Lời giới thiệu
Theo mục tiêu đào tạo: Ngời giáo viên phải có năng lực nghiên cứu để cải tiến ph-
ơng pháp giảng dạy và giáo dục cho học sinh. Giáo dục không ngừng phát triển ngời
giáo viên phải nâng cao trình độ , phải ngày càng tích luỹ đợc nhiều kinh nghiệm
trong quá trình giảng dạy.
Ngời giáo viên phải là ngời mẫu mực về mọi mặt. Để thực hiện đợc điều đó tôi đà
có một số công việc để hớng học sinh đi vào kỉ cơng, nền nếp ngay từ đầu năm đó là:
Đọc thông, viết thạo. Các em bắt đầu vào lớp 1 có nhiều bỡ ngỡ. Bớc đầu là học âm,
học vần, muốn đọc đợc các tiếng tốt trớc hết phải cho các em đọc thông các âm vần
và viết đợc các âm vần một cách chắc chắn.
Việc làm này đã tạo cho một số em đọc đợc rõ ràng, bớt phát âm sai.Nhng vì học
sinh còn nhỏ mới chỉ là lớp 1cho nên vẫn còn rất nhiều em cha Đọc thông, viết thạo
còn rất là bỡ ngỡ. Vì vậy khi tôi là một ngời trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy kĩ năng
đọc của học sinh còn rất hạn chế. Từ đó các em đọc đã có nhiều tiến bộ hơn so với
đầu năm học.
Có thể nói ớc vọng cao nhất của mỗi giáo viên trực tiếp đứng lớp là: Học sinh tiếp
thu bài một cách chủ động, hiểu sâu kiến thức và tạo đợc sự thu hút đối với các em đẻ
góp phần đào tạo cho xã hội những con ngời có đức tính tốt đẹp, có đầy đủ tri thức
hiểu biết, có kĩ năng lao động và óc sáng tạo. Thấy đợc tầm quan trọng đó tôi viết đề
tài sáng kiến kinh nghiệm: Nâng cao kĩ năng đọc cho học sinh Lớp 1.
Đây là lần đầu tiên tôi viết bài tập nghiên cứu khoa học nhng cũng không tránh
khỏi những sai sót, rất mong đợc sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, ban giám
hiệu nhà trờng và của các đồng nghiệp để đề tài nghiên cứu đợc hoàn thiện hơn.
Phần mở đầu
I. Lí do chọn đề tài:
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Hà - Trờng Tiểu học Văn Hải
1
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục ở tiểu học. Xuất phát từ nhiệm vụ giáo dục trong
nhà trờng xã hội chủ nghĩa đào tạo thế hệ trẻ trở thành con ngời phát triển toàn diện.
Vì thế mà học sinh phải đọc tốt hơn để học tốt các môn học khác ở bậc tiểu học cũng
nh các lớp trên.
hoá ngời học. Và tìm ra những phơng pháp bổ sung cho giờ dạy Tập đọc thành công
hơn.
III Đối tợng và phạm vi nghiên cứu
Với điều kiện và thời gian có hạn nên tôi chỉ nghiên cứu trong phạm vi hẹp: Đó là
các giờ dạy Tiếng Việt (Học vần, Tập đọc) Lớp 1B Trờng tiểu học Văn Hải Kim
Sơn Ninh Bình.
IV Nhiệm vụ nghiên cứu
Cơ sở lí luận khoa học giáo dục về đổi mới phơng pháp dạy phân môn Tập đọc ở
tiểu học và tôi tiến hành dạy khảo sát về phơng pháp dạy Tập đọc để rút ra kết luận
cần thiết.
V. Phơng pháp nghiên cứu
Nghiên cứu lí luận: Báo cáo về thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học ở tiểu học
của Bộ giáo dục và đào tạo.
Tổng kết kinh nghiệm: Tìm hiểu thực trạng
Ngoài ra tôi còn sử dụng một số phơng pháp hỗ trợ khác nh: điều tra đối chứng-so
sánh, phân tích tổng hợp số liệu,kiểm nghiệm, đàm thoại trực tiếp với giáo viên và
học sinh.
