“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀI
-Tên đề tài: “Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên
Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
- Họ và tên tác giả: Trần Thò Lài
- Đơn vò công tác: Trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới
1/ Lí do chọn đề tài:
- Tích cực đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng học tập
của học sinh, đặc biệt là học sinh yếu, kém.
- Nói về chất lượng dạy và học chúng ta không chỉ nghó đến việc cố gắng
giảng dạy và học tập để nâng cao chất lượng các môn học chính như
Toán, Văn, Anh, mà chúng ta cần phải quan tâm đến chất lượng học tập
toàn diện của học sinh, tạo điều kiện để học sinh phát huy hết khả năng
của mình trong tất cả các môn học.
2/ Đối tượng, phương pháp nghiên cứu:
- Đối tượng: học sinh lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới.
- Phương pháp nghiên cứu:
+ Đọc tài liệu.
+ Trao đổi, trò chuyện.
3/ Giải pháp đưa ra giải pháp mới:
- Giải pháp đưa ra vấn đề “Giúp học sinh yếu- kém lớp7A trường Trung
Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học” nhằm nâng cao
chất lượng học tập của học sinh yếu - kém, giúp đỡ các em học tập ngày càng
tiến bộ hơn.
4/ Hiệu quả áp dụng:
- Chất lượng học tập của học sinh ngày càng tiến bộ hơn.
- Phụ huynh học sinh ngày càng quan tâm và tạo điều kiện để con em
mình học tập tốt hơn.
5/ Phạm vi áp dụng:
- Hiện đang thực hiện ở lớp 7 trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới, nếu
qua thực tiễn thực hiện có hiệu quả tôi sẽ phổ biến áp dụng trong toàn tổ - toàn

chọn và nghiên cứu giải pháp “ Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường
Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
2/ Đối tượng nghiên cứu:
- Khi từ giã mái trường mến yêu thời cấp I để bước vào ngôi trường mới
với tất cả những điều mới lạ, tiếp xúc với nhiều thầy cô giáo mới, bạn bè
mới qua một năm làm cho các em học sinh lớp 7 vô cùng bối rối, bỡ ngỡ, khi
chưa điều chỉnh cách học như thế nào để phù hợp với từng môn học, cũng
như từng giáo viên trực tiếp dạy bộ môn đó, nên việc tiếp thu bài mới cũng
như học bài cũ của các em chưa được ổn đònh, dẫn đến chất lượng học tập
của các em còn yếu, kém nhiều. Vì vậy, tôi đã chọn học sinh lớp 7 làm đối
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 2
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
tượng nghiên cứu, cụ thể là học sinh lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên
Giới.
3/ Phạm vi nghiên cứu:
- Từ đầu năm học 2008-2009 tôi đã được phân công giảng dạy bộ môn
Sinh học khối 7. Qua giảng dạy một thời gian tôi thấy lớp 7A là lớp có nhiều
học sinh yếu, kém nhất khối nên tôi đã chọn và tiến hành nghiên cứu giải
pháp: “ Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới
học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
4/ Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp đọc tài liệu: Để thực hiện đề tài này tôi đã tiến hành
nghiên cứu một số sách báo xoay quanh vấn đề nâng cao chất lượng học tập
của học sinh như:
Sách phát triển các phương pháp dạy và học tích cực trong bộ môn
Sinh học.
 Sách giáo khoa
 Sách giáo viên
 Sách thiết kế bài giảng

