BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP. HăCHệăMINH
LểăHOÀNGăC TÁCăNGăCAăDIăCăLAOăNGăNă
PHÚCăLIăCA TRăEMăăVITăNAM
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP. H CHÍ MINH - NMă2014
BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP. HăCHệăMINH
LểăHOÀNGăC
MC LC
Trang bìa
Liăcamăđoan
Mcălc
Danhămcăbngăbiu
Danhămcăhình
Danhăsáchăcácăchăvitătt
CHNGă1: GIIăTHIU 1
1.1. tăvnăđ 1
1.2. Mcătiêuănghiênăcu 3
1.2.1. Mcătiêuătngăquát 3
1.2.2. Mcătiêuănghiênăcuăcăth 3
1.3. iătngăvƠăphmăviănghiênăcu 3
1.4. Phngăphápănghiênăcu 4
1.5. BăccăđătƠi 4
CHNGă2: CăSăLụăTHUYT 5
2.1. Cácăkháiănim 5
5.2.2 KimăđnhăđaăcngătuynăvƠăphngăsaiăthayăđi 53
5.2.3 Ktăquănghiênăcu 54
CHNGă6: KTăLUN 71
6.1. Ktălun 71 6.2. Kinăngh 72
6.3. HnăchăcaăđătƠi 74
TÀIăLIUăTHAMăKHO
PHăLC
DANH MC HÌNH
Hìnhă2.1:ăKhungălýăthuytăvătácăđngăcaădiăcăđnăphúcăliăcaătrăem 18
Hìnhă3.1:ăBiuăđăchiătiêuăbìnhăquơnăđuăngiătrongă1ănm 35
Hìnhă3.2:ăBiuăđălogarithmăchiătiêuăbìnhăquơnăđuăngiătrongă1ănm 35
CôngăcăcaăLiênăHpăQucă
văQuynătrăem
UNICEF
United Nations
International Children's
Emergency Fund
CăquanăCuătrăNhiăđngă
LiênăHipăQuc
VHLSS
Vietnam Household
Living Standard Survey
Khoăsátămcăsngăhăgiaă
đình
1
CHNGă1: GIIăTHIU
1.1. tăvnăđ
Kătăkhiăcôngăcucăđiămi kinhătăvƠoănmă1986,ăVităNamăđưăcóănhngă
bcăđiăthƠnhăcôngătrongăphátătrinăkinhăt.ăTuyănhiên,ăsăphátătrinăkinhătăcaă
VităNamălƠăkhôngăđngăđuăgiaăkhuăvcăthƠnhăth-nôngăthônăvƠăgiaăcácăvùngă
min.ăTheoăbáoăcáoăcaăNgơnăhƠngăThăgiiă(2012)ămcăchênhălchăthuănhpătrungă
bìnhăgiaănhómăthuănhpăthpăvƠănhómăthuănhpăcaoăcóăxuăhngăgiaătngătheoă
thiă gian khiămƠă mcăchênhălchănƠyătngă tă7ălnă lênă 8,5ă lnă trongă giaiă đonă
đnăphúcăliăca trăemăăVităNam.ăDoăđó,ătôiăchnăđătƠiănghiênăcu "Tácăđngă
caădiăcălaoăđngăđnăphúcăliătrăemăăVităNam''
CácănghiênăcuăcălýăthuytăvƠăthcănghimătrcăđơyăđưătìmăra nhngăktă
quăkhácănhauăvătácăđngăcaădiăcăđiăviăphúcăliăcaătrăemăănhngăkhíaăcnhă
khácănhauăvƠătngăđiuăkinăphmăviănghiênăcuăkhácănhau.ăDoăđó, khôngăcóămtă
ktăquăthngănhtătătácăđngăcaădiăcăđnăphúcăliăcaătrăem.ăLunăvn nƠyăsă
cungăcpăthêmăthôngătinăvătácăđngăcaădiăcălaoăđngăđiăviăphúcăliăcaătrăemă
thông qua haiătiêuăchíăđánhăgiáălƠăgiáoădc vƠălaoăđngăcaătrăem.ăBƠiănghiênăcuă
nƠyăviămongămunăxemăxét tácăđngăcaăthƠnhăviênădiăcătrongăngnăhnăvƠădƠiă
hnăđălƠmăvicăsătácăđngănhăthănƠoăđnăphúcăliăcaătrăemăthôngăquaăhaiătiêuă
chí là giáoădcăvƠălaoăđngăcaătrăem.ăKtăquăcaănghiênăcuănƠyăsăcungăcpă
choănhngăngiădiăc,ăngiădiăcătimănngăcóăthêmăthôngătinăđăquytăđnhălaă
chnăloiăhìnhădi cănhmăciăthinăcucăsngăttăhnăkhôngăchăchoăhămƠăcònă
choănhngăngiăăliătrongăđóătr em. NghiênăcuănƠy cngăđaăraămtăsăhƠmăýă
choăchínhăsáchăgiúpănhngănhƠălpăchínhăsáchăcóăthêmăthôngătinăđăgiiăquytăhiuă
quăhnăvăvnăđădiăcăđn săphátătrinăcaătrăemăVităNam.
