Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Thế giới đang trải qua những năm đầu của thế kỷ 21 với nhiều thuận lợi,
triển vọng phát triển về mọi. Nhng bên cạnh đó còn rất nhiều thách thức, khó
khăn, sự suy thoái của nền kinh tế, chiến tranh giữa các khu vực còn kéo dài,
tình hình mất ổn định về chính trị trên thế giới cùng với nhiều cuộc khủng bố
đẫm máu thờng xuyên diễn ra đã tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế thế giới làm
cho mức độ tăng trởng kinh tế có phần suy giảm. Chính điều này đã tác động
không nhỏ đến nền kinh tế Việt Nam
Nhng dới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và nhà nớc ta cùng với những
chủ trơng, chính sách theo đờng lối của chủ nghĩa xã hội đúng đắn đã phần nào
làm giảm mức độ ảnh hởng về sự suy giảm của nền kinh tế thế giới. Kể từ đại
hội đại biểu toàn quốc lần thứ 6 (tháng 12\1986) của Đảng cộng sản Việt nam
một đờng lối chính sách mới đã bắt đầu đợc hình thành: Đờng lối phát triển
kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa.Với những bớc đầu nó đã mang
lại nhiều thành công trong công cuộc khôi phục xây dựng nền kinh tế đa đát n-
ớc ta thoát khỏi tình trạng lạc hậu kém phát triển.
Song cũng chính từ những thành tựu to lớn của nền kinh tế thị trờng định
hớng xã hội chủ nghĩa mang lại đã tạo ra sự nghi ngờ trong đờng lối nhận thức
của một số ngời, bởi họ cho rằng nền kinh tế thị trờng là nền kinh tế của chủ
nghĩa t bản chứ không phải là nền kinh tế của chủ nghĩa xã hội do đó không đợc
phát triền nền kinh tế theo hớng đó. Sự mơ hồ trong nhận thức về đờng lối của
Đảng và nhà nớc làm cho nhiều ngời đã đặt ra câu hỏi: phải chăng nền kinh tế
nớc ta là nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa?
Trớc những vấn đề nhận thức đầy bức xúc đó việc nghiên cứu: Sự hình
thành và phát triền nền kinh tế thị trơng định hớng xã hội chủ nghĩa là mang
tính cấp thiết vì thời đại ngày nay là thời đại của phát triển kinh tế thị trờng.
Đồng thời sẽ góp phần làm sáng tỏ thêm về con đờng đúng đắn mà Đảng và
nhà nớc ta đã chọn.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Do thời gian, kiến thức còn nhiều hạn chế nên em không thể không có

nền kinh tế kế hoặch hoá tập trung nớc ta chủ yếu lao động làm trong ngành
nông nghiệp, nhng khi chuyển sang nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ
nghĩa số lợng lao động làm trong ngành nông nghiệp đã giảm xuống, số lợng
lao động trong ngành công nghiệp, thủ công nghiệp , dịch vụ tăng lên nhanh
chóng. Không chỉ vậy ngay trong cơ cấu vùng đã có nhiều thay đổi và đã hình
thành nhiều khu công nghiệp, khu đô thị mới, nhiều thị xã thị trấn đợc xây
dựng. Bộ mặt nông thôn đã có nhiều thay đổi, các khu vực miền núi trung du
bắt đầu đợc chú ý đầu t về kết cấu hạ tầng, giao thông, giáo dục, y tế nhờ đó mà
từng bớc đã có sự thay đổi.
Hệ thống cơ sở vật chất ngày càng hoàn thiện vì vậy đã tạo ra sự hợp lý
hoá về lao động giữa các khu vực. Chất lợng lao động ngày càng đợc nâng cao
do hệ thống đào tạo của nhà nớc ngày càng đợc đầu t nhiều do đó việc bố chí tổ
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
chức lao động ngày càng dễ dàng hơn. Việc tác động trực tiếp của nhà nớc vào
quá trình bố chí phân công lại lao động đã tạo ra những bớc phát triển mạnh mẽ,
tạo đà cho việc chuyển dịch nền kinh tế theo hớng tiến bộ. Sự phát triển các
ngành công nghiệp, dịch vụ đã làm thay đổi cơ cấu ngành kinh tế theo hớng
công nghiệp dịch vụ, giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp trong cơ cấu giá trị GDP
