MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC TRONG CÁC
HOẠT ĐỘNG CỦA TRẺ 3 - 4 TUỔI
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
1.1 Cơ sở lý luận
Lúc sinh thời Bác Hồ kính yêu đã dạy:
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Sự nghiệp trồng người đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó ngành
Giáo dục - Đào tạo giữ vai trò then chốt, chính vì vậy Đảng và nhà nước ta đã có
những đường lối chính sách ưu tiên cho giáo dục phát triển. Và trong
những năm
gần đây, giáo dục mầm non ngày càng nhận được sự quan tâm một cách đặc biệt
của toàn xã hội bởi xã hội đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của bậc học
này với sự phát triển của con em mình nói riêng và với toàn xã hội nói chung “Trẻ
em hôm nay, thế giới ngày mai” để có một ngày mai tươi sáng, thì ngay từ hôm
nay, trẻ em cần phải được chăm sóc và giáo dục để phát triển một cách toàn diện.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân thì giáo dục Mầm Non có một vai trò đặc
biệt quan trọng là nền tảng, là cơ sở cho giáo dục các bậc học sau này. Chính vì
vậy mà mục đích của giáo dục Mầm non là nhằm hình thành ở trẻ những cơ sở
đầu tiên của nhân cách con người mới XHCN Việt Nam như: Sự khỏe mạnh,
nhanh nhẹn, cơ thể phát triển hài hòa cân đối, giáo dục cho trẻ giàu lòng yêu
thương, biết quan tâm nhường nhịn giúp đỡ những người gần gũi xung quanh,
thật thà, lễ phép, hồn nhiên, trẻ biết yêu cái đẹp, biết giữ gìn cái đẹp và tạo ra cái
đẹp ở xung quanh. Đồng thời mục đích của giáo dục là nhằm phát triển ở trẻ trí
thông minh, ham hiểu biết, phát huy được tính chủ động tích cực cho trẻ.
Tuy nhiên từ lúc lọt lòng mẹ đến lúc trưởng thành thì trẻ em phát triển qua
nhiều thời kỳ khác nhau. Mỗi thời kỳ này là sự tiếp theo của thời kỳ trước và
chuẩn bị cho thời kỳ sau. Trẻ Mầm Non (0-6 tuổi) là thời kỳ đầu tiên của con
người, phát triển rất đặc biệt với tốc độ phát triển rất nhanh về mọi mặt và là thời
kỳ có vị trí quan trọng là đặt tiền đề cho sự hình thành và phát triển nhân cách

hỏi này, tôi luôn tìm tòi, ứng dụng các biện pháp, hình thức, tổ chức các hoạt động
giúp trẻ trong lớp tôi có cơ hội được thể hiện và tự khẳng định mình trong giao tiếp
với cô giáo, bạn bè và mọi người xung quanh.
Xuất phát từ đặc điểm trên tôi nhËn thấy nhiệm vụ quan trọng mà giáo viên
cần phải giải quyết khi tổ chức các hoạt động không phải đơn giản là cung cấp
kiến thức mµ phải làm sao để trẻ nói nên được ý kiến của trẻ và phải tạo cho trẻ
thói quen suy nghĩ nhanh và biết bảo vệ ý kiến, tìm các cách giải quyết khác nhau
cho cùng một vấn đề. Có như vậy mới thực sự giúp trẻ chủ động trong tư duy,
mạnh dạn, tự tin điều này đã thúc đẩy tôi chọn đề tài
:“ Một số biện pháp nh»m
phát huy tính tích cực trong các hoạt động của trẻ 3- 4 tuổi”
2

II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :
1 Thực trạng của vân đề:
Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ nhút nhát, kém tự tin, chưa phát huy được
tính tích cực, cơ bản có một số nguyên nhân sau:
1.1. Trẻ sinh non tháng hoặc sức khỏe yếu
Qua nhiều tài liệu mà tôi đã đuợc đọc cũng như qua thực tế chăm sóc –
giáo dục trẻ, tôi nhận thấy những trẻ sinh non hoặc sức khoẻ yếu, hay đau ốm
cũng thường kém mạnh dạn và ít hứng thú với những hoạt động mới, khả năng
hòa đồng cũng chậm hơn những trẻ khác.
1.2. Cảm giác sợ hãi
Lo lắng và sợ hãi là một trạng thái giúp chúng ta đối phó với những kinh
nghiệm mới và tránh khỏi những nguy hiểm. Trẻ con có rất nhiều nỗi sợ hãi vì trí
tưởng tượng của trẻ rất phong phú.
1.3. Kỹ năng nói kém
Các nhà nghiên cứu đã kết luận, kỹ năng nói có liên hệ mật thiết đến sự
nhút nhát và thiếu tự tin của con người. Đứa trẻ không thể tự tin và thể hiện nhu
cầu mong muốn của mình với người lớn.

