B GIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHệăMINH

NGUYNăVNăPHNG
CỄCăNHỂNăT TỄCăNG
N RI RO THANH KHON TIăCỄCăNGỂNăHĨNGă
THNGăMI VIT NAM ChuyênăngƠnh:ăTĨIăCHệNHăậ NGỂNăHĨNG
Mƣăs: 60340201 LUNăVNăTHCăSăKINHăT NGIăHNG DN KHOA HC
TS. LI TINăDNH

TP.H CHệăMINHăậ NMă2015

MC LC

TRANG PH BÌA
LIăCAMăOAN
MC LC
DANH MCăCỄCăT VIT TT
DANH MCăCỄCăBNG BIU
DANH MCăHÌNHăV, BIUă

M U 1
1. LỦ do chn đ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
3. i tng nghiên cu 2
4. Phm vi nghiên cu 2
5. Phng pháp nghiên cu 2
6. ụ ngha thc tin ca đ tài 3
7. Kt cu ca lun vn 3
CHNGă 1. TNGă QUANă CỄCă NHỂNă T TỄCă NG N RI RO
THANH KHON CAăNHTMăVĨăMỌăHÌNHăNGHIểNăCU 4
1.1 LỦ thuyt v thanh khon và ri ro thanh khon 4
1.1.1 Thanh khon và ri ro thanh khon trong hot đng ngân hàng 4
1.1.2 Ngun gc ri ro thanh khon 5
1.1.3 Phng pháp đo lng ri ro thanh khon 7
1.1.3.1 Phng pháp da vào khe h thanh khon 7
1.1.3.2 Phng pháp da vào ch s thanh khon 8
1.2 Nhân t tác đng đn ri ro thanh khon 9
1.2.1 Nhân t tác đng đn ri ro thanh khon – Nghiên cu lỦ thuyt 9
1.2.1.1 Nhân t bên trong ngân hàng 9
1.2.1.2 Nhân t bên ngoài ngân hàng 11

2.4.3 Kim đnh vic la chn gia mô hình FEM và REM 44
2.4.4 Kim đnh gi thit mô hình 44
2.4.5 Tho lun kt qu phân tích mô hình hi qui 45 KT LUNăCHNGă2 48
CHNGă3.
GIIăPHỄPăHN CH RI RO THANH KHON H THNG
NGỂNăHĨNGăTHNGăMI VIT NAM 49
3.1 Mc tiêu phát trin h thng NHTM Vit Nam đn 2015 và đnh hng
chin lc đn nm 2020 49
3.1.1 Mc tiêu và đnh hng chung 49
3.1.2 nh hng đm bo thanh khon cho TCTD 50
3.2 Gii pháp hn ch ri ro thanh khon ca h thng NHTM Vit Nam 51
3.2.1 Gii pháp t kt qu phân tích mô hình hi qui 51
3.2.2 Gii pháp h tr 54
3.2.2.1 i vi Ngân hàng Nhà nc 55
3.2.2.2 i vi Ngân hàng thng mi 59
KT LUNăCHNGă3 67
KT LUN 68

TĨIăLIU THAM KHO
PH LC


NNNNg
: Ngân hàng nc ngoài
NHNN
: Ngân hàng Nhà nc Vit Nam
NHTM
: Ngân hàng thng mi
NHTMCP
: Ngân hàng thng mi c phn
NHTMNN
: Ngân hàng thng mi Nhà nc
NHTW
: Ngân hàng Trung ng
SLR
: T l ngun vn ngn hn cho vay trung và dài hn
TCKT
: T chc kinh t
TCTD
: T chc tín dng
TCTK
: Tng cc Thng kê
UBGSTCQG
: y ban Giám sát tài chính quc gia

DANH MCăNGỂNăHĨNGă(31/12/2013)

BVB
Ngân hàng TMCP Bo Vit
9
DAB
Ngân hàng TMCP i Á (sáp nhp vào HD Bank 2013)
10
DCB
Ngân hàng TMCP i Dng
11
EAB
Ngân hàng TMCP ông Á
12
EIB
Ngân hàng TMCP Xut nhp khu Vit Nam
13
GPB
Ngân hàng TMCP Du khí Toàn Cu
14
GDB
Ngân hàng TMCP Bn Vit
15
HDB
Ngân hàng TMCP phát trin nhà TP.HCM
16
KLB
Ngân hàng TMCP Kiên Long
18
LVB
Ngân hàng TMCP Bu đin Liên Vit
18