3
1.2. Mcătiêuănghiênăcuă
1.2.1. Mcătiêu tngăquát
Kimătra tácăđngăcaădiăcălaoăđngăđnătìnhătrngăgiáoădcăvƠălaoăđngă
caătrăemăăhăgiaăđìnhămƠăcóăthƠnhăviênădiăcătrongăngnăhnăvƠădƠiăhn.ă
1.2.2. Mcătiêuănghiênăcuăcăthă
Kimătraătácăđngăcaădiăc laoăđng đnătìnhătrngăgiáoădcăcaătrăemăă
hăgiaăđìnhămƠăcóăthƠnhăviênădiăcălaoăđngătrongăngnăhnăvƠădƠiăhnătrênăphmă
viăcănc,ănôngăthôn,ăthƠnhăth.
phmăvi,ăphngăpháp nghiênăcu.ă
Chngă2:ăTrìnhăbƠyăcăsălýăthuytăvƠămtăsănghiênăcuătrongăvƠăngoƠiă
ncăcóăliênăquanăđnăđătƠiăđưăđcăthcăhin.ăMôăhìnhăphơnătíchăsăđcăxơyă
dngădaătrên căs lýăthuytăvƠăthcănghim này.
Chngă3:ăXơyădngăphngăphápăvƠămôăhìnhănghiênăcu.ăGiiăthiuădă
liuăvƠămôătăcácăbinăsătrongănghiênăcu.
Chngă4:ăTngăquanătìnhăhìnhădiăcătrongătrngăhpăăVităNamătrongă
nhngănmătrăliăđơy.
Chngă5:ăKtăquăthcănghimăsauăkhiăchyăhiăquyăvƠăgiiăthíchăktăquă
xutăhinătrongămôăhình.
Chng 6: KtălunătómălcănhngăvnăđămƠăđătƠiăđưăgii quyt.ăTăđó,ă
đaăraămtăs giăýăchínhăsách. ngăthi,ăđaăraămtăsăhnăchăđătƠiănhmătoă
hngăđiăchoănhngănghiênăcuătipătheo.ă
5
CHNGă2: CăSăLụăTHUYT
2.1. Cácăkháiănim
Trăem
TheoăcôngăcăLiênăHipăQucăvăquynătrăemă(UNCRC,1989) mƠăVită
Namăđưăphêăchunănmă1990ăđnhănghaătrăemălƠăngiădiă18ătui,ătr trngă
hpăphápălutăápădngăviătrăemăđóăquyăđnhătuiăthƠnhăniênăsmăhn.ă(iuă1,ă
UNCRC)
ăVităNam,ătùyătheoătngălnhăvcămƠăphápălut quyăđnhăđătuiătrăemă
khácănhau,ănhmăđmăboătínhăphápălýăvƠăboăvăthíchăhpăchoătngălaătui.ăVíă
d:ăLutăboăv,ăchmăsócăvƠăgiáoădcătrăemăquyăđnhăthìă“TrăemălƠăcôngădơnă
VităNamădiă16ătui”,ăLutăphăcpăgiáoădcătiuăhcă(1991)ăđưăquyăđnhăvică
giáoădcătiuăhcăbtăbucăđiăviăttăcătrăemăVităNamătă6ăđnă14ătui;ătuyă
đngălƠmătngăphúcăliăhayălƠmăgimăphúcăliăcaătr
Diăcălaoăđng
TheoăđnhănghaătrongătƠiăliuă"giiăthíchăthutăngăvădiăc"ăca tăchcădiă
căqucătă(IOM,ă2011)ădi călaoăđngălƠă"SădiăchuynăngiătăqucăgiaănƠyă
sangăqucăgiaăkhác,ăhocătrongăphmăviăqucăgiaăcătrúăcaăh,ăviămcăđíchălƠmă
vic". VicădiăchuynănƠyăcóăthălƠătmăthiăhocălơuădƠi.ăă
Ngiădiăcă
TheoăđnhănghaăcaăIOM (2011) thìăvnăchaăcóămtăđnhănghaăđcăchpă