tri thức, sức khoẻ, thẫm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng dân tộc
và có khát vọng, hoài bão xây dựng một đất nước Việt Nam giàu mạnh, xã
hội công bằng, dân chủ, văn minh”.
- Là giáo viên ai cũng luôn mong muốn mình dạy tốt, học sinh của mình
là những người học tốt. Kết quả giảng dạy và học tập ở trường là món quà
tinh thần vô giá đối với mỗi giáo viên và học sinh. Để chất lượng giảng dạy,
học tập tốt, cả giáo viên và học sinh phải ra sức phấn đấu tìm ra nhiều
phương pháp để thi đua dạy tốt, học tốt. Đó chính là cơ sở để tôi nghiên cứu
giải pháp: “Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên
Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
2/ Cơ sở thực tiễn:
- Qua 2 tháng đầu năm học 2008-2009 giảng dạy khối 7 tôi nhận thấy lớp
7A (gồm 32 học sinh trong đó có 11 nam) có kết quả học tập rất yếu, khả
năng tiếp thu kiến thức của các em rất chậm, cụ thể qua bài kiểm tra khảo
sát đầu năm như sau:
Điểm 0â 0.5-3.4 3.5-4.9 Cộng 5-6.4 6.5-7.9 8-10 Cộng
Số học
sinh
2 5 8 15 10 5 2 17
Tỉ lệ 6.3% 15.6% 25% 46.9
%
31.3
%
15.6% 6.3% 53.1%
- Tỉ lệ học sinh dưới trung bình chiếm đến 46.9%
- Đứng trước tình hình đó, tôi thật sự rất lo lắng và tìm hiểu nguyên nhân sự
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 4
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
yếu kém của các em. Qua một thời gian tìm hiểu, so sánh, phân tích tôi đã

nghiệm trong mỗi tiết học. Cụ thể như sau: Cuối mỗi tiết học phải chuẩn bò
một bài kiểm tra nhỏ để kiểm tra sự tiếp thu kiến thức mới của học sinh như
thế nào, so sánh với kết quả của những em học trung bình trở lên.
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 5
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
- So sánh, đối chiếu kết quả giữa các tiết học để tìm ra phương pháp dạy học
thích hợp nhất ở lớp 7A.
- So sánh, đối chiếu kết quả với các lớp 7 còn lại, nếu thấy hiệu quả thì áp
dụng chung cho cả khối.
c/ Phần thực hiện:
- Để nghiên cứu giải pháp “Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung
Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học” tôi đã tiến
hành từng bước như sau:
Bước 1: Lập danh sách học sinh yếu kém lớp 7A.
Bước 2: Tìm hiểu nguyên nhân yếu – kém đối với từng đối tượng thông qua
các tiết dạy, qua thăm dò các học sinh khác trong lớp, hoặc thăm hỏi trực
tiếp gia đình (nếu có điều kiện). Cuối cùng, tôi đã rút ra được một số
nguyên nhân chủ yếu sau đây:
+ 25 % (8 học sinh) gia đình không quan tâm đến việc học hành của các em,
không xác đònh được mục đích cho con đi học đến khi nào và học để làm gì.
Đa số khi được hỏi đều cho biết cho con đi học để biết đọc, biết viết và biết
tính toán là đủ, sau đó nghỉ học để phụ giúp gia đình kiếm tiền.
+ 15.6% (5 học sinh) bản thân các em mê chơi, chán học, không tự ý thức
học bài ở nhà và đến lớp không chú ý học bài mới, mặc dù gia đình và thầy
cô có nhắc nhở.
+ 6.3% (2học sinh) bản thân học sinh có khả năng tiếp thu bài kém, do mất
kiến thức căn bản từ thời cấp I nên viết chưa thành câu, khi vào lớp học
không hiểu bài, không tiếp thu được kiến thức dẫn đến chất lượng học tập
yếu, kém.

