B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYN TH THANH TÂM
YU T NH HNG N QUYT NH S DNG
INTERNET BANKING CA KHÁCH HÀNG TI TP H
CHÍ MINH
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã s: 60340201
LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC
PSG.TS. Trng Th Hng
TP. H Chí Minh – Nm 2014
LI CAM OAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi.
Các s liu, kt qu nêu trong lun vn là trung thc và cha tng đc ai công b
trong bt k công trình nào khác.
1.3 Mô hình nghiên cu 16
1.3.1 Thuyt hành vi d đnh TPB (Theory of Planned behavior) 17
1.3.2 Mô hình chp nhn công ngh (TAM – Technology Acceptance Model) 18
1.3.3 Mô hình kt hp TPB và TAM 19
1.4 Mô hình nghiên cu đ xut. 21
Kt lun chng 1 23
CHNG 2: NGHIÊN CU CÁC YU T NH HNG N QUYT NH S
DNG DCH V IB CA KHÁCH HÀNG TI TP H CHÍ MINH 25
2.1 Chính sách và pháp lut nh hng đn s phát trin dch v IB ti Vit Nam 25
2.2 Yêu cu phát trin dch v IB ca các NHTM t
i Vit Nam 26
2.3 Các tin ích dch v IB ca mt s NHTM trên đa bàn Tp H Chí Minh 28
2.3.1 Ngân hàng Ngoi thng Vietcombank 28
2.3.2 Ngân hàng Nông nghip và phát trin Nông thôn Agribank 29
2.3.3 Ngân hàng Công thng Viettinbank 29
2.3.4 Ngân hàng Techcombank 30
2.3.5 Ngân hàng Quân đi MB Bank 31
2.3.6 Ngân hàng xut nhp khu Eximbank 31
2.3.7 Ngân hàng Sacombank 32
2.4 Thun li và khó khn cho vic phát trin IB trên đa bàn Tp H Chí Minh 33
2.4.1 Thun li 33
2.4.2 Khó khn 33
2.5 Nghiên cu các yu t nh hng đn quyt đnh s dng IB ca khách hàng ti Tp
H Chí Minh 35
2.5.1 Thit k nghiên cu 35
2.5.1.1 Các giai đon thc hin nghiên cu 35
2.6.7 ánh giá ca khách hàng v dch v
IB ti Tp H Chí Minh 60
Kt lun chng 2 61
CHNG 3: CÁC GII PHÁP TÁC NG N QUYT NH S DNG DCH
V IB CA KHÁCH HÀNG TI TP H CHÍ MINH 63
3.1 Lun gii kt qu nghiên cu 63
3.2 Các gii pháp tác đng đn quyt đnh s dng dch v IB ca khách hàng ti Tp
H Chí Minh. 64
3.2.1 Gii pháp đi vi các NHTM 64
3.2.2 Gii pháp cp đ qun lý v mô 69
3.3 Các hn ch
và hng nghiên cu tip theo ca đ tài 69
3.4 óng góp ca đ tài 70
Kt lun chng 3 71
KT LUN
DANH MC TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC T VIT TT
IB: Internet banking
TMT: Thng mi đin t
NHT: Ngân hàng đin t
CNTT: Công ngh thông tin
NHTM: Ngân hàng thng mi
Tp: Thành ph
Hình 1.2 Mô hình thuyt hành vi d đnh (TPB) 18
Hình 1.3 Mô hình chp nhn công ngh TAM 19
Hình 1.4 Mô hình kt hp TAM và TPB 19
Hình 1.5 Mô hình nghiên cu đ xut. 21
Hình 2.1 Quy trình nghiên cu 37 1
LI M U
Vit Nam đang trong đà hi nhp mnh m vi nn kinh t th gii, trong đó tài
chính ngân hàng là mt trong nhng lnh vc hi nhp nhanh và sâu nht. ng trc
nhng áp lc cnh tranh trong giai đon hi nhp này và nhng nhu cu thay đi thng
xuyên ca khách hàng, các ngân hàng phi ng dng công ngh ngày càng cao nhm đáp
ng nhu cu đa dng ca khách hàng cng nh hi nhp hn vi các ngân hàng trong khu
vc và trên th gii.
