B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN MNH HÀ
TÁC NG CA CHT LNG
CUC SNG CÔNG VIC N S
GN KT CÔNG VIC CA
NGI LAO NG
LUN VN THC S KINH T
Tp. H Chí Minh - Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN MNH HÀ
TÁC NG CA CHT LNG
Ngi thc hin lun vn
Nguyn Mnh Hà MC LC
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ký hiu, ch vit tt
Danh mc các bng
Danh mc các hình v
TÓM TT LUN VN
CHNG 1: TNG QUAN V TÀI NGHIÊN CU 1
1.1. Lý do chn đ tài 1
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
1.3. i tng và phm vi nghiên cu 3
1.4. Phng pháp nghiên cu 4
1.5. Ý ngha ca đ tài nghiên cu 4
1.6. Kt cu ca lun vn 5
CHNG 2: C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN
CU 6
2.1. Gii thiu chng 2 6
2.2. Cht lng cuc sng công vic (quality of work life) 6
2.2.1. Lý lun và khái nim v cht lng cuc sng công vic 6
2.2.2. Các thành phn ca cht lng cuc sng công vic 8
2.3. S gn kt công vic (work engagement) 11
2.4. Mi quan h gia cht lng cuc sng công vic và s gn kt
4.5. Tóm tt chng 4 59 CHNG 5: HÀM Ý NG DNG KT QU NGHIÊN CU 61
5.1. Kt lun v kt qu nghiên cu 61
5.2. Mt s hàm ý ng dng kt qu nghiên cu 62
5.2.1. Các mi liên quan xã hi ca công vic 62
5.2.2. C hi phát trin ngh nghip và công vic đm bo 63
5.2.3. C hi phát trin và s dng nng lc cá nhân 64
5.2.4. Hi nhp xã hi trong t chc 66
5.2.5. Lng thng tng xng và công bng 67
5.2.6. Quy tc trong t chc 68
5.3. Hn ch và hng nghiên cu tip theo 69
Tài liu tham kho
Ph lc
Ph lc 1: Dàn bài tho lun nhóm
Ph lc 2: Bng câu hi kho sát
Ph lc 3: c đim mu kho sát
Ph lc 4: ánh giá đ tin cy ca thang đo bng Cronbach Alpha
Ph lc 5: Kt qu phân tích EFA
Ph lc 6: Phân tích tng quan
Ph lc 7: Kim tra gi đnh liên h tuyn tính
Ph lc 8: Kim tra gi đnh v phân phi chun ca phn d
Ph lc 9: Kt qu phân tích hi quy DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
CANBANG : Thành phn cân bng công vic và cuc sng cá nhân
CONGHIEN : Thành phn s cng hin trong công vic
DIEUKIEN : Thành phn điu kin làm vic an toàn và lành mnh
Bng 3.13: Thang đo thành phn s say mê công vic
Bng 3.14: Thang đo chính thc
Bng 4.1: Kt qu đánh giá đ tin cy thang đo
Bng 4.2: Kt qu đánh giá đ tin cy thang đo sau khi loi bin
Bng 4.3: Kt qu phân tích EFA thang đo các thành phn cht lng cuc sng
công vic ln 1
Bng 4.4: Kt qu phân tích EFA thang đo các thành phn cht lng cuc sng
công vic ln 2
Bng 4.5: Kt qu phân tích EFA các thành phn s gn kt công vic ln 1
Bng 4.6: Kt qu phân tích EFA các thành phn s gn kt công vic ln 2
Bng 4.7: Kt qu đánh giá đ tin cy thang đo các thành phn có s thay đi sau
khi phân tích EFA
Bng 4.8: Bng tóm tt mô hình (1) Bng 4.9: Bng ANOVA (1)
Bng 4.10: Bng trng s hi quy mô hình (1)
Bng 4.11: Bng tóm tt mô hình (2)
Bng 4.12: Bng ANOVA (2)
Bng 4.13: Bng trng s hi quy mô hình (2)
Bng 4.14: Tng hp kt qu kim đnh các gi thuyt nghiên cu DANH MC CÁC HÌNH V
Hình 1.1: Mô hình nghiên cu đ xut
Hình 3.1: Quy trình nghiên cu
Hình 4.1: Mô hình nghiên cu điu chnh TÓM TT LUN VN
hp l, 03 thành phn ca s gn kt công vic nhóm li còn 02 thành phn vi 12
bin quan sát hp l).
