BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KH&CN CẤP TRƯỜNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, 2012
S K C 0 0 0 2 8 1
MÃ SỐ: T2011 - 88
XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP VÀ
TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CÁC KỸ NĂNG
CHO MÔN KỸ NĂNG DẠY HỌC
S K C 0 0 3 6 8 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP TRƯỜNG

XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH
GIÁ CÁC KỸ NĂNG CHO MÔN KỸ NĂNG DẠY HỌC



2.

LÍ DO VÀ TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 3

3.

MỤC TIÊU: 3

4.

ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

5.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

PHẦN NỘI DUNG
6

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
6

I.

CƠ SỞ XÂY DỰNG BÀI TẬP KỸ NĂNG 6

1.1.

Quá trình hình thành kỹ năng 6

I.

PHÂN TÍCH NỘI DUNG VÀ CẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC KỸ
NĂNG DẠY HỌC 30

1.1.

Mục tiêu môn học Kỹ năng dạy học 30

1.2.

Tóm tắt nội dung môn học 30

1.3.

Nội dung và thời lượng môn học 31

II.

XÂY DỰNG BÀI TẬP KỸ NĂNG 31

2.1. Xác định các bài tập kỹ năng 31
2.2.

Nội dung các bài tập kỹ năng 34

2.3.

Lấy ý kiến tham khảo về hệ thống bài tập 38


LẤY Ý KIẾN THAM KHẢO VỀ CÁC BẢNG KIỂM 49

CHƯƠNG KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
52
I. KẾT LUẬN
52

II. TỰ ĐÁNH GIÁ NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
52

III. HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI
53

IV.

KIẾN NGHỊ
53

TÀI LIỆU THAM KHẢO
54

MỤC LỤC BẢNG
Bảng 1.1 : Sơ đồ DACUM bảng phân tích nghề giáo viên kỹ thuật – dạy nghề 16
Bảng 1.2 : Tiêu chuẩn năng lực – kỹ năng 20

TRƯ
ỜNG ĐẠI HỌC S
Ư PH
ẠM KỸ
THU
ẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA SƯ PHẠM KỸ THUẬT

C
ỘNG HO
À XÃ H
ỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúcTp. HCM, ngày 15 tháng 02 năm 2012
THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

1. Thông tin chung:
- Tên đề tài: Xây dựng hệ thống bài tập và tiêu chí đánh giá các kỹ năng cho môn
Kỹ năng dạy học
- Mã số: T2011-88
- Chủ nhiệm: Th.S Đặng Thị Diệu Hiền
- Cơ quan chủ trì: Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
- Thời gian thực hiện: trước 15 tháng 12 năm 2011
2. Mục tiêu:
- Xây dựng hệ thống bài tập kỹ năng để hỗ trợ cho việc giảng dạy môn Kỹ năng

hiệu quả hơn, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Kỹ năng dạy học. Ngoài
ra, kết quả của đề tài còn giúp giáo viên đánh giáo chính xác hơn kết quả làm bài tập
của học sinh.
Kết quả nghiên cứu có thể chuyển giao cho các giáo viên dạy môn Kỹ năng dạy
học trong hệ thống các trường sư phạm để hỗ trợ cho quá trình dạy học.
Trư
ởng Đ
ơn v
ị

(ký, họ và tên, đóng dấu)
Ch
ủ nhiệm đề t
ài

(ký, họ và tên)
Đặng Thị Diệu Hiền
1

giáo viên kỹ thuật và dạy nghề” (Modules of Performance Based Teacher Education –
PBTE Modules), nhằm huấn luyện và bồi dưỡng kỹ năng sư phạm kỹ thuật và dạy
nghề cho giáo viên kỹ thuật và dạy nghề.
2

Cuốn số tay “Sư phạm Kỹ thuật”, của Steven Hack Bacrth, xuất bản năm 1994,
tại đại học New Jesey, New York, Mỹ, đề cập nhiều đến kỹ năng sư phạm kỹ thuật của

1
Nguyễn Như An (1997): Phương pháp Dạy học Giáo dục học. Đại học Sư phạm Hà Nội 1
2
Modules of Performance Based Teacher Education – PBTE Modules, Ohio, USA. 2 người giáo viên kỹ thuật và dạy nghề các trường dạy nghề tại Mỹ.
3

Bộ tài liệu tập huấn và bồi dưỡng về “Dự án đào tạo – Bồi dưỡng kỹ năng sư
phạm Việt – Úc (VAT)”, năm 2005, khóa đào tạo – bồi dưỡng diễn ra tại Úc cho giáo
viên, giảng viên của các trung tâm, trường kỹ thuật và dạy nghề ở Việt Nam.
Bộ Lao động Thương binh và Xã hội- Tổng cục dạy nghề, năm 2004 triển khai
dự án “Tập huấn và bồi dưỡng phương pháp sư phạm cho giáo viên kỹ thuật và dạy
nghề”. Nội dung dự án tập trung bồi dưỡng một số kỹ năng cơ bản dạy học kỹ thuật và
dạy nghề cho giáo viên đang công tác tại các trung tâm, trường dạy nghề trực thuộc Bộ
Lao động Thương binh và Xã hội quản lý.
Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp. HCM, với đề tài cấp bộ mã số B2000 –
18 – 19: “Nghiên cứu phương pháp huấn luyện kỹ năng sư phạm nghề cho sinh viên sư

