LỜI CẢM ƠN
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý xây dựng với đề tài: “Phân tích cơ cấu tổ
chức của các BQLDA và mối quan hệ giữa Chủ đầu tư với các BQLDA của chủ
đầu tư” được hoàn thành với sự giúp đỡ của Phòng Đào tạo Đại học và Sau Đại
học, các thầy cô giáo của Khoa Công trình, Bộ môn Công nghệ và Quản lý xây
dựng - Trường Đại học Thủy lợi, cùng các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp và gia
đình.
Tác giả luận văn xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các Lãnh đạo và các cán
bộ đồng nghiệp ở: Trung tâm nước sạch & VSMT nông thôn Bắc Ninh, Ban quản lý
dự án Sở Nông nghiệp & PTNT Bắc Ninh, BQLDA chuyên ngành Sở nông nghiệp
& PTNT Bắc Giang,… đã hết lòng giúp đỡ cho tác giả luận văn hoàn thành Luận
văn này.
Đặc biệt, học viên xin cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS. Lê Văn Hùng, TS. Lương Minh
Chính đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tận tình cho tác giả luận văn trong quá trình
thực hiện Luận văn này.
Vì thời gian có hạn và sự hạn chế về trình độ, tác giả luận văn không thể tránh khỏi
những thiếu sót và rất mong nhận được hướng dẫn, đóng góp ý kiến của thầy cô
giáo và đồng nghiệp.
Hà Nội, ngày tháng 8 năm 2014
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Vũ Đăng Điểm
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và
1.2.2. Mô hình tổ chức và hoạt động của các BQLDA theo hình thức CĐT tự
quản lý dự án. 14
1.2.3. Mô hình tổ chức và hoạt động của các BQLDA theo hình thức CĐT
thuê tư vấn quản lý dự án. 15
1.3. Thực trạng về Chủ đầu tư và các BQLDA xây dựng của các ngành tại địa
phương. 16
1.3.1. Thực trạng CĐT và các BQLDA cấp tỉnh và một số Sở ban ngành trong
tỉnh. 16
1.3.2. Thực trạng CĐT và các BQLDA cấp huyện và các phòng ban trong
huyện. 19
Kết luận chương 1. 20
Chương 2: CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC BQLDA XÂY
DỰNG VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CHỦ ĐẦU TƯ VỚI CÁC BQLDA. 21
2.1. Ban quản lý dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước 21
2.1.1. Cơ sở pháp lý về cơ cấu tổ chức của các BQLDA xây dựng 21
2.1.2. Cơ sở thực tiễn về cơ cấu tổ chức của các BQLDA xây dựng. 26
2.2. BQLDA sử dụng ngốn vốn vay nước ngoài (ODA) 43
2.2.1. Cơ sở pháp lý của cơ cấu tổ chức BQLDA vốn vay ODA 43
2.2.2. Cơ sở thực tiễn về cơ cấu tổ chức của BQLDA vốn vay ODA. 50
2.2. Phân tích mối quan hệ giữa chủ đầu tư và các BQLDA của chủ đầu tư 52
2.2.1. Hình thức chủ đầu tư tự quản lý 52
2.2.2. Hình thức chủ đầu tư thuê tư vấn quản lý dự án 58
2.2.3. Hình thức tổng thầu. 63
Kết luận chương 2 68
Chương 3: ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN CẤP SỞ VÀ ỨNG
DỤNG MÔ HÌNH VÀO “ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH CẤP
NƯỚC SẠCH TẬP TRUNG XÃ PHÚ HOÀ - HUYỆN LƯƠNG TÀI - TỈNH
BẮC NINH”. 69
3.1. Đề xuất mô hình tổ chức phù hợp đối với BQLDA xây dựng cấp Sở và sự
UBND Ủy ban nhân dân
WB Ngân hàng Thế giới
VSMT Vệ sinh môi trường
