Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
Chiến lược phát triển các Khu Công nghiệp tập trung là một bước đi
đúng đắn trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam. Nó
không những thúc đẩy kinh tế phát triển, thu hút nguồn vốn lớn cả trong nước
và nước ngoài, tạo dựng các khu đô thị vệ tinh mới, tạo việc làm và nâng cao
tay nghề cho nhiều lao động... mà còn mở ra cơ hội rất tốt để chúng ta sử
dụng có hiệu quả những lợi thế tiềm nǎng đất đai và nguồn nhân lực. Đồng
thời thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng trên lãnh thổ Việt Nam.
Sau gần 16 nǎm hình thành và phát triển Viêt Nam Hiện nay, cả nước
có trên 331 khu công nghiệp - khu chế xuất (KCN-KCX) với tổng diện tích
40.510,7 ha, thu hút 4.516 dự án, Đóng góp cho ngân sách nhà nước trên 2 tỷ
USD và trên 20% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước/năm... Tuy chỉ sau
hơn 16 năm xây dựng nhưng sự góp mặt của các KCN, KCX đã thực sự làm
cho nền kinh tế Việt Nam sôi động hơn theo chiều hướng tích cực. Trong lúc
nền kinh tế Việt Nam đang rất thiếu vốn thì đây thực sự là nguồn tiếp sức có ý
nghĩa. Các KCN, KCX đã thực sự trở thành địa chỉ hấp dẫn của các nhà
đầu tư thuộc đủ mọi thành phần kinh tế, bao gồm cả doanh nghiệp có
vốn đầu tư nước ngoài và vốn đầu tư trong nước…Hiện nay, nhiều dự án
đầu tư tại các Khu Công nghiệp tập trung đã đi vào sản xuất một cách ổn định
và có triển vọng rất lạc quan. Một thành công khác về mặt xã hội là các Khu
Công nghiệp đã thu hút giải quyết công ǎn việc làm cho một số đông người
lao động. Theo số liệu thống kê đến nay các doanh nghiệp trong KCN, KCX
đã giải quyết việc làm cho hơn 900.000 lao động trực tiếp hơn 1 triệu lao
động gián tiếp. Đó là chưa kể hàng vạn người tìm được việc làm thông qua
các hoạt động dịch vụ liên quan. Thông qua làm việc tại các Khu Công
nghiệp, người lao động Việt Nam không những đáp ứng được cuộc sống cho
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
mình mà còn được đào tạo, rèn luyện kỹ nǎng và tác phong công nghiệp. Một
điều đáng mừng và lạc quan là nếu trước kia cơ cấu vốn đầu tư phát triển vào
hiện dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu, có ranh
giới điạ lý xác định, được thành lập theo quy định của Chỉnh phủ.
1.2 Đặc điểm của KCN, KCX
1.2.1Về tính chất hoạt động
KCN, KCX là nơi tập trung các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp và
các doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ mà không có dân cư (gọi chung là
doanh nghiệp khu công nghiệp). KCN là nơi xây dựng để thu hút các đơn vị
sản xuất sản phẩm công nghiệp hoặc các đơn vị kinh doanh dịch vụ gắn liền
với sản xuất công nghiệp. Theo điều 6 qui chế KCN, KCX, KCNC ban hành
kèm theo NĐ 36 /CP thì doanh nghiệp KCN có thể là các doanh nghiệp Việt
Nam thuộc mọi thành phần kinh tế, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
hoặc các bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh. Các doanh nghiệp này
được quyền kinh doanh trong các lĩnh vực cụ thể như sau:
Xây dựng và kinh doanh các công trình kết cấu hạ tầng.
Sản xuất, gia công, lắp ráp các sản phẩm công nghiệp để xuất khẩu và
tiêu dùng ở trong nước, phát triển và kinh doanh bằng sáng chế, bí quyết kỹ
thuật, quy trình công nghệ
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Nghiên cứu, triển khai khoa học, công nghệ để nâng cao chất lượng sản
phẩm và tạo ra sản phẩm mới.
