B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM NGUYN HOÀNG THÁI CHÂU CÁC YU T TÁC NG N GIÁ TR CA
QUNG CÁO TRC TUYN VÀ THÁI
I VI SN PHM THI TRANG LUN VN THC S KINH T
TP.H Chí Minh – Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM NGUYN HOÀNG THÁI CHÂUCÁC YU T TÁC NG N GIÁ TR CA
Danh mc các bng biu
Danh mc các hình và s đ
Tóm tt lun vn
Chng 1: TNG QUAN V TÀI NGHIÊN CU 1
1.1 Lý do chn đ tài 1
1.2 Mc tiêu nghiên cu 2
1.3 i tng và phm vi nghiên cu 3
1.4 Phng pháp nghiên cu 3
1.5 Kt cu ca đ tài 3
Chng 2: C S LÝ THUYT 5
2.1 Tng quan lý thuyt v qung cáo 5
2.1.1 Khái nim qung cáo 5
2.1.2 Phân loi qung cáo 5
2.1.3 So sánh qung cáo trc tip và qung cáo trc tuyn 6
2.1.4 Lý thuyt v qung cáo trc tuyn 9
2.1.5 Thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi qung cáo nói chung 11
2.1.6 Thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi qung cáo trên internet 13
2.1.7 Thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi sn phm 14
2.2 Các nghiên cu liên quan 15
2.3 Mô hình nghiên cu 16
2.3.1 Mô hình AIDA trong tip th 16
2.3.1.1 Trình bày v các vn đ ca tip th 16
2.3.1.2 Phân tích mô hình AIDA 17
2.3.1.3 Quá trình phát trin mô hình AIDA 18
2.3.2 Mô hình nghiên cu 18
2.3.2.1 Tính hu ích v thông tin 19
2.3.2.2 Yu t gii trí 20
2.3.2.3 S phin toái 21
2.3.2.4 S tín nhim 22
2.3.2.5 Giá tr ca qung cáo 23
4.2.3 Phân tích nhân t ca bin giá tr ca qung cáo 49
4.3 Kt qu nghiên cu 49
4.4 Phân tích hi qui 50
4.4.1 Phân tích tng quan 50
4.4.1.1 Phân tích tng quan ca phng trình hi qui 1 50
4.4.1.2 Phân tích tng quan ca phng trình hi qui 2 52
4.4.1.3 Phân tích tng quan ca phng trình hi qui 3 52
4.4.2 Phân tích hi qui tuyn tính bi 53
4.4.2.1 Phân tích mô hình hi qui 1 53
4.4.2.2 Phân tích mô hình hi qui 2 54
4.4.2.3 Phân tích mô hình hi qui 3 57
4.4.3 Phân tích s phù hp ca mô hình hi qui 57
4.4.3.1 Gi đnh liên h tuyn tính gia bin ph thuc và các bin đc lp 57
4.4.3.2 Gi đnh liên h tuyn tính và phng sai ca phn d không đi 57
4.4.3.3 Gi đnh phân phi chun ca phn d 58
4.4.3.4 Gi đnh không có tng quan gia các phn d 58
4.4.3.5 Gi đnh không có đa cng tuyn 59
4.4.4 Kim đnh gi thuyt nghiên cu 59
4.4.4.1 Kim đnh các gi thuyt ca mô hình hi qui 1 59
4.4.4.2 Kim đnh các gi thuyt ca mô hình hi qui 2 60
4.4.4.3 Kim đnh các gi thuyt ca mô hình hi qui 3 61
4.5 Kim đnh Independent sample T-test v s khác bit gia các nhóm trong bin
gii tính, tui tác đi vi thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi sn phm thi trang 62
4.5.1 Gii tính 62
4.5.2 Tui tác 62
4.6 Kim đnh ANOVA v s khác bit gia các nhóm trong bin trình đ hc vn,
ngh nghip, thu nhp đi vi bin thái đ đi vi sn phm thi trang 63
4.6.1 Trình đ hc vn 63
4.6.2 Ngh nghip 64
4.6.3 Thu nhp 64
Bng 2.1: Quá trình phát trin ca mô hình AIDA 18
Bng 3.1: Kt qu phng vn chuyên gia 32
Bng 3.2 Bng tng hp kt qu sau giai đon phng vn chuyên gia 33
Bng 3.3: Giá tr Cronbach’s Alpha sau khi kho sát s b ln 1 36
Bng 3.4 Giá tr Cronbach’s Alpha sau khi kho sát s b ln 2 37