nhnăchungănƠoătrênăcpăđăqucătăvă“ngiădiăc”.ăThutăngă“ngiădiăc”ă
thngăđcăhiuăbaoăhƠmămiătrngăhpădiăcădoăcáănhơnătăquytăđnhăvìălýădoă
“tinăíchăcáănhơn”ămƠăkhôngăcóăsăcanăthipăcaănhơnătăbtăbucăbênăngoƠi.ăThută
ngănƠyăcngăđcăápădngăđiăvi thƠnhăviênăgiaăđình,ădiăchuynătiămtăncă
hocăđnăvălưnhăthăkhácăđăciăthinăđiuăkinăxưăhiăvƠăvtăchtăcaăhăvƠămă
tngălaiăchoăhăvƠăgiaăđình.ă
7
nhănghaăcaăIOMădaătrênălutădiăcăqucătănênăchăđăcpăđnănhngă
ngiădiăcăđnăqucăgiaăkhác.ăT đnhănghaănƠyătaăcngăcóăthăhiuărngăhnăvă
hìnhăthcădiăcăkhôngăchăqucătămƠăcònăbaoăhƠmăvădiăcătrongănc.ăKhiămà
ngiădiăcătăđnăvălưnhăthănƠyăđnăđnăvălưnhăthăkhácătrongătrongăphmăviă
mtăqucăgia.
NgiădiăcăngnăhnăvƠădiăc dƠiăhn
Theoă đnhă nghaă caă IOMă (2011) thìă ngiă diă că ngnă hnă lƠă ngiă diă
chuynă đnă niă khácă khôngă phiă lƠă niă că trúă thngă xuyênă caă mìnhă trongă
khongă thiă giană ítă nhtă baă thángă nhngă chaă tiă mtă nm,ă tră trngă hpă diă
chuynăvìămcăđíchăgiiătrí, duălch,ănghăl,ăthmăbnăbè,ăhăhƠng,ăđiăcôngăvică
hocăchaăbnh.ă iă viă ngiă diă că dƠiăhnă lƠăngiădiăchuynă đnă niăkhácă
khôngăphiălƠăniăcătrúăthngăxuyênăcaăhătrongăkhongăthiăgianăítănhtămtă
nm.
TăđnhănghaăvăngiădiăcădƠiăhnăvƠădiăcăngnăhnăbênătrênăvƠăcngă
chuynăcaăngiălaoăđng.ă
MôăhìnhăcaăLewisăcóănhngăhnăchăxutăphátătăchínhănhngăgiăđnhăcóă
thăkhôngăxyăraătrên thcăt:ăGi đnhăthănhtălƠ tălălaoăđngăthuăhútătăkhuăvcă
nôngănghipăsangăkhuăvcăcôngănghipătngăngăviătălăvnătíchălyăcaăkhuă
vcănƠy.ăTrênăthcăt,ăkhôngăcóăgìăđmăboărngănhƠătăbnăcôngănghipăkhiăthuă
đcăliănhunăchăcóătáiăđuăt. GiăđnhăthăhaiărngănôngăthônălƠăkhuăvcădă
thaălaoăđngăsădchăchuynăsangăkhuăvcăthƠnhăth.ăThcăt,ăkhuăvcănôngăthônă
cngăcóăthătăgiiăquytătìnhătrngădăthaălaoăđngăthôngăquaăcácăhìnhăthcătoă
vicălƠmătiăch. Giăđnhăthăbaălà tinălngăcôngănhơnăcăđnhăkhiăkhuăvcănôngă
thônăcònădăthaălaoăđng.ăTrênăthcăt,ăvìăkhuăvcăcôngănghipăcnăthuăhútălao
đngăcóătayănghăcaoăvƠăápălcătăhotăđngăcaăcácătăchcăcôngăđoƠnădnăđnă
mcătinăcôngăkhuăvcăcôngănghipăcóăthătngălên.