và cơ cấu lao động
2. Quá trình đa dạng hoá hình thức sở hữu.
Theo quan điểm của Mác: sở hữu đợc biểu trong những hình thái của
QHSXdo vậy thực tiễn đã cho thấy một nền kinh tế có nhiều thành phần đơng
nhiên phải có nhiều hình thức sở hữu chứ không đơn thuần nh hình thức sở hữu
trớc đây là chỉ có 2 hình thức sở hữu cơ bản.
Trong thời kỳ nền kinh tế còn mang tính tự cung tự cấp thì trong xã hội
tồn tại hai hình thức sở hữu tập thể và sở hữu nhà nớc, do đó nền kinh tế bị ràng
buộc làm cho nền thống kinh tế chậm phát triển. Nhà nớc đóng vai trò chủ đạo
trong nền kinh tế, quyết định mọi vấn đề vì nhà nớc sở hữu về lực lợng sản xuất,
nền kinh tế trong giai đoạn này không phát huy đợc hết sức ngời cũng nh chí
tuệ của ngời lao động. Với sự phát triển của xã hội đòi hỏi phải thay đổi quan

máy thông minh có trí tuệ nhân tạo đã thay thế cho lao động của nhiều ngời
trong những công việc khó khăn gây ảnh hởng đến tính mạng và sức khoẻ.
Công nghệ tự động hoá trở thành lĩnh vực công nghệ cơ bản giúp cho sự tăng tr-
ởng có tính đột phá. Trớc tình hình đó đối với đất nớc ta viêc nghiên cứu và ứng
dụng những thành tựu khoa học công nghệ hiện đại tạo ra những sản phẩm có
giá trị cao trong nền kinh tế, làm giảm bớt giai đoạn tiến hành cuộc cách mạng
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đát nớc.
4. Sự phát triển trao đổi phân công tầm quốc tế.
Trong quá trình phát triển nền kinh tế bất kỳ một nớc nào cũng đòi hỏi
phải có những chính sách thích hợp trong công tác đối ngoại, với mục đích thu
hút vốn đầu t, công nghệ từ bên ngoài. Những nớc (NIC) nh Đài Loan, Hồng
Kông , Triều Tiên, Singapore đã biết khai thác lợi thế của từng nớc cũng nh
biết khai thác một cách hợp lý nguồn đầu t từ bên ngoài do chính sách mở cửa
quan hệ hợp tác.
Trung quốc sau nhiều năm đóng cửa năm 1979 đã mở cửa với thế giới
bên ngoài và thực hiện chơng trình bốn hiện đại hoá. Với tiềm lực to lớn của
mình , hiện nay Trung Quốc đợc coi là một trong những nớc có nền kinh tế
đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thế giới.
Việt nam sau nhiều năm tiến hành phát triển kinh tế mang tính tự cung tự
cấp không tiến hành hoạt động ngoại giao với các nớc bên ngoài, từ đó đã tạo ra
sự trì trệ trong nền kinh tế, mức độ tăng trởng hàng năm thấp đời sống nhân dân
hết sức gặp nhiều khó khăn.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nhng tại đại hội VI Đảng và nhà nớc ta đã chủ trơng thực hiện chính
sách mở cửa, xoá bỏ tình trạng ngăn sông, cấm chợ, chia cắt thị trờng theo danh
giới hành chính, một số chính sách hợp tác nớc ngoài dần dần đã đợc thông
thoáng, nền kinh tế bắt đầu có sự chuyển đổi. Chúng ta, tính cho đến thời điểm
hiện nay đã có quan hệ với rất nhiều nớc trên thế giới, nó đã mở ra cánh cửa cho
chúng ta tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc. Mức độ kim ngạch
xuất khẩu không ngừng tăng. Quan hệ hợp tác phối hợp đào tạo lao động kỹ

đổi mua bán gia ngời mua và ngời bán diễn ra hoàn toàn tự do.