Bng 3.5: Giá tr Cronbach’s Alpha sau khi kho sát s b ln 3 38
Bng 3.6: Giá tr mô t thng kê các bin nghiên cu 42
Bng 3.7: c đim mu nghiên cu 44
Bng 4.1: Giá tr Cronbach’s Alpha 46
Bng 4.2: Bng kt qu kim đnh KMO và Bartlett's Test 47
Bng 4.3: Bng phân tích nhân t EFA ca bin đc lp 48
Bng 4.4: Giá tr KMO ca thái đ đi vi sn phm thi trang 48
Bng 4.5: Bng phân tích nhân t 49
Bng 4.6: Giá tr KMO ca mu ca bin giá tr ca qung cáo 49
Bng 4.7: Bng phân tích nhân t 49
Bng 4.8: Bng kt qu kim đnh tng quan ca phng trình hi quy 1 51
Bng 4.9: Bng kt qu kim đnh tng quan ca phng trình hi quy 2 52
Bng 4.10: Bng kt qu kim đnh tng quan ca phng trình hi quy 3 52
Bng 4.11: Bng kt qu hi quy 1 54
Bng 4.12: Bng kt qu h s hi qui ca phng trình 1 54
Bng 4.13: Bng kt qu hi quy 2 55
Bng 4.14: Bng kt qu h s hi qui ca phng trình 2 55
Bng 4.15: Bng kt qu hi quy 3 56
Bng 4.16: Bng kt qu h s hi qui ca phng trình 3 56
Bng 4.17: ánh giá các gi thuyt nghiên cu ca mô hình hi qui 1 60
Bng 4.18: ánh giá các gi thuyt nghiên cu ca mô hình hi qui 2 61
Bng 4.19: ánh giá gi thuyt nghiên cu H3 61
Bng 4.20: Kt qu kim đnh khác bit trung bình theo gii tính 62
Bng 4.21: Kt qu kim đnh khác bit trung bình theo tui tác 63
Bng 4.22: Bng giá tr phân tích ANOVA ca bin trình đ hc vn 63
sát không đt yêu cu, mô hình còn li 26 bin quan sát.
Kt qu hi qui cho thy có 3 yu t có tác đng cùng chiu đn thái đ ca ngi tiêu
dùng đi vi sn phm thi trang đc qung cáo trc tuyn, đó là: “tính hu ích v
thông tin”, “yu t gii trí”, “s tín nhim”. Nhng yu t “s phin toái” có nh hng
đn thái đ ca ngi tiêu dùng nhng không nhiu. D liu thu thp t th trng vi đ
tin cy 95%, kt qu kim đnh T-test và Anova mt chiu đã cho thy s khác bit gia
các nhóm có yu t nhân khu hc khác nhau đi vi thái đ ca ngi tiêu dùng.
1
Chng 1: TNG QUAN V TÀI NGHIÊN CU
Chng này trình bày lý do chn đ tài, t các s liu thu thp t th trng
giúp nhn dng vn đ nghiên cu. Trình bày mc tiêu nghiên cu, phng pháp
nghiên cu, qui trình nghiên cu và kt cu ca đ tài.
1.1 Lý do chn đ tài
Theo các s liu thng kê hin ti thì s lng ngi dùng Internet trên th
gii đang tng rt nhanh và ti Vit Nam thì s ngi dùng internet liên tc tng qua
các nm 2010, 2011 và 2012 (ngun: VNNIC). ng thi t l ngi dùng Internet
ti khu vc châu Á cng cao nht trên th gii vi 44.8%, Vit Nam xp th 19
trong nhóm 20 quc gia có s ngi dùng Internet cao nht th gii, vi s ngi
dùng nm 2012 là 31,034,900 ngi. S ngi dùng ca Vit Nam chim 1.30% s
ngi dùng so vi th gii. Doanh thu qung cáo trc tuyn toàn th gii tng mnh.
Doanh thu qung cáo trc tuyn Vit Nam cng liên tc tng qua các nm t 2008
đn 2011. Theo vin nghiên cu qung cáo tng tác thì doanh thu t qung cáo
trên Internet qua các nm trên th gii liên tc tng t 5,9 t USD lên 8,4 t USD
(2010-2012). Chi tit tham kho ph lc 1.
iu này cho thy qung cáo trc tuyn là mt công c rt hu ích cho các
1.2 Mc tiêu nghiên cu
Xác đnh mi quan h gia các yu t nh hng đn qung cáo trc tuyn và
thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi sn phm thi trang ti th trng thành ph H
Chí Minh.
