Đề tài: Nâng cao chất lượng giáo dục ở Trường Tiểu học Đồng Kho 1.
Phần thứ nhất
CƠ SỞ LÝ LUẬN
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo dục là con đường cơ bản nhất và vững bền nhất để hình thành và
hoàn thiện con người có nhân cách, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Giáo dục vừa là một bộ phận khăng khít của nền kinh tế - xã hội, vừa là động
lực hàng đầu, động lực trí tuệ và tinh thần thúc đẩy sự phát triển của từng lĩnh
vực và toàn bộ nền kinh tế - xã hội. Muốn vậy phải hoàn thiện con người - đặc
biệt phải hoàn thiện năng lực lao động của con người, trước hết thông qua con
đường giáo dục. Con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển
kinh tế xã hội. Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp “ trồng người”. Trong công
cuộc đổi mới đất nước, cùng với sự phát triển của xã hội, Đảng ta đã xác định
giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài. Phát triển giáo dục được quan tâm ở mọi cấp học, bậc
học và nâng cao chất lượng giáo dục là một chủ trương lớn được thực hiện trên
mọi miền đất nước. Chất lượng giáo dục ở các địa phương được nâng lên góp
phần thúc đẩy nền giáo dục nước nhà ngày một phát triển, xây dựng một xã hội
tiến bộ, văn minh.
Trong những năm gần đây, giáo dục ở huyện Tánh Linh từng bước được
củng cố, chất lượng giáo dục tiểu học cơ bản ổn định. Tỉ lệ học sinh lên lớp
thẳng, học sinh hoàn thành chương trình Tiểu học năm sau cao hơn năm trước.
Cùng với các đơn vị khác trong huyện, Trường Tiểu học Đồng Kho 1 đã có
nhiều nỗ lực trong việc phát triển giáo dục, tỉ lệ học sinh đi học trong độ tuổi
ngày càng tăng, quy mô giáo dục được mở rộng, cơ sở vật chất trường lớp ngày
càng được kiên cố hoá, chất lượng giáo dục có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy
nhiên, chất lượng giáo dục chưa thật sự bền vững, tỉ lệ học sinh nguy cơ lưu ban
còn cao; một số học sinh còn hạn chế năng lực tự học, tư duy sáng tạo; một số
giáo viên năng lực còn hạn chế, chậm đổi mới so với yêu cầu ngày càng cao về
SKKN-Mai Đồng Kho 1
1
SKKN-Mai Đồng Kho 1
2
Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề
nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành
và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu
của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”
(1)
1.2.1.2. Mục tiêu giáo dục tiểu học
Mục tiêu phát triển giáo dục tiểu học đến năm 2010 là phát triển những
đặc tính tự nhiên tốt đẹp của trẻ em, hình thành ở học sinh lòng ham hiểu biết và
những đức tính, kỹ năng cơ bản đầu tiên để tạo hứng thú học tập và học tập tốt.
Củng cố và nâng cao thành quả phổ cập giáo dục tiểu học trong cả nước.
Tăng tỷ lệ huy động học sinh trong độ tuổi đến trường từ 95% năm 2000
lên 97% năm 2005 và 99% năm 2010.
sinh những kiến thức khoa học làm nền tảng cho việc học tập và chiếm lĩnh tri
thức, tạo tiền đề để học tiếp các bậc học sau.
Phần thứ hai
THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC Ở
TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỒNG KHO 1
2.1. Tình hình văn hoá, xã hội, giáo dục
Kinh tế của địa phương chậm phát triển, đời sống của người dân trong
vùng còn khó khăn, nhận thức của người dân về học hành của con em từng bước
được nâng cao. Mặc dù đời sống nhân dân còn khó khăn nhưng đa số phụ huynh
cố gắng tạo điều kiện để con em được đến trường, bên cạnh đó vẫn còn một số
phụ huynh không quan tâm đến việc học hành của con cái chỉ giao phó cho thầy
cô giáo.
Hiện nay mạng lưới trường học liên tục được đầu tư, nâng cấp và phát
triển tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập. Xã có một trường THCS, hai
trường tiểu học và một trường mầm non. Đây là một trong những điều kiện
thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng giáo dục của địa phương.
tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, chính quyền địa phương về công tác nâng
cao chất lượng giáo dục, trong đó coi trọng nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học.
Thứ hai, sự chỉ đạo xuyên suốt và thường xuyên của Phòng Giáo dục và
Đào tạo Tánh Linh đã tạo điều kiện cho trường hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học.