Ngân hàng TMCP Sài Gòn
28
SEAB
Ngân hàng TMCP ông Nam Á
29
SGB
Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Công Thng
30
SHB
Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Ni
31
STB
Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thng Tín
32
VNCB
Ngân hàng TMCP Xây dng
33
TCB
Ngân hàng TMCP K Thng Vit Nam
34
TPB
Ngân hàng TMCP Tiên Phong
35
VAB
Ngân hàng TMCP Vit Á
36
VIB
Ngân hàng TMCP Quc t Vit Nam
37
VPB

HSBC

47
Shinhan Vina
48
Standard Chartered
DANH MCăCỄCăBNG BIU

Bng 1.1: Bin đc lp và tác đng d kin đn ri ro thanh khon 19
Bng 1.2: S lng ngân hàng đc kho sát 20
Bng 2.1: Hot đng M&A gia các TCTD giai đon c cu li 25
Bng 2.2: Các ngân hàng liên doanh  Vit Nam 26
Bng 2.3: Mc vn pháp đnh cho các TCTD  Vit nam 28
Bng 2.4: Phân nhóm ngân hàng theo Vn điu l 34
Bng 2.5: T l LDR theo nhóm ngân hàng vào 31/12/2013 37
Bng 2.6: C cu tín dng theo k hn 2011-2013 38
Bng 2.7: T l n xu và n quá hn 2011-2013 38
Bng 2.8: C cu n quá hn 2011-2013 38
Bng 2.9: Kt qu thng kê mô t 39
Bng 2.10: Kt qu c lng theo LAR (khi có nhân t bên ngoài) 41
Bng 2.11: Kt qu c lng theo LAR (khi không có nhân t bên ngoài) 42

Hình 2.12: C cu tài sn Có theo h s ri ro 36
Hình 2.13: T l LDR ca các NHTM 36
1

M U

1. LỦădoăchnăđ tƠi
Ngân hàng là trung gian tài chính thc hin chc nng dn vn t ni tha
vn đn ni thiu vn. Theo BIS (2008) thanh khon là kh nng ca ngân hàng
trong vic gia tng tài tr cho tài sn và hoàn thành các ngha v thanh toán khi
chúng đn hn mà không chu bt k mt khon l nào không th chp nhn đc.
Vai trò c bn ca ngân hàng trong vic chuyn hóa k hn ca các khon tin gi
ngn hn thành các khon tín dng dài hn khin cho ngân hàng không th tránh
khi ri ro thanh khon, nh hng không ch đn bn thân tng t chc mà còn
nh hng đn toàn th trng.
Mt trong nhng nhim v quan trng mà các nhà qun lí ngân hàng phi
thc hin là đm bo kh nng thanh khon hp lỦ cho ngân hàng. Mt ngân hàng
đc xem là có kh nng thanh khon tt nu nh nó có th có đc nhng khon
vn kh dng vi chi phí thp, đúng ti thi đim ngân hàng có nhu cu. iu này
cho thy rng, ngân hàng có kh nng thanh khon tt khi ngân hàng có trong tay
mt lng vn kh dng vi quy mô hp lỦ hoc ngân hàng có th nhanh chóng
huy đng vn thông qua con đng vay n vi chi phí phù hp hay bán tài sn vi
giá c hp lỦ.
Ri ro thanh khon có tác đng rt ln đn hot đng ca tng ngân hàng và
c toàn h thng. Ngân hàng có vn đ v thanh khon không nhng làm phát sinh
thêm chi phí do phi huy đng vn vi lãi sut cao hn hoc gim thu nhp do phi
bán tài sn vi giá thp đ đáp ng nhu cu thanh khon mà trên ht là nh hng
đn lòng tin ca ngi gi tin và ngi cho vay. Ri ro thanh khon chu tác đng
ca nhiu nhân t, bao gm c nhân t bên trong và nhân t bên ngoài ngân hàng.
Do đó, nghiên cu k s tác đng ca các nhân t s có Ủ ngha rt quan trng đ

dng ngun s liu thu thp t BCTC đã kim toán, BCTN ca các NHTM, báo cáo
ca NHNN, báo cáo ca UBGSTCQG và mt s báo cáo ngành ngân hàng, báo cáo
tng hp ca các t chc tài chính trong và ngoài nc, thông tin thu thp t các
phng tin thông tin đi chúng nh tp chí, báo đin t…
3