Nguyên Tùng
, Đức Minh, Nhật Nam… nên cũng ảnh hưởng tới việc cung cấp
kiến thức trong quá trình học.
Hơn nữa tâm lý trẻ mẫu giáo bé còn chưa ổn định, ở lứa tuổi này bé đang trải
qua “Thời kì khủng hoảng tuổi lên ba” tính độc lập bắt đầu xuất hiện ở trẻ, nhu cầu
muốn khẳng định mình là rất lớn, trẻ muốn cái gì cũng dành về mình, do đó tính
ích kỉ càng có dịp phát triển.
Thực trạng: Qua khảo sát đầu năm trên trẻ về nhận thức và tính tích cực chủ
động của trẻ, kết quả thu được cho thấy nhiều vấn đề đáng quan tâm :
Nội dung Tổng
số
cháu
Tốt Khá Trung
bình
Yếu
SL % SL % SL % SL %
Khả năng tập trung chú ý
trong giờ học 44
9 20,5 12 27,2 14 31,8 9 20,5
Trẻ mạnh dạn, tích cực
tham gia các hoạt động
8 18,2 11 25 14 31,8 11 25
Trẻ biết cách giải quyết
các tình huống.
5 11.4 10 22,7 15 34,1 14 31,8
(Bảng khảo sát đầu năm – Tháng 9)
2.2.2. Về phía giáo viên:
Trong thực tế giáo viên đôi lúc còn thiếu chủ động trong việc giảng dạy, còn
phụ thuộc quá nhiều vào tài liệu, vẫn còn nặng việc cung cấp kiến thức chưa chú
trọng đến việc phát huy được tính chủ động tích cực, nên có phần hạn chế tính

Mảng tưởng mở cho trẻ hoạt động Bên cạnh đó chúng tôi cũng xây dựng qui ước với trẻ về qui định trong lớp
học và giao tiếp giữa trẻ với trẻ trong lớp. Việc rèn nền nếp được thực hiện ngay
khi đón trẻ vào năm học mới. Chúng tôi qui ước với trẻ cách lấy đồ dùng đồ chơi
đúng nơi qui định, hay qui định với trẻ về cách giao tiếp trong khi chơi, không la
hét quá to, không chạy nhảy xô đẩy nhau, có sự giao tiếp thân mật trong các vai
chơi, các bạn trai nhường nhịn các bạn gái, cùng tham gia vào các vai chơi vui vẻ,
không tranh giành đồ chơi của nhau và biết giúp đỡ bạn trong quá trình chơi
Nội quy góc chơi
Với quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, chúng tôi tận dụng tối đa các sản phẩm
của trẻ để trang trí lớp, trẻ được vẽ, xé nặn các sản phẩm để trang trí các góc, các
buổi chơi trẻ được hoạt động với chính sản phẩm của mình đã làm nên trẻ rất thích
thú. Những hoạt động giao tiếp qua vai chơi người mua người bán dạy trẻ biết thể
hiện thái độ ân cần niềm nở với khách hàng thông qua đó tạo được mối quan hệ
thân thiện giữa trẻ với trẻ khi chơi.

5
Đồ chơi trẻ làm cùng cô được sử dụng trong góc bán hàng

Cô và trẻ cùng làm đồ chơi trang trí lớp
Không chỉ tạo môi trường thân thiện cho trẻ hoạt động, giao tiếp, chúng tôi còn
thống nhất mang đến cho trẻ một không khí lớp học thật ấm áp tràn ngập yêu
thương, cô giáo cũng giống như một người bạn lớn để trẻ có thể an tâm chia sẻ
những thắc mắc, băn khoăn cũng như những “bức xúc” rất trẻ con của mình.

Trẻ biểu diễn ở góc âm nhạc
Như vậy tạo môi trường lớp đẹp, thân thiện ở trong mỗi góc chơi, nhóm
chơi sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên muốn rèn trẻ cá biệt yếu kém hoặc

trẻ về chiếc khăn tay và đồ dung cá nhân của trẻ.
Phần ôn luyện nhận biết hình vuông, hình tam giác: Tôi cho trẻ nhận biết tên
các hình thông qua trò chơi ảo thuật: Mỗi trẻ một chiếc khăn tay hình vuông, cho
trẻ gấp chéo hình vuông được hình gì? - > (Trẻ nhận ra là hình tam giác), hay từ
hình vuông gấp đôi chiếc khăn được hình chữ nhật, gấp đôi hình chữ nhật được
hình vuông. Thông qua hình thức gấp khăn trẻ rất hứng thú và nhớ tên hình rất
nhanh. Phần trò chơi luyện tập cô chia trẻ làm 2 đội một đội các bạn nam, 1 đội
các bạn nữ cùng nhau thi xếp quần áo vào cho đúng bộ.