Xác đnh chiu tác đng ca các yu nh hng qung cáo trc tuyn đn
thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi sn phm thi trang ti th trng thành ph H
Chí Minh.
3
Kim đnh s khác bit gia các yu t nhân khu hc ca ngi tiêu dùng
bao gm: gii tính, tui tác, trình đ hc vn, ngh nghip, thu nhp đi vi thái đ
ca ngi tiêu dùng đi vi sn phm thi trang đc qung cáo trc tuyn.
1.3 i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu là tác đng ca qung cáo trc tuyn và các yu t
thuc v nhân khu hc đn thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi sn phm thi trang
ti thành ph H Chí Minh.
Phm vi nghiên cu là đi tng gm nhng ngi tiêu dùng các sn phm
thi trang ti th trng thành ph H Chí Minh.
1.4 Phng pháp nghiên cu
Nghiên cu này s dng phng pháp nghiên cu đnh lng là ch yu kt
hp vi nghiên cu đnh tính đ kim đnh gi thuyt nghiên cu.
- S liu s dng: nghiên cu s dng s liu điu tra t các cuc kho sát.
- Phng pháp nghiên cu: s dng phng pháp nghiên cu đnh lng.
- Phng pháp x lý: s dng phn mm SPSS phân tích d liu thu thp đc.
+ Kim đnh s b thang đo vi các giá tr: Cronbach’s Alpha và EFA.
+ Phân tích hi qui.
+ Kim đnh s khác bit gia các bin nhân khu hc ca ngi tiêu dùng bng
Independent Sample T-Test và Anova.
1.5 Kt cu ca đ tài
Lun vn bao gm 5 chng:
5
Chng 2: C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
Chng này gii thiu v qung cáo trc tuyn, giá tr ca qung cáo trc
tuyn và thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi sn phm đc qung cáo trc tuyn.
Trình bày ni dung ca các nghiên cu liên quan, mô hình ra quyt đnh trong mua
sm. ng thi đa ra mô hình nghiên cu và gii thiu v các bin đc lp ca mô
hình.
2.1 Tng quan lý thuyt v qung cáo
2.1.1 Khái nim qung cáo
Lý thuyt v qung cáo đc nghiên cu bt ngun t nhng ngi làm
qung cáo và nhng mong mun ca ngi tiêu dùng. Ví d, t mong mun ca
ngi làm qung cáo, qung cáo trc tip có chc nng xây dng thng hiu t lúc
qung cáo bt đu phát trin (chng hn nh mt biu tng ca tên thng hiu),
điu này b sung vào vic nhn dng thng hiu. T nhng mong mun ca ngi
tiêu dùng, mt qung cáo có th không thúc đy nhng hành đng tip theo nu nó
không đc nhn thc là có liên quan đn nhu cu hin ti ca ngi tiêu dùng.
Nhng cht lng duy nht ca qung cáo có th là kt qu ca vic xây dng
thng hiu. Trong trng hp sau đó, đ nhn bit thng hiu ca ngi tiêu
dùng có th tng lên mà không đc liên kt vi mt thái đ tích cc đi vi thng
hiu mt cách cn thit. Mt khác, mt ngi tiêu dùng có th cn tìm nhng ngi
bán đáng tin cho nhu cu ca h và h có th cng tìm ti nhng trang vàng hoc
cm thy hnh phúc khi xem mt qung cáo trên truyn hình. Trong trng hp này,
qung cáo cho thy nhng nhu cu trc tip cho ngi tiêu dùng. ó là, qung cáo
hng trc tip ngi tiêu dùng đn vic h làm mt vài điu dn ti bc tip theo
ca quá trình tìm kim thông tin hoc thc hin mt hành đng mua hàng.
2.1.2 Phân loi qung cáo
Qung cáo có th đc phân thành 2 loi: xây dng thng hiu và qung
cáo trc tip (Fernandez and Rosen, 2000); (Lohse and Rosen, 2001).
