B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN PHAN NAMăPHNG
KHOăSỄTăụăNH S DNG DCH V MOBILE
BANKING CA KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TI
NGÂN HÀNG TMCP PHÁT TRIN TP. HCM
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.TSăTRNGăQUANGăTHỌNG
TP.H Chí Minh ậ Nm 2014 LIăCAMăOAN
Li đu tiên, tôi xin gi li cm n sơu sc đn PGS.TS TRNG QUANG
THỌNG, ngi đƣ tn tình hng dn, ch bo vƠ giúp đ tôi trong sut quá trình
thc hin Lun vn Cao hc này.
ng thi, tôi cng xin chơn thƠnh cm n các QuỦ thy cô ging viên Cao
hc khoa Ngơn HƠng, trng i hc Kinh t TP. H Chí Minh đƣ nhit tình hng
dn, ging dy, truyn đt nhiu kin thc quý báu cho tôi, giúp tôi ngày càng hoàn
thin kh nng t duy vƠ có đnh hng đ thc hin Lun vn tt nghip.
Cm n các thƠnh viên trong gia đình, bn bè, đng nghip đƣ luôn đng viên,
h tr và to điu kin giúp đ tôi trong sut quá trình hc tp ti trng i hc
Kinh t TP. H Chí Minh.
Tôi xin cam đoan lun vn “Kho sát ý đnh s dng dch v Mobile
Banking ca khách hàng cá nhân ti Ngân hàng TMCP Phát trin TP. HCM” là
công trình nghiên cu ca riêng tôi đc s hng dn khoa hc ca PGS.TS
Trng Quang Thông, các s liu trong lun vn đc thu thp t thc t có ngun
gc rõ rƠng, đáng tin cy vƠ đc x lý trung thc, khách quan.
TP. H Chí Minh, ngƠy tháng 05 nm 2014
Tác gi
DNG DCH V CA KHÁCH HÀNG 12
1.2.1 Các mô hình lý thuyt tng quát 12
1.2.1.1 Lý thuyt hƠnh đng hp lý (TRA) 13
1.2.1.2 Lý thuyt hành vi d đnh (TPB) 14
1.2.1.3 Mô hình chp nhn công ngh (TAM) 16
1.2.2 Tóm tt các công trình nghiên cu có liên quan đn Mobile Banking 18
1.3 MÔ HÌNH NGHIÊN CU XUT 19
1.3.1 Lý do la chn mô hình (TAM kt hp TPB) 19
1.3.2 Các khái nim s dng trong mô hình đ xut 21
1.3.2.1 S tin tng 21
1.3.2.2 Tính nng 23
1.3.2.3 Quy chun ch quan 23
1.3.2.4 K nng 23
1.3.2.5 C s h tng 23
1.3.2.6 ụ đnh s dng dch v 24
1.4 XÂY DNG THANG O 24
CHNGă2:ăTHC TRNG S DNG DCH V MOBILE BANKING TI
HDBANK 27
2.1 TNG QUAN V NGÂN HÀNG HDBANK 27
2.2 DCH V MOBILE BANKING TI CÁC NGỂN HÀNG THNG MI
VIT NAM 29
2.3 DCH V MOBILE BANKING TI HDBANK 32
CHNGă3:ăPHNGăPHỄPăVĨăKT QU NGHIÊN CU 37
3.1 THIT K NGHIÊN CU 37
3.1.1 Phng pháp nghiên cu 37
3.1.2 Quy trình nghiên cu 38
3.2 NGHIÊN CU NH TÍNH 39
3.2.1 Phng pháp nghiên cu đnh tính 39
đa cng tuyn 68
3.8.3.3 Phng trình hi quy tuyn tính bi 69
3.8.3.4 Tng kt kt qu kim đnh các gi thuyt 69
3.8.4 Mô hình nghiên cu điu chnh ln 2 69
CHNGă4:ăKT LUN VÀ GII PHÁP PHÁT TRIN DCH V MOBILE
BANKING TI HDBANK 71
4.1 TÓM TT KT QU NGHIÊN CU 71
4.2 MT S KIN NGH V GII PHÁP PHÁT TRIN MOBILE BANKING 71
4.2.1 Nhân t tính nng 71
4.2.2 Nhân t k nng 72
4.2.3 C s h tng 73
4.2.4 Quy chun ch quan 74
4.2.5 S tin tng 74
4.3 HN CH CA TÀI VÀ XUT HNG NGHIÊN CU TIP
THEO 76
TÀI LIU THAM KHO
PH LC 1: Dàn bài phng vn tay đôi
PH LC 2: Bng kho sát chính thc
PH LC 3: Danh sách phng vn tay đôi