Trong xu th hi nhp kinh t quc t hin nay, vic trin khai và phát trin dch
v NHT là yu cu cp bách đi vi các NHTM. Dch v Internet banking là mt thành
qu ca vic ng dng CNTT trong lnh vc ngân hàng và đang tr thành xu hng chính
trên th trng tài chính hin nay, đây là môt trong nhng sn phm mi gn đây đã đc
các ngân hàng đa vào áp dng rng rãi nhm to điu kin cho các khách hàng có tài
khon thc hin giao dch t đng nhanh chóng, an toàn và tin dng. Hin nay, đã có
mt s lng tng đi khách hàng đã và đang s dng. Tuy nhiên, phn ln khách hàng
còn dè dt, thm dò và s dng còn hn ch. thành công, các ngân hàng và các t chc
tài chính phi hiu đng c ca khách hàng khi tip cn và s dng dch v IB. T đó, các
+ Khám phá s khác bit v mc đ ra quyt đnh s dng ca khách hàng theo
các đc đim cá nhân.
+ Kt qu nghiên cu là bng chng khoa hc thc nghim quan trng đ đa ra
nhng gi ý v mt chính sách, giúp các Ngân hàng xây dng và phát trin chin lc
cng nh các chính sách h
p lý đ thúc đy khách hàng s dng dch v IB.
I TNG VÀ PHAM VI NGHIÊN CU
- i tng nghiên cu
Khách hàng cá nhân: Nhng khách hàng đã và đang s dng dch v IB. Không
phân bit la tui, gii tính, ngh nghip, ch cn có s dng dch v IB ti các Ngân
hàng hin nay.
- Phm vi nghiên cu
3
Phm vi chn mu ch tin hành trên phm vi ca Tp H Chí Minh. Vì lý do hn
ch v thi gian nghiên cu nên đ tài đc nghiên cu trong mt khong thi gian ngn
trong nm 2013 (t tháng 10 ti tháng 12).
PHNG PHÁP NGHIÊN CU
Nghiên cu này đc thc hin thông qua 2 bc chính: nghiên cu s b thông
qua phng pháp đnh tính và nghiên cu chính thc thông qua phng pháp đnh lng.
Nghiên cu s b đc thc hin bng phng pháp nghiên cu đnh tính vi k
thut tho lun nhóm và phng vn th. Mc đích ca nghiên cu này dùng đ điu chnh
và b sung thang đo lng các yu t tác đng ti vic ra quyt đnh s dng dch v IB
ca khách hàng ti Tp H Chí Minh.
Nghiên cu chính thc đc thc hin bng phng pháp nghiên cu đnh lng.
Dùng k thut thu thp thông tin trc tip thông qua bng câu hi bng cách phng vn
khách hàng đã và đang s dng dch v IB ti Tp H Chí Minh.
Thông tin thu thp đc s đc x lý bng phn mm SPSS 20.0. Thang đo sau
thiu sót và hn ch. Rt mong nhn đc nhng ý kin đóng góp t các chuyên gia kinh
t, thy cô, bn bè đ hoàn thin vn đ nghiên cu hn na. Và qua đây tôi mun bày t
li cm n đi vi PGS.TS Trng Th Hng đã tn tình hng dn, giúp đ tôi hoàn
thành tt đ tài. ng trân trng cm n s quan tâm, giúp đ ca bn bè, đng nghip
trong sut thi gian thc hin nghiên cu đ tài.
5
CHNG 1: LÝ LUN TNG QUAN V YU T NH HNG N QUYT
NH S DNG INTERNET BANKING CA KHÁCH HÀNG VÀ MÔ HÌNH
NGHIÊN CU
1.1 Tng quan v thng mi đin t (TMT), ngân hàng đin t (NHT) và
Internet banking (IB)
1.1.1 Khái nim TMT, NHT và IB
Khái nim dch v NHT đc xut phát t khái nim TMT. TMT đc hiu
là kinh doanh trên môi trng đin t nhm kt hp ngi bán và ngi mua. Nó tích hp
d liu, liên lc đin t và dch v bo mt đ to thun li cho công vic kinh doanh.
TMT là mt tp hp công ngh, ng dng và quy trình kinh doanh nhm liên kt các t
chc, khách hàng và cng đng thông qua nhng giao dch đin t. Nhìn chung TMT là
các dng ca giao dch thng mi da trên qu trình x lý và chuyn giao s liu s hoá
bao gm c vn bn, âm thanh và hình nh.
S phát trin ca TMT gây nh hng vô cùng ln ti h thng ngân hàng.
