B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

CHNG TRÌNH GING DY KINH T FULBRIGHT

LÊ TH L THY THM NH CHNG TRÌNH TÍN DNG TÁI CANH CÀ PHÊ
TI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIP VÀ PHÁT TRIN NÔNG THÔN
TNHăK LK

Chuyên ngành: Chính sách công
Mã s: 60340402

LUNăVNăTHC S CHÍNH SÁCH CÔNG

NGI HNG DN KHOA HC:
GS. TS. DAVID O. DAPICE
NGUYN XUÂN THÀNH

TP H Chí Minh - Nm 2014

Chng trình đƣ cho tôi nhng tri nghim tuyt vi khi tôi tham gia hc tp ti Chng
trình Ging dy Kinh t Fulbright.

TP. H Chí Minh, tháng 05 nm 2014
Lê Th L Thy

-iii-

TÓM TT
Chng trình tái canh cà phê là nhim v cp thit hin nay  tnh k Lk. Ngày
12/4/2013 y ban Nhân dân tnh k Lk đƣ ký biên bn ghi nh vi Ngân hàng nông
nghip và phát trin nông thôn Vit Nam (Agribank) v vic tài tr vn đu t tái canh
din tích cà phê già ci 3000 t đng. Nhng đn nay, vic gii ngân cho vn vay đu t
tái canh còn rt hn ch.
Vi tính cp thit ca Chng trình tái canh cƠ phê, tác gi nghiên cu đ tài vi
mc tiêu đánh giá tính kh thi ca Chng trình thông qua thm đnh hot đng tái canh cà
phê nhm kin ngh đn Ngân hàng Nhà nc Vit Nam.  tài nghiên cu da vào phân
tích li ích - chi phí kinh t ca hot đng tái canh cà phê trên quan đim kinh t và xã hi
đ làm c s cho Nhà nc có chính sách khuyn khích ngi dân tái canh cà phê đƣ già
ci, đng thi phân tích li ích – chi phí tƠi chính trên quan đim tng đu t đ đánh giá
mc đ sn sàng đu t ca ngi dân và ri ro cho vay ca ngân hàng.
Tái canh cà phê trên mt hecta đc đu t bi hai ngun vn, vn t có chim
30%, vn vay t Agribank tnh k Lk chim 70% tng mc đu t, là 282.657.994
VND.
Tái canh cà phê trên mt hecta kh thi trên c hai mt kinh t và tài chính vi NPVe
là 145.943.447 VND, NPV
f

1.3 Mc tiêu và câu hi nghiên cu 3
1.4 i tng và phm vi nghiên cu 3
1.4.1 i tng nghiên cu 3
1.4.2 Phm vi nghiên cu 4
1.5 B cc lun vn 4
CHNGă2: HOTăNG TÁI CANH CÀ PHÊ VÀ KHUNG PHÂN TÍCH LI
ÍCH ậ CHI PHÍ 5
2.1 Hot đng tái canh cà phê 5
2.2 Khung phân tích li ích - chi phí 6
2.2.1 Phân tích tài chính 7
2.2.1.1 Li ích tài chính 7
2.2.1.2 Chi phí tài chính 7
2.2.1.3 Tiêu chun đánh giá d án 8
2.2.2 Phân tích kinh t 8
-v-

2.2.2.1 Li ích kinh t 8
2.2.2.2 Chi phí kinh t 9
2.2.2.3 Xác đnh giá kinh t 9
2.2.2.4 Tiêu chun đánh giá d án 9
CHNGă3: MÔ T S LIU TÀI CHÍNH, KINH T CA HOTăNG TÁI
CANH CÀ PHÊ 10
3.1 Thông s tài chính 10
3.1.1 Thông s v mô 10
3.1.2 Thông s k thut tái canh cà phê 10
3.1.3 Chi phí đu t 11
3.1.4 Ngun vn tài tr và chi phí vn 11
3.1.5 Chi phí hot đng 12
3.1.6 Li ích ròng khi không có tái canh cà phê 12
3.1.7 Thu phi np ngơn sách vƠ u đƣi thu 13