6. ụănghaăthc tin caăđ tƠi
Lun vn này có nhng đóng góp trong vic tng kt các kin thc v thanh
khon, ri ro thanh khon, tng kt các nghiên cu lỦ thuyt và thc nghim v
nhân t tác đng đn ri ro thanh khon trên th gii và ti Vit Nam. Ngoài ra,
nghiên cu này cng giúp đánh giá tình hình thanh khon, nhn din các nhân t tác
đng đn ri ro thanh khon ca các NHTM Vit Nam, t đó h tr ngân hàng
trong vic đa ra các chin lc, chính sách, quy trình và hot đng kim tra giám
sát công tác qun lí thanh khon phù hp.
7. Kt cu ca lunăvn
Ngoài phn m đu và phn kt lun, lun vn bao gm 3 chng nh sau:
Chngă 1: Tng quan các nhân t tác đng đn ri ro thanh khon ca
NHTM và mô hình nghiên cu.
Chngă2: Thc trng thanh khon và các nhân t tác đng đn ri ro thanh
khon các NHTM Vit Nam.
Chngă3: Gii pháp hn ch ri ro thanh khon h thng NHTM Vit Nam
4

CHNGă1
TNGăQUANăCỄCăNHỂNăT TỄCăNG
N RI RO THANH KHON CAăNGỂNăHĨNGăTHNGăMI
VĨăMỌăHÌNHăNGHIểNăCU
1.1 LỦăthuyt v thanh khon vƠ ri ro thanh khon
1.1.1 Thanh khon vƠ ri ro thanh khon trong hotăđngăngơnăhƠng
Thanh khon là kh nng tip cn các khon tài sn hoc ngun vn có th

nhau, đc bit trong nhng giai đon khng hong. Drehmann và Nikolaou (2009)
ch ra rng cú sc đi vi thanh khon vn có th dn ti vic bán tháo tài sn, làm
gim giá ca tài sn. Thanh khon th trng thp dn ti biên đ (margin) cao hn,
làm tng ri ro thanh khon vn.
Do đó, mt trong nhng nhim v quan trng ca bt k ngân hàng nào là
phi đm bo kh nng thanh khon đy đ cho ngân hàng. Mt ngân hàng đc
xem là có kh nng thanh khon tt nu nh nó có th có đc nhng khon vn
kh dng vi chi phí thp, đúng ti thi đim ngân hàng có nhu cu. iu này cho
thy rng, ngân hàng có kh nng thanh khon tt khi ngân hàng có trong tay mt
lng vn kh dng vi quy mô hp lỦ hoc ngân hàng có th nhanh chóng huy
đng vn thông qua con đng vay n vi chi phí phù hp hay bán tài sn vi giá
c hp lỦ đ đáp ng kp thi nhu cu vn cho kinh doanh. Nu ngân hàng không
th đáp ng yêu cu vn hp pháp s dn đn ri ro thanh khon. Ri ro thanh
khon xut hin khi ngân hàng thiu kh nng chi tr, không chuyn đi kp thi
các loi tài sn ra tin hoc không có kh nng vay mn đ đáp ng yêu cu vn
ca khách hàng. Khi ri ro thanh khon xy ra, ngân hàng có th s phi đi din
vi nhng tn tht trm trng và quan trng hn ht nh hng đn s n đnh ca
toàn h thng.
1.1.2 Ngun gc ri ro thanh khon
Có th thy, ngân hàng luôn phi đi mt nhng vn đ quan trng v thanh
khon. Áp lc thanh khon đi vi ngân hàng ny sinh t mt s ngun gc sau:
- S mt cân bng gia k hn ca tài sn và k hn ca ngun vn: Ngân
hàng huy đng mt lng ln tin gi và d tr ngn hn t cá nhân, doanh nghip
6

và các t chc cho vay khác đ chuyn chúng thành các khon tín dng trung và dài
hn. Do đó, xy ra tình trng mt cân xng gia ngày đáo hn ca các khon s
dng vn và ngày đáo hn ca các ngun vn huy đng. Rt him khi dòng tin t
tài sn cân đi hoàn toàn vi dòng tin cn thit đ đáp ng vic thanh toán các
ngun vn huy đng.