CNTT đc bit là internet to ra mt h thng thanh toán rng khp, tin ti mt th gii
không dùng tin mt, thanh toán nhanh gn an toàn và chính xác, t đó dch v NHT ra
đi.
NHT ting anh là electronic - banking vit tt là e-banking, có rt nhiu cách
hiu khác nhau v NHT song nhìn chung NHT đc hiu là mt loi hình thng mi
duyt và yêu cu trang web thc hin yêu cu dch v tài chính ca khách hàng.
V c bn, IB có th cung cp các sn phm và dch v nh các kênh phân phi
khác ca NHTM nh: qun lý tin mt, đin chuyn tin, giao dch thanh toán bù tr t
đng, xut trình và thanh toán hóa đn… cho khách hàng doanh nghip; truy vn s d
tài khon, chuyn khon, tra cu thông tin giao dch, xin cp tín dng, hot đng đu
t…cho khách hàng cá nhân. Vi IB, ngân hàng còn có th kt hp vi các doanh nghip
bán hàng qua mng đ xây dng cng thanh toán qua mng, đây là hình thc thanh toán
7
nhanh chóng, tin li và là đng lc thúc đy TMT và thanh toán không dùng tin mt
phát trin.
1.1.2 Các cp đ IB
n nay, các sn phm IB đc chia thành ba cp đ.
1.1.2.1 Cp đ cung cp thông tin (Informative)
ây là cp đ thp nht ca IB, hình thc này, ngân hàng cung cp các thông tin
v sn phm và dch v ca ngân hàng trên trang web, toàn b thông tin này đc lu tr
trên mt máy ch (server) hoàn toàn đc lp vi h thng d liu ca ngân hàng. Ri ro
tng đi thp vì không có liên kt gia máy ch IB và mng ni b ca ngân hàng. Ngân
hàng có th t cung cp dch v IB này hoc thuê mt đn v khác. Mc dù ít ri ro cho
các ngân hàng, máy ch hay trang web vn có th b tn công, trang web ca ngân hàng
có nguy c b thay th hoc sa đi. Ri ro đáng quan tâm đi vi loi hình IB này là kh
nng b tn công di hình thc t chi dch v hay thay đi ni dung.
1.1.2.2 Cp đ trao đi thông tin (Communicative)
Hình thc IB này cho phép mt s tng tác gia h thng ca ngân hàng và khách
hàng. Các tng tác có th ch gii hn th đin t, truy vn thông tin tài khon, xin cp
tín dng, hay cp nht d liu (thay đi tên và đa ch). Hình thc này có ri ro cao hn
hình thc thông tin do các máy ch IB có th đc kt ni vi mng ni b ca ngân
hàng. Do đó, cn có các bin pháp kim soát thích hp đ ngn nga, theo dõi và cnh
sut, qun lý danh mc đu t… vi nhng thông tin “nóng” nht, nhm giúp khách hàng
qun lý hiu qu tt c các tài sn ca mình. Hn na, vi nhng tiêu chun chun hoá,
khách hàng đc phc v tn ty và chính xác thay vì phi tu thuc vào thái đ phc v
khác nhau ca các nhân viên ngân hàng.
¬ u đim đi vi ngân hàng.
Tit kim chi phí: Ngân hàng có th tit kim chi phí do không phi t chc và
trang b cho vn phòng giao dch, không phi thuê nhân viên giao dch trc tip.
9
M rng phm vi đa lý: IB cho phép các ngân hàng tip cn các khách hàng rt
xa tr s ngân hàng. Trên thc t, có nhiu ngân hàng ch cung cp sn phm dch v trên
mng mà không cn vn phòng giao dch.
Giúp cung cp sn phm đa dng cho khách hàng: Nh có IB, khách hàng có th
d dàng tip cn nhiu sn phm và dch tài chính ca ngân hàng sn có qua mng.
1.1.3.2 Nhc đim ca IB
¬ Nhc đim đi vi khách hàng
Mt thi gian đng ký và nghiên cu sn phm: đng ký giao dch IB vi ngân
hàng, khách hàng có th phi cung cp tên truy cp (ID) và ký vào mu đn mt chi
nhánh ngân hàng.
Khách hàng cng có th gp khó khn khi truy cp trang web ca ngân hàng ln
đu, vì th s phi b thi gian và công sc đ nghiên cu trc khi s dng dch v.