-vii-

DANH MC T VIT TT
T vit tt
Tên Ting Anh
Tên Ting Vit
Agribank

Ngân hàng Nông nghip và Phát
trin Nông thôn Vit Nam
CFR
Cost and Freight
Giá bao gm chi phí vn ti
CIF
Cost, Insurance and Freight
Giá bao gm chi phí vn ti và bo him
DAF
Delivered at frontier
Giao hàng ti biên gii
DSCR
Debt Service Coverage Ratio
H s an toàn tr n
EIRR
Economic Internal Rate of
Return
Sut sinh li ni ti kinh t
FIRR

NPV
Net Present Value
Giá tr hin ti ròng
NPVe

Giá tr hin ti ròng kinh t
NPV
fGiá tr hin ti ròng tài chính
UBND

y ban Nhân dân
USD
United StatesDollar
ô la M
VICOFA

Hip hi Cà phê - Ca cao Vit Nam
VND

đng Vit Nam
WACC
Weighted Average Cost of
Vapital
Chi phí vn bình quân trng s
WBI
World Bank Institute
Vin Ngân hàng Th gii

Hình 4.2: T trng trong chi phí kinh t khi có tái canh cà phê 19
Hình 4.3: Phơn tích đ nhy NPVe, EIRR theo giá bán cà phê 20
Hình 4.4: Kt qu phân tích NPVe theo t l thu qu cà phê 21
Hình 4.5: Kt qu phân tích NPVe theo tin công lao đng 21
Hình 4.6: Kt qu phân tích NPVe theo t l đi giá chi phí phân bón và chi phí khác 22
Hình 4.7: Kt qu phân tích NPVe theo chi phí vn ca nn kinh t 22
Hình 5.1: Ngơn lu tƠi chính danh ngha tái canh cƠ phê trên quan đim tng đu t 25
Hình 5.2: Phơn tích đ nhy NPV
f
theo bin lm phát VND 26
Hình 5.3: Phơn tích đ nhy NPV
f
theo bin lãi sut vay n 27
Hình 5.4: Phơn tích đ nhy NPV
f
theo t l đi giá chi phí tài chính 28
Hình 5.5: Phơn tích đ nhy NPV
f
theo giá bán cà phê 28
Hình 5.6: Phơn tích đ nhy NPV
f
theo t l thu qu cà phê 29 -x-

DANH MC PH LC
Ph lc 1: Bn đ và din tích tái canh đn nm 2020 tnh k Lk 44
Ph lc 2: Tiêu chun đánh giá tái canh cƠ phê trong phơn tích tƠi chính 45
Ph lc 3: Tiêu chun đánh giá tái canh cƠ phê trong phơn tích kinh t 46

k Lk thuc vùng đt đ bazan  Tây Nguyên, có khí hu nóng m, vn là
nhng điu kin phù hp đ cây cà phê robusta sinh trng khe và ít sâu bnh, cho nng
sut cao. Chính vì th, t nm 1975, tnh k Lk đƣ ch trng đu t trng mi, thâm
canh rng rãi trong nhân dân khin cây cà phê phát trin vi tc đ vt bc. Nm 1975,
toàn tnh mi có 3700 hecta (ha) cà phê thì đn 2013 con s này đƣ tng lên trên 200.000
ha, tng gp 50 ln và sn lng cà phê trên 400.000 tn cà phê nhân xô/nm, tng gp 150
ln.  có đc con s n tng trên, ngoài vic tng nhanh din tích, ngi nông dân đƣ
áp dng các bin pháp k thut thâm canh làm nng sut và sn lng cà phê tng nhanh.
C th, nng sut bình quân cà phê trc nm 1990 ch đt khong 8-9 t/ha thì hin nay
nng sut bình quân là 25-28 t/ha hoc có ni đt nng sut bình quân 35-40 t/ha, cá bit
mt s vn ca h nông dân đt trên 50 t/ha.
1

Ngành kinh t cƠ phê đóng góp 35% GDP và 85% giá tr xut khu ca tnh, 40%
giá tr xut khu cà phê c nc. CƠ phê đóng góp trên 60% tng thu ngân sách ca tnh,
to vic làm cho khong 300.000 lao đng trc tip và khong 100.000 lao đng gián tip.
2