Thứ ba, trong những năm gần đây, kinh tế địa phương ngày một phát
SKKN-Mai Đồng Kho 1
4
triển, đời sống nhân dân được cải thiện, điều kiện kinh tế của nhiều hộ gia đình
tăng lên đáng kể, nhận thức của người dân về giáo dục được nâng lên. Vì vậy
người dân quan tâm đầu tư cho việc học tập của con em mình, không để con em
bỏ học và đưa trẻ đi học đúng độ tuổi.
Thứ tư, cán bộ quản lý và giáo viên có tinh thần trách nhiệm cao, an tâm
công tác, 100% giáo viên đạt chuẩn trình độ sư phạm; cùng với sự tham mưu
tích cực của Ban Giám hiệu nhà trường; sự phối hợp với các ban ngành, đoàn
thể đã đem lại kết quả khả quan cho công tác nâng cao chất lượng giáo dục tiểu
học trong những năm qua.
Thứ năm, sự giảng dạy nhiệt tình của các thầy cô giáo, sự năng nổ, mạnh
dạn đổi mới hình thức và phương pháp dạy học đã tạo điều kiện cho học sinh tự
chiếm lĩnh kiến thức, tự mình chủ động trong giờ học, làm cho tiết học nhẹ
nhàng, thoải mái, mang lại hiệu quả cao.
2.4. Tồn tại và nguyên nhân
2.4.1. Tồn tại trong việc nâng cao chất lượng giáo dục ở Trường Tiểu
học Đồng Kho 1
Bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng giáo dục ở Trường Tiểu
học Đồng Kho 1 vẫn còn những tồn tại sau đây:
Nhà trường chưa có giáo viên dạy chuyên các môn Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục.
Nhân viên trong trường chưa được tham gia các lớp bồi dưỡng về chuyên
môn, nghiệp vụ. Cán bộ thư viện kiêm luôn công tác thiết bị nên cũng gặp không ít
khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Tinh thần phê và tự phê của một số giáo viên, nhân viên chưa cao.
xã hội hóa giáo dục còn hạn chế, gây khó khăn cho các hoạt động giáo dục của
nhà trường.
Bốn là, tinh thần, thái độ của người học chưa tốt, chưa ý thức được việc
học của mình, còn ỉ lại gia đình; một số học sinh còn thụ động trong giờ học.
Năm là, công tác quản lý của ngành giáo dục đối với trường tuy chặt chẽ,
thường xuyên, kịp thời nhưng còn chậm trong việc kiểm tra đôn đốc việc thực
hiện nâng cao chất lượng giáo dục. Mặt khác, ngành đã phê phán căn bệnh chạy
theo thành tích nhưng trong thực tế vẫn còn tồn tại, chưa thật sự quan tâm đến
chất lượng học sinh.
SKKN-Mai Đồng Kho 1
6
Sáu là, vai trò, trách nhiệm của người thầy chưa cao, một số giáo viên
chưa thể hiện vai trò trách nhiệm của mình trong công tác giảng dạy, chưa tích
cực trong việc đổi mới hình thức tổ chức và phương pháp dạy học.
Phần thứ ba
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỒNG KHO 1
3.1. Nâng cao hiệu quả quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục
Để nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục, Phòng Giáo dục và Đào tạo cần
hoàn thiện các quy định về công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các chính
sách, pháp luật và các cuộc vận động; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra,
nhất là thanh, kiểm tra chuyên môn và quản lý chất lượng giáo dục.
Thông qua "Phong trào thi đua hai tốt” để lựa chọn những điển hình
trong cán bộ quản lý và giáo viên giỏi các cấp; có hình thức động viên khen
thưởng kịp thời và đề bạt để tạo động lực cho cán bộ quản lý, giáo viên dạy tốt
và tham gia công tác quản lý tốt.
Ban Giám hiệu cần tăng cường học hỏi thêm kinh nghiệm của những
người đi trước; phát huy tính sáng tạo của tập thể giáo viên; làm tốt công tác
tham mưu với các cấp lãnh đạo Đảng, chính quyền địa phương, thực hiện tốt
hơn nữa quy chế dân chủ ở trường học, có như vậy mới thực hiện tốt vai trò
Tổ chức cho các tổ chuyên môn học tập, sinh hoạt về đổi mới nội dung,
phương pháp dạy học một cách thực chất, hiệu quả, xoá bỏ dạy chay, rập khuôn
máy móc, khuyến khích sử dụng công nghệ thông tin vào dạy học. Tăng cường
tổ chức thao giảng, dự giờ, xem đây là một hoạt động mang tính thường xuyên
nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy. Tổ chức và tham gia các cuộc thi giáo
viên dạy giỏi cấp trường, cấp huyện, cấp tỉnh.