(Trò chơi luyện tập: thi xem đội nào nhanh)
VD 2: Bật ô (Chủ đề: Thế giới thực vật)
Để cho tiết học thể dục không trở nên khô cứng, nhàm chán. Đồng thời
không làm cho trẻ thấy mệt mỏi không thích tập, giáo viên có thể thay đổi hình
thức vào bài: Cùng tham gia vào cuộc thi: “ Bé khoẻ, bé khéo, Đường lên đỉnh
7
Olympia, lễ hội mùa xuân….” và xuyên suốt tiết học đó giáo viên tổ chức dưới
dạng các trò chơi liên hoàn, khởi động, vượt chướng ngại vật, tăng tốc về đích.
Để tăng sự hứng thú cho trẻ, giáo viên có thể thoát ly khỏi hình thức khởi
động quen thuộc. Thay vào đó là những bài tập sôi động nhẹ nhàng nhưng cũng
không tách rời mục đích chính của phần khởi động tôi có thể chọn một bản nhạc
sôi động, sau đó cho trẻ đứng vào hàng để tập bài tập xoay các khớp: cổ tay, khuỷu
tay, lắc hông, đầu gối, cổ chân Đối với giai đoạn cuối năm, cô có thể cho trẻ tự
tìm vị trí đứng cho mình sao cho mỗi bạn cách nhau 2 ô gạch. Điều này giúp trẻ
phát triển tính tích cực, tự giác trong quá trình tham gia tập luyện. Cô vẫn giữ vai
trò chỉ huy hô mệnh lệnh cho trẻ tập để đảm bảo mức độ vận động của mỗi động
tác không quá sức với trẻ.
Tương ứng với các nội dung của tiết học thể dục: Khởi động, trọng động
(Bài tập phát triển chung, bài tập vận động cơ bản), trò chơi, hồi tĩnh. Ngoài ra, cô
có thể sưu tầm các bài hát mới lạ để làm nhạc nền cho trẻ tập thể dục. Đồng thời
sau buổi tập cô thưởng cho trẻ huy chương vàng, hộp quà cho 2 đội hay vòng

đó cho trẻ trò chuyện cùng nàng tiên về mừa xuân và dẫn dắt vào câu chuyện.
Trong tiết học ngoài cô kể kết hợp cho trẻ tri giác Powerpoint và đàm thoại với
trẻ về nội dung chuyện qua đó tôi thấy giờ học trẻ rất sôi nổi.

Vui quá! Trẻ được trò chuyện cùng nàng tiên
Tổ chức tiết học dưới hình thức học theo nhóm là một hình thức học rất tích
cực, tạo cho trẻ nhiều cơ hội hoạt động, giúp trẻ phát huy được tinh thần hợp tác,
tương trợ lẫn nhau, rèn cho trẻ ý thức tập thể, biết chia sẻ những ý kiến, kinh
nghiệm của mình với các bạn, biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của bạn khác,
quan trọng hơn cả học theo nhóm đem lại nhiều niềm vui, hứng thú cho trẻ. Hình
thức học theo nhóm có thể áp dụng trên tất cả các tiết học.
VD: Trong tiết học tạo hình : Nặn chiếc vòng (theo đề tài)
Cho trẻ tạo nhóm, cô phát cho mỗi nhóm một hộp quà trong có chiếc vòng, yêu
cầu trẻ quan sát trao đổi thảo luận trong nhóm sau đó từng nhóm lên giới thiệu
chiếc vòng của đội mình, các bạn nhóm khác cùng nhận xét những đặc điểm nổi
bật của chiếc vòng (trên cơ sở định hướng của cô giáo). Cho các nhóm nêu lên ý
tưởng của mình và về nhóm thực hiện bức tranh chung (trẻ hoạt động trên nền
nhạc). Khi hoàn thành, các nhóm tự lên treo sản phẩm và giới thiệu sản phẩm của
mình. Các bạn nhóm khác có thể đặt câu hỏi hoặc cho ý kiến nhận xét, đánh giá
bức tranh của nhóm bạn.
Trẻ về nhóm và cùng nhau nặn chiếc vòng
Bé Trần Minh Anh lên giới thiệu sản phẩm của mình.
Đây là một số hình thức học mà tôi đã áp dụng tại lớp mình nhằm phát huy
tối đa tính tích cực hoạt động của trẻ. Sau khi áp dụng biện pháp này, tôi nhận thấy
trẻ ở lớp tôi đã chú ý, hứng thú hơn trong giờ học, đặc biệt có một số cháu trước
đây còn khóc khi vào lớp thì nay đã thích đi học và rất hào hứng trong giờ học.
9
3.3. Biện pháp 3. Thay đổi hình thức tổ chức các hoạt động ngoại khóa
Có thể nói các hoạt động ngoại khóa đặc biệt là việc tổ chức hiệu quả các
ngày hội ngày lễ cho trẻ là một hình thức giáo dục hiệu quả và sinh động nhất,