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Hình 1.1. Cơ cấu tổ chức Công ty TNHH tư vấn và đầu tư xây dựng hạ tầng Phương
Đông 4
Hình 1.2. Cơ cấu tổ chức Công ty cổ phần xây dựng PROCONS 5
Hình 1.3. Cơ cấu tổ chức Công ty cổ phần xây dựng Bắc Ninh 6
Hình 1.4. Cơ cấu tổ chức Công ty TNHH một thành viên cấp thoát nước Bắc Ninh 7
Hình 1.5. Cơ cấu tổ chức BQLDA sở Giao thông vận tải Bắc Ninh 8
Hình 1.6. Cơ cấu tổ chức BQLDA tỉnh Bạc Liệu 9
Hình 1.7. Cơ cấu tổ chức BQLDA chuyên ngành Nông nghiệp & PTNT tỉnh 10
Hình 1.8. Cơ cấu tổ chức của BQLDA các công trình sử dụng vốn vay nước ngoài. 12
Hình 1.9. Cơ cấu tổ chức BQLDA theo hình thức tổng thầu 13
Hình 1.10. Cơ cấu tổ chức của BQLDA theo hình thức Chủ đầu tư tự quản lý 14
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong lĩnh vực xây dựng hiện nay, vấn đề nâng cao hiệu quả đầu tư của các dự
án đầu tư xây dựng đang là vấn đề cấp thiết. Một trong những yếu tố quyết định
quan trọng đến hiệu quả đầu tư chính là cách thức tổ chức hoạt động của các
BQLDA. Mô hình quản lý và các hình thức tổ chức của BQLDA các dự án xây
dựng hiện cũng khác nhau nó tuỳ thuộc vào từng loại công trình, tính chất loại công
trình, nguồn vốn đầu tư, Với mỗi dự án khác nhau Chủ đầu tư lại áp dụng những
hình thức tổ chức quản lý khác nhau và điều hành hoạt động của các BQLDA theo
những cách khác nhau để hiệu quả đầu tư xây dựng công trình là cao nhất. Tuy
nhiên, hiện nay trong công tác điều hành nhiều dự án, việc tổ chức quản lý của Chủ
đầu tư với các BQLDA còn nhiều mặt hạn chế và mô hình tổ chức quản lý của các
BQLDA cũng chưa phù hợp, điều đó dẫn đến hiệu quả đầu tư của dự án không cao
gây thất thoát kinh tế, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế xã hội chung cho đất nước.
Việc phân tích mô hình quản lý của các BQLDA và mối quan hệ giữa Chủ đầu tư
với các BQLDA của Chủ đầu tư trong các dự án xây dựng sẽ tìm ra những mặt
mạnh trong mỗi mô hình tổ chức dự án đó để phát huy cho những dự án tiếp theo và
tìm ra những nguyên nhân gây ra các mặt hạn chế để chủ động phòng ngừa những
thiệt hại về mặt kinh tế, xã hội cho từng dự án. Từ những mặt mạnh và những mặt
hạn chế đó có thể tìm ra các mô hình tổ chức quản lý dự án mới nâng cao hiệu quả
trong công tác quản lý dự án, giảm chi phí xây dựng công trình và nâng cao hiệu
quả về mặt kinh tế xã hội. Đó là những nội dung cơ bản cần được nghiên cứu để
nâng cao hiệu quả trong công tác tổ chức quản lý dự án tại các BQLDA, đó cũng là
ý nghĩa cấp thiết của đề tài trong việc nâng cao hiệu quả về mặt kinh tế xã hội của
mỗi dự án.
2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu, phân tích mô hình tổ chức các BQLDA công trình xây dựng hiện
nay và mối quan hệ giữa Chủ đầu tư với các BQLDA đó;
2
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA
BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN XÂY DỰNG
1.1. Tổng quan về một số mô hình quản lý, cơ cấu tổ chức và hoạt động của
một số Ban quản lý dự án công trình xây dựng trong nước và ngoài nước.