bộ thì cứ tiếp tục thực hiện cho đến cuối năm.
- Đối với học sinh thuộc dạng kém, viết không thành chữ, thành câu, tôi bố
trí cho một học sinh khá ngồi cạnh (có thể là lớp trưởng, lớp phó học tập…)
để kiểm tra, nhắc nhở và báo cáo tình hình ghi chép bài của các em này.
Trong các tiết học chính tôi thường xuyên theo dõi, nhắc nhở và giúp đỡ các
em trong mọi họat động từ thảo luận, ghi chép, trình bày ý kiến…để động
viên, khuyến khích các em học tập ngày càng tích cực hơn. Nếu khi các em
chép bài không kòp hoặc không đúng bài thì tôi sẽ bố trí một số tiết phụ đạo
để hướng dẫn các em chép lại bài, hướng dẫn các em cách học bài và ghi
nhớ bài nhanh hơn bằng những câu hỏi đơn giản, dễ nhớ.
Ví dụ: bài 31, tiết 35: “CÁ CHÉP”
- Ở bài này tôi đã hướng dẫn các em ghi nhớ kiến thức bài một cách nhanh
chóng như sau:
Phần hoạt động: tìm hiểu đặc điểm cấu tạobên ngoài của Cá Chép:
Tôi chuẩn bò một số loại phiếu học tập nhỏ khác nhau như:
Cho học sinh quan sát tất cả các loại vây trên mô hình Cá Chép, chỉ rõ cho
các em 2 phần: vây chẵn và vây lẻ. Yêu cầu học sinh quan sát kó vây cá và
hỏi:
+ Vây chẵn và vây lẻ nằm ở vò trí nào?
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 7
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
+ Thành phần phụ 2 loại vây ?
- Dù cho các em có kém đến đâu các em cũng thấy được Vây cá có nhiều
phần phụ rất khác nhau (vây lưng, vây ngực, vây hậu môn, vây bụng,…, kích
thước to, nhỏ, trung bình…) và đa số có vò trí khác nhau. Tôi nhấn mạnh đây
là đặc điểm của vây cá và yêu cầu từng học sinh nhắc lại. Trong quá trình
học sinh nhắc đi nhắc lại cũng làm cho các em ghi nhớ được đặc điểm của
vây cá.
Giáoviên yêu cầu học sinh quan sát kó chức năng của 2 loại vây như sau:bơi

bằng. Bơi sang phải, trái, hướng lên
mặt nước, hay hướng xuống dưới rất
Hai vây ngực
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 8
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
khó khăn.
Cá chỉ hơi bò mất thăng bằng, bơi
sang phải, trái, lên và xuống hơi khó
khăn.
Vây bụng
- Để kiểm chứng lại kết quả,sau bài học này tôi mời tất cả các em học sinh
yếu-kém (15 em) quan sát mô hình, nhận biết: vây lưng, vây ngực, vây hậu
môn, vây bụng…Tôi nhận thấy hầu như 100% học sinh ghi nhớ kiến thức một
cách dễ dàng, các em nhận dạng đúng tất cả những loại vây tôi yêu cầu quan
sát. Và cứ như thế tôi tiếp tục thực hiện ở các bài tiếp theo.
- Ngoài ra, để học sinh yếu kém học tập có hiệu quả hơn, giáo viên phải
biết tạo động cơ học tập cho các em bằng cách: Trong các tiết học nên
thường xuyên tổ chức các trò chơi liên quan đến việc tìm hiểu kiến thức
mới, tạo điều kiện cho các em “vui để học”. Nếu làm được như thế tất cả
học sinh sẽ rất hứng thú và tích cực tham gia. Bên cạnh đó, học sinh cũng
ghi nhớ kiến thức một cách dễ dàng hơn, và khắc sâu kiến thức hơn. Tôi đã
áp dụng thành công phương pháp này trong nhiều tiết dạy, ví dụ qua một số
tiết như sau:
Ví dụ 1: Tiết 39, bài 35: “ẾCH ĐỒNG”
Khi dạy bài này ở lớp 7A, tôi đã chuẩn bò như sau:
- Chọn “hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo ngoài và sự di chuyển” để tiến hành
cho học sinh chơi trò chơi.
- Chia lớp thành 7 nhóm (mỗi nhóm 4 - 5 học sinh), trong đó có ba nhóm học
sinh diện yếu, ba nhóm học sinh diện trung bình và một nhóm học sinh thuộc