Kt qu kim đnh mô hình hi quy bi cho thy mô hình nghiên cu phù hp
vi thông tin th trng, có 06 trên 08 thành phn ca cht lng cuc sng công
vic là (1) Lng thng tng xng và công bng, (2) C hi s dng và phát
trin nng lc cá nhân, (3) C hi phát trin ngh nghip và công vic đm bo, (4)
Hi nhp xã hi trong t chc, (5) Quy tc trong t chc, (6) Các mi liên quan xã
hi ca công vic có tác đng đn s gn kt công vic ca ngi lao đng, các gi
thuyt nghiên cu đc chp nhn đ tin cy là 95%.
Kt qu nghiên cu góp phn giúp các nhà qun tr bit đc nhng yu t nào
ca cht lng cuc sng công vic có tác đng đn s gn kt công vic ca ngi
lao đng và mc đ tác đng mnh yu ca tng yu t; t đó các nhà qun tr có
th bit đc mình cn phi làm gì đ ci thin các yu t này. Khi hiu rõ đc
điu này, các nhà qun tr s gia tng đáng k s gn kt vi công vic ca ngi
lao đng, t đó làm gia tng hiu qu hot đng ca doanh nghip, góp phn quyt
đnh vào s thành công ca doanh nghip trong môi trng cnh tranh khc nghit
ngày nay.
1
CHNG 1: TNG QUAN V TÀI NGHIÊN CU
1.1. Lý do chn đ tài
Nhân lc là “nguyên khí” ca các doanh nghip, là ngun tài nguyên đem li li
ích cnh tranh tt nht. Vì vy các doanh nghip luôn phi tìm mi cách đ duy trì
và phát trin ngun lc quan trng này.
Theo kt qu t mt nghiên cu ca hai công ty Walker Information và Hodson
Institute gn đây cung cp mt s thông tin v s trung thành ca ngi lao đng
trong doanh nghip nh sau:
- Ch có 24% ngi lao đng thy rng h tht s trung thành, tht s cam kt
đóng góp vào nhng mc tiêu, nhng hot đng ca doanh nghip và sn sàng
li làm vic trong doanh nghip ít nht hai nm.
- Có đn 33% ngi lao đng trong doanh nghip không h có mt cam kt, mt
ch s “gn kt bn vng” có d đnh này.
Ngày nay, trong bi cnh nn kinh t th gii gp nhiu bin đng và đng trc
môi trng cnh tranh khc nghit thì tình trng quá ti công vic và kit sc là
điu thng thy nhiu ngi lao đng trong nhng doanh nghip Vit Nam. iu
này khin cho nhiu doanh nghip quan tâm đn vn đ làm th nào đ to ra nng
lng, đng lc khuyn khích s sáng to và ht lòng vì công vic ca ngi lao
đng. Nghiên cu ca Công ty Towers Watson cho thy nhân t quan trng là môi
trng làm vic hay cht lng cuc sng công vic to nng lng cho ngi lao
đng c v vt cht ln tinh thn.
Nh vy, nu mun gi chân ngun nhân lc và khuyn khích h làm vic tn
tâm thì điu mà các nhà qun tr cn quan tâm là cht lng cuc sng công vic
bao gm nhng yu t nào, các yu t này tác đng nh th nào đn s gn kt công
vic ca ngi lao đng và các doanh nghip cn phi làm gì đ ci thin cht
lng cuc sng công vic cho ngi lao đng. Khi hiu rõ đc điu này, các nhà
qun tr s gia tng đáng k s tn tâm vì công vic ca ngi lao đng, t đó làm
3
gia tng hiu qu hot đng ca doanh nghip, góp phn quyt đnh vào s thành
công ca doanh nghip trong môi trng cnh tranh khc nghit ngày nay.