Dịch vụ hỗ trợ sản xuất công nghiệp.
1.2.2 Về cơ sở hạ tầng kĩ thuật
Các khu công nghiệp đều xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng tạo điều
kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh như đường xá, hệ thống
điện nước, điện thoại.. thông thường việc phát triển cơ sở hạ tầng trong khu
công nghiệp do 1 công ty này là doanh nghiệp liên doanh , doanh nghiệp
100% vốn nước ngoài hoặc doanh nghiệp trong nước thực hiện.
1.2.3 Về tổ chức quản lý
Trên thực tế mỗi KCN đều thành lập hệ thống ban quản lý khu công
vào các KCN, KCX của Việt Nam với tổng số vốn đăng kí đạt khoảng 17,6
tỷ USD chiếm khoảng 37% vốn đăng kí của các doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài được cấp giấy phép của cả nước. Các dự án đầu tư trong KCN,
KCX chủ yếu là hình thức 100% vốn nước ngoài chiếm gần 80% tổng số dự
án. Nhìn chung các dự án đầu tư vào KCN,KCX đều được triển khai nhanh
chóng và thuận lợi hơn so với các dự án bên ngoài KCN, KCX do thời gian
xây dựng ngắn nên tỉ lệ vốn thực hiện của các doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài trong các KCN, KCX đạt khá cao, khoảng 40% cao hơn nhiều
so với trung bình chung của cả nước. Các lĩnh vực hoạt động chủ yếu của
các dự án đầu tư nứơc ngoài chủ yếu tập trung vào các ngành đòi hỏi
nhiều lao động và có tỉ lệ xuất khẩu cao như dệt, sợi, may mặc, và công
nghiệp chế biến thực phẩm…
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Không chỉ có vai trò quan trọng trong thu hút các nguồn vốn đầu
tư nước ngoài mà trong những năm gần đây đặc biệt là từ khi Luật
Doanh nghiệp có hiệu lực và đi vào thực tiễn, xu hướng đầu tư trong
nước vào các KCN, KCX ngày càng gia tăng. Tính đến cuối năm 2005, cả
nước có 2.314 dự án đầu tư trong nước được phê duyệt với tổng số vốn
đầu tư trên 103 nghìn tỷ đồng. Mặc dù các dự án đầu tư trong nước có
qui mô còn nhỏ chiếm tỉ trọng thấp trong tổng số vốn đầu tư vào
KCN,KCX nhưng nguồn vốn này đang có xu hướng tăng mạnh trong
những năm gần đây. Năm 2003 tổng vốn đầu tư trong nước ở các KCN,
KCX là 77 tỷ đồng thì đến năm 2005 con số này đã lên tới 103tỷ đồng
gấp 1,3 lần
2.2-KCN,KCX góp phần tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Tuy thời gian phát triển chưa lâu, song các KCN, KCX đã góp phần
quan trọng trong việc tạo ra nhiều giá trị sản xuất công nghiệp hoá,
chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từng bước đưa nước ta tham gia vào phân
công lao động quốc tế theo hướng tập trung hoá, chuyên môn hoá, khai
nước. Hơn nữa nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo lại và tuyển dụng lao động của
các doanh nghiệp trong thời gian qua nhiều KCN, KCX đã thành lập các cơ
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
sở đào tạo nghề ở địa phương. Điển hình như các khu công nghiệp Nghi
Sơn, khu công nghiệp Dung Quất, KCN Việt Nam – Singapo…Việc này
đã góp phần rất nhiều vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho
các doanh nghiệp trong KCN nói riêng vàcho sự nghiệp công nghiệp hoá ,
hiện đạihoá của ta nói chung
Tạo việc làm đồng nghĩa với việc tạo thu nhập cho người lao động,
tác động tích cực đến việc xoá đói, giảm nghèo và giảm tỉ lệ thất nghiệp
đồng thời góp phần giảm các tệ nạn xã hộ do thất nghiệp gây ra. Theo
điều tra có khoảng 40% số lao động làm việc trong các KCN,KCX là
những người nghèo đến từ các địa phương. Tỷ lệ này cho thấy số thoát
nghèo trực tiếp nhờ KCN,KCX là gần 30 vạn, nếu tính thêm số lao động
gián tiếp thì con số thoát nghèo lên tới nửa triệu người. Như vậy mở
mang các KCN, KCX không chỉ góp phần tạo công ăn việc làm, nâng cao
chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần đáng kể vào việc thực hiện
xoá đói giảm nghèo, tăng thu nhập, ổn định đời sống cho người lao động
nước ta.