1.1.1 Tổng quan về một số mô hình quản lý
Trong mọi tổ chức nói chung và các dự án nói riêng thì luôn có một cấu trúc
chính thức cho biết các trách nhiệm cũng như nhiệm vụ cụ thể của từng cấp, từng cá
nhân. Nó thể hiện cách bố trí của các bộ phận khác nhau và mối liên hệ, phối hợp
giữa các bộ phận trong cấu trúc đó để đạt được mục đích chung của tổ chức. Để mô
tả những cơ cấu đó trong thực tế người ta dùng các sơ đồ hay mô hình để mô tả cấu
trúc đó cũng như các chi tiết quan hệ tương tác của tổ chức và các bộ phận cấu
thành nên tổ chức đó. Những sơ đồ hay mô hình đó đều được xây dựng trên những
nguyên tắc cơ bản và được phân ra làm các loại cơ bản như:
1.1.1.1 . Cơ cấu tổ chức trực tuyến
Với mô hình này các tuyến quyền lực sẽ là đường thẳng, mỗi cấp chịu sự
quản lý của một cấp trên duy nhất. Như mô hình của một số doanh nghiệp dưới đây:
* Công ty TNHH tư vấn và đầu tư xây dựng hạ tầng Phương Đông: là một
công ty chuyên môn chủ yếu là tư vấn thiết kế các công trình giao thông, xây dựng,
thuỷ lợi, hạ tầng cấp thoát nước. 4
NƯỚC
TỔ
THIẾT
KẾ
GIAO
THÔNG,
THUỶ
LỢI
TỔ
THIẾT
KẾ
DÂN
DỤNG
TỔ
TỔ
CHỨC
-HÀNH
CHÍNH
KINH
TẾ
TỔ
QUẢN
LÝ KỸ
THUẬT
5
* Mô hình của Công ty cổ phần xây dựng PROCONS:
HÀNH
CHÍNH
TỔNG
HỢP
ĐỘI
XÂY
LẮP SỐ
1
ĐỘI
XÂY
LẮP SỐ
2
ĐỘI
XÂY
LẮP SỐ
3
BỘ
PHẬN
KẾ
TOÁN
BỘ
PHẬN
NHÂN
SỰ
6
* Như mô hình tổ chức của Công ty cổ phần xây dựng Bắc Ninh:
CHÍNH, KẾ
TOÁN
ĐỘI XÂY
LẮP
CÔNG
TRÌNH
GIAO
THÔNG
ĐỘI XÂY
LẮP
CÔNG
TRÌNH
THUỶ LỢI
ĐỘI XÂY
LẮP
CÔNG
TRÌNH
DÂN
DỤNG
ĐỘI XÂY
LẮP
CÔNG
TRÌNH
HẠ TẦNG
KỸ
THUẬT
7
1.1.1.3 . Cơ cấu tổ chức kiểu kết hợp chức năng - trực tuyến
Trong cơ cấu này thì quan hệ trực tuyến từ trên xuống dưới vẫn tồn tại nhưng
để giúp quản lý cấp cao đưa ra quyết định đúng đắn thì các bộ phận chức năng giúp
PHÒNG TÀI
CHÍNH TỔNG
HỢP
PHÒNG
QUẢN LÝ
KHÁCH
HÀNG
ĐỘI
XÂY
LẮP SỐ
1
ĐỘI
XÂY
LẮP SỐ
2
ĐỘI
XÂY
LẮP SỐ
3
ĐỘI SỬA
CHỮA,
LẮP ĐẶT
8
năng thì người quản lý cấp cao phải chỉ ra nhiệm vụ của mỗi bộ phận này phải thực
hiện, cũng như mối quan hệ về nhiệm vụ giữa các bộ phận chức năng với nhau
nhằm tránh sự chồng chéo trong công việc cũng như sự đùn đẩy trách nhiệm nếu có
sai sót xảy ra. Ngoài ra các bộ phận chức năng phải trực tiếp chỉ đạo các bộ phận
trực thuộc trong quá trình thực hiện các kế hoạch thuộc phạm vi chuyên môn của
mình. Và cơ cấu kiểu trực tuyến chức năng này hiện nay đang phổ biến nhiều trong
các doanh nghiệp ở Việt Nam.
TẠO
TỈNH
LỘ 285
GIẢI
PHÓNG
MẶT
BẰNG
……
9
1.1.2 Cơ cấu tổ chức và hoạt động của một số Ban quản lý dự án công trình
xây dựng trong nước và ngoài nước.
1.1.2.1. Cơ cấu tổ chức và hoạt động của một số BQLDA công trình xây dựng
trong nước.
* BQLDA xây dựng dân dụng và công nghiệp tỉnh Bạc Liêu.