9
2.2.2 LỦăthuytăhútăđyă(theăpush pull theory of migration)
Leeă(1966)ăđưăxơyădngălýăthuytăhútăđyătrênăcăsătómăttăcácăquyălutădiă
căcaăRavensteinăăthăkă19ăvƠăphơnăloiăcácănhómănhăhngăđnăquáătrìnhădiă
c.ăTheoăông,ăquytăđnhădiăcăđcăxácăđnhăbiă4ăyuătăchính:ăă
(1)ăcăđimăcaăngunăgcăniăngiădiăcătimănngăcătrú,ăă
(2)ăcăđimăcaăđimăđn,ăă
(3)ăCácăyuătăcnătrădiăcă(chiăphí,ăkhongăcách,ărƠoăcn vtălý,ălutădiă
trú,v.v),
(4)ăYuătăcáănhơnăthucăvăngiădiăc.ă
Mtăngiădiăcătimănngăsăxemăxétăsăcơnăbngăcaăttăcăcácăyuătăsă
hpădnăcaăđimăđnăcùngăviăkhóăkhnăcaăcácătrăngiăvƠăyuătătácăđngăđă
quytăđnhădiăc.ăThôngăthng,ăcácăđiuăkinăkinhătăkhóăkhnăăniăđiălƠăyuătă
“đy”ăchăyuăcaăvic xutăc,ătrongăkhiăciăthinăđiuăkinăkinhătăcaăniăđnălƠă
yuătă“hút”ăquanătrng caăvicănhpăc.ăă
2.2.3 Mô hình Todaro
cóăthăđaădngăhóaăcácăngunălcătrongăhăchngăhnănhălaoăđngăđăgimăthiuă
riăroăthuănhpăttăhnăsoăviăquytăđnhăcaătngăcáănhơn.ăCácăgiăthuytăcăbnă
trongălýăthuytănƠyăchoărngăcácăcáănhơn,ăhăgiaăđìnhăkhôngăchătiăđaăhóaăthuănhpă
mƠăcònăgimăthiuăcácăriăroănhătrênăthătrng laoăđngăvƠăthătrngăvnăkhôngă
hoƠnăho ăniămunăđn và niăcătrú.ăDiăcătrongăncăvƠăqucătăđcăcoi là
gii phápăca hăgiaăđình nhmăđápăngăvi riăroătrong thuănhp,ătinăgiătăngiă
diăcănhălƠ mtăboăhimăthuănhpăchoăhăgiaăđình.
11
2.2.5 CácălỦăthuytăliênăquanăđnămiăquanăhăgiaădiăcălaoăđngăviă
phúcăliăcaătrăemăkhíaăcnhăgiáoădcăvƠălaoăđng
Có nhiuănghiênăcuătrcăđơyăcungăcpălýăthuyt,ăquanăđimăvămiăquană
hăgiaădiăcăvƠăphúcăliăcaătrăem,ătuyănhiênăcácănghiênăcuănƠyăliăchoăthyămtă
miăquanăhăphcătpăgiaădiăcăvƠăphúcăliătrăem.