PH LC 4: Kt qu phân tích SPSS
Bng 1.1: H thng lý thuyt nghiên cu v hành vi ca cá nhân 12
Bng 1.2: Các công trình nghiên cu tiêu biu 18
Bng 1.3: Ngun gc tham kho ca các yu t trong mô hình đ xut 21
Bng 1.4: H thng thang đo 24
Bng 3.1: Mƣ hóa thang đo 44
Bng 3.2: Thông tin mu nghiên cu 52
Bng 3.3: H s Cronbach Alpha các nhân t nh hng đn Ủ đnh s dng Mobile
Banking. 54
Bng 3.4: Ma trn xoay nhân t ln th 3 57
Bng 3.5: H s Cronbach Alpha Ủ đnh s dng dch v Mobile Banking. 59
Bng 3.6: KMO and Bartlett’s Test 59
Bng 3.7: Total Variance Explained 60
Bng 3.8: Component Matrixa 60
Bng 3.9: Din gii các thành phn sau khi xoay nhân t 60
Bng 3.10: Ma trn tng quan gia các thành phn nghiên cu 63
Bng 3.11: Kt qu phân tích hi quy bi 65
Bng 3.12: Model Summary
b
68
Bng 3.13: ANOVA
b
68
Bng 3.14: Kt qu kim đnh các gi thuyt 69
DANH MC HÌNH NH
Hình: Cu trúc nghiên cu ca đ tài 05
Hình 1.1: Mô hình TRA (Fisbein và Ajzen, 1975) 14
nhng li ích mà nó mang li cho ngân hàng (gim chi phí c đnh cho c s h
tng và mng li nhng vn chm sóc khách hƠng tht tt…) cng nh khách hƠng
(phc v khách hàng mi lúc, mi ni…). Theo mt nghiên cu ca ngân hàng
Techcombank, thi gian trung bình cho mt giao dch th công ti quy s ly đi 46
phút ca mi ngi, bao gm khong 30 phút di chuyn đn ngân hàng, 15 phút ch
đi đn lt mình, vƠ 1 phút đ giao dch thành công. Vi ATM và E-Banking thì
thi gian giao dch s gim đi đáng k nh s thun tin ca công ngh, nhng
Mobile Banking li đc xem là hình thc giao dch ắchp nhoáng” vƠ thun tin
nht: ch cn thao tác trên chic đin thoi ch trong vòng 1 phút, giao dch ngân
hàng s thành công mt cách hiu qu và an toàn nht.
Ti Vit Nam, các điu kin thun li v c s h tng vƠ xu hng s dng
thit b công ngh trong đi sng hƠng ngƠy cng giúp cho ngơn hƠng có th nghiên
cu khai thác. Công ty Nielsen Vietnam tng nhn đnh rng: "Ngi tiêu dùng
2
Vit Nam thích mua nhng sn phm công ngh và thích duy trì kt ni, mc dù giá
ca các mt hàng nƠy cao hn so vi các nc trong khu vc ông Nam Á". Theo
phân tích ca Nielsen, mt trong nhng li th ln t th trng Vit Nam là không
phi đi mt vi nhng vn đ xy ra do công ngh đƣ lc hu - mt vn đ hu ht
các nc phng Tơy vƠ các nc đƣ phát trin hay gp phi. Tuy ch chim mt t
l nh so vi các nc khác, song nhng ngi yêu thích sn phm công ngh
Vit Nam đƣ s hu nhng mu smartphone mi nht hoc cng đang có k hoch
mua chúng trong tng lai gn. Mt đim đáng lu Ủ lƠ s ngi s dng mng xã
hi chim t l rt ln vƠ đa s ngi dùng Internet (96%) đƣ tng ghé qua mt
trang mng xã hi. Nielsen cho bit, ngi s dng Internet Vit Nam cng tng
tác vi các công ty thông qua mng xã hi nhiu nht. NgoƠi ra, ngi dùng
Internet cng b nh hng nhiu nht so vi khu vc ông Nam Á bi các thông
tin đng trên mng xã hi, vi 58% s ngi tin vƠo các đánh giá trc tuyn trên
mng, 81% s dng mng xã hi nh mt đng c đ ra quyt đnh mua sm.