Thiu tin tng: i vi nhiu ngi, tr ngi ln nht ca IB là làm sao đ an tâm
khi s dng kênh phân phi này. S có nhng câu hi hoài nghi đi loi nh: giao dch
ca tôi có thành công không? Tôi đã nhn nút chuyn tin mt hay hai ln?… Cách tt
nht là luôn in các biên nhn giao dch và gi li cùng vi các chng t ngân hàng cho ti
khi các giao dch này đc cp nht trên trang thông tin cá nhân hay trên bn sao kê ca
ngân hàng.
Thiu thông tin nóng: Qua IB khách hàng nhn đc thông tin không th đy đ
và truyn thông thi gian qua đã to tin đ cho hot đng IB. Vic phát trin CNTT và
truyn thông s to ra s thun tin, chính xác, nhanh chóng và an toàn ca h thng
mng. Mt khi khách hàng đã t b thói quen giao dch trc tip và chp nhn phng
thc giao dch qua Internet, hiu rõ u đim, có đ kin thc và k nng đ thc hin giao
dch thì mong mun s dng các dch v IB s ph thuc vào s thun tin, nhanh chóng,
chính xác và an toàn mà dch v đó có th bo đm.
Ngun nhân lc: H thng IB đòi hi mt lc lng ln lao đng đc đào to tt
v CNTT và truyn thông đ cung cp các ng dng cn thit, đáp ng yêu cu h tr và
chuyn giao các tri thc k thut thích hp.
11
Thiu các k nng đ làm vic trên Internet và làm vic vi các phng tin hin
đi khác, hn ch v kh nng s dng ting Anh - ngôn ng cn bn ca Internet cng là
nhng tr ngi cho vic phát trin IB.
H thng cung ng sn phm dch v và thanh toán trc tuyn: IB s không th
phát trin khi không có mt h thng cung ng hàng hóa, dch v và thanh toán trc
tuyn. Mt h thng cung ng và thanh toán trc tuyn nói chung bao hàm các dch v
mng cung cp hàng hoá hoc dch v và thanh toán tin cho các hàng hóa và dch v đó.
Hàng hoá đây có th bao gm hàng hoá thông thng hoc hàng hoá đin t nh tài liu
đin t, nh hoc nhc. Tng t, dch v đây có th là các dch v truyn thng nh
khách sn hoc đt vé, cng có th là các dch v đin t nh phân tích th trng tài
chính di dng đin t. Chính s phát trin ca h thng này đã thúc đy IB phát trin.
Khuôn kh pháp lý và các chun mc cho IB: IB là mt hình thc cung ng dch
v ngân hàng mi, do đó đòi hi các khuôn kh pháp lý mi. IB ch có th trin khai đc
hiu qu và an toàn khi đc công nhn v mt pháp lý. Kênh phân phi này đòi hi môi
trng kinh t k thut đc chun hoá cao đ. Trong môi trng nh vy các sn phm
và dch v phi tuân th các chun mc nghiêm ngt. Do đó cn phi xây dng và hoàn
thin khuôn kh pháp lý và các chun mc cho IB.
hành vi tiêu dùng có th nhóm gp thành các yu t vn hóa, các yu t xã hi, các yu t
cá nhân và các yu t tâm lý.
Cn phân bit hành vi tiêu dùng vi xu hng tiêu dùng. Theo Kotler & Armstrong
(2001): “Hành vi tiêu dùng là nhng hành vi c th ca mt cá nhân khi thc hin các
quyt đnh mua sm, s dng và vt b sn phm hay dch v”. Hay mt đnh ngha khác:
“Hành vi tiêu dùng là toàn b nhng hot đng liên quan trc tip ti quá trình tìm kim,
thu thp, mua sm, s hu, s dng, loi b sn phm/dch v. Nó bao gm c nhng quá
trình ra quyt đnh din ra trc, trong và sau các hành đng đó” (Engel & cng s,
1993).
13
1.2.2 Lý thuyt v đng c tiêu dùng.
ng c tiêu dùng là toàn b các đng lc thúc đy, đnh hng hành vi tiêu dùng
ca cá nhân và các nhóm xã hi.
ng c mua sm có l là mt khái nim chin lc marketing quan trng bi vì
nó ch ra nhng mong mun và nim tin ca khách hàng t vic mua sn phm và dch
v. Hiu đc đng c mua sm ca khách hàng là điu kin đu tiên đ cho các công ty
tn ti trong mt th trng đy s cnh tranh. ng c mua sm ca ngi tiêu dùng liên
quan đn mong mun và nhu cu ca khách hàng trong vic la chn các sn phm, dch
v liên quan, nhà cung cp, đa đim mua hàng…Các khách hàng s có nhng đng c
khác nhau tùy theo đc đim mi khách hàng, nhu cu, mc đích. iu này có mt ý
ngha ln đi vi công ty, t chc mun đáp ng tt nhu cu mong mun ca khách hàng,
hiu đc nhng lý do riêng bit ti sao khách hàng chn mua sn phm dch v này ch
không phi là sn phm dch v khác là mt yu t then cht trong chin lc marketing.