thanh khon đ ln nh tin mt, tin gi ti NHTW hoc ngân hàng khác, chng
khoán n đc phát hành bi Chính ph hoc chng khoán tng t làm gim kh
nng nhu cu thanh khon đe da hot đng ngân hàng. Chin lc th hai liên
quan đn phía ngun vn ca bng cân đi. Ngân hàng có th vay mn t th
trng liên ngân hàng khi có nhu cu thanh khon. Tuy nhiên chin lc này có s
liên kt cht ch vi ri ro thanh khon th trng. Chin lc cui cùng cng liên
quan đn phía ngun vn ca bng cân đi. NHTW vi vai trò là ngi cho vay
cui cùng cung cp thanh khon khn cp cho tng t chc c th thiu thanh
khon và cho c h thng.
1.1.3 Phngăpháp đoălng ri ro thanh khon
1.1.3.1 PhngăphápădaăvƠoăkheăh thanh khon
Tính thanh khon ca ngân hàng đc đánh giá da vào khe h thanh khon
(liquidity gap):
LG = Tng cung thanh khon – Tng cu thanh khon
Cung thanh khon là các khon vn làm tng kh nng chi tr ca ngân hàng,
bao gm: Tin mt, các dòng tin theo hp đng; doanh thu t bán dch v; thu hi
các khon tín dng đã cp; bán tài sn đang kinh doanh và s dng; vay mn trên
th trng tin t.
Cu thanh khon là các nhu cu vn cho các mc đích hot đng ca ngân
hàng, bao gm: Khách hàng rút tin t tài khon; yêu cu vay vn t khách hàng
cht lng cao; thanh toán các khon vay phi tin gi; chi phí kinh doanh các sn
phm và dch v; thanh toán c tc bng tin.
Có ba kh nng có th xy ra. Thng d thanh khon khi cung thanh khon
vt quá cu thanh khon (khe h dng). Nhà qun tr phi cân nhc đu t s vn
8

thng d cho đn khi chúng cn đc s dng đ đáp ng nhu cu thanh khon
trong tng lai. Thâm ht thanh khon khi cu thanh khon ln hn cung thanh
khon (khe h âm). Nhà qun tr phi xem xét, quyt đnh ngun tài tr thanh khon
ly t đâu, khi nào và vi chi phí bao nhiêu. Cân bng thanh khoan khi cung thanh

T l này cho bit mc đ tài tr cho các khon vay trung và dài hn bng
ngun vn ngn hn. T l này càng cao cho thy ngân hàng đang mt cân đi v c
cu k hn huy đng và k hn cho vay.
 H s gii hn huyăđng vn
T l = (Vn t có/Tng ngun vn huy đng)*100%
H s này nhm mc đích gii hn vn huy đng ca ngân hàng đ tránh
tình trng ngân hàng huy đng vn quá nhiu vt mc bo v ca vn t có làm
cho ngân hàng mt kh nng chi tr.
 T l vn t cóăsoăvi tngătƠiăsnăcó
T l = (Vn t có/Tng tài sn có)*100%
T l này giúp ngân hàng cân đi trong vic tng vn sao cho phù hp vi
tc đ gia tng ca tài sn (gm c tài sn ni bng và tài sn ngoi bng) nhm hn
ch ngân hàng s dng quá mc đòn by tài chính trong hot đng ca mình.
Ngoài các ch s trên, ngân hàng có th s dng kt hp vi các ch s khác
tùy theo đc đim ca tng ngân hàng đ đánh giá tính thanh khon. Trong quá
trình đánh giá, các ngân hàng nên so sánh vi các ch s chun, ch s bình quân
ngành, ch s ca ngân hàng khác có cùng quy mô đ đt đc kt qu tt nht.
1.2 Nhơnăt tácăđngăđn ri ro thanh khon
1.2.1 Nhơnăt tácăđngăđn ri ro thanh khon ậ NghiênăcuălỦăthuyt
1.2.1.1 Nhơnăt bênătrong ngơnăhƠng
 Quyămô tngătƠiăsn
V mt lỦ thuyt kinh t quy mô, ngân hàng có tài sn càng ln thì s ít gp
ri ro thanh khon hn. Các ngân hàng ln có th đc h tr thanh khon t
NHNN hay t th trng liên ngân hàng (Vodavá, 2013b). Tuy nhiên, theo nhng
tranh lun gn đây v “quá ln nên khó sp đ” (too big too fail), các ngân hàng ln
đc hng li t nhng đm bo và li th mang tính ngm đnh, do đó có th
10