Buổi dã ngoại Công viên Cầu Giấy

Các bé giao lưu cùng với ông già Noel
Với trẻ mầm non khả năng giao tiếp tốt trong tập thể giúp trẻ thích nghi dễ
dàng, nhanh chóng với môi trường mới, thầy cô, bạn bè mới, và những đòi hỏi mới
của hoạt động học tập. Ý thức và tinh thần tập thể sẽ giúp trẻ tránh được những
xung đột không đáng có giữa trẻ với nhau, giữa trẻ với thầy cô, trên cơ sở đó phát
triển những mối quan hệ thân thiện, gần gũi, cảm thông giữa trẻ với những người
xung quanh. Tất cả những điều này tác động một cách tích cực lên trẻ, làm cho trẻ
cảm thấy hứng thú muốn đến trường, muốn giao tiếp với cô, bạn bè. Để phát huy
được khả năng đó của trẻ ngoài các hình thức tổ chức tại lớp chúng tôi còn cho trẻ
giao lưu giữa các lớp trong khối mẫu giáo bé với nhau
VD: Thi kéo co giữa các lớp mừng xuân Giáp Ngọ
.
Lớp C2 và C4
11
Thi cắm hoa ngày 8/3 giữa các lớp trong khố.
Trẻ vui mừng khi đã hoàn thành sản phẩm.
3.4. Biện pháp 4: Thiết kế nhiều hoạt động nhằm phát huy những thế mạnh ở
mỗi cá nhân trẻ.
Mỗi trẻ đều có những mặt mạnh và những mặt khiến trẻ kém tự tin. Từ bước
đầu khảo sát trẻ cũng như thông qua quá trình chăm sóc trẻ, giáo viên có thể nắm
được những mặt mạnh của trẻ. Hãy cố gắng thiết kế những hoạt động để trẻ có thể
phát huy tối đa thế mạnh đó của mình. Khi trẻ tự tin và được khen ngợi, trẻ sẽ dám
thử bước vào lĩnh vực kém tự tin hơn và thể hiện được tính tích cực của mình
trong nhiều hoạt động khác nhau.

Bé Đức Khiêm tích cực tham gia dán hoa mai cùng bạn.
VD: Lớp tôi có một vài cháu khả năng vẽ còn yếu, như cháu Vũ Giang, Đức
Khiêm bởi vậy các cháu không thích tham gia hoạt động này. Tuy nhiên, các cháu