Tuy nhiên, ngƠnh cƠ phê k Lk đang đng trc nhng thách thc to ln trong
quá trình hi nhp kinh t. S tng nhanh không theo quy hoch v din tích dn đn rng
b tƠn phá, đt b thoái hóa; nng sut, sn lng tng nhng cht lng sn phm cha
cao, sc cnh tranh trên th trng th gii thp, hiu qu kinh t mang li còn  mc thp.
Nguyên nhân là do din tích trng cà phê do nông dân t trng, chm sóc, vƠ qun lý
chim đn 80% din tích cà phê ca tnh. Trong đó, nhiu vn cà phê già ci – vn cà
phê trên 20 nm tui, sinh trng kém, nng sut thp (di 1,5 tn/ha) và không có kh
nng ca đn phc hi hay ghép ci to – ngày càng tng cao. c bit, có khong 70% s
h ch canh tác trên din tích di 1 ha nên thu nhp đn t vn cà phê già ci ch đ cho
h gia đình sng trên ngng nghèo. Tính đn nm 2012, din tích cây cà phê trên 20 nm
tui là 47.434,8 ha chim 23,48% (Hình 1.1), và có nng sut bình quân là 19,28 t/ha
(Hình 1.2).

nhu cu vn đu t tái canh cà phê.
5
Do đó, Agribank tnh k Lk đƣ có kin ngh Ngân
hƠng NhƠ nc Vit Nam (NHNN) tái cp vn 100% tng ngun vn 3.000 t đng vi lãi
sut tái cp vn thp hn 1-2% so vi lãi sut tái cp vn thông thng.
Chng trình tái canh cà phê  tnh k Lk đƣ đc UBND tnh ch đo, đôn đc
các s ban ngành cùng thc hin. Ngoài ra, nh phát biu ca Thng đc NHNN, Nguyn
Vn Bình, ti Hi ngh trin khai chng trình tín dng tái canh cà phê trên đa bàn tnh
Lâm ng giai đon 2013-2015, NHNN đƣ chn Agribank đ thc hin chng trình h

4
Tính toán trên c s giá bình quân xut khu nm 2012 là 2.120 USD/tn, VICOFA (2013).
5
Agribank tnh k Lk (2013).
4,23%
12,64%
24,80%
34,86%
23,48%
<4 tui
4-9 tui
10-14 tui
15-19 tui
>=20 tui
11,57
24,83
25,43
24,23
19,28
0

mc đ sn sàng đu t ca nông dân và ri ro cho vay ca Agribank tnh k
Lk?
1.4 iătng và phm vi nghiên cu
1.4.1 iătng nghiên cu
7

D án đc thc hin quy trình tái canh cà phê vi do Cc trng trt ban hành nên
đi tng nghiên cu cng chính là phm vi áp dng ca quy trình này. ó là vn cà phê
có đ các điu kin sau:
+Vn cà phê vi nm trong vùng quy hoch trng cà phê đc cp có thm quyn
phê duyt.
+ Vn cà phê vi trên 20 nm tui, sinh trng kém và nng sut bình quân nhiu
nm lin di 1,5 tn/ha, không th áp dng bin pháp ca đn phc hi hoc ghép
ci to đc;

6
NHNN tnh k Lk (2013).
7
Cc Trng trt (2013).
-4-

+ Vn cà phê vi di 20 nm tui, nhng cây sinh trng kém, nng sut bình
quân thp di 1,2 tn/ha liên tc trong 3 nm, không th áp dng bin pháp ca đn
phc hi hoc ghép ci to đc.
1.4.2 Phm vi nghiên cu
Lun vn s dng phng pháp thm đnh đ phân tích tái canh cà phê có hiu qu
kinh t hay không. Do đó, chi phí và li ích  nhng vn cây di 20 nm tui có nhng
cây sinh trng kém, nng sut thp phi nh đi đ trng cây mi rt khó xác đnh. Nên đ
tài ch nghiên cu nhng vn cà phê trên 20 nm tui, sinh trng kém và nng sut bình
quân nhiu nm lin di 1,5 tn/ha, không th áp dng bin pháp ca đn phc hi hoc