Tiếp theo bớc phát triển đó hàng hoá ngày cang đợc sản xuất ra nhiều,
hàng hoá ngày càng đợc bán ở quy mô rộng hơn quan hệ trao đổi buôn bán
diễn ra hết sức phức tạp, bắt đầu xuất hiện hãng độc quyền đòi hỏi phải có sự
can thiệp của nhà nớc tạo ra sự hành lang pháp lý cho mọi hoạt động kinh
doanh của các hộ độc quyền, việc xuất hiện tiền làm cho quan hệ buôn bán diễn
ra ngày càng trở nên dễ dàng hơn. Nhng việc độc quyền trong bán hàng hoá
ngày cang diễn ra mạnh mẽ đòi hỏi nhà nớc cần can thiệp để hạn chế tránh tình
trạng độc quyền. Nhu cần tiêu dùng ngày càng cao đòi hỏi có nhiều thành phần
kinh tế để đáp ứng các loại hàng hoá khác nhau những vẫn phải đảm bảo vấn đề
về giá cả đối với ngời mua.
3. Chuyển từ kinh tế thị trờng tự do sang kinh tê hỗn hợp.
Đa dạng hoá các thành phần kinh tế đã tạo cho những ngời sản xuất tích
cực trong việc tìm kiếm tạo ra nhiều sản phẩm mới chất lợng cao, hình thức
mẫu mã, chủng loại đa dạng phong phú đáp ứng nhu cầu của ngời tiêu dùng.
Giao lu buôn bán hàng hoá ngày càng thuận lợi hơn trớc nó không chỉ dừng lại
trong một nớc mà đã lan rộng ra nhiều nớc khác trên thế giới, quan hệ buôn bán
ngáy càng thông thoáng hơn. Thị trờng ngày càng đợc mở rộng theo xu hớng
hội nhập hoá toàn cầu hoá đòi hỏi cần có sự can thiệp của nhà nớc tạo điều kiện
cho các doanh nghiệp khi tham gia vào thị trờng không bị tổn thất
Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật thế kỷ 21 đã thúc đẩy sự phát triển
của nhiều ngành nghề khác nhau vơi chất lợng ngày càng cao. Quan hệ buôn
bán, vận chuyển, lu thông hàng hoá ngày càng dễ dàng hơn tạo thành thị trờng
tự do kinh doanh.
III. Các nhân tố của cơ chế thị trờng.
Nói đến cơ chế thị trờng tức là tổng hợp các nhân tố các quan hệ cơ bản
vận động theo quy luật thị trờng trong môi trờng cạnh tranh vì lợi nhuận.
Bất kỳ một nền kinh tế nào dù là ắ, Âu, Phi, Mĩ hay sơ khai nh nền kinh
tế thị trờng ở nớc ta đều thấy những nhân tố cơ bản nh: Hàng hoa, tiền tệ, lợng
mua, lợng bán, quy luật cung cầu, quy luật giá trị

lợi cho ngời lao động.
Thông qua giá cả mà nhà sản xuất kinh doanh có những thông tin khác
nhau về hàng hoá của đối thủ cạnh tranh cũng nh những thông tin từ ngời tiêu
dùng để có những chính sách mang tính chất chiến lợc sao cho phu hợp nhu cầu
của thị trờng. đồng thời nó góp phần phân bổ nguồn lực một cách hợp lý sao
cho đạt hiệu quả kinh tế cao nhất.
Trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung tác dụng của quy luật giá trị bị
xem nhẹ đã tạo ra sự bất hợp lý trong giá cả làm cho giá cả mất vai trò vị trí là
đòn bẩy cùa nền kinh tế đối với sự phát triến sản xuất và phát huy tính tích cực
của ngời sản xuất.
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
4. Lợi nhuận.
Trong quá trình sản xuất kinh doanh tất cả các hãng kinh doanh đều đặt
mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu. Lợi nhuận là phần chênh lệch giữa giá trị hàng
hoá và chi phí sản xuất bỏ ra, nghĩa là phần dôi ra của tổng số lừợng chứa đựng
trong hàng hoá so với số lợng lao động đợc trả công chứa đựng trong hàng hoá.
