là cách nào?
- Sự sai lầm của các ông thầy bói có những căn nguyên nào?
Giáo viên có thể định hướng cho học sinh giải quyết từng vấn đề một :
- Năm ông thầy bói xem voi theo cảm nhận chủ quan, thiếu sự phán đpán và
tổng hợp của các giác quan, thể hiện sự máy móc và cứng nhắc, phiến diện,
không có cái nhìn tổng quát.
- Sai lầm cơ bản của năm ông thầy bói là sự cứng nhắc, phiến diện, đánh đồng
một mặt, một tính chất của sự vật là toàn bộ sự vật đó, là sự bảo thủ quan điểm
chủ quan, không có sự tổng quát và phân tích
- Nếu cần một cách xem đúng đắn thì đó là cách quan sát con voi một cách tổng
thể, khái quát, nhìn thấy được mối quan hệ giữa các sự vật đó và mối quan hệ
9
của sự vật mình quan sát được với tổng thể sự vật là con voi, hoặc đó là sự xem
xét tiếp thu ý kiến của người khác để bổ sung tri thức cho mình, để có một kiến
thức toàn diện tổng quát về con voi (hay bất cứ một sự vật nào đó)
Qua cách giải quyết vấn đề chúng ta sẽ giúp học sinh hiểu được cơ bản về
phương pháp luận biện chứng, phương pháp luận siêu hình, ưu điểm và tồn tại
cũng như cơ sở hình thành và nảy sinh các phương pháp đó là gì? Từ đó không
những giúp học sinh nắm được bài học về bản chất, khắc sâu, nhớ lâu mà cũn
hỡnh thành cho cỏc em những kiến thức ban đầu nhưng rất cơ bản về kĩ năng
sống, về phương pháp và nguyên tắc tư duy trong khoa học và đời sống, điều
này có ý nghĩa và hiệu quả hơn mọi bài học lí thuyết nặng nề
Trong bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng, chúng ta có thể
kết hợp phương pháp giải quyết vấn đề với việc sử dụng đồ dùng trực quan:
Giáo viên có thể đưa ra một cái cây, một hạt thóc, một quả trứng gà vv với câu
hỏi: Sẽ có những cách phủ định nào (sự xúa bỏ nào) đối với sự vật đó?

chung:
- Ví dụ: với đối tượng là muối ăn ta sẽ gợi ý cho học sinh xây dựng thành hai
nhóm nhận thức ở hai đối tượng học sinh:
+ Học sinh lớp hai: muối là một loại chất có vị mặn, có hình hạt, màu trắng,
dùng để nấu thức ăn, muối dưa, cà vv những đặc điểm này được hình thành từ
quan sát, cảm nhận bằng giác quan như nhìn,nếm, qua hoạt động của mẹ, của bà
ở nhà ; Những tri thức này là sự phản ánh những thuộc tính, tính chất bên ngoài
bản thân sự vật hiện tượng,
+ Học sinh lớp 10: muối ăn là một hợp chất là sự kết hợp giữa hai nguyên tố hóa
học là Natri và Clo, có tính chất lí học là tinh thể rắn, hòa tan trong nước , tính
chất hóa học là có thể kết hợp với các hợp chất khác như AgNO3,điện phân
không màng ngăn tạo thành nước javen những tri thức này được hình thành từ
quá trình tư duy như thí nghiệm, phân tích so sánh, phán đoán ; Nó phản ánh
bản chất bên trong của sự vật hiện tượng
11
Tương tự như vậy, với đường hay những sự vật khác ta cũng có thể cho học
sinh tìm ra được sự khác nhau giữa nhận thức của học sinh lớp 2 và học sinh lớp
10
Từ nhận thức trên các em có thể rút ra được hai loại nhận thức với những tính
chất và đạc điểm khác nhau, từ đó các em hiểu về nhận thức cảm tính và nhận
thức lí tính một cách đầy đủ và cụ thể, từ khái niệm, đặc điểm, tính chất đến con
đường hình thành
Qua cách phát biểu và tranh luận của học sinh giáo viên có thể dễ dàng giúp
các em định hình được nhận thức cảm tính và nhận thức lí tính cùng với sự
giống và khác nhau cơ bản giữa chúng một cách tự nhiên, không nặng nề gượng
ép mà học sinh lại hiểu sâu và nhớ lâu
Tương tự như vậy trong phần đạo đức chúng ta có thể sử dụng nhiều vấn đề để
vừa giúp các em hình thành nên tri thức vừa định hình hoàn thiện kĩ năng và
nhân cách cho các em vớ dụ như bài 11: Một số phạm trù đạo đức cơ bản. Khi
dạy phần Lương tâm,giáo viên có thể đặt ra một tình huống có vấn đề để học

