THÀNH PH H CHÍ MINH - NMă2013
LI CAM OAN BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTHĨNHăPHăHăCHệăMINH

ăTHăTHANHăVỂN

GIIăPHÁPăPHọNGăNGAăRIăROă
DANH MC CÁC CH VIT TT
ATM Automatic Teller Machine (Máy rút tin t đng)
BDS Phân h h thng phân phi sn phm
BIDV Ngân hàng thng mi c phn u t và Phát trin Vit Nam
CNTT Công ngh thông tin
HQT Hi đng qun tr
HSC Hi s chính

Să
S đ 1.1: Các yu t gây ra ri ro tác nghip 21
S đ 3.1: Giá tr ct lõi ca BIDV 68 MC LC
Trang ph bìa
Liăcamăđoan
Mc lc
Danh mc t vit tt
Danh mc bng biu, biuăđ,ăsăđ
Phn m đu
CHNGă1:ăCăS LÝ LUN V K TOÁN VÀ RI RO TRONG HOT
NG K TOÁN CAăNGỂNăHĨNGăTHNGăMI
1.1 Căs lý lun v k toánăngơnăhƠngăthngămi 1
1.1.1 K toán ngân hàng 1
1.1.1.1 i tng k toán ngân hàng 1
1.1.1.2 Báo cáo tài chính ca ngân hàng 1

1.2.4 Ri ro ch yu trong hot đng k toán ti ngân hàng 19
1.2.4.1 Ri ro tác nghip 19
1.2.4.2 Ri ro công ngh ngân hàng 22
1.3 Mt s s kin ri ro trong hotăđng k toán và bài hc kinh nghim cho
NHTM Vit Nam 22
1.3.1 Mt s s kin ri ro liên quan đn hot đng k toán ti NHTM Vit Nam
nhng nm gn đây 22
1.3.2 Bài hc kinh nghim cho NHTM Vit Nam 26
Kt lunăchngă1 28
CHNGă2:ăTHC TRNG RI RO TRONG HOTăNG K TOÁN TI
NGỂNăHĨNGăTMCPăUăTăVĨăPHÁTăTRIN VIT NAM
2.1 Tng quan hotăđng k toán tiăNgơnăhƠngăTMCPăuătăvƠăPhátătrin
Vit Nam 29
2.1.1 Khái quát v Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam 29
2.1.2 Các sn phm dch v ch yu 32
2.1.3 Các kt qu đt đc 32
2.1.4 Tng quan hot đng k toán ti Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit
Nam 34

2.2 Thc trng ri ro trong hotăđng k toán tiăNHăTMCPăuătăvƠăPhátă
trin Vit Nam 39
2.2.1 Ri ro khi tip nhn chng t và kim tra chng t k toán 41
2.2.1.1 Nhn chng t k toán và bc đu kim tra ca giao dch viên 42
2.2.1.2 Kim tra chng t k toán li ca kim soát viên (lãnh đo phòng) 43
2.2.1.3 Ri ro phát sinh khâu kim soát li chng t sau khi đã đc kim soát phê
duyt (b phn hu kim) 43
2.2.2 Ri ro khi x lý nghip v k toán 45

3.2.4 Phòng nga ri ro liên quan đn tng khâu, nghip v c th 77
3.2.4.1 Phòng nga ri ro trong khâu giao nhn và x lý chng t ban đu 77
3.2.4.2 Phòng nga ri ro trong quá trình thc hin các giao dch 77
3.2.5 Phòng nga ri ro công ngh thông tin 80
3.2.6 Phòng nga ri ro t phía khách hàng 81
Kt lunăchngă3 82
Kt lun chung
Tài liu tham kho
Ph lc

PHN M U
1. Lý do chnăđ tài
Trong nhng nm gn đây, nn kinh t Vit Nam gp nhiu khó khn, lm
phát tng vt, kinh t v mô tim n nhiu ri ro bt n. Nm 2013, đ tip tc góp
phn hin thc hóa mc tiêu kim ch lm phát, n đnh kinh t v mô ca chính
ph, ngành ngân hàng đã ch đng điu hành chính sách tin t cht ch, linh hot
và phù hp vi tình hình thc t, thc hin kim soát tc đ tng trng d n tín
dng, giao ch tiêu tng trng tín dng cho các t chc tín dng theo mc hot

