B GIÁO DC VÀÀO TO
TRNGI HC KINH T TP H CHÍ MINH


PHM TRÀ LAM

T CHC H THNG THÔNG TIN K TOÁN ÁP DNG
TRONG DOANH NGHIP NH VÀ VA  VIT NAM

Chuyên ngành: K toán
Mã s :60.34.30

LUN VN THC S KINH T

Ngi hng dn khoa hc
PGS.TS Võ Vn Nh

THÀNH PH H CHÍ MINH – NM 2012 LI CAM OAN



Tôi xin cam đoan đ tài này da trên quá trình nghiên cu trung thc di s c vn ca
ngi hng dn khoa hc.ây là đ tài lun vn thc s kinh t, chuyên ngành K toán -
Kim toán. Lun vn này cha đc ai công b di bt c hình thc nào và tt c các
ngun tham kho đu đc trích dn đy đ.
TP H Chí Minh, Ngày 15 tháng 6 nm 2012
1.2.2.2/ Chu trình doanh thu 10
1.2.2.3/ Chu trình chi phí 11
1.2.2.4/ Chu trình chuyn đi 14
1.2.2.5/ Chu trình nhân s 15
1.2.2.6/ Chu trình tài chính 16
1.2.3/ Các yu t cn thit đ thc hin HTTTKT trong điu kin tin hc hóa 17
1.2.3.1/ Phn cng 17
1.2.3.2/ Phn mm 17
1.2.3.3/ B máy và ngi làm k toán 18
1.3/ c đim v t chc h thng thông tin k toán trong DNNVV 20
Kt lun chng 1 22

CHNG 2: THC TRNG T CHC H THNG THÔNG TIN
K TOÁN TRONG DNNVV  VIT NAM
2.1/ Gii thiu tng quát tình hình hot đng và qun lý trong doanh nghip nh và
va  Vit Nam 23
2.1.1/ Vai trò ca DNNVV  Vit Nam 23
2.1.2/ c đim hot đng và qun lý ca DNNVV  Vit Nam 24
2.1.3/ Các khó khn và thách thc đi vi DNNVV  Vit Nam hin nay 25
2.2/ Các quy đnh pháp lý liên quan đ n t chc công tác k toán trong DNNVV 
Vit Nam 26
2.2.1/ Lut k toán 26
2.2.2/ Chun mc k toán 27
2.2.3/ Ch đ k toán 27 2.3/ Thc trng t chc h thng thông tin k toán trong DNNVV  Vit Nam 29
2.3.1/ Phmvi và đi tng kho sát 29

3.2.2.2/ Gii pháp v k thut 73
3.2.2.3/ Gii pháp v b máy k toán 78
3.3/ Các kin ngh nhm t chc h thng thông tin k toán trong DNNVV  Vit
Nam hiu qu 81
3.3.1/ Kin ngh đi vi DNNVV  Vit Nam 81
3.3.2/ Kin ngh đi vi các t chc khác 82
3.3.2.1/ Kin ngh đi vi Nhà nc 82
3.3.2.2/ Kin ngh đi vi t chc ngh nghip và h tr DNNVV 82
3.3.2.3/ Kin ngh đi vi c s đào to 83
3.3.2.4/ Kin ngh vi doanh nghip h tr t chc HTTTKT 83
Kt lun chng 3 85

KT LUN
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
UPh lc 1:
U Tiêu chun phân loi DNNVV ca mt s quc gia trên th gii
UPh lc 2
U: Thng kê trình đ hc vn ca ch DN trong DNNVV Vit Nam
UPh lc 3
U: Các chun mc k toán không áp dng đy đ trong DNNVV Vit Nam và các
ni dung không áp dng UPh lc 4:
UBng thu thp thông tin v tình hình t chc HTTTKT trong các doanh nghip
Vit Nam
UPh lc 5
U: Danh mc Doanh nghip ti Vit Nam tham gia cuc kho sát
UPh lc 6:

U Mc đ đáp ng yêu cu ca h thng chng t hin ti trong DN ti Vit
Nam thông qua cuc kho sát
UPh lc 18:
U T l DN Vit Nam tr li có tn ti nhc đim trong h thng chng t
trong cuc kho sát
UPh lc 19:
U Mc đ đáp ng yêu cu qun lý và ghi nhn d liu ca h thng tài khon
k toán trong DN ti Vit Nam t cuc kho sát UPh lc 20:
U T l DN Vit Nam tr li có tn ti nhc đim trong h thng tài khon k
toán t cuc kho sát
UPh lc 21:
U Mc đ thng xuyên trong hot đng xem xét li kt xut đu ra ca
HTTTKT trên nn máy vi tính ti DN Vit Nam t cuc kho sát
UPh lc 22:
U Mc đ thc hin tt yêu cu v s và báo cáo k toán theo quy đnh trong
các DN ti Vit Nam đc kho sát
UPh lc 23:
U Mc đ đáp ng yêu cu ca h thng báo cáo k toán ca DN Vit Nam
trong cuc kho sát
UPh lc 24:
U T l DN Vit Nam tr li có tn ti nhc đim trong cung cp báo cáo k
toán t cuc kho sát
UPh lc 25:
U Mc đ kim soát tip cn d liu và thông tin lu tr trong HTTTKT ti DN
Vit Nam đc kho sát
UPh lc 26:
ULit kê các nhc đim trong lu tr d liu và thông tin k toán ti DNNVV

U Mc đ kim soát ca phn mm đc s dng trong HTTTKT ti DN Vit
Nam theo kho sát
UPh lc 37:
U Mc đ đáp ng yêu cu v thi đim cung cp kt xut đu ra ca phn
mm trong HTTTKT ti DN Vit Nam theo kho sát
UPh lc 38:
U Mc đ hài lòng v hot đng thay đi password đng nhp phn mm và
hot đng ca b phn qun lý phn mm trong HTTTKT ti DN Vit Nam kho sát
UPh lc 39:
U Lit kê các đi tng thc hin x lý s c phn mm trong HTTTKT ti DN
Vit Nam trong cuc kho sát
UPh lc 40:
U T l DN Vit Nam đc kho sát cho bit có tn ti nhc đim v phn
mm đc s dng trong HTTTKT
UPh lc 41:
U H thng c quan h tr DNNVV Vit Nam
UPh lc 42:
U Mô t yêu cu thông tin k toán qun lý ni b trong DN
UPh lc 43:
U Danh mc h thng chng t theo chu trình kinh doanh trong DN
UPh lc 44:
U Mu s đng ký ch ký mu ca nhà qun tr có trách nhim xét duyt trong
doanh nghip
UPh lc 45:
UDanh mc đi tng k toán trong DN
UPh lc 46:
UDanh mc đi tng qun lý chi tit trong DN
UPh lc 47:
UH thng tài khon k toán trong DN
UPh lc 48:

Doanh nghip
DNNN
Doanh nghip Nhà nc
DNNVV
Doanh nghip nh và va
HTTTKT
H thng thông tin k toán
IASB
U ban chun mc k toán quc t
KTT
K toán trng
KTTC
K toán tài chính
KTQT
K toán qun tr
KSNB
Kim soát ni b
TSC
Tài sn c đnh
NCC
Nhà cung cp
NXB
Nhà xut bn
PM
Phn mm
PM ERP
Phn mm hoch đnh các ngun lc doanh nghip
PMKT
Phn mm k toán


S đ 2.1: Quy mô các doanh nghip tham gia kho sát 32
Sđ 2.2: Lnh vc hot đng ca các DNNVV tham gia kho sát 32
S đ 2.3: Ch đ k toán đang đc áp dng trong DNNVV t cuc kho sát 33
S đ 2.4: Mc đ s dng tài liu mô t h thng trong doanh nghip đc kho sát 34
S đ 2.5: Mô t khía cnh hng đn ca HTTTKT trong doanh nghip kho sát 35
S đ 2.6: Mc đ đáp ng yêu cu ca h thng chng t trong DN Vit Nam t cuc
kho sát 36
S đ 2.7: Mc đ thng xuyên trong kim tra kt xut đu ra ca phn mm k toán
trong doanh nghip Vit Nam đc kho sát 38
S đ 2.8: Mc đ h thng báo cáo đáp ng yêu cu ca ngi s dng theo quy mô
doanh nghip Vit Nam t cuc kho sát 38
S đ 2.9: Lý do DNNVV la chn s dng phn mm hin ti theo kho sát 43
S đ 2.10: Nhân viên có quyn Admin đi vi phn mm s dng trong HTTTKT ti
DNNVV theo kho sát 44
S đ 2.11: Nhân viên có quyn admin đi vi phn mm s dng trong HTTTKT ti
DN lntheo kho sát 44 M U