LỦăthuytăvămiăquanăhăgiaădiăcălaoăđngăviăgiáoădc
Trongălýăthuytăkinhătămiăcaădiăc laoăđng (NELM) thì vicăquytăđnhă
diăcăcaămtăcáănhơnăthngăkhôngăđcăthcăhinăbiăcáănhơnăđcălpăđóămƠă
thngălƠăquytăđnhăcaăcămtătpăth.ăQuytăđnhătătpăthăchoăvicădiăchuynă
caămtăcáănhơnănhmătiăđaăhóaăthuănhpădăkinăcaăvicădiăc,ăgimăthiuăriăroă
trong snăxut,ăvƠăgiúpăđăcácăhăgiaăđìnhăvtăquaăthtăbiăthătrng,ăchngăhnă
nhăthătrngătínădng, boăhim,ăthătrngălaoăđng, v.v (Taylor, 1999). Hăgiaă
đìnhăcóăngiădiăcăkìăvngăvănhngăkhonătinăgiătănhngăngiădiăcăsăhă
trăhătrongătrangătriăcucăsng,ăđcăbitălƠălúcăkinhătăcaăhăhayăđaăphngăgpă
khóăkhn.ăDoăđó,ătrongăkhuônăkhălýăthuytănƠy,ăcng mongăđiărngătrăemăsă
đcăhngăli trcătip tăsădiăcăcaămtăthƠnhăviênătrong gia đìnhăthôngăquaă
chi tiêu trong giáoă dc,ădinhă dng,ă yăt,ănhƠăă vƠăđiă sngăvtăcht. Nhăvyă
quytăđnhădiăcăcaăchaăhocămăhocăcăhaiădiăcăđăđiălƠmăvicăvƠăconăcáiăhă
cònăliăcóăthăthayăđi.ăNhngăđaătrăcóăchaămălƠăngiăđiădiăcăcóăthădƠnhăítă
thiăgianăchoăcácăhotăđngăliênăquanăđnăhcătpăhayăđnătrngăbiăvìănhngăđaă
trănƠyăcóăthăphiăgánhăvácănhngăcôngăvicănhƠ mƠăchaămăchúngăđưăđăliătrcă
khiăhăđiădiăcălaoăđng, doăđóănhngăđaătrăsădƠnhănhiuăthiăgianăhnăđălƠmă
vicănhƠ.ăDoăđó, nhngăđaătrăcóăthăbăhcăhayăktăquăhcătpăbănhăhngă
theoăhngătiêuăcc,ăcóăthănhngăđaătrănƠyăphiăđiăhcăliădo không hoàn thành
hocăhoƠnăthƠnhăkhôngăđtăđcăyêuăcuăđălênălp.ă
Phân tích tácăđng caădiăcăđn vic giáoădc trăem ăli lƠăphcătp biă
thcătălƠ tácăđngănƠy cóăthăphăthuc vƠoănhiuăyuăt, chngăhnănh giiătính,
đătui ca trăem tiăthiăđim diăc caăchaăm, s anhăchăemăvƠ cuătrúcăgiaă
đình, trìnhăđăhcăvn ca chaăm và nhngăngiăăli, mcăđ đôăthăhóa ca
13
cngăđng diăc, v.v. Doăđóărtăkhóătìmămtălýăthuytăcóăthătngăquátăchoătácă
đngăcaădiăcăđnăgiáoădcăcaătrăemăăli.
LỦăthuytăvămiăquanăh caădiăcăviălaoăđngătrăem
Nhăđưăđăcpăăphnătácăđngăcaădiăcăđnăvnăđăđuătăchoăgiáoădcăthìă
chínhăvicădiăcăcóăthălƠmăthayăđiăktăquăhcătpăvƠădiăcăcngănhăhngăđnă
hotăđngălaoăđngăătrăemăthìăphnănƠyăbƠiănghiênăcuăsătrìnhăbƠyărõăhnăvătácă
đngănƠy.
Các nghiênăcu gnăđơyăchoăthy rngădiăcănhăhngăđnătìnhătrngălaoă
đngăcaătrăemăăhaiăgócăđ lƠălaoăđngăvìătinălngăbênăngoƠi vƠălaoăđngăbênă
trongăgiaăđìnhă (đóălƠă cácăcôngăvic niă b liênăquanăđnă cácăhotăđngă kinhătă
trongăgiaăđình nhătăsnăxutănôngănghip,ăthyăsn,ăphiănôngănghipăv.v).ăVíăd:
Rossi (2008) choăthyărngătácăđng caădiăcăđn các hotăđngăkinhăt caătrăem
ăli thayăđiătùy vào công vic đaătr làm vicătrong hocăngoƠi hăgiaăđình.
Trăem ănhngăgiaăđìnhăcóăngiădiăcăcóăthălàm nhngăcôngăvic trong
mt hăgiaăđình nhiuăhn. Thănht, nhngăđaătrănƠy cóăth phiălƠmăvicăđ
thayăthăcho nhngăngiăđiădiăcălaoăđngăđư vngămt. Thăhai, tinăgiănu
đcăsădng đătƠiătrăcho đuăt snăxut nhăđtăđai,ăthităb thìăhăcóăthăthiuă
tănhngăngiădiăcăăEcuadorălƠmătngătălăđi hcăvƠăgimătălălaoăđngătră
em,ăđcăbitălƠăchoătrăemăgáiăvƠătrongăkhuăvcănôngăthôn.ăNhómătácăgiăcngăthyă
nhngăcúăscătngăhpă(aggregateăshocks)ăcóăliênăquanăđnăhotăđngăvicălƠmă
tngălên,ăthì lngăkiuăhiăvnăđcăsădngăđătƠiătrăchoăgiáoădcăchoădùăcácăhă
giaăđìnhăđangăphiăđiămtăviănhngăcúăsc.