li bn thõn mỡnh trong mt tun qua cú ngoan khụng, cú úng gúp gỡ cho hot
ng chung ca lp học hay không, có biết giúp đỡ bạn không, trong giờ ăn có ăn
ngoan, hết suất không? Trẻ trong lớp sẽ cùng nhau dựa vào các tiêu chí đó để
bình bầu bạn xuất sắc, bạn ngoan. Bạn nào xuất sắc, có tiến bộ vợt bậc đợc chọn
làm ngôi sao của tuần , bạn nào còn mặt hạn chế đợc thởng 1 sao ngoan và bạn
nào còn nhiều điểm cha đạt sẽ chỉ đợc nhận bé ngoan. Những ngôi sao đợc làm
bằng giấy màu óng ánh đã đem lại cho các bé nhiều niềm vui và tiến bộ bất ngờ.
c bit nht l hỡnh thc khen thng ra bng vng ngoi ca lp, tr s
c ghi tờn ra bng v i kốm ú l ni dung khen thng (VD: Bộ Bng Linh
c khen vỡ tin b, bit giỳp cụ v cỏc bn, hoc bộ Hng Giang trong tun
qua c khen vỡ n nhanh, chm gi tay phỏt biu). thụng qua ú khụng nhng
tr c khen s c gng phn u tip, bn trong lp ly ú lm tm gng
13
hc tp m cỏc bc ph huynh cng nm bt c tỡnh hỡnh ca con mỡnh trong
tun. õy hỡnh thc m trong tõm lớ giỏo dc tr mm non thng xuyờn s dng-
hỡnh thc nờu gng- tr s hc tp cỏc bn sao ngoan, ng thi bn thõn tr cng
s cú nhiu c gng tớch cc hn trong tun ti.
Nờu gng cui tun
Sau khi thực hiện biện pháp này tôi nhận thấy, không khí thi đua của trẻ
trong lớp rất sôi nổi, bản thân các cháu tự nhắc nhở nhau ngoan hơn, cố gắng hơn
để đợc làm ngôi sao của tuần. Các cháu đều tỏ ra rất hãnh diện nếu đợc bầu là
ngôi sao của tuần. Nhờ vậy, nhiều cháu hiếu động trong lớp tôi cũng dần đạt
nhiều tiến bộ, tập trung chú ý hơn trong giờ học để đợc cả lớp và cô giáo công nhận
vào buổi sinh hoạt cuối tuần.
Cỏc bộ c khen hng ngy
3.6. Bin phỏp 6: Phi hp vi ph huynh trong cụng tỏc chm súc giỏo dc tr
Vic hỡnh thnh tớch tớch cc trong cỏc hot ng cho tr trong trng mm

Trẻ mạnh dạn, tự tin khi trả lời các câu hỏi của cô, thích lên đọc thơ, hát
muá, thích được tham gia biểu diễn văn nghệ và giới thiệu về sản phẩm của mình
Trẻ thích đi học, thích tham gia các hoạt động, có tinh thân thi đua, hăng hái
phát biểu ý kiến xây dựng bài.
Trẻ giao lưu và trò chuyện với nhau mạnh dạn hơn, hình thành được các liên
kết đơn giản giữa các góc chơi.
Mạnh dạn nói lên những mong muốn và cảm xúc của mình.
15
100% 95%

80%

20%

0%Khả năng tập trung , Trẻ mạnh dạn tích cực Trẻ biết giải quyết
Chú ý trong giờ học. tham gia các hoạt động các tính huống

Đầu năm
Cuối năm

Bảng tổng hợp kết quả trước và sau khi sử dụng biện pháp phát huy tính tích
cực của trẻ trong các hoạt động
Nội dung Tổng
số
Tốt Khá Trung bình Yếu
SL % SL % SL % S
L

không nên làm hộ trẻ.
1.2. Tạo môi trường lớp học thân thiện để thu hút trẻ tham ra hoạt động.
1.3.Phát huy tính tích cực của trẻ trong các giờ hoạt động chung.
1.4.Thường xuyên thay đổi hình thức tổ chức các hoạt động ngoại khoá, các ngày
hội ngày lễ.
1.5. Thiết kế nhiều hoạt động nhằm phát huy những thế mạnh ở mỗi cá nhân trẻ
1.6. Động viên khích lệ thưởng sao ngoan cuối tuần.
1.8. Phối hợp tốt với phụ huynh trong công tác chăm sóc giáo dục.
2. Khuyến nghị
2.1. Ban giám hiệu tiếp tục tạo điều kiện cho giáo viên trong trường được đi
kiến tập, tham quan, dự các lớp tập huấn ở các cơ sở giáo dục mầm non khác
trong cả nước, các trường Quốc tế để giáo viên có cơ hội học hỏi thêm nhiều kinh
nghiệm tổ chức các hoạt động học tập và vui chơi cho trẻ mẫu giáo nói chung,
mẫu giáo bé nói riêng.
2.2 Đầu tư kinh phí, thời gian đồng thời hướng dẫn, khuyến khích giáo viên
tích cực nghiên cứu, sáng tạo thêm nhiều học liệu mới, nhiều hoạt động mới, hấp
dẫn trẻ và có hiệu quả để phục vụ cho công tác giáo dục trẻ.
Trên đây là một số biện pháp tôi đã áp dụng nhằm phát huy tính tích cực của
trẻ trong các hoạt động. Rất mong các bạn đồng nghiệp, các nhà quản lí bổ xung,
góp ý cho tôi để làm phong phú thêm những kinh nghiệm trong công tác dạy.
Tôi xin trân trọng cảm ơn
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Cầu Giấy, ngày18 tháng 03 năm 2014
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Vũ Thị Kim Oanh
17
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Ánh Tuyết: Giáo trình tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non – Nhà
xuất bản Đại học sư phạm năm 2008