ngày nh cây h đu tng thu nhp cho h nông dân trong thi gian ci to đt, đng thi,
tr li đ màu m lâu dài cho đt, giúp h sinh vt đt hot đng tích cc, góp phn ngn
nga sâu bnh luân chuyn trên cây ging, và ct đt môi trng truyn bnh trung gian do
thay đi môi trng, cây ging.
Trng mi
Trng mi lƠ giai đon quan trng nht, quyt đnh đn cht lng vƠ nng sut ca
cây trng. Do đó, tiêu chun la chn cây ging, cây che bóng, k thut trng v đƠo h,
to bn, t gc, ép xanh, bón phân phi đc thc hin theo đúng quy trình.
Chmăsóc
Sau khi hoàn thành vic trng mi cà phê, h nông dân s mt hai nm kin thit c
bn vƠ chm sóc vn cà phê kinh doanh. Cây cà phê bt đu cho ht t nm th t vƠ
nng sut tng dn khi cơy cƠ phê vƠo giai đon trng thƠnh. Trong giai đon này, nông
dân phi có phng pháp qun lý sn phm đ đt nng sut và cht lng tt nht, đng
thi phi chm sóc, duy trì tt cht lng ca vn cà phê.
-6-

Vn cà phê già ci đc thay th bng 1.100 cây cà phê vi thc sinh. Thi gian
kin thit c bn ca vn cà phê là mt nm trng mi và hai nm chm sóc. Vòng đi
cây trng cho nng sut hiu qu bình quân 3 tn/ha là 20 nm.
Trc khi trng mi, vn cây phi đc nh b cây cà phê c, làm đt và luân
canh, ci to đt trong hai nm. Cây luân canh là cây đu tng, đc trng mt v/nm.
Nng sut bình quân ca cây đu tng là 1 tn/ha.
Ngun vn đ thc hin đu t tái canh cà phê t hai ngun: ngun vn t có ca
h nông dân chim 30% tng mc đu t, và 70% tng mc đu t đc tài tr bi vn
vay ca Agribank tnh k Lk.
Hình 2.1 trình bày s đ hot đng tái canh cà phê.
Hình 2.1: S đ hot đng tái canh cà phê

Ngun: Tác gi
2.2 Khung phân tích li ích - chi phí

Góp vn
Ch s hu
Cho vay
-7-

Hình 2.2: So sánh có và không có tái canh cà phê Ngun: WBI (2002, tr. 24)
2.2.1 Phân tích tài chính
Phân tích tài chính dùng đ đánh giá hot đng tái canh cà phê trên quan đim ngân
hàng và h nông dân nhm xem xét tính kh thi ca tái canh v mt tài chính. Trên quan
đim ngân hàng, phân tích tài chính da trên ngân lu tng đu t ri chit khu v hin ti
bng chi phí vn bình quân trng s và đánh giá kh nng tr n vay. Trên quan đim h
nông dân, phân tích da trên ngân lu tài chính ca h nông dân sau khi loi tr ngân lu
n vay ri chit khu v hin ti bng sut chit khu h nông dân.
2.2.1.1 Li ích tài chính
Li ích tài chính ca tái canh là ngun thu tài chính t cà phê bán ra sau tái canh.
Ngoài ra, trong thi gian ci to đt, vic trng cơy đu tng cng đem li mt khon
doanh thu t ht đu tng.
Doanh thu t vic bán cà phê ph thuc vào sn lng và giá bán cà phê. Sn lng