- Phân tích thc trng ri ro và đánh giá nhng li xy ra thng xuyên dn
đn tim n ri ro trong hot đng k toán ca Ngân hàng TMCP u t và Phát
trin Vit Nam.
- a ra nhng gii pháp đ Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit
Nam phòng nga và hn ch đn mc thp nht ri ro trong hot đng k toán.
3. iătng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu:  tài tp trung vn đ có liên quan đn k toán ngân
hàng, nhng ri ro nh hng k toán ngân hàng và gii pháp phòng nga các loi
ri ro k toán phát sinh ti Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam.
Phm vi nghiên cu: Nghiên cu nhng nghip v c th và nhng li sai sót
trong quá trình tác nghip t nm 2010 đn tháng 6 nm 2013 ca Ngân hàng
TMCP u t và Phát trin Vit Nam.
4. Phngăphápănghiênăcu
Lun vn s dng ch yu phng pháp mô t - gii thích, phng pháp
thng kê - phân tích tng hp: thu thp và x lý thông tin trên các báo cáo tng hp
li sai sót ti BIDV đ gii quyt vn đ v các ri ro liên quan đn tng nghip v
k toán c th ca BIDV, t đó làm c s đ đa ra các gii pháp phòng nga ri ro
trong hot đng k toán ca BIDV.
Ngoài ra lun vn còn s dng các tài liu tham kho t các sách giáo trình,
sách tham kho, tp chí, báo đin t đ thu thp thông tin và các s liu x lý vi
phm v ri ro k toán đã xy ra  các ngân hàng trong nc.
5. Kt cu ca lunăvn
Ngoài phn m đu, kt lun, danh mc các bng biu, biu đ, t vit tt,
ph lc, tài liu tham kho, ni dung lun vn đc chia làm ba chng:

CHNGă1:ă C SăLụă LUNă V Kă TOÁNă VĨăRIă ROă TRONGă
HOTăNGăKăTOÁNăCAăNGỂNăHĨNGăTHNG MI
1.1 Căs lý lun v k toánăngơnăhƠngăthngămi
1.1.1 K toán ngân hàng
1.1.1.1 i tng k toán ngân hàng
K toán ngân hàng là ngh thut ghi chép, phân loi, tng hp và gii thích
các nghip v tác đng đn tình hình tài chính ca các ngân hàng bng thc đo
tin t, nhm cung cp thông tin v tình hình và kt qu hot đng ca ngân hàng,
làm c s cho vic ra quyt đnh kinh t liên quan đn mc tiêu qun lý kinh doanh
và đánh giá hot đng ca ngân hàng. Thông thng, k toán đc xác đnh theo
đi tng phc v, tc nhng ch th s dng các thông tin tài chính ca ngân
hàng. Vi k toán ngân hàng đi tng phc v ch yu ca nó là:
-Các qun tr viên ca ngân hàng: Các qun tr viên ca ngân hàng s dng
thông tin tài chính do k toán cung cp nhm mc tiêu ch yu là giúp cho vic hình
thành các quyt đnh bên trong ngân hàng, do đó nhng thông tin này mang tính
cht ni b và vì vy các báo cáo ca k toán có th không cn phi tuân th hoàn
toàn các nguyên tc k toán đã tha nhn.
-Các nhà đu t, c quan tài chính, c quan pháp lut, th trng chng
khoán …và mt s ch th khác bên ngoài ngân hàng. Các đi tng này đòi hi
nhng thông tin mà h đc cung cp phi th hin đc các mc tiêu tng quát,
đm bo tính trung thc, hp lỦ và đáng tin cy. Do đó các báo cáo tài chính mà k
toán ngân hàng cung cp cho các đi tng trên cn phi tuân theo các chun mc
nht đnh đã đc tha nhn.
Nh vy, k toán ngân hàng gi v trí then cht, nh hng đn quá trình
hot đng kinh doanh ca ngân hàng. (Ph lc 1.1)
1.1.1.2 Báo cáo tài chính ca ngân hàng
Báo cáo tài chính cung cp các thông tin v tình hình tài chính, tình hình
kinh doanh và các lung tin ca ngân hàng thng mi, đáp ng nhu cu hu ích
2


cha phân phi, chênh lch t giá và chênh lch đánh giá li tài sn.
3
Bng cân đi k toán phn ánh tình hình tài chính ca ngân hàng ti thi
đim cui k k toán đc thit lp đm bo yêu cu cân bng ca phng trình k
toán:
Tng tài sn n = Tng tài sn có
Còn báo cáo thu nhp chi phí hay còn gi là báo cáo kt qu kinh doanh
phn ánh kt qu kinh doanh ca ngân hàng trong k k toán. Kt qu kinh doanh
ca ngân hàng trong k đc tính nh sau:
Lãi thun (L thun) = Thu nhp ậ Chi phí
1.1.2 Nguyên tc k toán
1.1.2.1 Môiătrng k toán và gii hn k toán
Môi trng k toán ngân hàng ph thuc vào các quan đim, chun mc,
phng thc k toán tha nhn ghi trong lut k toán thng nht  Vit Nam, phù
hp vi chun mc đo đc ca xã hi, đng thi phù hp vi đc đim t chc
kinh doanh đc bit ca h thng ngân hàng Vit Nam. Trong s các yu t môi
trng các yu t nh hng trc tip đn k toán gm:
- H thng lut pháp có liên quan nh Lut Doanh nghip, Lut thng mi,
Lut các t chc tín dng và Lut k toán Vit Nam.
- H thng chun mc k toán quc t và Vit Nam.
- H thng tài khon k toán ngân hàng ban hành theo quyt đnh s
479/2004/Q-NHNN 29/4/2004 ca Ngân hàng nhà nc Vit Nam.
- Các quy đnh nghip v và các vn bn liên quan khác.
K toán ngân hàng đc gii hn nhlà mt ch th kinh doanh đc lp, k
k toán vi đng tin c đnh và hot đng liên tctheo quy đnh chung.
Mi ngân hàng là mt ch th kinh doanh đc lp vi nhau, mt ngân hàng
bao gm mt tr s chính và nhiu chi nhánh đt  các đa đim khác nhau.Ví d