2.4-Nâng cao năng lực công nghệ quốc gia
Cùng với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và hoạt động sản xuất
tập trung trong 1 địa bàn tương đối thuận lợi với nhiều cơ chế, chính sách ưu
đãi đặc thù các doanh nghiệp trong các KCN, KCX đã tiếp nhận nhiều công
nghệ tiên tiến hiện đại trên thế giớí để tiến hành sản xuất kinh doanh.
Theo thống kê nhìn chung các doanh nghiệp trong KCN, KCX có các
thiết bị, trình độ công nghệ ở mức tiên tiến hiện đại hơn so với mặt bằng
chung của cả nước
2.5. KCN đã góp phần nhất định vào việc bảo vệ môi trường sinh thái.
KCN là nơi tập trung các doanh nghiệp công nghiệp, do đó có điều kiện
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
KCN góp phần mở rộng thị trường các yếu tố đầu vào, đầu ra tại các
vùng lân cận, đặc biệt là những địa phương trình độ công nghiệp phát triển, có
sức lan tỏa lớn tại thành phố Hồ Chí Minh tới các tỉnh lân cận, chuyển các địa
phương này từ cơ cấu kinh tế thuần nông sang cơ cấu kinh tế công nghiệp
hiện đại. Trong thời gian tới, xu hướng lan tỏa từ các KCN, ở các địa phương
này sẽ còn mở rộng hơn nữa sang các địa phương khác như Long An, Bình
Phước...
Đánh giá một cách chung nhất, có thể nói các KCN không chỉ trực tiếp
thúc đẩy công nghiệp của địa phương và của vùng có KCN phát triển mạnh
mẽ trong 16 năm qua, mà còn có tác động lan toả rộng rãi tới nhiều ngành,
nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế từng địa phương và cả nước. Đó chính là
hạt nhân của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế.
2.7.Thúc đẩy phát triển kinh tế ở địa phương và thúc đẩy nhanh tốc độ đô
thị hoá
Nhờ sự phát triển của các KCN, KCX thời gian qua đã hình thành
nhiều khu đô thị mới, mang lại văn minh đô thị, góp phần cải thiện đời
sống kinh tế,văn hoá, xã hội cho khu vực rộng lớn được đô thị hoá. Ở
vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc đã đang dấn hình thành các đô thị
mới như Long Biên, Đông Anh, Sóc Sơn, Nam Thăng Long của Hà Nội;
đô thị Vật Cách, Đình Vũ của Hải Phòng… Khu đô thị Nam Thanh- Bắc
Nghệ. Khu kinh tế Dung Quất với thành phố Vạn Tường sẽ tạo lực mới
cho Quảng Ngãi nói riêng và cho các tỉnh Trung Trung Bộ nói chung. Tại
thành phố HCM với 5 cụm đô thị dọc tuyến đường Bắc Nhà Bè- Nam
Bình Chánh đô thị mới Nam Sài Gòn cũng đã xuất hiện góp phần cải
thiện bộ mặt các vùng nông thôn nước ta.