Cần tăng cường công tác kiểm tra dưới nhiều hình thức nhằm phát hiện
những thiếu sót, kịp thời sửa chữa, bổ sung, động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện
nâng cao chất lượng giảng dạy. Khi tiến hành kiểm tra đánh giá kết quả bồi
dưỡng phải được kết hợp qua nhiều kênh thông tin và thông tin từ đồng nghiệp,
từ học sinh và phụ huynh học sinh là căn cứ cơ bản.
3.4. Nâng cao kết quả giáo dục toàn diện
SKKN-Mai Đồng Kho 1
8
Để giáo dục kiến thức, hình thành cho học sinh kỹ năng quan sát, phân
tích, so sánh, tổng hợp, suy luận, thì giáo viên nên sử dụng phương pháp dạy
học tích cực để các em được chủ động trong lĩnh hội, kiến thức được khám phá,
tìm tòi, được đặt những câu hỏi mà học sinh chưa biết rõ về vấn đề nào đó.
Muốn vậy, giáo viên cần chuẩn bị tốt giáo án và đồ dùng dạy học, đặt những câu
hỏi mở cho học sinh trả lời, cần khuyến khích động viên các em phát biểu, tham
gia tích cực vào các hoạt động của lớp để được trải nghiệm, khám phá và học
hỏi. Thầy cô giáo nên thể hiện đúng vai trò người tổ chức và hướng dẫn học sinh
tìm hiểu và thu nhận kiến thức, nên chú ý lồng ghép các chuyên đề giáo dục về
“An toàn giao thông”, “Phòng chống ma tuý và các chất gây nghiện”, “Vệ sinh
môi trường”, “Giáo dục bảo vệ môi trường” và “Chương trình giáo dục nha
khoa, giáo dục sức khoẻ”.
Nhà trường kết hợp với Ủy ban nhân dân xã duy trì thực hiện cuộc vận
động “Hai không” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động. Phòng Giáo dục và
Đào tạo và nhà trường phải nghiêm túc thực hiện chương trình hành động chống
tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục, không nên áp đặt kết quả
kém, học sinh khuyết tật; trên cơ sở đó chọn lựa phương pháp giảng dạy phù
hợp với học sinh.
Trong quá trình giảng dạy trên lớp, cần quan tâm thường xuyên đánh giá
mức độ tiếp cận của học sinh để kịp thời điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho
thích hợp; chú trọng hướng dẫn học sinh phương pháp tự học, phương pháp học tập
một cách khoa học; đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích
cực chủ động của học sinh, giảm bớt việc thuyết giảng, tăng cường việc nêu vấn đề
để học sinh suy nghĩ, phát biểu, chú trọng nhiều đến việc luyện tập, thực hành.
Tăng cường công tác giáo dục toàn diện cho học sinh, chú trọng các bộ
môn Ngoại ngữ, Nhạc, Thể dục… làm nền tảng để sau này các em dễ dàng hội
nhập với cuộc sống hiện đại.
Thực hiện phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” đi vào
từng bài giảng, tiết dạy; ngoài đồ dùng dạy học sẵn có cần tăng cường tự làm
thêm đồ dùng dạy học để phục vụ tiết dạy tốt hơn.
3.6. Tăng cường phối hợp giáo dục giữa gia đình, nhà trường và xã hội
Xây dựng mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và xã hội là yếu tố cần
SKKN-Mai Đồng Kho 1
10
thiết. Thực tế ở địa phương, sự quan tâm giúp đỡ con em từ phía gia đình còn
nhiều bất cập, phụ huynh ít quan tâm đến việc học tập của con cái, phần nhiều
giao khoán cho thầy cô giáo, phó thác cho nhà trường. Vì vậy cần tăng cường
phối hợp giáo dục giữa gia đình, nhà trường và xã hội.
Nhà trường cần tăng cường phát động tập thể giáo viên làm tốt công tác
chủ nhiệm; chủ động thường xuyên liên hệ với phụ huynh học sinh với nhiều
hình thức thích hợp, như gặp trực tiếp phụ huynh khi họ đưa, đón con; thông tin
qua phiếu phối hợp giáo dục; đến nhà thăm hỏi, gần gũi, thân mật và thông cảm
động viên, giúp đỡ đối với những phụ huynh nghèo, khó khăn, bệnh tật.