gim chi phí huy đng vn và cho phép đu t vào các tài sn ri ro hn (Iannotta
và cng s, 2007). Vì th, trng thái “quá ln nên khó sp đ” ca các ngân hàng

Cho vay là hot đng kinh doanh chính ca hu ht các ngân hàng thng
mi. Danh mc cho vay thng là tài sn ln nht và là ngun thu chính ca ngân
hàng. Do đó, nó cng là mt trong nhng ngun ri ro ln nht đn an toàn và s
lành mnh ca ngân hàng. Bi vì các khon cho vay là tài sn có tính thanh khon
thp, tng khi lng cho vay đng ngha vi vic tng tài sn kém thanh khon
trong danh mc tài sn ngân hàng. Theo Pilbeam (2005), trong thc t, d tr thanh
khon ca ngân hàng b nh hng nhiu bi nhu cu vay vn và đó là c s ca
tng trng tín dng. Nu nhu cu vay vn thp, ngân hàng có xu hng nm gi
nhiu tài sn thanh khon hn (tài sn ngn hn), ngc li, nu nhu cu vay vn
cao thì ngân hàng gi ít tài sn thanh khon bi vì các khon cho vay dài hn
thng mang li li nhun cao hn. Vì th, tng trng tín dng càng cao thì ri ro
thanh khon càng ln.
 CácăngunătƠiătr bênăngoƠi
ây là mt trong nhng chin lc qun tr thanh khon da vào phía ngun
vn ca ngân hàng (Asphachs và cng s, 2005). Khi thiu ht thanh khon, ngân
hàng có th vay mn t th trng liên ngân hàng đ bù đp nhu cu thanh khon.
Tuy nhiên, chin lc này s gp ri ro thanh khon th trng rt ln. c bit
trong thi k khng hong thanh khon, ngân hàng có th phi vay mn trên th
trng liên ngân hàng vi mt mc lãi sut rt cao. iu này làm tng thêm chi phí
và gim hiu qu hot đng ca ngân hàng. Do đó, các ngun tài tr t bên ngoài
càng cao càng làm gia tng ri ro thanh khon.
1.2.1.2 Nhơnăt bênăngoƠi ngơnăhƠng
 Tngătrng kinh t
Aspachs và cng s (2005) cho rng ngân hàng s gi nhiu thanh khon
trong thi kì kinh t suy thoái, khi mà các c hi đ cho vay s ít hn và cho vay s
gp nhiu ri ro hn, ngc li, trong thi kì tng trng kinh t, ngân hàng thng
gim d tr thanh khon đ có th cho vay nhiu hn, trong khi huy đng có th
gim sút, t đó làm gia tng ri ro thanh khon. Dinger (2009) cho rng vic gi tài
12