Qua những phân tích nêu trên ta có thể thấy được vai trò hết sức to
lớn của các KCN, KCX trong sự phát triển của nền kinh tế nói chung và
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Trong 15 năm, 1991-2005, hệ thống các KCN - KCX đã phát triển mạnh trên
phạm vi toàn quốc. Đến cuối năm 2005, đã có 130 KCN - KCX được thành
lập tại 45 tỉnh, thành phố. Hầu hết các doanh nghiệp trong khu công nghiệp
hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, sản phẩm có sức cạnh tranh cả
trên thị trường xuất khẩu và tiêu dùng nội địa. Riêng năm 2005, các doanh
nghiệp trong khu vực này đã tạo ra 14 tỷ USD giá trị sản xuất công nghiệp,
chiếm 30% tổng giá trị công nghiệp của cả nước; xuất khẩu đạt hơn 6 tỷ USD,
chiếm gần 29% tổng giá trị hàng công nghiệp xuất khẩu.
Sang năm 2006, tốc độ xây dựng và phát triển các khu công nghiệp có
bước phát triển vượt bậc nhờ Chính phủ ban hành nhiều văn bản pháp lý và
hàng loạt chính sách ưu đãi khuyến khích đầu tư vào các khu này. Trong đó,
việc áp dụng chung Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp đối với cả nhà đầu tư
trong nước và nước ngoài được giới đầu tư đánh giá là bước chuyển biến quan
trọng, góp phần tạo lập môi trường đầu tư ngày càng minh bạch, thông thoáng
và bình đẳng.
Cùng với đó, việc đẩy mạnh cải cách hành chính, nhất là việc cấp và
điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư, quản lý đầu tư được phân cấp triệt để, đã
góp phần giảm bớt thời gian và chi phí cho nhà đầu tư.
Với những nỗ lực trên, tính đến cuối tháng 6 năm 2007, cả nước đã có
148 KCN - KCX với tổng diện tích trên 32.000ha, trong đó 90 khu công
nghiệp đã đi vào hoạt động và 58 khu công nghiệp đang trong giai đoạn giải
phóng mặt bằng và xây dựng cơ bản.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Không chỉ tập trung tại các tỉnh, thành phố lớn, các KCN - KCX đã
chuyển dần sang nhiều vùng địa bàn như Long An , Bà Rịa-Vũng Tàu, Vĩnh
Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương nhằm tận dụng lợi thế và tiềm năng của các địa
phương
2.Thực trạng thu hút đầu tư vào các KCN, KCX
KCN đã huy động được lượng vốn đầu tư lớn của các thành phần kinh
so với 7 tháng đầu năm ngoái
Quy mô vốn trung bình của dự án đầu tư trong nước là 1,709 triệu
USD/dự án, chiếm tỉ trọng vốn 28,3% tổng vốn đầu tư vào KCN, KCX còn
dự án đầu tư nước ngoài là 4.67triệu USD/dự án, chiếm 71,7%
Con số cuối cùng về thu hút FDI trong năm 2006, theo công bố của Bộ
Kế hoạch và Đầu tư, vào khoảng 10 tỷ USD, trong đó vốn cấp mới là 7,5 tỷ
USD, còn lại là vốn đăng ký bổ sung. Và trong tổng vốn đăng ký cấp mới cho
797 dự án, riêng các khu công nghiệp và khu chế xuất trong cả nước đã chiếm
tới 48,6% tổng vốn đăng ký.
Trong 10 dự án có quy mô vốn lớn nhất được cấp phép trong năm 2006
phải kể tới dự án nhà máy sản xuất thép của Tập đoàn Posco (Hàn Quốc) tại
Khu công nghiệp Phú Mỹ 2, với tổng vốn đầu tư đăng ký gần 1,2 tỷ USD.
Cũng chính dự án này đã đẩy tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu lên vị trí thứ nhất trong
bảng xếp hạng các địa phương về thu hút FDI với tổng vốn tiếp nhận gần 1,7
tỷ USD.
Cũng có thể kể đến dự án xây dựng nhà máy sản xuất linh kiện điện tử
do Tập đoàn Meiko của Nhật đầu tư với số vốn 300 triệu USD tại Khu công
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nghiệp Phùng Xá (Hà Tây), đây cũng là dự án lớn nhất từ trước đến nay tại
tỉnh này.
