a. Đặt vấn đề
I. lời mở đầu
Trong quá trình giáo dục muốn con ngời phát triển về mọi mặt thì phải
hiểu con ngời về mọi mặt, Vì thế giáo viên phải hiểu đợc học sinh của mình
nắm bắt đợc đặc điểm tâm lý, nhận thức của học sinh.
Theo quy luật phát triển của tự nhiên thì một khi đời sống vật chất của
xã hội đợc nâng cao thì nhu cầu về mặt thẩm mỹ càng phát triển, chính vì thế
trong chơng trình giáo dục mới thì mục tiêu giáo dục đặt ra đó là phải làm sao
để học sinh biết cảm nhận, biết tạo ra cái đẹp đã đợc đa lên ngang hàng với các
mục tiêu khác.
Là giáo viên dạy mĩ thuật ngoài công tác giảng dạy tôi thấy mình cần
phải có một trách nhiệm lòng yêu nghề mến trẻ, cần phát hiện tìm tòi những
năng lực năng khiếu t chất tốt của học sinh tạo điều kiện để các em phát triển
toàn diện trên mọi lĩnh vực. Do đó ngời giáo viên phải nắm bắt đợc đặc điểm
phát triển tâm lý của học sinh, những khả năng, năng lực. Lựa chọn những nội
dung, phơng pháp dạy phù hợp kích thích các em phát huy khả năng trí tởng t-
ợng niềm hứng thú cuối cùng là để tạo ra những bức tranh hoàn hảo trong mọi
lĩnh vực.
Đối với các em học sinh học vẽ là một trò chơi có sức hấp dẫn kỳ lạ, hầu
nh mọi học sinh đều thích vẽ. Những bức tranh đầy sáng tạo của các em làm
chúng ta từ ngạc nhiên đến cảm động, từ vui mừng đến hy vọng. Không hẳn
em nào cũng biết vẽ đẹp mà cha cảm nhận hết cách thể hiện và sự tinh tế còn
hạn chế, tính liệt kê các hình ảnh cha cao. Tuy nhiên không hẳn em nào cũng
thích vẽ và biết vẽ đẹp ngay mà nó cần đợc thầy cô phải có sự nhạy bén, những
phơng pháp phù hợp giúp cho các em học và nắm đợc kiến thức một cách có
hiệu quả nhất.
1
Cụ thể đối với môn mĩ thuật trong nhà trờng phổ thông ngời giáo viên ngoài
việc nắm bắt về đặc điểm tâm lý ra thì giáo viên cần nắm bắt đợc rõ và cụ thể
hơn về những nhu cầu hứng thú trong học tập nắm bắt sự phát triển, ghi nhớ t
duy tởng tợng của các em, kích thích làm cho t duy sáng tạo trí tởng tợng, phát

Từ thực trạng trên để việc học mĩ thuật, đặc biệt là phân môn vẽ tranh
đạt hiệu quả tốt hơn tôi đã đa những phơng pháp cơ bản về cách dạy và học mĩ
thuật đặc biệt là phơng pháp dạy vẽ tranh áp dụng cho từ lớp 6 đến lớp 9 và đa
phần các em rất thích hoạt động tạo hình, việc vẽ, xem các tác phẩm mĩ thuật
dần dần đã hình thành ở các em. Các em hứng thú học vẽ tranh hơn vẽ theo
mẫu phần nào hơn cả vẽ trang trí, bài vẽ của các em đẹp hơn, có tiến bộ rõ rệt
về cách dùng màu. Qua các kì thi vẽ tranh cấp Thị và cấp Tỉnh HS trờng THCS
Hà Lan đều có giải cao điều đó đã chứng minh khả năng thẩm mĩ của các em.
B. Giải quyết vấn đề
3
I - Các giải pháp thực hiện:
Môn Mĩ thuật là dạy cho học sinh tập tạo ra cái đẹp và biết thởng thức
cái đẹp, không có một qui tắc cụ thể nào để định nghĩa đợc cái đẹp do vậy mà
dạy mĩ thuật để hớng các em đến cái đẹp nhng phải làm sao để cho mỗi bài
học của học sinh phải có vẻ đẹp khác nhau về bố cục (hình thể) màu sắc, đờng
nét
Xét theo các mục tiêu đã đặt ra, nên tìm ra phơng pháp giảng dạy phù
hợp với từng khối lớp, từng đối tợng học sinh:
1. Đối với khối 6:
Giúp cho học sinh hiểu đợc rõ về khái niệm thế nào là vẽ tranh, các thể
loại tranh, khai thác nội dung đề tài, hiểu đợc cách vẽ tranh và làm đợc các bài
thực hành theo đề tài (có bố cục chặt chẽ) hình ảnh rõ nội dung chủ đề.
2. Đối với khối 7:
Chú ý về bố cục, cách chọn hình ảnh, cách dùng màu, nâng cao kiến
thức kỹ năng vẽ tranh.
3. Đối với khối 8:
Tiếp tục nâng cao hơn về các dạng bài nắm đợc đặc điểm của các đối t-
ợng hiểu sâu hơn về nội dung tranh đề tài. Giới thiệu về bố cục tranh (củng cố
kiến thức các phần đã học). Vẽ đợc tranh theo các loại chủ đề (vận dụng kiến
thức đã học vào bài vẽ ).