sách nh thu s dng đt nông nghip, thu thu nhp cá nhân.
2.2.1.3 Tiêu chun đánh giá d án
Tái canh cà phê trên mt hecta đánh giá hiu qu tƠi chính trên quan đim ngân
hàng và h nông dân nên tác gi la chn tiêu chun giá tr hin ti ròng (NPV) kt hp
sut sinh li ni ti (IRR) đ kt qu đánh giá trc quan hn. NgoƠi ra, phân tích tài chính
cn xác đnh trin vng tài chính và kh nng thƠnh công ca tái canh nên tiêu chun h s
an toàn tr n hƠng nm (DSCR) đc s dng đ phân tích kh nng tr n ca d án.
Các tiêu chun này đc trình bày chi tit ti Ph lc 2.
2.2.2 Phân tích kinh t
Phân tích kính t nhm đánh giá chi phí c hi ca các ngun lc đc s dng và
to ra t d án đi vi nn kinh t. Giá tr ca hƠng hóa đc to ra t d án hay giá tr ca
các ngun lc đu vƠo đc tính bng giá tr mƠ nó đóng góp cho s thnh vng quc gia.
Do đó, phơn tích kinh t s cho thy có hay không hiu qu ca d án trên quan đim ca
c nn kinh t.
Mt d án khi đc thc hin s lƠm tng cu các yu t đu vƠo vƠ tng cung sn
phm đu ra ca d án cho nn kinh t. Tuy nhiên, tái canh cà phê quy mô h nông dân là
mt d án nh nên khi thc hin tái canh s không tác đng đáng k đn cung th trng
sn phm đu ra và cu th trng các yu t đu vào ca tái canh. Do đó, khi có tái canh
s không làm dch chuyn các đng cung và cu ca các yu t đu vƠo vƠ đu ra trên th
trng.
2.2.2.1 Li ích kinh t
Cây cà phê là loi cây trng lâu nm, đòi hi thi gian chm sóc t 3-4 nm sau đó
mi khai thác. Chu k kinh doanh dài và cho qu liên tc trong nhiu nm. Khi đc trng
 vùng Tây Nguyên, cây cà phê cho nng sut và cht lng cao. Các sn phm t cây cà
phê đc s dng trong cuc sng, g cà phê đc s dng là đ m ngh, bàn gh…, lá

9
Glenn P.Jenkins, Arnold C. Harberger (2005, tr.21).
-9-


-10-

CHNGă3: MÔ T S LIU TÀI CHÍNH, KINH T CA HOT NG
TÁI CANH CÀ PHÊ
3.1 Thông s tài chính
3.1.1 Thông s vămô
Lm phát ca Vit Nam
D báo lm phát Vit Nam t 2013 - 2018
10
(Hình 3.1) bin đng nh và t nm
2018 có lm phát là 6,750%. Theo tác gi, kh nng lm phát vn  mc cao vì t nm
2013 – 2015 trên 7,9%, nên lun vn gi đnh lm phát ca VND t nm 2014 cho đn ht
vòng đi d án (nm 2036) là 7,85%.
Hình 3.1: D báo lm phát Vit Nam t 2013 ậ 2018 Ngun: IMF, World Economic Outlook 10/2013
T giá hiăđoáiăVND/USD
Lun vn s dng t giá hi đoái hin hành do Ngơn hƠng NhƠ nc Vit Nam áp
dng ngày 01/10/2013 là mc 21.036 VND/USD. ng tin s dng đ đánh giá tái canh
cà phê lƠ đng Vit Nam (VND).
3.1.2 Thông s k thut tái canh cà phê
S liu trong đ tài đc s dng da vào các vn bn ca các b, ngành có liên
quan nh: B NN&PTNT Vit Nam, Cc Trng trt, S NN&PTNT tnh k Lk và các
bài nghiên cu khoa hc v cây cà phê, đc trình bày ti Ph lc 4, Ph lc 5, Ph lc 6.
Mt hecta tái canh cà phê có mt đ cây trng là 1.100 cây cà phê, vòng đi là 23
nm, vi 5 nm đu t (2014-2018) và 18 nm khai thác (2019-2036). Nm c s đ phân
tích (nm 0) là nm 2014.

10


Chiăphíăđuăt
Nmăciătoăđt
Nmătrngătáiăcanh
Tngăcng
Nmă1
Nmă2
Nmă1
Nmă2
Nmă3
Chi phí ci to đt
22.059.250
8.628.000
30.687.250
Chi phí luân canh
24.830.500
26.779.694
51.610.194
Chi phí trng mi 92.815.113
Hot đng tái canh cà phê trên mt hecta đc tài tr theo c cu vn là 30% vn
ch s hu và 70% n vay. Vy, chi phí vn bình quân trng s (WACC) trc thu danh
ngha áp dng cho hot đng tái canh cà phê là:
    .