Trc nhng li ích mà s gn kt công vic ca ngi lao đng mang li cho
doanh nghip, hu ht các nghiên cu trc đó đu tp trung vào mi quan h gia
cht lng cuc sng công vic vi mt s yu t nh s hài lòng trong công vic,
s gn kt đi vi t chc, hiu qu ca t chc, quan h lao đng,… Tuy nhiên,
thiu bng chng thc nghim v s tác đng ca cht lng cuc sng công vic
vào s gn kt công vic ca ngi lao đng, vn đ này vn là mt vn đ còn khá
mi m, đó là lý do hc viên đã chn đ tài “Tác đng ca cht lng cuc sng
công vic đn s gn kt công vic ca ngi lao đng”. tài này s tp trung
đi sâu vào nghiên cu vn đ: Xác đnh các thành phn ca cht lng cuc sng
công vic và s gn kt công vic ca ngi lao đng; xem xét mc đ tác đng ca
các thành phn cht lng cuc sng công vic đn s gn kt công vic ca ngi
lao đng ti Vit Nam.
nhm
Kim đnh s b thang đo (Cronbach Alpha, EFA)
Kim đnh các gi thuyt nghiên cu bng phng pháp hi quy.
1.5. Ý ngha ca đ tài nghiên cu
V lý thuyt, đ tài đóng góp mt mô hình lý thuyt v s tác đng ca cht
lng cuc sng công vic đn s gn kt công vic ca ngi lao đng; cng nh
đóng góp thang đo phù hp vi ng cnh nghiên cu ti Vit Nam cho các yu t
này.
V thc tin, đ tài góp phn giúp các nhà qun tr doanh nghip có s hiu bit
sâu sc v các thành phn ca cht lng cuc sng công vic và mc đ tác đng
ca các thành phn này đn s gn kt công vic ca ngi lao đng, t đó đnh
5
hng nhng chính sách qun tr ngun nhân s phù hp đ thu hút và gi chân
ngun nhân lc có cht lng.
1.6. Kt cu ca lun vn
Lun vn gm 05 chng:
- Chng 1: Tng quan v đ tài nghiên cu
Gii thiu tng quan v đ tài nghiên cu.
- Chng 2: C s lý thuyt và mô hình nghiên cu
Trình bày c s lý thuyt v cht lng cuc sng công vic, s gn kt công
vic ca ngi lao đng và xây dng mô hình lý thuyt cho nghiên cu.
- Chng 3: Phng pháp nghiên cu
Trình bày v thit k nghiên cu, các phng pháp đ kim đnh thang đo và mô
hình nghiên cu cùng các gi thuyt nghiên cu đ ra.
- Chng 4: Kt qu nghiên cu
Trình bày phng pháp phân tích thông tin và kt qu nghiên cu.
- Chng 5: Hàm ý ng dng kt qu nghiên cu
Tóm tt nhng kt qu chính ca nghiên cu, nhng đóng góp, hàm ý ca
nghiên cu cho nhà qun tr cng nh nhng hn ch ca nghiên cu đ đnh
hng cho nhng nghiên cu tip theo.
cp môi trng làm vic phù hp đn ngi lao đng (Noor và Abdullah, 2012).
Cht lng cuc sng công vic rt quan trng đi vi hiu qu ca t chc và
là mt yu t quan trng có nh hng đn đng lc làm vic ca ngi lao đng
(Gupta và Sharma, 2011).
Quá trình phát trin ca khái nim cht lng cuc sng công vic bt đu t
cui thp niên 60 nhn mnh các khía cnh con ngi trong công vic mà tp trung
7
vào cht lng ca các mi quan h gia ngi lao đng và môi trng làm vic
(Rose và cng s, 2006; Tabassum và cng s, 2011).
Cht lng cuc sng công vic là mt khái nim ca khoa hc hành vi, và thut
ng ln đu tiên đc đa ra bi Davis ti din đàn v “The Changing World of
Work” ln th 43 ca t chc American Assemble, i hc Columbia ti Arden
House. Nhng ngi tham gia đc chn tp hp nhng nhn xét mang tính kt
lun cui cùng ca h rng “nâng cao v trí, t chc và tính cht công vic có th
dn đn hiu sut làm vic tt hn và cht lng cuc sng tt hn trong xã hi”.