Do đó, đây là mt điu cn thit đ nghiên cu các lý thuyt liên quan đn đng c mua
sm ca khách hàng. Các nhà nghiên cu đã chng minh rng, đng c mua sm nh
hng sâu sc đn vic hình thành nên thái đ và hành vi đi vi vic mua sm ca khách
hàng.
hi, tinh thn ca ngi tiêu dùng. Các đng c này có s khác nhau ln gia các cá nhân
v phng thc thc hin và mc đ tha mãn. c đim ca loi đng c này là sâu sc,
kín đáo đa dng và luôn đc đánh giá bi các giá tr, chun mc xã hi.
ng c tiêu dùng là toàn b các đng lc thúc đy, đnh hng hành vi tiêu dùng,
vì vy có rt nhiu yu t tác đng nh hng ti nó, đó là:
Mt là cn to s thu hút thc t v vt cht và mt cm quan ca hàng hóa.
Hai là cn xây dng, cng c s tin tng trong kinh doanh sn phm hàng hóa.
Ba là to ra các điu kin thun li đ khách hàng thành công trong vic thc hin
hành vi ca bn thân.
Bn là xây dng bu không khí tâm lý thân thin trong kinh doanh.
Nm là h thng thái đ phc v ca phía cung ng sn phm.
15
Sáu là to ra kh nng vt qua khó khn đng hành cùng thành công.
1.2.3 Các nghiên cu có trc v đng c tiêu dùng liên quan
1.2.3.1 Nghiên cu v đng c ngi tiêu dùng đi vi mua sm online
Dawson (1990) và các cng s Dennis, Harris, and Sandhu (2002), cho rng các
đng c mua sm có mt ý ngha ln trong vic la chn và yêu thích các ni mua hàng.
Jarvenpaa and Todd (1997) cho rng, đng c mua sm trc tuyn nh là cm thy tin
li và s yêu thích dn đn mt thái đ tt đi vi mua sm trc tuyn. Korgaonkar
&Wolin (1999) ch ra rng đng c mua sm bao gm khuynh hng thoát ly thc t xã
hi, s xã hi hoá, và các yu t đng c v kinh t. Còn Monsuwé và các cng s (2004)
thì cho rng thái đ và ý đnh đi vi vic mua sm trc tuyn b nh hng bi các đng
c nh là s d s dng, s hu ích cm nhn, s thích thú. Rohm & Swaminathan,
(2004) ch ra đc s thun tin, s đa dng trong vic la chn, s tng tác xã hi nh
hng đn hành vi mua trc tuyn.
Các nghiên cu trc đây đã chng minh mt s nh hng ch đng ca đng c
đn thái đ và hành vi mua sm trc tuyn (Chen & Chang, 2003; Dholakia, 1999;
Nh đã phân tích trong nhng phn trc, dch v IB đc các nhà nghiên cu và
các ngân hàng quan tâm rt nhiu. Mc đích ca h là c gng tìm ra đc nhng nguyên
nhân, nhng yu t nào nh hng đn ý đnh và s chp nhn s dng dch v IB bng
cách s dng các mô hình khác nhau đ xem xét mi quan h gia các bin s vi bin ý
đnh và bin chp nhn dch v.
Trong phn này tác gi s trình bày các lý thuyt v mô hình đc xây dng t
nhng cách khác nhau và đc s dng đ d đoán, gii thích và hiu s tip cn cng
nh s chp nhn ca nhng cá nhân đi vi các sn phm công ngh mi.
Và trên c s đi tng nghiên cu là quyt đnh s dng, đ tài s trình bày hai
hc thuyt rt quan trng đi vi quyt đnh và hành vi ca mi cá nhân và đã đc kim
chng thc nghim trong rt nhiu nghiên cu. ó là thuyt hành vi d đnh (TPB –
Theory of Planned Behavior) và mô hình chp nhn công ngh (TAM – Technology
Acceptance Model).