Đối với dự án đăng ký vốn bổ sung, cũng không thiếu vắng những dự
án đang hoạt động tại khu công nghiệp của cả nước. Đơn cử, Công ty Công
nghiệp Gốm Bạch Mã tại Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (Bình
Dương) tăng 150 triệu USD (chỉ đứng sau dự án tăng vốn của Intel), Công ty
Canon Việt Nam tăng 70 triệu USD đầu tư nhà máy sản xuất máy in ở Khu
công nghiệp Tiên Sơn (Bắc Ninh), Công ty Fomosa ở Khu công nghiệp Nhơn
Trạch 3 (Đồng Nai) tăng 66,4 triệu USD
3.Hạn chế và nguyên nhân tồn tại
a. Hạn chế của các KCN, KCX
ngoài (KCN Hà Nội- Đài Tư). Thế nhưng, thực tế chỉ có 3 KCN đi vào hoạt
động, đón các nhà đầu tư vào sản xuất kinh doanh (KCN Thăng Long, Sài
Đồng B, Nội Bài). Các KCN còn lại chưa triển khai được hoặc chậm triển
khai do một số nguyên nhân như chủ đầu tư không có năng lực tài chính,
thiếu kinh nghiệm xây dựng hạ tầng kỹ thuật nội bộ. Hay để thu hút các dự
án đầu tư vào các KCN, Thái Nguyên thực hiện ưu đãi đầu tư vào KCN Sông
Công đối với các dự án tham gia lấp đầy 30 ha đất công nghiệp đầu tiên, dự
án xuất khẩu từ 50% sản phẩm trở lên, dự án trả trước trên 90% tiền thuê lại
đất và phí sử dụng hạ tầng, dự án sử dụng trên 100 lao động địa phương. Dự
án nào đáp ứng đủ 5 điều kiện ưu đãi đầu tư thì được hưởng ưu đãi tối đa là
giảm 90% tiền thuê lại đất trong 4 năm và miễn phí sử dụng hạ tầng trong 7
năm...Có thể nói, việc thành lập các KCN, KCX là chủ trương đúng đắn,
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nhưng tình trạng “ganh đua” giữa các địa phương, với những ưu đãi “xé rào”
để thu hút đầu tư, làm ảnh hưởng tới ngân sách nhà nước là một thực tế đáng
báo động. Điều đáng nói là, nhiều địa phương chưa tự cân đối được ngân
sách, vốn đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng KCN, KCX có nguồn gốc từ ngân
sách Trung ương, nên nếu các tỉnh cứ tiếp tục dùng ngân sách bù lỗ để thu hút
đầu tư vào KCN, KCX thì rốt cuộc ngân sách Trung ương phải è lưng ra...
gánh nợ.
Hơn nữa, giữa công tác quy hoạch và tổ chức thực hiện quy hoạch chưa
ăn khớp với nhau. Nhiều quy hoạch đã được duyệt, thậm chí đã đi vào xây
dựng kết cấu hạ tầng thì địa phương lại thay đổi quy hoạch về diện tích, ranh
giới, gây ra sự hoài nghi về tính ổn định của môi trường đầu tư và hiệu lực
của các cơ quan quản lý nhà nước cấp bộ, ảnh hưởng xấu đến thu hút nguồn
vốn đầu tư vào các KCN, KCX .
Tỉ lệ lấp đầy
Theo báo cáo của Chính phủ, đến cuối năm 2005 cả nước có 130 Khu
công nghiệp và khu chế xuất với tổng diện tích 26.520 ha do Chính phủ quyết
Hiệu quả đầu tư
Dù đã trải qua 16 năm hình thành và phát triển, nhưng các KCN, KCX
chỉ thực sự mới phát triển mạnh trong khoảng 10 năm gần đây. Tuy doanh thu
và xuất khẩu của các khu công nghiệp này tốc độ tăng bình quân lên đến
31,9% / năm ở thời kì 2001-2005, cao gấp đôi so với mức tăng trưởng công
nghiệp của cả nước. Các doanh nghiệp này có mức doanh thu/ lao động bình
quân ở mức khá cao, trên 15.000USD/ người; mức xuất khẩu/ lao động cũng
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Copyright: Tài liệu đại học ©