chính, một phần các em vừa mới đợc tiếp xúc với môn mĩ thuật cho nên cha
có sự sáng tạo nhiều trong học mĩ thuật và đặc biệt trong phân môn vẽ tranh.
Chính những khó khăn này lại càng yêu cầu ngời giáo viên cần phải có
phơng pháp phù hợp để nâng cao chất lợng của tranh vẽ học sinh trong điều
kiện khó khăn chung.
Trong những năm qua, các hoạt động thi vẽ tranh từ thi Thị, thi Tỉnh
các em đã gặt hái đợc những thành tích đáng kể.
Nhng bên cạnh đó những ai quan tâm đến việc học và lĩnh hội tốt các
5
kiến thức để vẽ tranh đề tài của các em luôn ra câu hỏi: Nên có những phơng
pháp gì đơn giản, dễ hiểu để giúp em tiếp thu và làm tốt bài vẽ tranh đề tài
hơn.
Từ những đặc trng của trẻ đề ra một tiến trình phơng pháp giảng dạy cho
các em về vẽ tranh đề tài thích hợp. Là một giáo viên dạy bộ môn mĩ thuật tôi
nhận thức rõ về điều này.
II- Các biện pháp để tổ chức thực hiện:
Xuất phát từ cơ sở đã nêu trên. Tôi đã mạnh dạn đa những biện pháp
thực nghiệm vào chơng trình giảng dạy cho các em.
1. Biện pháp thứ nhất: Su tầm tranh-ảnh và đồ dùng trực quan đẹp,
phong phú về các thể loại.
Để cho các em nhanh chóng nắm bắt đợc bài và dễ hiểu hơn, giáo viên
cần cố gắng su tầm nhiều tranh (ảnh) minh hoạ đẹp ( phong phú về thể loại) để
nhằm làm rõ lý luận về bố cục.
2. Biện pháp thứ hai: Tìm hiểu cách sử dụng màu sắc qua các tranh
vẽ đẹp trong vẽ tranh.
Giới thiệu về các màu là cách sử dụng màu sắc khi giới thiệu đa các
tranh phù hợp, đẹp có chất liệu tơng tự để làm rõ nội dung. Giáo viên nên cần
chú ý tới đặc điểm này vì học sinh ở địa bàn ta hầu nh ít đợc tiếp xúc với tranh,
không có điều kiện đợc xem các tác phẩm mĩ thuật cha khắc sâu cách khai
thác đề tài, cách tìm hình tợng tiêu biểu, khai thác về sự diễn biến của màu sắc

ởng tợng, ớc mơ của mình. Ví dụ khi vẽ tranh về Đề tài Tranh phong cảnh
(Bài 4 - MT7) trong tranh phong cảnh có thể điểm ngời và vật cho sinh động,
ví dụ vẽ điểm thêm con chim. Tuy đã đợc học sơ lợc về luật xa gần nhng học
sinh vẫn còn đang mờng tợng một chút về khái niệm về không gian, tuỳ theo
chơng trình học của từng lớp mà ý thức về không gian mới từ từ hình thành.
7
Bây giờ giáo viên để học sinh vẽ một đàn chim bay qua bay lại trên cây, hót líu
lo
Trớc tiên cho học sinh vẽ một con chim đang bay lợn, sau đó cho vẽ
cây cối, lúc vẽ các nhánh cây chạm tới con chim phải dừng lại không nên vẽ
đè nét lên con chim, sau đó vẽ tiếp các con khác. Cứ nh thế các em làm bài,
mới chỉ là tạo nét nhng biết cách sử dụng vẽ gì trớc vẽ gì sau các em đã biết
tạo đợc không gian cho tranh vẽ của mình
Khi vẽ tranh, học sinh có nhiều biểu hiện khác nhau, có em vẽ tốt có em
vẽ cha tốt vì thế giáo viên không chung chung khi hớng dẫn mà phải hớng dẫn
cụ thể cho từng đối tợng học sinh.
5. Biện pháp thứ năm: Hớng dẫn cách tìm mảng chính phụ, sắp xếp
bố cục và sử dụng câu hỏi trong quá trình thực hành.
Vạch kế hoạch thăm quan su tầm t liệu (t liệu viết, tranh, ảnh) đọc nhiều
để có thể hớng dẫn học sinh ngay từng bớc trong những bài vẽ cụ thể. Hớng
dẫn cho các em cách vẽ và chỉ ra ở những tranh minh hoạ về: cách vẽ khác
nhau ở cùng một đề tài, cách sắp xếp ở mảng chính, mảng phụ dựa vào tranh
giáo viên vẽ phác lên bảng để học sinh nhận ra các mảng chính, mảng phụ,
theo từng bớc một thật tỉ mỉ cho đến lúc hoàn thành. Khi học sinh làm bài,
giáo viên làm việc với các em giúp các em tìm ra cách thể hiện, bố cục giữa
các mảng, tìm hình vẽ và tìm vẽ màu, dùng phơng pháp gợi mở nhiều kết hợp
với sử dụng đồ dùng trực quan nhận thấy các em làm bài đạt kết quả cao hơn,
các câu hỏi của giáo viên phải mang tính khích lệ động viên nhằm gây sự hứng
thú cho các em, câu hỏi không mang tính chất khẳng định mà mang tính chất
nghi vấn.