tình cảm đạo đức, ý thức đạo đức trong con người bạn tuy có lúc hơi sai lạc song
vẫn còn đủ mạnh để đánh giá và điều khiển hành vi của bạn một cách phù hợp,
hướng tới những chuẩn mực đạo đức tốt đẹp
Hai là: Bạn Nam chỉ phân vân thoáng qua hoặc thậm chí không cần suy nghĩ,
bạn dùng số tiền đó để mua cuốn sách mình đang cần, trong khả năng này, cũng
có thể có nhiều trạng thái khác nhau, có thể mua xong sách, bạn Nam vẫn còn
băn khoăn day dứt, ân hận, đó là lúc trong bạn Nam vẫn còn những tình cảm đạo
đức đủ mạnh để đánh giá được hành vi của mình thậm chí sự ân hận này sẽ đi
theo Nam suốt cả cuộc đời. Và khả năng cuối cùng bạn không còn băn khoăn
điều gì vì về cơ bản bạn đã có cuốn sách mà bạn thích đó cũng là lúc tình cảm
đạo đức của bạn Nam không còn đủ mạnh, đủ năng lực để xét đoán và đánh giá
hành vi đạo đức của chính bạn, nếu một người nào đó rơi vào khả năng này, họ
sẽ không còn đủ năng lực để phân định được hành vi đúng, sai, phù hợp hay
không phù hợp với chuẩn mực đạo đức, cũng không thể điều khiển hành vi của
13
mình phù hợp với chuẩn mực đạo đức và cũng không bao giờ biết day dứt trước
bất cứ một hành vi sai trái nào của bản thân, đó là sự báo động nghiêm trọng cho
đạo đức của một con người, hay nói khác đi đó là sự vô lương tâm - vô đạo đức.
Sau khi giúp học sinh phân tích vấn đề trên hãy cho các em lựa chọn cách giải
quyết vấn đề nếu mình là bạn Nam, và giải thích lí do vì sao em lựa chọn như
vậy, học sinh sẽ tạo được sự động thuận về quan điểm trong bài học.
Như vậy,qua sự hướng dẫn của giáo viên để học sinh có được phân tích các
khả năng như trên của tình huống, chính các em đã nhận ra, phân định được các
mức độ khác nhau của lương tâm con người và sự phụ thuộc của nó với tình cảm
đạo đức và hành vi đạo đức như thế nào. Qua cách phân tích trên chúng ta cũng
giúp các em nhận ra rằng có thể trong một lúc nào đó chúng ta cũng mắc sai
lầm, điều này rất dễ xảy ra với tuổi trẻ, điều quan trọng là ta biết ăn năn hối hận
và sửa chữa lỗi lầm đó như thế nào? Sự sửa chữa lỗi lầm giúp ta lớn lên trong
cuộc sống, và điều quan trọng hơn nữa là mỗi người cần rèn luyện và gìn giũ
cho mình một tình cảm đạo đức trong sáng, chân thiện, tôn trọng những chuẩn

nhất định. Học sinh hứng thú hơn trong quá trình học tập, những kiến thức trong
bài đã được các em đưa ra vận dụng vào việc giải các bài tập tình huống ngày
càng linh hoạt hơn, mền dẻo hơn. Bên cạnh đó đạo đức của các em đã có những
biến chuyển tích cực, hiện tượng gây gỗ đánh nhau, gian lận trong thi cử, vô lễ
với giáo viên giảm hẳn. Học sinh tích cực hơn trong các hoạt động tập thể,
hoạt động từ thiện nhân đạo.
Qua bảng tổng hợp số liệu so sánh của năm học 2009-2010 khi chưa vận dụng
phương pháp giải quyết vấn đề và năm học 2011-2012, 2012- 2013 khi đã vận
dụng phương pháp giải quyết vấn đề trong giảng dạy
Bảng tổng hợp kết quả ,số liệu so sánh
Bảng tổng hợp xếp loại học lực môn GDCD học sinh khối 10 trong 3 năm học.
STT Năm học
Xếp loại học lực Tổng số
Học sinh
giỏi Khá Tb Yếu
TS % TS % TS % TS %
1 2009 – 2010 22 4,3 67 13 397 76,7 31 6 517
15
2 2011 – 2012 68 15 109 24 263 57,5 16 3,5 456
3 2012 – 2013 98 24 16
8
41,5 136 34 2 0,5 404
Trong chất lượng giảng dạy của môn học GDCD ở trường tôi trong đối
tượng do tôi phụ trách không có học sinh xếp loại kém vì tôi luôn có xu
hướng vận động khuyến khích và tạo điều kiện cho các em vươn lên nâng
cao chất lượng và kết quả học tập, tạo hứng thú và niềm tin cho các em đến
với môn học.
Qua kết quả trên tôi nhận thấy rằng tác dụng của việc đổi mới phương pháp
giảng dạy, đặc biệt là việc áp dụng phương pháp giải quyết vấn đề là rất hiệu
quả và thực tế. Không những chất lượng học sinh được nâng lên mà một phần

nghiệp
Tôi xin chân thành cảm ơn

X¸c nhËn cña thñ trưởng ®¬n vÞ Tôi xin cam đoan đây là SKKN
của mình viết, không sao chép nội
dung của người khác
Thanh hóa ngày 13/ 5 / 2013
Người viết
Ph¹m ThÞ Lan 17

18
Xác nhận của thủ treởng đơn vị Thanh hoá ngày 13 tháng 5 nam 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của ngời khác
Phạm Thị Lan
19
MỤC LỤC
A/ Lí do chọn đề tài 2
B / N ội dung nghiên cứu.
I/Cơ sở lí luận của đề tài. 3
1)Tầm quan trọng của vấn đề đổi mới phương pháp dạy học 3
2) Ý nghĩa của vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn GDCD 3
3) Tìm hiểu chung về phương pháp giải quyết vấn đề. 4
II/ Thực trạng của vấn đề 7
III/ Giải pháp và tổ chức thực hiện 8
IV/ Kiểm nghiệm 13