BQLDA xây dựng dân dụng và công nghiệp tỉnh Bạc Liêu trực thuộc
UBND tỉnh Bạc Liêu, chịu sự quản lý , chỉ đạo trực tiếp toàn diện của UBND tỉnh
Bạc Liêu, đồng thời chịu sự hướng dẫn kiểm tra chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật
của các cơ quan tham mưu giúp UBND tỉnh chức năng quản lý nhà nước. Sơ đồ tổ
chức của BQLDA tỉnh Bạc Liệu như sau:
Hình 1.6. Cơ cấu tổ chức BQLDA tỉnh Bạc Liệu
Sơ đồ tổ chức:
Hình 1.7. Cơ cấu tổ chức BQLDA chuyên ngành Nông nghiệp & PTNT tỉnh
Bắc Giang
GIÁM ĐỐC BAN
CÁC PHÓ GIÁM ĐỐC
PHÒNG
KỸ
THUẬT
PHÒNG
HÀNH
CHÍNH
– TỔNG
HỢP
PHÒNG
KẾ
TOÁN
11
- Chức năng hoạt động: BQLDA chuyên ngành Nông nghiệp & PTNT tỉnh
Bắc Giang được làm một số hoạt động tư vấn đầu tư xây dựng gồm: tư vấn QLDA,
tư vấn giám sát thi công xây dựng phù hợp với năng lực hoạt động xây dựng theo
* Hoạt động của BQLDA:
Ban QLDA được thành lập để giúp Cơ quan chủ quản, Chủ dự án quản lý
thực hiện chương trình, dự án. Việc giao nhiệm vụ và ủy quyền cho Ban QLDA
phải được quy định trong Quyết định thành lập Ban QLDA hoặc tại các văn bản ủy
quyền cụ thể của Cơ quan quyết định thành lập Ban QLDA. Tuân thủ các quy định
của pháp luật Việt Nam và Điều ước quốc tế ký kết với các nhà tài trợ. Ban QLDA
và người đứng đầu Ban QLDA chịu trách nhiệm trước Cơ quan quyết định thành
lập Ban QLDA và pháp luật về hành vi của mình trong việc thực hiện các nhiệm vụ
được giao. Có trách nhiệm giải trình với Cơ quan quyết định thành lập Ban QLDA,
các cơ quan quản lý Nhà nước về vốn nước ngoài, các cơ quan bảo vệ pháp luật, các
cơ quan dân cử, các tổ chức chính trị, xã hội và nhà tài trợ về các vấn đề thuộc thẩm
quyền. Mọi hoạt động của Ban QLDA phải được công khai và chịu sự giám sát theo
các quy định hiện hành. Quản lý và sử dụng có hiệu quả, chống thất thoát, lãng phí
các nguồn lực của chương trình, dự án.
Sự khác biệt giữa mô hình quản lý của các dự án có vốn đầu tư nước ngoài
hoặc đó là mô hình quản lý đơn giản tuy nhiên hiệu quả đạt được lại rất cao, trách
GIÁM ĐỐC BQLDA
CÁC PHÓ GIÁM ĐỐC
PHÒNG
KẾ
HOẠCH
PHÒNG
KỸ
THUẬT
PHÒNG
TỔ CHỨC
– HÀNH
CHÍNH –
TỔNG
HỢP
TỔNG THẦU
TƯ VẤN THIẾT KẾ,
THẨM TRA, GIÁM SÁT,
QUẢN LÝ CHI PHÍ
CÁC THẦU PHỤ XÂY
LẮP, NHÀ CUNG ỨNG
VẬT TƯ, THIẾT BỊ
BỘ PHẬN
THEO DÕI
CỦA CĐT,
TƯ VẤN
CHỨNG
NHẬN SỰ
PHÙ HỢP
14
- Với tổng thầu EPC Chủ đâu tư có thể tự lập dự án hoặc thuê tư vấn lập dự
án, lập hồ sơ yêu cầu, sau đó sẽ ký kết hợp đồng EPC với tổng thầu. Nhà thầu chính
sẽ thực hiện các công việc từ thiết kế, thẩm tra hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công và
tổng dự toán, quản lý chi phí, kí hợp đồng với các nhà thầu phụ, nhà thầu cung cấp
vật tư thiết bị. Với tổng thầu chìa khóa trao tay cũng giống Tổng thầu EPC chỉ
khác là ngoài phần thiết kế, cung ứng vật tư thiết bị, thi công công trình nhà thầu
được chọn còn cần thực hiện việc lập Dự án đầu tư xây dựng công trình.