11
Esty, Lysy và Ferman (2003), và Nguyn Xuân Thành và Hoàng Vn Thng (2013).
-12-

3.1.5 Chi phí hotăđng
Trong thi k cây cà phê cho qu, nng sut ca cây cà phê ph thuc vào chi phí
phân bón và chi phí lao đng (Ph lc 7). Trong thi gian thu hoch, hái qu chín, đ đm
bo qu không b chín quá làm hàm lng qu cà phê gim, h gia đình phi thuê thêm
nhân công bên ngoài. Thi gian hái lm chia làm ba đt, tng cng cho ba đt là 30 ngày.
Vi s công lao đng ca h gia đình là 2 công/ngày thì h gia đình phi thuê thêm bên
ngoài 40 công lao đng đ hái lm qu cà phê.
Công lao đng thuê ngoài đ hái cà phê trên đa bàn tnh k Lk nm 2013 là t
120.000 VND/công đn 150.000 VND/công.
12
 đm bo cho vic thuê mn lao đng
đc chn chn, tác gi la chn giá lao đng thuê ngoài  mc ti đa là 150.000
VND/công.
3.1.6 Li ích ròng khi không có tái canh cà phê
Li ích ròng khi không có tái canh cà phê là khon thu đc t vic bán sn lng
cà phê thu hoch đc trên vn cà phê già ci tr đi chi phí hot đng trong k.
Doanh thu t vic bán cà phê s ph thuc vƠo nng sut và giá bán cà phê. Da
vào đ th bin đi nng sut theo đ tui ca Vin Chính sách và Chin lc Phát trin
Nông nghip Nông thôn (IPSARD) (Ph lc 8), tác gi xác đnh nng sut ca cà phê khi
không tái canh chi tit ti Ph lc 9.
Khi nng sut cà phê gim, thu nhp h nông dân cng gim.  tip tc duy trì

H nông dân trng cà phê thuc đi tng đc min thu thu nhp nên vic tính
khu hao hay không s không nh hng đn ngân lu tài chính.
3.1.9 Li ích tài chính ca tái canh cà phê
Li ích ca d án đn t doanh thu bán cà phê xô nhân trong nhng nm khai thác,
đc tính bng công thc:
Nngăsut cà phê
Da vào đ th bin đi nng sut theo đ tui, tác gi xác đnh nng sut ca vn
cà phê khi có tái canh chi tit ti Ph lc 11.
Giá bán cà phê
Cà phê đc trng  tnh k Lk ch yu xut khu nhân xô do đó tác gi s dng
giá cà phê xut khu là 1.890 USD/tn (giá FOB (ti cng thành ph H Chí Minh) bình
quân các tháng t 2010-2012
15
) làm giá tài chính đ thm đnh tái canh cà phê. Giá tài
chính ti cng d án (P
f
) đc tính nh sau: 13
B Tài chính (2013).
14
Quc hi (2010).
15
VICOFA (2013).
(3.1)
Doanh thu tài chính t cà phê = Sn lng có tái canh x Giá tài chính ca cà phê

Lun vn s dng kt qu nghiên cu ca Lê Th Sn tính FEP cho nm 2014 là
0,8%.
18

3.2.1 Xácăđnh giá kinh t ca cà phê xut khu
Hot đng tái canh cà phê ca nông h trong giai đon hin ti to sn lng cà phê
tng thêm nhng ch chim t trng nh so vi bình quân sn lng hin hu. Do vy,
không tác đng đáng k đn cung th trng cà phê xô nhân. Cà phê xô nhân là mt hàng
xut khu, nên toàn b sn lng cà phê tái canh s đc xut khu do đó li ích kinh t
ca tái canh s bng li ích xut khu tng thêm.
16
Công ty TNHH mt thành viên Cng Sài Gòn (2013).
17
UBND tnh k Lk (2012).
18
Lê Th Sn (2011).
Giá kinh t cà phê xut khu (P
e
) = Giá cà phê xut khu x T giá hi đoái +
Phí thng ngoi hi t cà phê xut khu – Chi phí vn chuyn và chi phí bc
xp ti cng x H s chuyn đi – Phí thng ngoi hi có trong hàm lng
ngoi thng ca chi phí vn chuyn và chi phí bc xp ti cng.
(3.3)