? Em có nhận xét gì về cách di chuyển của ếch ở 2
môi trường (nước, cạn)
HS: Mô tả động tác di chuyển trên cạn và ở nước ?
(- Trên cạn: Khi ngồi chi sau gấp chữ Z, lúc nhảy
chi sau bậc thẳng → nhảy cóc.
- Dưới nước: chi sau đẩy nước, chi trước bẻ lái.)
HS: Báo cáo kết quả → nhận xét bổ sung.
b/ Cấu tạo ngoài:
GV: Hướng dẫn HS quan sát mô hình “ ếch đồng”
? Em có nhận xét gì về cấu tạo ngoài để thích nghi
với các cách di chuyển của chúng và phù hợp với
đời sống của chúng (da, mắt, mũi, da, chi, . . .)
GV: Treo bảng phụ với nội dung như bảng “ Các
đặc điểm thích nghi với đời sống của ếch”
HS: Thảo luận hoàn thành bảng bằng cách ghép
chữ“Các đặc điểm thích nghi với đời sống của
ếch”
II. Cấu tạo ngoài và di
chuyển:
1/ Di chuyển:
- Có 2 cách :
+ Nhảy cóc ( cạn)
+ Bơi ( nước)
2/ Cấu tạo ngoài:
* Ếch đồng có cấu tạo
phù hợp với đời sống
vừa ở nước vừa ở cạn:
- Ở nước:
+ Đầu dẹp, nhọn,
khớp với thân, thành 1

- Da trần phủ
chất nhầy và
ẩm dể thấm khí.

Giúp hô hấp
trong nước
Mắt có mi giữ
nước mắt do
tuyến lệ tiết ra,
tai có màng nhó.

Bảo vệ mắt,
giữa mắt khỏi
bò khô, nhận
biết âm thanh
trên
Chi 5 ngón tự
do

Thuận lợi cho
việc di
chuyển( lái)
Các chi sau có
màng bơi căng
giữa các ngón
Tạo thành vây
bơi để đẩy
nước.
Hô hấp bằng
phổi

các nhóm chơi trò chơi.
Giáo viên phải chuẩn bò một số đồ dùng cho trò chơi như sau: Bộ lông mao
dày, xốp Chi trước ngắn, Chi sau dài, khoẻ, Mũi thính, lông xúc giác, cảm
giác nhanh, nhạy , Tai thính có vành tai lớn cử động , Mắt có mí, cử động
được, Giữ nhiệt, bảo vệ thỏ khi ẩn trong bụi, Đào hang, Bật nhảy xa → chạy
trốn nhanh …, một số tranh ảnh về cấu tạo, 6 phiếu học tập có nội dung:
STT Đặc điểm cấu tạo ngoài Sự thích nghi với đời sống và
tập tính lẫn trốn kẻ thù
1
2
3
4
5
6
Giáo viên cũng chia lớp làm 7 nhóm như cũ, cho các nhóm quan sát tranh
vẽ, tiến hành thảo luận trong 5 phút, hoàn thành phiếu học tập. Mỗi phiếu đúng
đạt 1 điểm.
Trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành phiếu học tập giáo viên có thể
theo dõi, giúp đỡ, động viên các nhóm yếu, để các em tích cực hoạt động
hơn.
- Như vậy, trong mỗi tiết học tôi luôn tìm mọi biện pháp để tổ chức một trò
chơi cho tất cả học sinh đều có thể tham gia. Trò chơi trong học tập vừa có
tác dụng động viên, khuyến khích các em học tập, vừa tạo không khí vui
tươi thoải mái trong tiết học, bên cạnh đó trò chơi trong học tập cũng có tác
dụng giúp học sinh yêu thích môn học hơn, yêu trường, mến lớp hơn. Vì thế
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 12
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
vừa có thể hạn chế việc chán học, bỏ học vì sợ học bài, vừa có thể duy trì só
số lớp ổn đònh hơn, vừa giúp học sinh phát huy hết khả năng của mình trong