đề tài trên chưa tập trung vào nghiên cứu các bài tập cụ thể để rèn luyện kỹ năng và
đánh giá các kỹ năng cho môn Kỹ năng dạy học. do đó, với đề tài “Xây dựng hệ thống
bài tập và tiêu chí đánh giá các kỹ năng cho môn Kỹ năng dạy học”, người nghiên cứu
không đi sâu vào việc xác định lại những kỹ năng cần thiết cho việc giảng dạy mà chủ
yếu dựa trên cơ sở phân tích nghề giáo viên để nhận xét sự phù hợp với chương trình
môn học từ đó xây dựng các bài tập kỹ năng và tiêu chí đánh giá cho các kỹ năng đó.
2. LÍ DO VÀ TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
“Kỹ năng dạy học” là một trong những môn học cốt lõi của sinh viên chuyên
ngành sư phạm. Môn học này được áp dụng cho sinh viên từ khóa 08 trở về sau. Môn
học này đã được triển khai cho nhiều giáo viên trong khoa giảng dạy trong 3 học kỳ
gần đây. Nguồn tài liệu cho giáo viên và sinh viên sử dụng là tập bài giảng môn Kỹ
năng dạy học. Mỗi giáo viên khi dạy môn học này tổ chức giảng dạy và đánh giá theo
kinh nghiệm riêng của từng người. Do đó một số giáo viên còn gặp khó khăn trong
việc đưa ra bài tập, tổ chức giảng dạy cũng như là việc kiểm tra đánh giá cho môn học.
Để giải quyết khó khăn trên của bản thân và của những giáo viên giảng dạy môn học
này, người nghiên cứu chọn đề tài “Xây dựng hệ thống bài tập và tiêu chí đánh giá
các kỹ năng cho môn Kỹ năng dạy học” với mục đích là xây dựng được hệ thống bài
tập và những tiêu chí đánh giá chung cho môn học góp phần nâng cao chất lượng dạy
học.
3.

MỤC TIÊU:

đề tài này hướng đến 2 mục tiêu chính là
- Xây dựng hệ thống bài tập kỹ năng để hỗ trợ cho việc giảng dạy môn Kỹ năng
dạy học.
- Xây dựng các tiêu chí đánh giá cho các bài tập kỹ năng.
4. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Đối tượng nghiên cứu: Nội dung các bài tập kỹ năng và tiêu chí đánh giá các kỹ
năng.

 Bắt chước: quan sát và lặp lại một kỹ năng nào đó.
 Thao tác: hoàn thành một kỹ năng theo hướng dẫn mà không còn bắt chước máy
móc.
 Chuẩn hoá: lặp lại kỹ năng nào đó chính xác, thuần thục không cần phải hướng
dẫn.
 Phối hợp: kết hợp được nhiều kỹ năng theo thứ tự một cách nhịp nhàng ổn định.
 Tự động hoá: hoàn thành một hay nhiều kỹ năng một cách dễ dàng, thành thục.
1.1.2 Quá trình hình thành kỹ năng
Kỹ năng có nhiều loại, nhưng chúng thường được hình thành theo những quy
luật nhất định, thường bắt đầu từ việc nhận thức và kết thúc là biểu hiện ở hành động
cụ thể. Có thể tóm tắt theo hình sau:

Hình 1: Quá trình hình thành kỹ năng - Hoạt động của giáo viên học sinh
44
Xem Nguyễn Văn Bính, Trần Sinh Thành và Nguyễn Văn Khôi: Phương pháp dạy kỹ thuật công nghiệp. Nhà
xuất bản Giáo duc, Hà nội, năm 1999, trang 84.
Định hướng, thông
tin kỹ thuật
Làm mẫu hành
động
Huấn luyện

(6) Ở giai đoạn này kỹ năng được hình thành dần dần nhờ tái hiện, lặp đi lặp lại nhiều
lần những động hình đã có kết hợp với việc phân tích, điều chỉnh vận động. Do đó
giai đoạn này giáo viên cần tổ chức huấn luyện cho học sinh. Ngoài ra để kỹ năng
phát triển cao hơn người học nên:
Thực hành kỹ năng trong các tình huống và điều kiện khác nhau
 Thực hiện kỹ năng đã học trong các tình huống và điều kiện khác nhau
 Thực hiện kỹ năng đạt tiêu chuẩn quy định.
Vận dụng kỹ năng trong hoạt động nghề nghiệp.
 Thực hiện phối hợp các kỹ năng đã học khác để giải quyết các vấn đề trong
thực tiễn nghề nghiệp.
 Phối hợp với đồng nghiệp trong sự phân công và hợp tác khi thực hiện các dự
án nghề nghiệp.
Từ việc phân tích quá trình hình thành kỹ năng trên chúng ta thấy được rằng
trong dạy thực hành cần kết hợp sử dụng nhiều phương pháp dạy học đơn lẽ khác
nhau tùy theo mục đích và nội dung của từng giai đoạn như phuơng pháp làm mẫu
– quan sát, huấn luyện – luyện tập. Các giai đoạn hình thành kỹ năng là cơ sở cho
việc thiết kế cấu trúc bài dạy thực hành (giai đoạn hướng dẫn ban đầu, hướng dẫn
thường xuyên, hướng dẫn kết thúc) và các mô hình về phương pháp dạy thực hành.