9
chuyển sang nhà khác, (giáo viên cũng có thể chơi cùng các em) nếu đứa trẻ
đó không tìm ra nhà là đứa trẻ đó bị thua và là ngời tiếp tục hô sau đó giáo
viên cho học sinh xem một số tranh mẫu, hớng dẫn gợi ý cho các em và gợi ý
giúp các em phấn chấn tìm ra đợc các đề tài hay để vẽ.
7. Biện pháp thứ bảy: Tổng kết đánh giá hoạt động học.
Kết thúc giờ học, học sinh tự treo bài lên tờng cả lớp làm 1 đoàn ngời
xem triển lãm, mỗi em tự chọn cho mình tranh mà mình thích sau đó giáo viên
hỏi một số em vẽ tranh đó vì sao em thích? và yêu cầu tác giả của bức tranh
ấy giới thiệu về tình cảm khi vẽ tranh của mình cho cả lớp nghe.
Thông qua các trò chơi giáo viên hớng cho các em về chủ đề sẽ vẽ
(lúcđầu giờ) trò chơi kết thúc trong giờ học tạo cho các em một không khí vui
tơi ham học khi xem kết quả học tập của mình và của bạn, qua việc chọn tranh
và giới thiệu (thuyết trình) thì trong các em đã từng bớc một hình thành khẳ
năng cảm thụ thẩm mĩ.
10
C. Kết luận
1. Kết quả nghiên cứu.
Dạy học là khó, dạy nghệ thuật lại càng khó hơn, cần phải mang tính
nghệ thuật cao, song không phải là không dạy đợc, vì môn Mĩ thuật đem lại
niềm vui cho mọi ngời đợc nhìn thấy cái đẹp của cuộc sống, đẹp trong bản
thân của mỗi ngời và mọi ngời xung quanh.
Muốn học trò học tốt, ngời thầy cần có những phơng pháp thích hợp,
kích thích hng phấn của học sinh, lứa tuổi của các sự diễn biến về tâm lý còn
cha định hình, ngời thầy nh một thầy thuốc giỏi, một vị tớng tài. phải biết tuỳ
cơ ứng biến muốn các em vẽ đẹp không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức,
mà ngời thầy phải thổi vào các em những tâm t tình cảm của một tâm hồn h-
ớng tới sự chân, thiện, mỹ nh Các-mác đã nói nếu anh muốn hiểu nghệ
thuật, thì anh phải đợc giáo dục về nghệ thuật trớc đã
Để dạy học sinh nh thế nào cho tốt, hiệu quả cao còn phụ thuộc vào tâm

không tránh khỏi những hạn chế. Rất mong đợc sự góp ý chân thành của các
bạn đồng nghiệp.
2. kiến nghị, đề xuất
Môn học mĩ thuật ngày càng phát triển sâu rộng, nh ta đã biết lịch sử
mĩ thuật gắn liền với lịch sử phát triển của xã hội loài ngời. Xã hội càng văn
minh thì nhu cầu mĩ thuật càng phát triển vì nó luôn đi sát cánh với cuộc sống
và đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ của con ngời.
Dạy mĩ thuật ở THCS là cần thiết, nó góp phần hình thành ở HS những
phẩm chất tốt đẹp của con ngời lao động mới ngời lao động có tri thức khoa
học, dám nghĩ, dám làm, lao động có năng suất cao và biết thởng thức cái hay
cái đẹp trong cuộc sống.
Tuy nhiên dạy mĩ thuật ở THCS còn nhiều vấn đề phải quan tâm, bởi từ
lâu chúng ta ít chú ý, thiếu sự chuẩn bị về trang thiết bị và cơ sở vật chất để
phục vụ cho môn học này. Vì vậy để tạo điều kiện cho việc dạy và học của
thầy và trò thuận lợi, bản thân tôi là một giáo viên dạy bộ môn mĩ thuật cần
kiến nghị và đề xuất một số vấn đề sau:
12
- Phải có phòng học mĩ thuật rộng, đầy đủ ánh sáng đúng theo yêu cầu của
bộ môn
- Phơng tiện (bàn, ghế, giá vẽ, mẫu vẽ, giấy màu, máy chiếu đa năng, tranh,
tợng phiên bản, các tài liệu tham khảo ) theo đặc thù của bộ môn.
Nh vậy sẽ nâng cao đợc chất lợng dạy và học của bộ môn mĩ thuật, đồng
thời phát triển tối đa đợc tính sáng tạo của HS trong môn học và đạt kết quả
cao trong học tập.

Bỉm Sơn, ngày 10 tháng 3 năm 2009
Ngời thực hiện
Trịnh Thàmh Trung
13