K t khi cm t đc tìm thy phng pháp xác đnh cht lng cuc sng đa
dng và bao gm các quan đim khác nhau (Tabassum và cng s, 2011).
Cht lng cuc sng công vic là mt trit lý, mt tp hp các nguyên tc, cho
rng con ngi là ngun lc quan trng nht trong t chc vì h đáng tin cy, có
tinh thn trách nhim và có kh nng to nên nhng đóng góp có giá tr và h cn
đc đi x bình đng và tôn trng (Rose và cng s, 2006; Tabassum và cng s,
2011).
Cht lng cuc sng công vic là nhn thc v mt tinh thn ca ngi lao
đng xut phát t mong mun v vt cht và tinh thn ti ni làm vic. Cht lng
cuc sng công vic có liên quan đn phúc li ca ngi lao đng trong công vic
và khá khác bit so vi s hài lòng trong công vic. Cht lng cuc sng công vic
không ch nh hng đn s hài lòng trong công vic ca ngi lao đng mà nó còn
có nh hng đn cuc sng bên ngoài công vic ca ngi lao đng nh gia đình,
gii trí và nhu cu xã hi. Khi nhu cu ca ngi lao đng trong công vic không
đc đáp ng, có kh nng h gp rt nhiu cng thng trong công vic và điu đó
Các điu kin vt cht ca môi trng làm vic đc đm bo đy đ, tin dng,
sch s, đm bo các điu kin v sc khe và an toàn lao đng; các yu t v
khi lng công vic và thi gian làm vic trong ngày.
- C hi s dng và phát trin nng lc cá nhân (opportunity for developing using
human capacity): C hi cho phép ngi lao đng có điu kin đ s dng kin
9
thc và k nng thông qua quá trình làm vic, có c hi nâng cao kin thc và
k nng; đc ghi nhn cho nhng đóng góp và đc khuyn khích phát trin
nhng k nng mi.
- C hi phát trin ngh nghip và công vic đm bo (opportunity for continued
growth and security): Cho phép ngi lao đng phát trin s nghip bng các c
hi thng tin cho các v trí chc v cao hn, các c hi đc hc tp, đào to đ
nâng cao trình đ chuyên môn và h đc đm bo làm vic trong t chc cho
đn tui ngh hu.
- Hi nhp xã hi trong t chc (social integration in the work organization):
Nhn thc ca ngi lao đng v c hi giao tip vi ngi khác thông qua hp
tác, bình đng công vic và kt qu đ đt đc thành qu trong t chc, không
có phân bit đi x ti ni làm vic.
- Quy tc trong t chc (constitutionalism in the work organization): Tôn trng
các quyn t do cá nhân và s khác bit ý kin/quan đim ca ngi lao đng,
bình đng trong mi vn đ ca công vic.
- Cân bng công vic và cuc sng cá nhân (work and total life space): S cân
bng gia công vic ca ngi lao đng và vai trò ca h trong cuc sng liên
quan đn phân b thi gian cho ngh nghip, gia đình và các hot đng xã hi.
- Các mi liên quan xã hi ca công vic (social relevance of work life): Ngi
lao đng nhn thc đc trách nhim ca mình đi vi t chc và t chc mình
đi vi xã hi trong chính sách s dng lao đng, cht lng sn phm và dch
v, vn đ bo v môi trng, tham gia vào s phát trin ca xã hi và ca cng
đng.
Walton ch ra rng cht lng cuc sng công vic nhn mnh các giá tr nhân
làm vic tng th.
- V phng din c bn: Bao gm các yu t lng thng tng xng và công
bng, điu kin làm vic an toàn và lành mnh.
11
- V phng din phát trin cá nhân: Bao gm các yu t s dng nng lc cá
nhân, c hi phát trin ngh nghip.
- V phng din thay đi và duy trì h thng: Bao gm các yu t hi nhp xã
hi trong t chc, quy tc trong t chc, cân bng cuc sng công vic, mi liên
quan xã hi ca công vic.