Phần nội dung
Ch ơng I : Một số vấn đề lí luận
Những cơ sở lí luận của việc dạy Tiếng Việt
Từ năm 2002 -2003 cả lớp triển khai dạy chơng trình sách giáo khoa mới. Sách
giáo khoa mới có nội dung mang tính thiết thực. Sách in đẹp , kênh hình đẹp hỗ trợ
cho kênh chữ .Bản thân kênh hình cũng là kiến thức cần truyền đạt . Hớng dạy học
hiện nay là tác động vào ngời học, nhằm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của
học sinh. Dạy học tiếng Việt theo hớng tổ chức các hoạt động dạy học chừng nào học
sinh đã có Hoạt động học thì quá trình dạy học trên lớp mới có hiệu quả. Muốn học
sinh đảm bảo chất lợng đồng đều, các em phát huy đợc hết khả năng của mình ngời
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Hà - Trờng Tiểu học Văn Hải
3
giáo viên phải tạo đợc việc học tập, sự hấp dẫn lôi cuốn các em vào quá trình học một
Ngôn ngữ học nói chung Tiếng Việt nói riêng có quan hệ mật thiết với phơng pháp
dạy học Tiếng Việt. Từ mối quan hệ này có ý kiến cho rằng: Phơng pháp dạy học
Tiếng Việt phải phát hiện đợc những quy luật riêng, đặc thù của dạy học Tiếng Việt,
chính là khoa học ngôn ngữ quy định đặc thù này. Những biểu hiện về bản chất của
ngôn ngữ, của tiếng Việt có vai trò quan trọng trong việc định ra các nguyên tắc, nội
dung và phơng pháp dạy học Tiếng Việt.
Ví dụ: Từ bản chất của ngôn ngữ dạy học Tiếng Việt phải làm cho học sinh nắm đợc
giá trị của từng hiện tợng ngôn ngữ, tinh hệ thống của ngôn ngữ là hệ thống để xây
dựng các bài tập.
Cơ sở giáo dục:
Giáo dục học nói chung, lí luận dạy học đại cơng nói riêng, cung cấp cho việcdạy
học môn Tiếng Việt, có thể coi phơng pháp dạy học Tiếng Việt là một khoa học sinh
ra từ sự tích hợp biện chứng của ngôn ngữ học và lí luận dạy học bộ môn.
Từ những cơ sở lí luận trên chúng ta xem xét việc giảng dạy phân môn Tập đọc ở
tiểu học đợc tiến hành nh thế nào trong các nhà trờng từ trớc đến nay.
2. Phơng pháp giảng dạy đặc trng bộ môn
Khái niệm về phơng pháp dạy học
Phơng pháp dạy học (dùng theo nghĩa hẹp) là cách thức tác động lẫn nhau giữa
thầy và trò, dới sự chỉ đạo của thầy hớng đến đạt mục đích học tập.
Phơng pháp dạy học có hai mặt: Mặt khách quan và mặt chủ quan.
Mặt khách quan: Là các thao tác hợp qui luật chủ thể chọn và tác động lên đối t-
ợng nhằm tìm hiểu, chiếm lĩnh và cải biến đối tợng.
Từ khái niệm về phơng pháp dạy học nh đã nêu ở trên ta thấy rằng: Phơng pháp
dạy Tập đọc, cũng đợc hiểu là cách thức tác động lẫn nhau giữa thầy và trò dới sự chỉ
đạo của thầy hớng dẫn học sinh đi đến đạt mục đích môn học.
Vậy tổ chức cách dạy Tập đọc nh thế nào để đạt đợc hiệu quả cao không gây
nhàm chán cho tiết học? Làm thế nào để học sinh say mê môn học say mê sách vở
văn chơng? Đây là vấn đề cơ bản mấu chốt góp phần thực hiện mục tiêu môn học. Để
thấy rõ vấn đề này chúng ta sẽ tìm hiểu dạy học bộ môn này tiến hành nh thế nầo?
Phơng pháp dạy học truyền thống :
điểm dạy học tự phát hiện). Để thực hiện từng quan điểm này phải có cácphơng pháp
dạy học thích hợp. Chẳng hạn để giúp học sinh học tập bằng cách tìm tòi, khám phá
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Hà - Trờng Tiểu học Văn Hải
6
thì phải sử dụng phơng pháp qui nạp. Chính vì thế giáo viên nên hớng dẫn học sinh sử
dụng phơng pháp hoạt động học qua làm. Tự học sinh phát hiện đợc kiến thức mới
thông qua thực nghiệm quan sát điều tra nghiên cứu.
Phân môn Tập đọc ở tiểu học là một trong những phân môn cơ bản có vai trò quan
trọng trong việc truyền thụ và trang bị tri thức cho học sinh. Do vậy việc đổi mới ph-
ơng pháp dạy học phân môn này cũng tất yếu nằm trong tổng thể những xu hớng
chung của xu thế đổi mới phơng pháp dạy học ở tiểu học.
Dạy Tập đọc vẫn tiến hành nh cũ theo các bớc: ổn định tổ chức, kiểm tra bài cũ,
dạy bài mới, củng cố, hớng dẫn về nhà tuy nhiên thay đổi phơng pháp dạy học không
phải là vứt bỏ phơng pháp cũ để thay hoàn toàn phơng pháp mới mà phải dần dần thay
thế và kế thừa phát huy những điểm tích cực trong phơng pháp dạy học truyền thống.