Vi nhng điu kin xã hi thun li nh trên, trong tng lai, Mobile
* Xây dng đc mô hình đánh giá mc đ tác đng ca các nhân t trên
đn Ủ đnh s dng Mobile Banking ca khách hàng cá nhân ti HDBank. Mô hình
này phi phù hp vi các lý thuyt khoa hc vƠ đt đ tin cy qua các bc kim
đnh t thc tin ti ngân hàng HDBank. T đó đ xut các kin ngh phù hp vi
thc t cho ngân hàng HDBank nhm khc phc nhng hn ch và nâng cao hiu
qu ca vic trin khai dch v Mobile Banking đn vi khách hàng.
3.ăiătng nghiên cu:
* Khách hàng cá nhân có tài khon ti ngơn hƠng HDBank trên đa bàn
TP.HCM.
4. Phm vi nghiên cu:
* V không gian: nghiên cu đc thc hin ti HDBank TP. HCM, ni
ngơn hƠng đt tr s vƠ có lng khách giao dch ln nht so vi nhng ni khác.
4
* V thi gian: Các s liu thu thp đc liên quan đn dch v Mobile
Banking ti HDBank ch yu đc công b trong nm 2013 do đ tƠi đc thc
hin t nm 2013 đn nm 2014.
5.ăPhngăphápănghiênăcu:
* Nghiên cuă đnh tính: đc thc hin qua quá trình tng hp các lý
thuyt, mô hình nghiên cu ca các tác gi đi trc đi vi lnh vc có liên quan.
Tip đn là bin lun, thc hin phng vn tay đôi đ xây dng mô hình nghiên cu
cho đ tài.
* Nghiên cuăđnhălng: đc thc hin qua vic xây dng thang đo, tin
hành kho sát, thu thp d liu đ kim đnh các thang đo, phơn tích nhơn t EFA
vƠ phơn tích tng quan, hi quy tuyn tính… t đó, đánh giá mc đ tác đng ca
các nhân t đn Ủ đnh s dng dch v Mobile Banking ca khách hàng.
6.ăụănghaăcaăđ tài:
óng góp, xây dng cho b phn dch v khách cá nhân trong vic nghiên
cu Ủ đnh s dng dch v Mobile Banking ca khách hƠng cá nhơn. Qua đó ngơn
hàng có th tham kho nhm đánh giá li hot đng vƠ phng thc cung cp dch
Hình: Cu trúc nghiên cu ca đ tài
Trình bày tng quan v vn đ nghiên
cu, trong đó ni bt lƠ c s hình thành
đ tài và mc tiêu nghiên cu
H thng lý thuyt, mô hình nghiên cu
có liên quan đn hành vi ca cá nhân
Xây dng thang đo, phng vn tay đôi
và hoàn thin thang đo, bng kho sát.
Kho sát khách hàng
Kim đnh đ tin cy thang đo
Phân tích nhân t (EFA)
Phơn tích tng quan, hi quy tuyn tính
CHNGă1:
CăS LÝ LUN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CUăụăNH S
DNG DCH V MOBILE BANKING CA KHÁCH HÀNG
CÁ NHÂN
1.1. TNG QUAN DCH V MOBILE BANKING:
1.1.1. Khái nim Mobile Banking:
Mobile Banking là loi dch v ngân hàng hin đi da trên công ngh vin
thông không dây ca mng đin thoi di đng (Mobile Network) bao gm vic thc
hin các dch v ngân hàng bng cách kt ni đin thoi di đng (Mobile Phone) vi
trung tâm cung cp dch v ngơn hƠng đin t (tng t nh Home Banking) vƠ kt
ni Internet trên đin thoi di đng s dng giao thc ng dng không dây WAP
(Wireless Application Protocol). Ngoài các giao dch c bn nh truy vn thông tin
liên quan đn hot đng tài khon cá nhân khách hàng, chuyn tin ni và ngoi
mng, thông báo s d tƠi khon bng tin nhn ngay khi có giao dch phát sinh…
khách hàng còn có th s dng rt nhiu dch v giá tr gia tng khác nh: np tin
đin thoi, thanh toán hóa đn, mua bo him, vé máy bay, tàu xe trc tuyn. H
thng ngơn hƠng qua di đng (Mobile Banking) đc xây dng trên nn di đng kt