Các báo cáo tài chính ca ngân hàng đc thit lp cn đáp ng yêu cu:
th hin mt cách trung thc nht tình hình kinh t, pháp lý và tài chính ca ngân
hàng, da trên c s tiêu chun:
 Tính hp l: Phù hp vi nhng lut l quy đnh hin hành hoc vi
nhng nguyên tc k toán đc tha nhn.
 Tính trung thc: Các thông tin cung cp đc thit lp vi Ủ đ trung
thc, không gian ln.
5
 Tính khách quan: Th hin đy đ, khách quan tình hình hot đng
kinh doanh thc t ca ngân hàng.
 đm bo thông tin k toán ngân hàng đáp ng các tiêu chun trên, thông
tin k toán cn đc hình thành, đánh giá trong mt gii hn c th, mt phm vi
phn ánh c th và theo mt s nguyên tc:
 Nguyên tc v giá (hch toán): Phn ln tài sn phi đc ghi nhn
theo giá gc hoc giá hp lý. Giá gc ca tài sn đc tính theo s tin hoc khon
tng đng tin đã tr, phi tr hoc tính theo giá tr hp lý ca tài sn đó vào thi
đim tài sn đc ghi nhn. Ví d: khi NHTM mua chng khoán kinh doanh thì giá
tr ca chng khoán mua v đc k toán phn ánh bao gm giá mua và chi phí mà
NHTM b ra đ mua chng khoán.
 Nguyên tc c s dn tích: Mi nghip v kinh t, tài chính ca
NHTM liên quan đn tài sn, n phi tr, ngun vn ch s hu, doanh thu, chi phí
phi đc ghi s k toán vào thi đim phát sinh, không cn c vào thi đim thc
t thu hay thc t chi tin hoc tng đng tin. Ví d: ngày 1/12/N ngân hàng
nhn tin gi tit kim ca khách hàng là 100 triu đng, k hn 3 tháng, lãi sut
0,6%/tháng, lnh lãi khi đáo hn. S tin ngân hàng thc chi tr lãi vào ngày đáo
hn là ngày 1/3/N+1, tc là vào nm sau. K toán cn xác đnh khi nào chi phí ghi
nhn ch không cn c vào thi đim thc chi tr. Theo Chun mc s 01 – Chun

trình lý do và nh hng ca s thay đi đó trong phn thuyt minh báo cáo tài
chính. Ví d đ tính khu hao tài sn c đnh, NHTM chn phng pháp bình quân
hay gim dn, tuy nhiên khi la chn phng pháp nào thì đm bo tính nht
quán,tc duy trì phng pháp đã la chn gia các k k toán khác nhau.
 Nguyên tc thn trng: đòi hi phi lp các khon d phòng nhng
không quá ln, không đánh giá cao hn giá tr ca các tài sn và các khon thu
nhp, không đánh giá thp hn giá tr ca các khon n phi tr và chi phí, thu nhp
ch ghi nhn khi có bng chng chc chn v kh nng thu đc li ích kinh t, còn
chi phí phi đc ghi nhn khi có bng chng v kh nng phát sinh chi phí.
1.1.3 Tài khon và h thng tài khon k toánăngơnăhƠngăthngămi
1.1.3.1 Tài khon và phân loi
Nh các doanh nghip khác, mi ngày  ngân hàng có rt nhiu nghip v
kinh t phát sinh cn đc ghi chép đ có th phân loi, tng hp s liu thành các
7
ch tiêu phc v cho vic lp báo cáo tài chính.Tài khon k toán ngân hàng đc
m ra nhm đáp ng yêu cu này.
Mi tài khon k toán ngân hàng là phng tin đ lu tr cho mt loi s
liu k toán riêng, phn ánh tình hình tng gim và hin có ca tng khon mc
thuc phng trình k toán: tài sn, n phi tr, vn ch s hu và các khon mc
ca thu nhp, chi phí.
Tài khon k toán ngân hàng đc phân loi theo nhiu tiêu thc khác nhau.
Di đây là mt s cách phân loi ch yu:
 Phân loi tài khon theo ni dung kinh t: Nói đn ni dung kinh t
ca tài khon là đ cp đn đi tng k toán nào đc phn ánh vào tài khon.
Theo cách phân loi này là sp xp các tài khon có ni dung kinh t gn nhau vào
mt loi. Ví d: các tài khon phn ánh vn kh dng, đu t, hot đng tín dng,
tài sn c đnh, hot đng thanh toán, ngun vn ch s hu, thu nhp, chi phí…