Đối với giờ dạy Tập đọc khi xây dựng quy trình các bớc lên lớp theo hớng tích cực
hoá hoạt động của ngời học cần phả tuân thủ các nguyên tắc sau:
Nguyên tắc đảm bảo tính lí luận về dạy học tích cực: Quy trình này đợc xây dựng trên
quan điểm về phơng pháp dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm, phát huy chủ
động sáng tạo của học sinh với phơng châm cho trẻ thấy rõ khả năng t duy mạnh mẽ
của mình.
Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính vừa sức: Nguyên tắc này đợc xây dựng
bằng các thao tác có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, đợc sắp xếp theo trình tự từ dễ đến
khó theo logíc thống nhất từ đầu đến cuối. Với quy trình này thầy giáo tổ chức cho
học sinh tién hành liên tục các nhiệm vụ lí thuyết và thực hành bằng sự nỗ lực tối đa
về khả năng nhận thức của bản thân.
Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống: Chơng trình của bậc tiểu học đợc xây dựng
theo quy tắc đồng tâm, phát triển theo tổng chủ đề có liên quan với nhau. Các môn hỗ
trợ cho nhau để giúp ngời học nâng cao năng lực nhận thức, rèn luyện tính kiên trì.
Nguyên tắc đảm bảo tính nghệ thuật: Mỗi bài văn, bài thơlà một tác phẩm nghệ
Trung học: 5 đồng chí(Trong đó có 3 đồng chí đang theo học đại học)
Chất lợng giáo dục
Giáoviên dạy giỏi cấp tỉnh: 2 đồng chí
Giáo viên dạy giỏi cấp huyện: 14 đồng chí
Về khối 1: Có 145 em chia thành 5 lớp
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Hà - Trờng Tiểu học Văn Hải
8
Chất lợng môn tập đọc qua kiểm tra định kỳ giữa kỳ II xếp loại chung nh sau:
Xếp loại Tỷ lệ
Giỏi 24%
Khá 45%
Trung bình 29%
Yếu 2%
Hoà vào cuộc sống cánh mạngđổi mới phơng pháp học tập, áp dụng phơng pháp
mới lấy học sinh làm trung tâm, phát huy vai trò tích cực của ngời giảng dạy phơng
pháp mới. Nhờ sự quan tâm của chính quyền và năng lực đội ngũ quản lý cũng nh
trình độ của giáo viên trờng tiểu họcVăn Hải luôn phát huy sức mạnh của mình.
Để tìm hiểu việc triển khai và thực hiện áp dụng phơng pháp mới ở trờng tiểu học
Văn Hải tôi đã đi sâu nghiên cứu phơng pháp dạy môn tập đọc.
Các bớc lên lớp của giờ tập đọc mà trờng tiểu học Văn Hải thực hiện .
Trong thời gian làm việc ở trờng tiểu học Văn Hải tôi trực tiếp giảng dạy và dự giờ
thăm lớp, sinh hoạt chuyên môn với tổ một. Qua quá trình tìm hiểu xem xét giáo án
của giáo viên tôi tìm ra phơng pháp nhà trờng tổ chức để dạy tiết tập đọc theo quan
điểm lấy học sinh làm trung tâm. Trong giờ dạy tập đọc đã thực hiện theo trình tự sau:
Bớc 1: Hoạt động chuẩn bị.
Chuẩn bị lớp học.
Chuẩn bị tâm thế.
Bớc 2: kiểm tra bài cũ, tuỳ theo từng bài cụ thể, kiểm tra theo cách sau.
Kiểm tra học sinh đọc với những bài học thuộc lòng.
dung bài học, phải có đầy đủ sách giáo khoa, phiếu học tập hoặc chuẩn bị bài Bên
cạnh đó giáo viên phải nghiên cứu kĩ bài có thể soạn phiếu học tập cho từng bài cụ thể
để học sinh chuẩn bị. Giáo viên không nói nhiều nhng phải giải quyết tốt các tình
huống xảy ra.
Cơ sở trờng lớ phải đầy đủ, bố trí khoa học các chơng trình kĩ thuật để phục vụ
giảng dạy, đảm bảo tính mĩ quan và khoa học. Phải có đủ đồ dùng trực quan và các tài
liệu tham khảo.
Tiến hành thực nghiệm giờ dạy Tập đọc theo các qui trình trêntại trờng tiểu học
Văn Hải Kim Sơn Ninh Bình.
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Hà - Trờng Tiểu học Văn Hải
10
Những vấn đề chung của thực nghiệm
Mục đích: Kiểm nghiệm tính khả thi, đánh giá hiệu quả các bớc lên lớp theo hớng
tích cực hoạt động của ngời học. Điều chỉnh lí luận để phù hợp với thực tiễn, tìm ra u
khuyết điểm của từng phần cụ thể. Từ đó rút ra kết luận về việc thực hiện phơng pháp
này.