b/ Máu giàu oxi
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 13
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
c/ Tim có 3 ngăn (2 tâm nhó và 1 tâm thất)
d/ Cả 3 câu trên điều sai.”
Kết quả 2 lớp như sau:
Lớp TSHS yếu
kém
Không đúng câu
nào
Đúng 1 câu Đúng 2 câu
7A 15 2 8 5
7B 8 1 4 3
- Qua đó, tôi thấy vẫn còn tình trạng học sinh không hiểu bài, không làm
được bài tập. Tôi tiến hành tìm hiểu rõ nguyên nhân từng em và rút ra được
các nguyên nhân sau:
+ Là học sinh dân tộc, các em nghe không kòp nên nắm kiến thức không
vững (Chàm Phúc Chia lớp 7A, Sách lớp 7A).
+ Là những học sinh có trí tuệ chậm phát triển, trí nhớ kém, khả năng tiếp
thu bài kém (Nguyễn Văn Hiếu, Nguyễn Văn Hoá lớp 7B; Trần Văn Tuấn
lớp 7A; Trương Văn Q lớp 7A……).
- Đối với những học sinh này giáo viên nên kiên trì, uốn nắn, động viên,
khích lệ, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện để các em có thể tham gia học tập
tốt. Ngoài ra, giáo viên nên tạo động cơ học tập cho học sinh bằng cách luôn
khen ngợi, động viên học sinh khi các em có cố gắng. Như vậy các em sẽ
cảm thấy hứng thú khi đến trường, không sợ học mà tích cực học tập hơn.
- Và tôi sẽ cố gắng phấn đấu để giúp các em học tập tốt hơn nữa ở học kì II.
Dự kiến phấn đấu kết quả ở học kì II của lớp 7A như sau:
Điểm 0â 0.5-3.4 3.5-4.9 Cộng 5-6.4 6.5-7.9 8-10 Cộng

giảng dạy để nâng cao chất lượng học tập cho học sinh, đặt biệt là những học
sinh yếu kém.
- Trong giảng dạy phải biết kết hợp nhiều mặt giữa giáo viên bộ môn với giáo
viên chủ nhiệm, với giáo viên bộ môn khác, với gia đình học sinh và với đòa
phương.
- Trong giảng dạy, không nên cứng nhắc, bắt buộc học sinh phải học thuộc bài
một cách gượng ép, mà phải giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách thoải
mái, vui vẻ. Có như vậy các em sẽ cảm thấy thích đến trường hơn, không còn
cảm giác sợ học, chán học…
- Phải có tinh thần học hỏi, mạnh dạn đăng kí dự giờ, hội giảng để nâng cao
trình độ chuyên môn.
- Phải tích cực dự giờ đồng nghiệp để rút kinh nghiệm cho bản thân.
- Thường xuyên trao đổi với đồng nghiệp và học sinh về vấn đề học tập có chất
lượng.
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 15
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
- Đặt biệt, phải hết sức yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần nhiệt huyết với nghề
nghiệp, sẵn sàng gần gũi, giúp đỡ học sinh ở mọi lúc, mọi nơi.
* Hướng phổ biến áp dụng đề tài:
- Thông qua họp tổ chuyên môn, triển khai thực hiện và rút kinh nghiệm.
- Hiện đang thực hiện ở lớp7A và các lớp 7 khác ở trường Trung Học Cơ Sở
Biên Giới, nếu qua thực tiễn thực hiện có hiệu quả tôi sẽ phổ biến áp dụng
trong toàn tổ - toàn trường trong các khóa tiếp theo và phổ biến rộng rãi các
trường trong Tỉnh.
Biên Giới, ngày 15 tháng 03 năm 2009
Người thực hiện
Trần Thò Lài
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 16

Trang 17
“Giúp học sinh yếu- kém lớp 7A trường Trung Học Cơ Sở Biên Giới học tập có chất lượng bộ môn Sinh học”
Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
1/ Cấp trường (đơn vò):
- Nhận xét: -Xếp loại:

2/ Cấp phòng(huyện):
- Nhận xét:

-Xếp loại:
3/ Cấp ngành (tỉnh):
- Nhận xét:

2. Đối tượng nghiên cứu 2
3. Phạm vi nghiên cứu 3
4. Phương pháp nghiên cứu 3
B- NỘI DUNG 4
1. Cơ sở lí luận 4
2. Cơ sở thực tiễn 4
3. Nội dung vấn đề 5
a/ Vấn đề đăït ra 5
b/ Phần chuẩn bò 5
c/ Phần thực hiện 5-14
C- KẾT LUẬN: 15
* Bài học kinh nghiệm 15
* Hướng phổ biến áp dụng đề tài 16
PHIẾU ĐIỂM 17
Ý KIẾN NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Giáo viên : Trần Thò Lài
Trang 20