T nhng phân tích nêu trên, hc viên s s dng thang đo cht lng cuc sng
công vic ca Walton (1975) trong nghiên cu ca mình trên c s có điu chnh,
b sung các bin quan sát cho phù hp vi bi cnh nghiên cu ti Vit Nam.
2.3. S gn kt công vic (work engagement)
Thut ng “s gn kt” đc hiu trong ng cnh là vai trò ca ngi lao đng
trong công vic, bt đu xut hin trong các nghiên tài liu v tâm lý t chc và
kinh doanh trong khong vòng 25 nm tr li đây và gn đây đc ni lên trong các
nghiên cu vi đi tng kho sát là lc lng y tá. Cho đn nay, bn dòng nghiên
cu mô t ch đ nghiên cu này, bao gm: S gn kt cá nhân (personal
engagement), s gn kt công vic/s kit sc (work engagement/burnout), s gn
kt công vic (work engagement) và cui cùng là s gn kt ngi lao đng
(employee engagement). Trong bài nghiên cu này hc viên tp trung nghiên cu
v s gn kt công vic ca ngi lao đng.
Khái nim v s gn kt công vic gn đây đã đc gii thiu đ mô t nhng
tác đng tích cc ca công vic lên cht lng cuc sng, bên cnh các khái nim
cng thng và mt mi trong công vic (Taipale và cng s, 2011). S gn kt công
vic đã nhn đc nhiu s quan tâm nghiên cu hn mi nm qua (Burke và
cng s, 2009). S gn kt công vic đc cho rng đi lp vi s u oi. Trái
ngc vi nhng ngi hay u oi, nhng nhân viên gn kt vi công vic có mt
cm giác kt ni mnh m và thc s vi vic h làm và h thy nh mình có th
đáp ng tt nhng đòi hi trong công vic.
đc đc trng bi s hng hái, s cng hin và s say mê. Ch không phi là mt
trng thái tm thi và c th, s gn kt đ cp đn mt tình trng nhn thc tình
13
cm dai dng hn và ph bin mà không tp trung vào bt k đi tng c th, s
kin, cá nhân, hoc hành vi.
- S hng hái đc đc trng bi mc đ nng lng cao và kh nng phc hi
tinh thn trong khi làm vic, sn sàng n lc trong công vic ca mt ngi và
s kiên trì ngay c khi đi mt vi khó khn.
- S cng hin đ cp đn nh là vic tham gia mnh m trong công vic ca mt
ngi và mang đn mt cm giác v tm quan trng, nhit tình, hào hng, hãnh
din và đy th thách.
- S say mê, đc trng nh là hoàn toàn tp trung và vui v hng say trong công
vic ca mt ngi, theo đó thi gian trôi qua mt cách nhanh chóng và khó mà
tách mình ra khi công vic”.
T đó có th thy khi ngi lao đng trng thái gn kt thì nó không còn nm
trong thái đ ca ngi lao đng trong công vic mà nó th hin bng nhng hành
đng c th trong công vic. Trong bài nghiên cu ca mình, hc viên s da trên
thang đo s gn kt công vic ca Schaufeli và Bakker (2004) đ thc hin vic
nghiên cu ti th trng Vit Nam.
2.4. Mi quan h gia cht lng cuc sng công vic và s gn kt công vic
ca ngi lao đng
Trong Chng th 12, Quyn s tay v các nghiên cu v các lý thuyt và
nghiên cu v s gn kt công vic ca ngi lao đng ca Arnold B. Bakker và
Michael P. Leiter xut bn nm 2010, đã th hin mi quan h gia cht lng cuc
sng công vic và s gn kt công vic tuy nhiên không nêu rõ mc đ tác đng.
Severin Hornung và cng s (2011) trong nghiên cu v “Lãnh đo ngi lao
đng có đnh hng và cht lng cuc sng công vic: Vai trò đu tit ca ch đ
đãi ng đc thù” th hin mi quan h tích cc gia cht lng cuc sng công vic
và s gn kt trong công vic.
Gillet N và cng s (2013) trong mt cuc nghiên cu v “Vai trò điu tit ca