Ban Giám hiệu cần làm tốt công tác tham mưu với Đảng uỷ, chính quyền
xã để có chính sách ưu đãi với các đối tượng học sinh nghèo, khó khăn, miễn,
giảm đóng góp một số loại quỹ, phát huy hơn nữa chức năng của Hội khuyến
bảo vệ môi trường, vệ sinh trường lớp, vệ sinh cơ thể, khám sức khoẻ định kỳ
cho trẻ.
Muốn tổ chức các hoạt động hỗ trợ giáo dục có hiệu quả, nhà trường cần
tổ chức hoạt động tham quan di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh ở địa phương;
thăm các gia đình chính sách, neo đơn nhân các ngày lễ, tết để giáo dục học sinh
thêm yêu quê hương, làng xóm mình, tự hào về dân tộc và có ý thức trong giữ
gìn, bảo vệ những di tích lịch sử, thắng cảnh đẹp của quê hương đất nước đồng
thời phải đảm bảo an toàn cho các em.
Cần thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, như: các hoạt
động ngoại khóa, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, giao lưu văn nghệ, các hoạt
động bảo vệ môi trường, lao động vệ sinh trường lớp . . . theo đúng kế hoạch đã đề
ra, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ góp phần rèn luyện đạo đức, phát
triển năng lực, bồi dưỡng năng khiếu, giúp đỡ học sinh yếu kém phù hợp đặc điểm
tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh.
Các hoạt động ngoài giờ lên lớp cần phân công cụ thể cho từng giáo viên,
nhân viên và có sự phối hợp hiệu quả với các tổ chức xã hội; hàng tháng, nhà trường
tổ chức rà soát các biện pháp tăng cường các hoạt động giáo dục có hiệu quả.
SKKN-Mai Đồng Kho 1
12
Phần thứ tư
KẾT QUẢ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỒNG KHO 1
Chất lượng học tập của học sinh từng bước được ổn định, hằng năm tỷ
lệ học sinh giỏi và học sinh tiên tiến tăng. Tỉ lệ học sinh lưu ban giảm, không có học
sinh bỏ học. Nhà trường có đội tuyển học sinh giỏi giải toán Internet và viết chữ
đẹp. Tỉ lệ học sinh hoàn thành chương trình Tiểu học năm sau cao hơn năm
trước. Cụ thể:
Năm học 2007 – 2008, học sinh xếp loại trung bình trở lên 298/309 học
sinh, đạt 96,4%; trong đó, học sinh giỏi: 41/309, tỉ lệ: 13,3%; học sinh tiên tiến:
82/309, tỉ lệ: 26,5%;
tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài. Phát triển giáo dục được quan tâm ở mọi cấp học, bậc học và nâng cao
chất lượng giáo dục là một chủ trương lớn được thực hiện trên mọi miền đất
nước. Chất lượng giáo dục ở các địa phương được nâng lên góp phần thúc đẩy
nền giáo dục nước nhà ngày một phát triển, xây dựng một xã hội tiến bộ, văn
minh. Giáo dục là điều kiện cơ bản để đào tạo nguồn lực con người, yếu tố cơ
bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.
Trong thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo, đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã xác định: “Ưu tiên hàng đầu cho việc
nâng cao chất lượng dạy và học; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp
dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất
của nhà trường, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh,
sinh viên. Coi trọng bồi dưỡng cho học sinh, sinh viên khát vọng mãnh liệt xây
dựng đất nước giàu mạnh, gắn liền lập nghiệp bản thân với tương lai của cộng
đồng, của dân tộc, trau dồi cho học sinh, sinh viên có bản lĩnh, phẩm chất và lối
sống của thế hệ trẻ Việt Nam hiện đại. Triển khai thực hiện hệ thống kiểm định
khách quan, trung thực chất lượng giáo dục đào tạo”
2
.
Thực hiện nghị quyết của Đảng về nâng cao chất lượng giáo dục - đào
tạo, Trường Tiểu học Đồng Kho 1 đã tham mưu với các cấp, các ngành, các tổ
2
: Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H. 2006, tr. 207
SKKN-Mai Đồng Kho 1
14
chức xã hội thực hiện tốt công tác nâng cao chất lượng giáo dục, tuy nhiên chất
lượng giáo dục của Trường vẫn còn một số yếu kém tồn tại. Vì vậy, Ban Giám
hiệu nhà trường cần tham mưu các cấp tạo điều kiện về cơ sở vật chất và làm tốt
hơn nữa vai trò quản lý chất lượng đội ngũ, chất lượng giáo dục học sinh, thực
hiện tốt nhiệm vụ của năm học, làm tốt hơn nữa công tác tham mưu và phối hợp