1. S cn thit ca đ tài
K t khi Vit Nam gia nhp t chc thng mi quc t WTO, din đàn hp tác kinh
tchâu Á Thái Bình Dng và r t nhiu hip đnh thng mi song phng, đa phng
đc ký kt vi nhiu quc gia khác nhau trên th gii, nn kinh t ca chúng ta đã có rt
nhiu c hi phát trin và hi nhp cùng nn kinh t th gii. Nhng các DN ni đa cng
phi đng đu vi muôn vàn khó khn mà mt trong nhngnguyên nhân trc tipxut
phát t trình đ, nng lc và công tác h tr hot đng qun tr cho nhà lãnh đo DN. Vi
mc tiêu cui cùng là cung cp thông tin h tr ngi s dng bên trong và bên ngoài
DN ra quyt đnh, HTTTKT đóng vai trò ngày càng quan tr ng giúp DN to ra li th

CNTT vào trong công tác k toán. Vi mc tiêu, h tr c quan Nhà nc có thm quyn
trong son tho vn bn liên quan đn k toán đng thi h tr cho các DNNVV  Vit
Nam t chc HTTTKT hiu qu vi các ng dng ca CNTT, tác gi tin hành nghiên
cu đ tài “T chc h thng thông tin k toán áp dng trong doanh nghip nh và
va  Vit Nam”. Hy vng khi đ tài hoàn thành và đc áp dng vào thc tin, vn đ
t chc HTTTKT trong DNNVV  Vit Nam s đc ci thin, góp phn h tr DN
đng vng, ngày càng phát trin ln mnh và vn xa hn na.
2. Mc tiêu nghiên cu ca đ tài
- H thng hóa các lý lun v k toán và HTTTKT trong điu kin tin hc hóa và khái
quát v đc đim t chc HTTTKT trong DNNVV.
- Tìm hiu tình hình hot đng và qun lý ca DNNVV  Vit Nam cng nh các quy
đnh pháp lý liên quan đn t chc HTTTKT trong DNNVV.
- Phân tích thc trng t chc HTTTKT trong điu kin tin hc hóa ti các DNNVV 
Vit Nam. -  xut các gii pháp nhm ng dng tin b CNTT vào t chc HTTTKT trong
DNNVV  Vit Nam đ hot đng k toán ngày càng mang li hiu qu cho DN.
3. Phng pháp nghiên cu
Ngun tài liu s dng trong nghiên cu đ tài gm hai dng đó là các d liu th cp
đc tác gi tìm hiu t các tp chí, báo cáo khoa hc, giáo trình, lun án tin s, lun
vn thc s liên quan đn ngành k toán, qun tr DN và CNTT cùng mt s thông tin
trên các website có uy tín trên mng internet. Bên cnh đó, đ tài cng da vào các d
liu s cp đc thu thp thông qua kho sát thc t v tình hình t chc và mc đ hài
lòng trong t chc HTTTKT ti mt s DN  Vit Nam mà ch yu là DNNVV.
Trong quá trình nghiên cu, đ tài s dng kt hp nhiu phng pháp khác nhau bao
gm: Phng pháp thu thp, phng pháp tng hp, phng pháp kho sát, phng pháp
thng kê, phng pháp so sánh, phng pháp phân tích và đánh giá. C th nh sau:
- Phng phápthu thp, tng hp và phân tích nhmđ h thng hoá các lý lun v k
toán và HTTTKT trong điu kin tin hc hoá cng nh đc đim t chc HTTTKT