6
Lý thuyt cng cho thy rng s khác bit không rõ ràng gia qung cáo và
truyn thông. Mt vài nghiên cu s dng hai gii hn có th thay th cho nhau,
trong khi nhng nghiên cu khác thì c gng ch ra s khác bit. Ví d, Fernandez
and Rosen (2000), và Lohse and Rosen (2001) s dng nhng gii hn v “truyn
thông trc tip” và “qung cáo trc tip” đ đ cp đn qung cáo trên nhng trang
vàng, theo Brackett and Carr (2001) cho rng khi phân bit qung cáo thì chính
trong truyn thông đã bao hàm qung cáo. Ducoffe (1996) cho rng ni dung ca
truyn thông đc ngh là có nh hng quan trng ti giá tr ca qung cáo. Nhng
nghiên cu trc đây cng nhn đnh rng qung cáo đc đng trên phng tin
truyn thông đáng tin cy nh báo thì đc nhn thc nh là có nhiu thông tin hn,
chc chn và đáng tin cy hn trong khi qung cáo đc đng trên nhng phng
tin truyn thông kém tin cy hn nh truyn hình thì đc xem nh là ít thông tin
hn (Bauer and Greyser, 1968; Becker, Martino, and Torners, 1976; Larkin, 1979).
Phng tin truyn thông trc tip đc thit k dành riêng đ đng qung cáo. Ví
d, qung cáo đc đng trên các trang vàng đ tác đng đn nhng ngi dùng
nhng trang vàng đ tìm thông tin. Vì th, thái đ ca h đi vi truyn thông v c
bn da trên thái đ ca h đi vi mt mu qung cáo c th. Tuy nhiên, mt
phng tin truyn thông đi chúng nh các trang mng thì có nhiu tính nng và
cha đng không ch các biu ng hay các ca s qung cáo da trên qung cáo trc
tuyn mà còn có nhng chc nng hoc thông tin khác. Nhng ngi đc phng
vn có thái đ tích cc đi vi trang mng, h xem trang mng nh là mt công c
hoc là mt phng tin truyn thông, nhng h li có mt thái đ không tích cc
đi vi qung cáo trên các trang mng. Thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi qung
cáo trên các trang mng có th không ging nh thái đ ca h đi vi trang mng
nh bn cht truyn thông ca chính nó.
Vic tìm hiu v qung cáo trc tip cho thy rng nhng qung cáo này
đc s dng bi nhng ngi dùng b thu hút mt cách mnh m (Briggs and
8
Hollis, 1997) hn là nhng ngi nghe mt cách th đng (Stewart, 1992), có th
nhng điu kin mà vic mua hàng ca ngi tiêu dùng s d dàng din ra và có kt
qu trong ln phn hi đu tiên (ví d nh ngi tiêu dùng gi đin thoi ti nhng
ngi làm qung cáo và nhng ngi làm tip th).
2.1.4 Lý thuyt v qung cáo trc tuyn
Kotler (2001) đã đnh ngha qung cáo là bt kì dng đc tr tin nào ca
trình bày phi cá nhân và s khuyn khích ca các ý tng, hàng hóa hay dch v ca
các hãng qung cáo. Qung cáo trên các trang mng bao gm ni dung ca thng
mi phi cá nhân đc chi tr bi các hãng qung cáo, đc thit k cho ngi nghe,
đc truyn ti bi phim, báo và truyn thanh. Hn th, nhng kiu mu qung cáo
cng rt đa dng t biu tng ca công ty, biu ng, thông đip trên các trang
mng, th đin t và nhng bài vit kt ni vi trang mng ca công ty (Ducoffe,
1996). Mt dng tác đng khác ca qung cáo trên internet nhn ra rng lu lng
internet tp trung vào mt s lng nh nhng trang mng có ni dung cha nhiu
thông tin hoc thông qua nhng cng thông tin là con đng đng nhp và đó là
nhng gì mà ngi dùng internet xem nh là đim bt đu đ truy cp internet.
Nhng trang mng này tht s thu hút đi vi các công ty mun đng qung cáo,
nhng ngi đang tht s lo ngi v th trng ni mà h mun tip th sn phm.
Các biu ng là nhng không gian trên các trang mng, ni đó s có nhng qung
cáo và nó thng rt sinh đng đ thu hút ngi dùng chn vào nhng biu ng có
liên quan trên trang mng ca công ty đng qung cáo (O’ Conner and Galvin,
2001). Qung cáo trên trang mng có th ch là mt phn ca mt trang mng ln
hn, điu này cng có th phù hp vi nhng chc nng khác ca mt trang mng
nh: h tr khách hàng, kênh phân phi và dch v xã hi. Có rt nhiu ngi làm
tip th trc tuyn quan tâm đn khách hàng hoc nhng ngi dùng các trang mng
ghé thm trang mng ca h bi vì vic xem các trang mng này s làm cho th
10
hng các trang mng tng lên hoc to ra lu lng ngi truy cp cho nhng trang
mng này. Tính tng thích ca màu nn ca trang mng s nh hng đn thái đ
ca ngi tiêu dùng và vic tìm thy trang mng d dàng hn nh là mt tín hiu
không chn vào qung cáo bng biu ng đó. Schlosser và các cng s (1999) đã b
sung rng ngi ta đã tin vào ni dung thng mi ca mt qung cáo trên internet
hn là mt qung cáo bình thng. Nhng quan sát ca h cho thy rng nhng
ngi đc kho sát cm thy thoi mái khi mua hàng t mt danh sách s đin
thoi trong mt qung cáo trên internet so vi mt danh sách s đin thoi trong
qung cáo thng mi.