tht nghip, lãi sut cn biên, t sut sinh li ca vn và lãi sut chính sách tin t
không có tác đng đn thanh khon  Czech; lãi sut cn biên và lãi sut chính sách
tin t có quan h ngc chiu  Hungary và Phn Lan; t sut sinh li ca vn có
quan h cùng chiu  Hungary và ngc chiu  Phn Lan; t l tht nghip có
quan h cùng chiu vi thanh khon  Phn Lan.
Deléchat và cng s (2012) nghiên cu các nhân t tác đng đn d tr
thanh khon  các nc Trung M, Panama và Dominica. D tr thanh khon đc
đo lng bng t s tài sn thanh khon trên tin gi và tài tr ngn hn. Các bin
gii thích đc chia thành bn nhóm bao gm các bin thuc ngân hàng nh t l
vn, thu nhp lãi ròng, d phòng tn tht tín dng, tài sn, loi hình s hu (trong
nc, nc ngoài), quan h s hu (nhà nc, t nhân); các bin kinh t v mô nh
tng trng GDP, biên đ lãi sut; các bin quc gia nh thay đi tin gi, thay đi
lm phát, khng hong kinh t, t l tín dng trên GDP; các bin thuc ri ro đo
đc và an toàn h thng nh tình trng đôla hóa tin gi, d tr quc gia, vai trò
ca NHNN. Kt qu nghiên cu cho thy các ngân hàng nh, vn thp, hiu qu và
li nhun thp có xu hng d tr nhiu thanh khon hn. Ngân hàng nc ngoài
d tr ít thanh khon hn ngân hàng trong nc. Ngân hàng vi danh mc tín dng
nhiu ri ro li d tr ít thanh khon hn.
Moore (2009) kho sát nh hng ca khng hong tài chính đn thanh
khon ca các NHTM các nc Châu M Latin và vùng Caribe. Kt qu nghiên cu
cho thy nhu cu tin mt ca khách hàng (đc đó bng bin đng ca t l tin
mt vi tin gi) và lãi sut th trng tin t có quan h ngc chiu vi thanh
khon (đc đo bng t l tín dng trên tin gi). Trong khi thanh khon có xu
hng t l nghch vi chu k kinh doanh trong mt na các quc gia đc nghiên
cu, điu này cho thy các ngân hàng thng thn trng bng cách d tr tng đi
d tha nhiu hn trong thi k suy thoái.
Rauch và cng s (2009) nghiên cu kh nng to thanh khon và các nhân
t nh hng đn kh nng to thanh khon ca 457 ngân hàng tit kim thuc s
hu nhà nc ca c t 1997 đn 2006. Theo nghiên cu này, các nhân t sau có

càng cao là tín hiu ca vic tng tài sn thanh khon kém, tng trng GDP th
15

hin chu k kinh doanh, lãi sut ngn hn phn ánh chính sách tin t có tng quan
ngc chiu vi thanh khon, quy mô ngân hàng đc mong đi có quan h phi
tuyn vi thanh khon. Kt qu cho thy kh nng nhn h tr t LOLR, lãi cn
biên và tng trng tín dng nh hng ngc chiu đn thanh khon, trong khi li
nhun và quy mô ngân hàng không có tác đng đn thanh khon.
Ti Vit Nam, nghiên cu các nhân t tác đng đn ri ro thanh khon ca
h thng NHTM Vit Nam đc thc hin bi Trng Quang Thông (2013). Theo
mô hình nghiên cu, ri ro thanh khon đc s dng là “Khe h tài tr”, đc đo
lng bng chênh lch gia các khon tín dng và huy đng vn chia cho tng tài
sn. Các bin đc lp bên trong ngân hàng bao gm t l vn t có trên tng ngun
vn, t l d tr thanh khon trên tng tài sn đc k vng có quan h ngc chiu
vi ri ro thanh khon, trong khi các bin ngun tài tr bên ngoài, t l cho vay trên
tng tài sn và d phòng ri ro tín dng có quan h cùng chiu vi ri ro thanh
khon. c bit, quy mô tng tài sn đc k vng có quan h phi tuyn vi ri ro
thanh khon. Nhóm các bin đc lp bên ngoài ngân hàng nh tng trng kinh t,
t l lm phát tác gi k vng có quan h cùng chiu vi ri ro thanh khon, và bin
cung tin đc k vng có quan h ngc chiu vi thanh khon. Ngoài ra, tác gi
cng đa vào các bin tng trng GDP, cung tin và lm phát ca nm trc đó đ
đánh giá tác đng ca đ tr chính sách kinh t v mô. Kt qu nghiên cu cho thy,
trong các bin bên trong ngân hàng thì t l vn t có, d tr thanh khon có quan
h ngc chiu vi ri ro thanh khon, ngun tài tr bên ngoài có quan h cùng
chiu, trong khi quy mô tài sn có tác đng phi tuyn đn ri ro thanh khon. Tng
trng kinh t nm hin ti có tác đng gim ri ro thanh khon nm đó nhng làm
tng ri ro thanh khon ca nm sau. Thay đi cung tin nm nay không nh hng
đn ri ro thanh khon nm đó nhng làm gim ri ro thanh khon ca nm sau.
1.3 Thit k môăhìnhănghiênăcu
1.3.1 Môăt binăvƠăgi thuytănghiênăcu