1.1. Mt s lý lun chung v k toán
1.1.1. UBn cht và vai trò ca k toán

1.1.1.1. Bn cht ca k toán
Tìm hiu bn cht ca k toán là quá trình nghiên cu đ tr li các câu hi k toán là gì?
k toán đc cu to nh th nào? k toán hot đng nh th nào? sn phm do nó to ra
phc v cho đi tng nào? sn phm đó đc dùng đ phc v cho mc tiêu gì? …
Qua quá trình tìm hiu nghiên cu t các ngun tài liu khác nhau có th xác đnh bn
cht ca k toán nh sau:
- ó là tp hp gm nhiu thành phn có mi quan h vi nhau đ thu thp d liu và
cung cp thông tin hu ích.
- Thông tin đu vào đc thu thp và x lý ch gii hn trong hot đng kinh t - tài
chính ca đn v. Tuy nhiên, ngày nay k toán ngày càng hoà nhp chung vi hot
đng qun tr trong doanh nghip nên có th các hot đng khác cng cn đc ghi
nhn vào trong h thng k toán.
- T chc ca h thng k toán ph thuc ch yu vào quy mô, đc đim hot đng,
yêu cu qun lý và yêu cu thông tin ca mi đn v riêng bit.
- u ra ca h thng là các thông tin hu ích h tr đi tng s dng thông tin bên
ngoài đn v đánh giá tình hình tài chính, kt qu hot đng, s thay đi tình hình tài
chính đ đa ra quyt đnh kinh t và đi tng s dng thông tin bên trong đn v
thc hin các h thng hoch đnh, t chc, lãnh đ o và kim soát trong hot đng
qun tr đn v.
K toán va mang tính khoa hc va mang tính ngh thut. Tính khoa hc ca k toán
th hin khi xem xét k toán nh là h thng thông tin vi các phng pháp thu thp, x
lý, tng hp và truyn đt thông tin đn đi tng s dng. Tính ngh thut ca k toán
th hin rõ nét nht khi xem xét k toán trong vai trò là mt công c qun lý trong đn v
nhm h tr nhà qun tr thc hin các chc nng qun tr.

2

1
T nm 1970 đn nm 2001, đc gi vi tên y ban chun mc k toán quc t IASC

3

 Thích hp: Thông tin hu ích khi nó thích hp vi nhu cu đa ra quyt đnh ca
ngi s dng nhm h tr h đánh giá quá kh, hin ti, tng lai hay xác nhn,
điu chnh các đánh giá trc đây. Tính thích hp bao gm tính d đoán, tính xác
nhn và chu nh hng bi ni dung và tính trng yu ca thông tin.
 áng tin cy: Có ngha là không có sai sót hay thiên lch mt cách trng yu,
đng thi phn ánh trung thc vn đ cn phi trình bày. áng tin cy bao gm
các yêu cu: trình bày trung thc các nghip v hay s kin cn/ có th trình bày;
ni dung quan trng hn hình thc, ngha là phi trình bày thông tin phù hp vi
bn cht kinh t ch không phi cn c vào hình thc pháp lý; trung lp tc không
b thiên lch, thông tin b thiên lch khi tác đng đn vic ra quyt đnh theo mt
kt qu đnh trc; thn trng là vic làm tng thêm mc chú ý khi thc hin mt
s xét đoán khi c tính trong điu kin cha rõ ràng; Và đy đ trong phm vi
ca
trng yu và chi phí.
 Có th so sánh: BCTC hu ích khi có th so sánh vi nm trc, vi đn v khác.
Tuy nhiên, IASB cng đa ra các hn ch liên quan đn cht lng thông tin trên BCTC
bao gm:
 S kp thi: Thông tin nu báo cáo chm s mt đi tính thích hp và ngc li nu
mun thông tin đáng tin cy li cn có thi gian. Do đó, phi có s cân đi gia
yêu cu kp thi và tính đáng tin cy ca thông tin.
 Cân đi gia li ích và chi phí: Li ích mang li t thông tin cn cân đi vi chi
phí đ cung cp chúng.
 Cân đi gia các đc đim cht lng

Ch đ k toán Thông t liên quan
H thng k toán ti đn v k toán

(2) H thng k thut nghip v
- H thng k thut nghip v là tp hp các phng pháp k toán đc s dng nhm
thu thp, phân loi, x lý, lu tr và tng hp thông tin cung cp cho ngi s dng.
Mc tiêu ca h thng này là bin các d liu ri rc thu thp đc t các nghip v

5

kinh t phát sinh trong đn v thành các thông tin tng hp, có tính h thng và phù
hp vi mc tiêu ca ngi s dng thông tin.
- Xét trên khía cnh k thut, có hai phng pháp đc s dng đó là h thng x lý
th công và h thng x lý trên nn máy vi tính.
 H thng x lý th công: Các hot đng đc thc hin ch yu bi ngi làm k
toán và các chng t, s sách bng giy liên quan.
 H thng x lý trên nn máy vi tính: hot đng k toán ti đn v k toán ph
thuc nhiu vào h thng phn cng và phn mm ng dng đ ghi nhn, x lý và
tng hp thông tin.
- Nhm đáp ng yêu cu v mt k thut nghip v, đn v k toán ngoài vic tip
nhn t các ni đào to theo nhng cp đ khác nhau còn có th thc hin theo
mc tiêu và yêu cu riêng bit ca đn v mình.
(3) H thng thc hin, kim tra, giám sát
- H thng thc hin: tp hp gm các hot đng ghi nhn, x lý, trình bày, truyn
thông và con ngi tham gia vào các hot đng trên. Các hot đng này đc th hin
c th thông qua các hình thc nh h thng chng t k toán, h thng tài khon k
toán, h thng s k toán và h thng báo cáo k toán mà ngi làm k toán s dng
trong quá trình thc hin công vic chuyên môn ti đn v k toán. Tt c các h
thng trên đu đã đc Nhà nc quy đnh c th v cách lp, ni dung, mu biu,
thi hn, … trong các vn bn pháp lý liên quan nhng đ công tác k toán phù hp