Nhiệm vụ : Tổ chức giờ dạy thực nghiệm theo phơng pháp tích cực hoá hoạt động
của ngời học, tổ chức giảng dạy theo phơng pháp mới. Dự giờ theo các lớp học khác
nhau để rút ra kết luận chung kết hợp dạy thực nghiệm kiểm tra kết quả và đa ra kết
luận.
Phạm vi : Với thời gian có hạn trình độ nhận thức của đề tài tôi tiến hành các bớc
lên lớp theo kế hoạch đổi mới tại lớp 1B và một lớp đối chứng là lớp 1A do cô giáo
Trần Thị Xinh chủ nhiệm. Và tôi đã chọn nội dungthực nghiệm là bài Tập đọc :Hoa
ngọc lan .
Kết quả:
Để xem kết quả thực nghiệm chúng tôi khảo sát việc làm cơ bản của bài Tập đọc đó
là đọc và tìm hiểu bài.
Về đọc: Tôi gọi lần lợt các em đọc bài và cho điểm.
Về tìm hiểu bài: Tôi khảo sát bằng phiếu trắc nghiệm với nội dung câu hỏi nh sau:
Đánh dấu X vào ô trống trớc ý em cho là đúng:
pháp này khi thực hiện còn có những khó khăn nhất định vì với những nơi có trình độ
giáo viên cha đồng đều và cơ sở thiết bị còn thiếu thốn nh đã phân tích đánh giá ở
trên.
Dựa trên cơ sở nguyên tắc và phơng pháp dạy môn Tập đọc cho học sinh tiểu học tr-
ớc hết phải thực hiện theo nguyên tắc. Coi việc rèn kĩ năng đọc và rèn kĩ năng nhớ là
nhiệm vụ trung tâm của bài dạy, coi học sinh là chủ thể rèn luyện, cần dạy sát đối t-
ợng, sát trình độ để đảm bảo tính vừa sức.
Từ những thực tế và lí luận tôi rút ra phơng pháp và biện pháp sau:
Biện pháp chung nhất vẫn là rèn đọc cho học sinh thờng xuyên ở các giờ dạy. áp
dụng dùng cả bộ chữ cái để hớng dẫn những học sinh cha nhận hết mặt chữ. Đồng
thời giúp các em biết ghép vần, tiếng thành thạo. Để có đợc chất lợng cao theo tôi ng-
ời giáo viên phải là một tấm gơng sáng cho học sinh noi theo. Muốn đạt đợc điều đó
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Hà - Trờng Tiểu học Văn Hải
12
giáo viên phải đọc thật chuẩn. Hớng dẫn học sinh tỉ mỉ chu đáo sao cho các em phát
âm đúng, đọc liền mạch, dứt khoát. ngoài ra tôi còn tiến hành sửa chữa theo
nhóm( phụ âm đầu, vần thanh) và hớng dẫn các em đọc đúng và diễn cảm.
Đối với những học sinh đọc sai phụ âm đầu theo tiếng địa phơng thì tôi tiến hành
chọn những từ khó cho những phụ âm đầu mà các em mắc phải. Từ đó so sánh sự
giống và khác nhau giữa các phụ âm này và rèn cách đọc cho học sinh và với biện
pháp này tôi đã tiến hành hoạt động thờng ngày bởi vì các em còn nhỏ nếu không tiến
hành liên tục thì các em sẽ quên ngay.
Với học sinh yếu kém tôi cho các em đọc theo tiếng từ, ghép âm, vần và cuối cùng
là đọc câu ngắn nhất.
Hơn nữa nhà trờng luôn tổ chức báo cáo chuyên đề tìm ra những cái mới, giáo viên
thực hành nhuần nhuyễn phơng pháp dạy bài mới.
Trong giờ dạy tập đọc phải tuân thủ theo nguyên tắc và phơng pháp mà vụ tiểu học và
các chuyên gia tiểu học đã nghiên cứu đề ra song phải áp dụng vào trờng mình làm
sao cho phù hợp với điều kiện giáo dục và phù hợp với trình độ nhận thức của học
sinh từng vùng.
Giáo viên cần tự trau dồi kiến thức tôi luyện bản thân để có trình độ phơng pháp,
vững lý luận, giỏi thực hành.
Các cấp, ngành tăng cờng bồi dỡng chuyên đề đặc biệt nội dung phơng pháp, tăng
cờng đầu t cơ sở vật chất, động viên khuyến khích kịp thời cá nhân tập thể để thực
hiện tốt các cuộc cách mạng về đổi mới phơng pháp ở bậc tiểu học.
Kết hợp tốt ba môi trờng giáo dục chính: gia đình nhà trờng xã hội tạo đà
phát triển tốt cho học sinh.
Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Hà - Trờng Tiểu học Văn Hải
14