hp vi công ngh mi nht. Các công ngh nƠy đc áp dng các k thut lp
trình mi và tiên tin nht, cho phép quá trình x lỦ thông tin đc nhanh gn,
chính xác vƠ đm bo các yêu cu bo mt cao. H thng Mobile Banking kt hp
s dng công ngh khóa riêng (Privacy Key) cp cho mt thit b cng vi yêu cu
xác thc da trên IMEI ca đin thoi đ đm bo tính duy nht ca thit b. i
vi d liu truyn nhn gia thit b vƠ ngơn hƠng đc mã hóa bng chng ch bo
mt đng truyn (SSL certificate), đc chng nhn ca các hãng bo mt hàng
đu nh: VeriSign, Entrust,… giúp cho d liu trên đng truyn đc mã hóa,
tránh l thông tin v tài khon ca khách hàng khi d liu đc gi t phía đin
thoi hoc thit b di đng đn máy ch h thng vƠ ngc li. tng tính xác
8
thc ngi dùng h thng, khi đng nhp, ngoài yêu cu s dng tên truy cp
- S đnh v (Localization): Vi các công ngh v đnh v nh h thng đnh
v toàn cu (GPRS), cho phép các ngân hàng cung cp dch v mt v trí đa lý c
th cho khách hƠng nh đa đim đt máy ATM, Kios hay chi nhánh ca ngân
hƠng….
- Tính cá nhơn hóa (Personalization): in thoi di đng có phn thit lp và
cƠi đt theo s thích đ lu d liu và cho phép tip cn thông tin, dch v đáp ng
nhu cu ca tng cá nhơn. Do đó, vi dch v Mobile Banking khách hàng có th
thit lp các tùy chn giao din, phng thc kt ni s dng dch v và bo mt
các thông tin tài chính cá nhân.
- Tính ph bin (Dissemination): C s h tng mng vin thông h tr vic
cung cp d liu, thông tin đng thi đn tt c khách hàng s dng di đng trong
khu vc đa lý nht đnh. Tính nng nƠy cung cp mt phng tin hiu qu đ ph
bin thông tin đn mt s lng ln khách hàng s dng Mobile Banking.
- Tính thun tin (Convenience): Mobile Banking giúp cho khách hƠng đƣ s
dng đin thoi di đng cm giác quen thuc vƠ đn gin khi thc hin dch v. Bên
cnh đó, vi Mobile Banking thì khách hƠng tin tng vào kh nng thc hin dch
v luôn trong tm tay mi lúc mi ni.
- Tính tc thì (Immediacy): Tính tc thì lƠm tng s hp dn vi các dch v
mƠ Mobile Banking đem li cho khách hƠng, đó lƠ đáp ng nhu cu tc thi ca
khách hàng mi lúc mi ni nh: cp nht thông tin v t giá, thông tin môi gii
chng khoán, giá c hƠng hóa c bn… Tính tc thì s giúp khách hàng không phi
lo s b b l mt s thông tin quan trng hoc có kh nng nhn đc các thông tin
quan trng t ngơn hƠng khi đƣ quá mun.
1.1.3.ău,ănhcăđim ca Mobile Banking:
10
Khi trin khai dch v Mobile Banking, ngân hàng có th gia tng nng lc
cnh tranh ca mình thông qua nhng tin ích mang li cho khách hƠng nh sau:
- Khách hàng có th thc hin giao dch mi lúc, mi ni vi phng thc,
thao tác đn gin. Nh vy, qua Mobile Banking, khách hàng có th tit kim thi
đn vic đy mnh dch v Mobile Banking mà vn tp trung vƠo các phng thc
giao dch, dch v truyn thng đ đt đc ch tiêu li nhun trc mt.
- Mc dù có th cho rng dch v Mobile Banking có đ bo mt gn nh
100%, nhng trên thc t, khách hàng không khi lo ngi trc các loi ti phm
công ngh cao ngƠy cƠng tinh vi nh hin nay. Ngay c nhng ngân hàng ni ting
toàn cu cng thng xuyên b hacker đánh cp thông tin, d liu đ chuyn tin
ca khách hàng sang tài khon cá nhân ca chúng, t đó rút tin mt đ s dng.