Nó kích thích các chủ thể sản xuất - kinh doanh hàng hoá cạnh tranh, ra sức đổi
mới kỹ thuật và công nghệ, đổi mới cơ chế quản lý, sử dụng tiết kiệm lao dộng
để sản xuất nhiều hàng hoá chất lợng cao, mẫu mã đẹp, giá thành hạ, có lợi cho
họ và ngừời tiêu dùng.
Tuy nhiên quá trình theo đuổi lợi nhuận mù quáng cũng có thể làm cho
kinh doanh phát triển không lành mạnh, gây nên sự mất cân đối nhiều mặt trong
nền kinh tế. Những hiện tợng nh đầu cơ buôn lậu chốn thuế, sản xuất và lu
thông hàng giả, hàng cấm, thất nghiệp vi phạm đạo đức, lối sống,phá hoại tài
nguyên thiên nhiên, làm ô nhiễm môi trờng là những biểu hiện phổ biến, mà
ngời ta thờng gọi là những khuyết tật của nền kinh tế thị trờng.
5. Hộ kinh doanh và hộ tiêu dùng.
Tiền và hàng hoá là hai khách thể của thị trờng còn hãng kinh doanh và
hộ tiêu dùng là nhân tố chu yếu của thị trờng.
Hàng hoá, dịch vụ tiêu dùng và yếu tố sản xuất đợc mua bán trên hai thị

1. Nền kinh tế thị trờng phải đợc xây dựng trên cơ sở đa dạng hoá
các hình thức sở hữu, đa dạng hoá các hình thức kinh tế.
Cơ sở tồn tại cuả kinh tế hàng hoá và kinh tế thị trờng là sự tồn tại của
các hình thức sở hữu khác nhau về t liệu sản xuất và phân công lao động xã hội
vì vậy vấn đề phải phát triển kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt
Nam đầu tiên phải quan tâm đến vấn đề đa dạng hoá các hình thức sở hữu, đa
dạng hoá các hình thức kinh tế.
Hiện nay có thể nói ở nớc ta có 3 chế độ sở hữu về t liệu sản xuất : Sở
hữu quốc gia, sở hữu tập thể và sở hữu t nhân. Mỗi thành phần kinh tế lại có
một hình thức sở hữu khác nhau.
Sở hữu quốc gia bao gồm: tài nguyên, khoáng sản là tài sản do nhà n ớc
quản lý; hệ thống bảo hiểm, ngân sách quốc gia,dự trữ quốc phòng
Sở hữu tập thể bao gồm: các hình thức liên doanh giữa sở hữu nhà nớc và
t bản nớc ngoài, giữa t bản nớc ngoài và t bản trong nớc, gia các công ty hợp
danh, công ty trách nhiệm hữu hạn
Sở hữu t nhân bao gồm: Sở hữu t bản trong nớc, sở hữu giữa t bản 100%
vốn nớc ngoài và hình thức sở hữu t nhân sản xuất nhỏ.
Việc đa dạng hoá các thành phần kinh tế tận dụng triệt để các yếu tố đầu
vào của mọi nguồn lực. Tơng ứng với mỗi hình thức sở hữu là một thành phần
kinh tế do đo ở nớc ta hiện nay đang tồn tại một số thành phần kinh tế nh sau:
Các doanh nghiệp nhà nớc, doanh nghiệp liên doanh, công ty cổ phần, công ty
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
hợp doanh, công ty trách nhiện hữu hạn, hợp tác xã, doanh nghiệp 100% vốn
đầu t nớc ngoài. Thực tiễn phát triển nớc ta nhiều năm qua cũng đã chứng minh
tầm quan trọng của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thể hiện là loại hình
sản xuất kinh doanh có hiệu quả cao có khả năng sinh lời cho nền kinh tế. Cùng
với sự phát triển của các doanh nghiệp nhà nớc chúng ta cần phải chú trọng hơn
nữa mọi nguồn lực phát triển các thành phần kinh tế khác.
2. Kinh tế thị trờng ở Việt Nam phải đợc xây dựng trên nguyên tắc
tự do kinh tế hay tự do cạnh tranh,có cơ sở kỹ thuật ngày càng hiện đại dới