2.1.5 Thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi qung cáo nói chung.
Thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi qung cáo bình thng đã tng đc
khám phá là không tích cc. Theo Zanot, 1984 thì trong mt khong thi gian, thái
đ đi vi qung cáo đc nhn thy rng càng tiêu cc sau nhng nm 1970. Tuy
nhiên, trong nhng cuc kho sát gn đây v thái đ ca ngi tiêu dùng đã cho
thy nhng kt qu tích cc. Vin Gallup (M) đã nhn thy rng có mt phn ln
phn hi là thích qung cáo và h tìm thy trong qung cáo nhng thông tin hu
ích (Gallup Organization, 1959). Bauer và Greyser trình bày rng nhiu ngi có
thái đ a thích đi vi qung cáo hn là thái đ không thích (Bauer, R.A., and
Greyser, S, 1968). Có khuynh hng thay đi sau nm 1970. Harris và nhng cng
s đã tìm ra rng nhng phn hi vi mt s lng ln v vic quan tâm đn qung
cáo trên truyn hình đã thc s sai lch (Schlosser, A.E.; Shavitt, S; và Kanfer,
1999). Nhng nghiên cu sau này đã cung cp nhiu bng chng hn v thái đ
không a thích ca cng đng đi vi qung cáo.
Nhng cuc nghiên cu gn đây đã tp trung vào cu trúc ca thái đ. Elliot
và Speck đã khám phá ra 6 phng tin truyn thông chuyên nghip (truyn hình,
truyn thanh, tp chí, báo, nhng trang vàng và th đin t trc tip) và khám phá ra
12
rng truyn hình và tp chí đã cho thy nhng vn đ ln liên quan đn qung cáo
(cn tr vic tìm kim thông tin và s phá v) (Elliot, M.T., and Speck, P.S, 1998).
S ln xn v nhn thc, cn tr vic tìm kim thông tin và s phá v có liên quan
đn vic thiu đi thái đ a thích và gia tng s né tránh qung cáo. Nhng tác đng
này thay đi trên nhng phng tin truyn thông khác nhau (Elliot, M.T., and
hn, và không có bng chng v vic gim doanh thu sau khi phát li qung cáo.
Tuy nhiên, hành vi ca ngi xem nhìn chung là h thích qung cáo và qung cáo
không ch làm tng nh hng ca ngi xem mà còn m rng đáng k kh nng
chp nhn ca h. Tuy nhiên, Shavitt và các cng s (1998) đã tìm ra rng ngi
tiêu dùng thc s có ít thái đ tích cc đi vi qung cáo. Ngi tiêu dùng có
khuynh hng thích nhng qung cáo mà h thy, và h thng tìm qung cáo có
nhiu thông tin và hu ích trong vic ch dn cho quyt đnh mua sm ca h.
2.1.6 Thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi qung cáo trên internet.
S xut hin ca internet nh là mt phng tin giao tip và qung cáo ph
bin và nó cng là đng lc thúc đy mt lng ln các nghiên cu tp trung vào
qung cáo trên internet da trên phng tin là các trang mng. Bi vì tính tng tác
t nhiên ca internet, mt s cuc kho sát cho thy rng nhng ngi đc phng
vn đã xem các qung cáo trên internet là có nhiu thông tin và đáng tin cy hn
mt mu tng t v nhân khu hc trong qung cáo bình thng (Schlosser, 1999).
Ni dung (thông tin cung cp) và cách th hin (yu t gii trí) ca qung cáo là s
c lng quan trng v giá tr ca qung cáo và quyt đnh hiu qu ca qung cáo
trên các trang mng (Aaker, DS, 1992). Vi các yu t nh tính hu ích v thông
tin, yu t gii trí và s kích thích là kt qu ca qung cáo. Các yu t này cng nh
hng đn thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi qung cáo. iu này trái ngc vi
nhng nghiên cu trc đây đã ch ra rng s thú v và vui thích ca qung cáo to
ra mt thái đ tích cc da trên thái đ ca ngi tiêu dùng đi vi mt thng hiu