Trong khi đó, h thng thông tin phc v cho Mobile Banking ca ngân hàng Vit
Nam hin nay đu đc nhp khu t nc ngoài t công ngh cho đn nhân lc đ
vn hành h thng. Do đó, khi ti phm nc ngoài vi trình đ cao đƣ khai thác
đc l hng ca các ngân hàng quc t thì ngơn hƠng trong nc li cha kp khc
phc đc nhng s h nƠy, vƠ đơy chính lƠ khong trng đ các đi tng trên
trit đ khai thác.
- H thng pháp lut v giao dch đin t nói chung vƠ ngơn hƠng đin t nói
riêng còn cha đy đ, bao quát đc ht nhng tình hung có th xy ra trong quá
trình cung cp dch v Mobile Banking ca ngân hàng. Vì vy, khách hƠng cng
cha có nhn thc rõ ràng v vic quyn li ca mình s đc bo v nh th nào
nu có nhng s kin bt ng nh hacker, li ca nhà mng…. xy ra và gây thit
hi đn tài sn ca bn thân.
- Dch v Mobile Banking dù tin li nhng nhiu khách hàng cho rng giao
tip mt đi mt vi nhân viên s mang li s tin tng cao hn. Bên cnh đó, mt
nhân viên ngân hàng s cung cp nhiu thông tin hu ích cho khách hƠng hn lƠ
vic thc hin giao dch vi mt chic đin thoi. VƠ điu này càng cn thit hn
khi khách hàng ln tui, có th thiu cn thn trong quá trình thao tác, trong nhng
12
trng hp này h không bit s x lỦ nh th nào và lo rng vic khc phc, sa
cha nhng sai lm này còn mt thi gian hn vic giao dch trc tip vi nhân viên
ngân hàng.
1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CUăCịăLIểNăQUANăNăụăNH S
Mô hình chp nhn công ngh (TAM)
Davis (1989)
Mi mt mô hình trên đu có nhng u, nhc đim riêng. Vì vy, tác gi s
trình bày chi tit v tng mô hình, lý thuyt, t đó đánh giá nhng u, nhc đim
ca chúng và chn ra mô hình phù hp vi đ tài nghiên cu này.
1.2.1.1 Lý thuytăhƠnhăđng hp lý (TRA)
Khi sc mnh ca công ngh thông tin tip tc đc phát huy, nhng ng
dng không tng ca nó trong nn kinh t ngày càng tr nên kh thi. Và khi nhng
rào cn v k thut không còn na, hot đng kinh doanh đƣ có th to ra vô s các
ng dng mà khách hàng mong mun đc s dng. Vì vy, các nhà nghiên cu
luôn mong mun hiu đc cn k ti sao khách hàng li có th cng li vic s
dng các dch v nh th, t đó đa ra nhng phng pháp đánh giá thc t v bn
cht ca các dch v này. Qua nhng nghiên cu đó, nhng nhà qun lý kinh t có
th d đoán đc hành vi ca khách hàng và khuyn khích khách hàng s dng
nhng dch v này.
T bi cnh xã hi nh vy, mô hình lý thuyt hƠnh đng hp lý (TRA)
đc Fishbein và Ajzen xây dng nm (1975) có th nói lƠ đƣ thƠnh công khi đc
ng dng rng rãi trong vic d đoán vƠ gii thích v Ủ đnh hành vi ca khách hàng
thuc nhiu nn vn hóa và khu vc đa lý khác nhau. Mô hình này da trên các
bin v thái đ, nhân t xã hi vƠ Ủ đnh đ d đoán v hành vi ca mt cá nhân
(mi quan h gia các yu t nƠy đc th hin ti hình 1.1). Theo đó, mô hình
TRA đt ra gi thit rng ắỦ đnh thc hin hƠnh vi” ca mt cá nhân s đc xác
đnh bi thái đ ca ngi đó đi vi vic thc hin hành vi (attitude) và nhng quy
chun ch quan (subjective norm). Quy chun ch quan đơy đc hiu là tng th
nhng nhn thc, đánh giá ca nhng ngi có liên quan v vic cá nhơn đó nên
hoc không nên thc hin mt hành vi c th. Tính cht quan trng ca ắthái đ” vƠ
ắquy chun ch quan” trong mi tình hung s thay đi tùy theo đc tính ca hành
vi. i vi nhng hành vi mà s nh hng ca ắthái đ” hoc ắỦ thc cá nhơn” t