Turner and Andrea Weickgenannt, 2009, page 4).
Thông tin k toán là các thông tin đc ti ra t HTTTKT vi hai loi thông tin chính là
thông tin k toán tài chính và thông tin k toán qun tr.
Hu ht tt c h thng thông tin k toán bao gm 5 thành phn chính nh minh ha sau
(Robert L.Hurt, 2010, page 7):
S đ 1.2: Cu trúc ca h thng thông tin k toán
u vào X lý
Lu tr
u ra
Kim soát ni b7

1.2.1.1. H thng d liu đu vào
- u vào ca h thng thông tin k toán ch yu bao gm các chng t và các d liu
khác liên quan.  thu thp đy đ d liu t các nghip v kinh t phát sinh cho h
thng thông tin k toán, cn tr li các câu hi sau:
 Nhng loi chng t nào h thng cn thu thp?
 Chng t cn thu thp đó là chng t bng giy, chng t đin t hay c hai?
 Chng t đó cn thu thp bao nhiêu liên?
 Thông tin gì đc th hin trên chng t?
- Ngoài ra, đu vào ca HTTTKT cng có th  đc nhn t phân h khác hay di
dng tp tin đin t.
- Tùy theo quy mô hot đng, đc đim kinh doanh và yêu cu qun lý mà đn v k
toán s xác đnh đu vào cn thit cho h thng thông tin k toán nhm đm bo tuân
th các quy đnh pháp lý liên quan và to ra kho d liu toàn vn nht.
1.2.1.2. Quá trình x lý
- Các công c đc s dng trong quá trình x lý d liu có th bao gm máy vi tính và
các thit b khác. Bên cnh đó, đ x lý d liu k toán cn t chc áp dng và thc

đánh giá hiu qu và cht lng ca toàn h thng.
1.2.1.4. H thng lu tr d liu (c s d liu)
- D liu đc lu tr trong h thng thông tin k toán có th đc lu tr cc b nh
trong s qu, trong các tp tin nghip v hay lu tr din rng nh trong mng máy
tính. Mt s câu hi liên quan đn lu tr d liu cn đc tr li:
 D liu cn đc lu tr nh th nào? Bng giy? Dng đin t? hay kt hp c
hai?
 D liu nên đc lu tr  đâu? Cc b? Din rng? Kt hp c hai?
 Cn lu tr d liu trong thi gian bao lâu?
 Cn to điu kin nh th nào đ d liu lu tr không b h hi?
- Vn đ lu tr d liu trong h thng thông tin k toán cng cn tuân th theo nhng
quy đnh Pháp lý liên quan đn công tác k toán và phù hp vi mc tiêu, yêu cu
qun lý riêng bit và mc đ chp nhn ri ro ca tng đn v k toán.

9

Bên cnh các h thng con nh nói trên thì h thng k toán cng có mi quan h mt
thit vi h thng kim soát ni b.
- Hu ht các đn v k toán đu t chc h thng kim soát ni b nhm đt đc s
hu hiu và hiu qu trong hot đng, báo cáo k toán đáng tin cy và tuân th các
quy đnh ca Nhà nc, đn v. Mt s câu hi cn quan tâm, bao gm:
 Nhng th tc kim soát nào cn thit đ bo đm tính toàn vn thông tin trong h
thng thông tin k toán?
 Hiu qu nào ca các th tc kim soát này là phù hp?
 Hiu qu v mt chi phí ca th tc kim soát có đt đc?
- Vi vic thit lp h thng kim soát ni b tt, cht lng ca h thng thông tin k
toán s đc đm bo và nâng cao. Xây dng và vn hành h thng kim soát ni b
phù hp vi quy mô, đc đim hot đng và nhu cu qun lý ca đn v k toán s tác
đng tích cc đn đu ra ca toàn h thng.
- Ngc li, nu h thng thông tin k toán đc t chc và thc hin phù hp vi điu