1.2.2. Mô hình tổ chức và hoạt động của các BQLDA theo hình thức CĐT tự
quản lý dự án.
Theo điều 33 của Nghị định 12/2009/NĐ-CP ngày 10/02/2009 nêu rõ nếu CĐT
có đủ năng lực thì có thể thành lập BQLDA để giúp CĐT làm đầu mối quản lý dự
án. Ban Quản lý dự án phải có năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý dự án
theo yêu cầu của chủ đầu tư. Ban Quản lý dự án có thể thuê tư vấn quản lý, giám sát
một số phần việc mà Ban Quản lý dự án không có đủ điều kiện, năng lực để thực
hiện nhưng phải được sự đồng ý của chủ đầu tư. Và mô hình tổ chức của các
15
* Hoạt động của BQLDA:
- Giám đốc BQLDA sẽ chịu trách nhiệm toàn bộ về pháp luật theo nhiệm vụ
được giao và quyền hạn được ủy quyền trước CĐT.
- Các phó giám đốc sẽ giúp Giám đốc quản lý điều hành hoạt động theo sự
phân công và ủy quyền của Giám đốc.
- Các phòng chuyện môn sẽ thực hiện các công tác tham mưu quản lý dự án
của từng giai đoạn, bộ phận, kiểm tra năng lực của các nhà thầu, giám sát dự án từ
giai đoạn lập dự án đến khi dự án hoàn thành và bàn giao đưa vào sử dụng,…
1.2.3. Mô hình tổ chức và hoạt động của các BQLDA theo hình thức CĐT thuê
tư vấn quản lý dự án.
Với những CĐT không có chuyện môn về quản lý dự án thi CĐT đó có thể
thuê đơn vị tư vấn quản lý điều hành dự án cho mình. Đơn vị tư vấn quản lý dự án
đó phải có đủ điều kiện năng lực tổ chức quản lý phù hợp với quy mô, tính chất của
dự án. Trách nhiệm, quyền hạn của tư vấn quản lý dự án được thực hiện theo hợp
đồng thoả thuận giữa hai bên. Tư vấn quản lý dự án được thuê tổ chức, cá nhân tư
vấn tham gia quản lý nhưng phải được chủ đầu tư chấp thuận và phù hợp với hợp
đồng đã ký với chủ đầu tư. Trên thực tế CĐT có thể thuê tư vấn QLDA quản lý toàn
bộ dự án nhưng chủ đầu tư vẫn phải sử dụng các đơn vị chuyên môn thuộc bộ máy
của mình hoặc chỉ định đầu mối để kiểm tra, theo dõi việc thực hiện hợp đồng của
tư vấn quản lý dự án.
đồng.
1.3. Thực trạng về Chủ đầu tư và các BQLDA xây dựng của các ngành tại địa
phương.
Hiện tại trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hoạt động xây dựng đang phát triển
mạnh, nhìn chung cơ cấu tổ chức của các BQLDA ở các cấp đều được tổ chức theo
quy định của nhà nước. Và dù ở cấp quản lý nào các BQLDA đều được thành lập để
giúp CĐT thực hiện quản lý và điều hành các dự án đạt hiệu quả cao nhất.
1.3.1. Thực trạng CĐT và các BQLDA cấp tỉnh và một số Sở ban ngành trong tỉnh.
1.3.1.1. Ban quản lý các khu công nghiệp Bắc Ninh.
* Sơ đồ tổ chức:
BỘ PHẬN
CHUYÊN
MÔNGIÁM
SÁT
CHỦ ĐẦU TƯ
TƯ VẤN QLDA
PHÒNG
TÀI CHÍNH
KẾ TOÁN
PHÒNG
KẾ HOẠCH
PHÒNG KỸ
THUẬT
17
Thanh
tra
Quản
lý đầu
tư
Quản
lý lao
động
Quản
lý môi
trường
Đại
diện
các
KCN
Quản
lý quy
hoạch
& XD
Quản
lý
doanh
nghiệp
TT hỗ
trợ
đầu tư
và
phát
triển