Tngătătácăgiăng Nguyên Anh vƠăcngăsă(2011) nghiênăcuăvătácă
đngăcaădiăcăqucătătiăVităNamăchoăthyăhăgiaăđìnhăcóăngiădiăcăsăchiătiêuă
nhiuăhnăvƠoăgiáoădc. ThôngăquaăhătrătƠiăchính,ătrăemăcóăchaăhocămăđangăđiă
ncăngoƠiăcóăxácăsutăđiăhcăcaoăhnătrăemăcóăcăbăvƠămăănhƠ.ăNgoƠi ra, tài
chínhătăngiădiăcăcngănhăhngăđnăđngălcăhcătpăcaătrăemătrongăh.
15
Mtăsănghiênăcuăkhácăliăchoăthyăcóămtăsătácăđngăhnăhpăchoă
tngăđătuiăđiăhc caănhngăđaătrătrongăgia đìnhăcóăngiădiăcălaoăđng
NghiênăcuăcaăLopez Cordoba (2006)ăchoăthyănhngătácăđngăliênăquană
đnătrăemătrongăđătuiăcpăIIăăMexico,ănhăkiuăhiătácăđngătíchăccăđnăvică
đnătrngăcaănhómătrăemătă6ăđnă14,ănhngătácăđngătiêuăccăchoăcătrăemă
traiăvƠătrăemăgáiătrongăđătuiă15ăđnă17.ăă
NghiênăcuăcaăMcKenzieăvƠăRapoportă(2006)ătìmăthyămtătácăđngătiêuă
ccălênătìnhătrngăđiăhcăvƠătrìnhăđăhc vnăgiaănhómănătă16-18ătuiăvƠănhómă
namătă12-18ătui,ănhngătácăđngătíchăccăđiăviănhómănăcóămăthtăhcăănôngă
thôn Mexico.
Trongămtănghiênăcuătrênă11ăncăMăLatinhăcaănhómătácăgiăFajnzylberă
và López (2007) tìm thyă rngă chă cóă 6ă nc trongă khuă vcă này (Nicaragua,
Guatemala, Honduras, Ecuador, Haiti và El Salvador) thì trăemătăcácăhăgiaăđìnhă
nhnăkiuăhiăcóănhiuăkhănngăđnătrng,ănhăhngălnăhnăsoăviătrăemăcóă
cácăbƠămăcóătrìnhăđăhcăvnăthp.ă
MtănghiênăcuăkhácăcaăHansonăvƠăWoodruffă(2003)ăsădngădăliuăđiuă
traădơnăsăMexicoănmă2000ăchoăthyăcóămi quanăhătătinăgiăcaăngiădiăcă
vƠătălănhpăhcăcaătrăem cóămiăquanăhătíchăcc.ăTrăemă(10-15ătui)ăcaăgiaă
diăcăvƠăkiuăhiăđnăgiáoădcăvƠălaoăđngăcaătrăemălƠăkhácănhauăđiăviătngă
nhómătrăem,ătngăvùngămin,ălưnhăth,ăthiăgianădiăc,ăđcăđimăkinhăt-xưăhi.
Huăhtăcácănghiênăcuăvătácăđngăcaădiăcăviăphúcăliătrăemăthngătpătrungă
vƠoăphơnătíchămngădiăcăqucătăvƠăkiuăhiănhăhngăđnăphúcăliătrăemăăliă
mƠăítăcóănghiênăcuăphơnătíchămngădiăcătrongănc.ăPhngăphápăgiiăquytăvnă
đătácăđngăcaădiăcăđnăphúcăliătrăemăcngăkhácănhau.ăVíădămtăsăbƠiănghiênă
cuăkhôngăđăcpăđnăhinătngăniăsinhăcóăthăcóăkhiănghiênăcuădiăc,ămtăsă
nghiênăcuăkhácăthìătìmăraăbngăchngăcóăhinătngăniăsinh,ăhayănhăđnhănghaă