giy hoc chng t đin t.
- Chng t k toán bng giy: Là chng t k toán th hin di hình thc
bng giy bao gm các chng t nh: Giy np tin mt, y nhim chi, Giy lnh
tin mt,Phiu thu, Phiu chi…(Ph lc 1.5)
- Chng t đin t: Là chng t k toán đc th hin di dng d liu
đin t, đc mã hóa mà không b thay đi trong quá trình truyn qua mng máy
tính hoc vt mang tin nh bng t, đa t, th thanh toán và các thit b lu tr
khác bao gm các chng t đin t đc lp t các chng trình ATM, POS, IBMB
và các chng trình thanh toán đin t mà BIDV tham gia…
Cng nh chng t k toán ca các ngành kinh t khác trong nn kinh t,
chng t k toán ngân hàng có nh hng quyt đnh đn tính trung thc, chính xác
và phù hp ca thông tin k toán, là công c quan trng trong bo v tài sn.
Da trên chng t k toán có th phân loi tng hp các nghip v kinh t
phát sinh đ ghi chép vào s k toán theo tng đi tng hch toán c th. Chng t
k toán ngân hàng còn là phng tin th hin s y quyn, là c s đm bo tính
pháp lý cho các s liu ghi trong s sách k toán và là tài liu pháp lý quan trng
khi cn xem xét trách nhim các bên có liên quan đn nghip v kinh t phát sinh.

9
1.1.4.2 Phân loi
 Phân loi theo chcă nngă vƠă trìnhă t ghi s chng t ca ngân hàng,
chng t k toán ngân hàng gm 3 loi:
 Chng t gc: Là chng t th hin đy đ cn c pháp lỦ đ chng minh
mt nghip v kinh t phát sinh. Ví d : Séc, giy lnh tin mt…ca BIDV
 Chng t ghi s: Là chng t th hin ni dung đã đc phn ánh vào s
sách k toán ngân hàng ca các nghip v kinh t tài chính phát sinh do ngân hàng
lp da trên chng t gc. Ví d: Phiu thu, phiu chi tin… ca BIDV.

 Chng t k toán phi đm bo tính hp pháp, hp l. Chng t k toán hp
pháp, hp l là các chng t đc lp theo đúng quy đnh, là cn c đ ghi s k
toán ngân hàng.
 Mu chng t k toán phi lp theo đúng khuôn mu, ni dung theo quy đnh
ca B Tài Chính, NHNN và tng ngân hàng quy đnh riêng.
 i vi chng t k toán bng giy:
 Tt c chng t k toán (chng t do ngân hàng lp và chng t do khách
hàng lp) đu phi rõ ràng, đy đ, kp thi, chính xác. Cht liu giy, mc đ in,
ghi, ký trên chng t k toán phi đm bo lu gi đy đ rõ ràng mi thông tin
trên chng t trong sut thi gian lu tr chng t theo đúng quy đnh.
 Ch vit s dng trên chng t k toán ngân hàng là Ting Vit. Trng hp
chng t k toán ghi bng ting nc ngoài, khi s dng đ ghi s k toán Vit
Nam thì phi tuân th theo quy đnh ca nhà nc.
 Ch vit s dng trên chng t k toán ngân hàng là ch s  Rp, s dng
các ký hiu ngn cách gia các ch s trên chng t k toán phi đm bo rõ ràng,
thng nht, không dn đn nhiu cách hiu khác nhau v giá tr.
 S tin trên chng t k toán bt buc ghi c bng s và bng ch.
 Ni dung nghip v kinh t, tài chính phát sinh trên chng t k toán ngân
hàng phi rõ ngha.
 Ngày, tháng, nm lp chng t k toán ngân hàng ghi bng s (tr các
chng t có quy đnh khác v cách ghi ngày tháng trên chng t).
 Khi lp chng t k toán bng giy phi dùng bút mc, bút bi, không đc
vit bút chì, mc đ. S và ch phi vit liên tc, không ngt quãng, không đc
vit tt, vit ch không du, không gch (hy)ch, ty xóa, sa cha, không đc
11
vit chèn lên chng t. Các chng t b ty xóa, sa cha không có giá tr thanh
toán và ghi s k toán ngân hàng.