B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
NGUYNăC THIN
CÁC YU T NHăHNGăN
ụăNH MUA TRC TUYN THC PHM
CHCăNNGăTI VIT NAM
LUNăVNăTHCăSăKINHăT TP. H CHÍ MINH ậ NMă2013 LI CAMăOAN
Tôi xin cam đoan lun vn “Các yu t nh hng đn ý đnh mua trc tuyn
thc phm chc nng ti Vit Nam” là công trình nghiên cu ca riêng tôi, các s
liu thu thp đc và kt qu nghiên cu trình bày trong đ tài này là trung thc,
tôi xin hoàn toàn chu trách nhim v ni dung ca đ tài nghiên cu này.
Tp. H Chí Minh, tháng 11 nm 2013
Tác gi Nguyn c Thin
MC LC
TRANG PH BÌA
LIăCAMă OAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC CÁC BNG, BIU
DANH MC CÁC HÌNH V, BIU
TÓM TT 1
Chngă1.ăTNG QUAN V TÀI NGHIÊN CU 3
1.1 S cn thit ca đ tài 3
3.1 Thit k nghiên cu 19
3.1.1ăPhngăphápănghiênăcu 19
3.1.1.1 Nghiên cuăsăb 19
3.1.1.2 Nghiên cu chính thc 20
3.1.2 Quy trình nghiên cu 20
3.2 Xây dngăthangăđoăsăb 22
3.3 Nghiên cu săb đnh tính 22
3.3.1ăThangăđoăsăb thông tin v sn phm 22
3.3.2ăThangăđoăsăb mongăđi v giá 23
3.3.3ăThangăđoăsăb cm nhn ri ro 24
3.3.4ăThangăđoăsăb cm nhn d s dng 25
3.3.5ăThangăđoăsăb cm nhn s hu ích 26
3.3.6ăThangăđoăsăb Ủăđnh mua hàng trc tuyn 27
3.3.7 Tóm tt kt qu nghiên cuăđnh tính 28
3.4 Nghiên cu săb đnhălng 28
3.4.1 Phơnătíchăđ tin cyăCronbach’săAlpha 29
3.4.2 Phân tích nhân t khám phá EFA 31
3.5 Nghiên cuăđnhălng chính thc 35
3.5.1 Thit k mu 37
3.5.2 Thu thp d liu 38
3.5.3 Phân tích d liu 38
3.5.3.1 Phân tích hiăquyăđaăbin 39
3.6 Tóm ttăchngă3 40
5.2.2 Thông tin v sn phm 56
5.2.3 Cm nhn s hu ích 56
5.2.4 Cm nhn riăroăliênăquanăđn sn phm và giao dch trc tuyn 57
5.2.5 Mongăđi v giá 58
5.3 Cácăđóngăgóp ca nghiên cu 59
5.3.1 óngăgópăv mt lý thuyt 59
5.3.2 óngăgópăv mt thc tin 59
5.4 Hn ch vƠăhng nghiên cu tip theo 60
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC T VIT TT
B2B : Business To Business - Doanh nghip vi doanh nghip
CE : Customer Experience - Kinh nghim khách hàng
E-CAM : E-Commerce Acceptance Model - Mô hình chp nhnă thngămiăđin t
EOU : Perceived Ease Of Use - Cm nhn d s dng
FPT : Financing and Promoting Technology - Công ty C phn Phát trinău
tăCôngăngh
IDT : Information Diffusion Theory - Lý thuyt khuch tán thông tin
MPCU : Model of Personal Computer Utilization - Mô hình ca vic s dng máy
tính cá nhân
PCA : Product And Company Attributes - Thông tin sn phm và công ty
POU : Perceived Of Usefulness - Cm nhn s hu ích
PR : Perceived Risk - Cm nhn ri ro
TAM : Technology Acceptance Model - Mô hình chp nhn công ngh
TP. HCM : Thành ph H Chí Minh Bngă3.14:ăPhơnătíchăCronbach’săAlphaăchoănghiênăcuăsăb đnhălng 30
Bng 3.15: Phân tích EFA ln 5 cho nghiên cu săb đnhălng 35
Bng 3.16: Binăquanăsátăthuăđc sau khi nghiên cuăsăb 36
Bng 4.1: Hình thc thu thp d liu 41
Bng 4.2: Thng kê mu theo nhóm tui 41
Bng 4.3: Thng kê mu theo công vic 42
Bng 4.4: Thng kê mu theo thu nhp 43
Bng 4.5: Thng kê mu theo gii tính 43
Bng 4.6: Kt qu phơnătíchăCronbach’săAlpha 44
Bng 4.7: Bng lit kê h s ti nhân t phân tích EFA ln 1 chính thc 46
Bng 4.8: Các thông s ca tng binătrongăphngătrìnhăhi quy 49
Bng 4.9: Bng tóm tt kt qu kimăđnh các gi thuyt 53
DANH MC CÁC HÌNH V, BIU
Hình 2.1: Mô hình các yu t nhăhngăđnăỦăđnh mua trc tuyn (Lackana
Leelayouthayotin, 2004) 8
Hình 2.2: Mô hình nhn thc ri ro TPR (Bauer, 1960) 12
Hình 2.3: Mô hình chp nhn công ngh TAM (Fred Davis, 1989) 13
Hình 2.4: MôăhìnhăhƠnhă viăngi tiêu dùng qua mng (Hasslinger và cng s,
2007) 14
Hình 2.5: Mô hình nghiên cu đ xut 18
Hình 3.1: Quy trình nghiên cu 21
qui v mi liên h gia các yu t trong mô hình vi nhau.
Kt qu phân tích hi quy đa bin cho thy mô hình nghiên cu phù hp vi d
liu kho sát, các gi thuyt đu đc chp nhn. Các gi thuyt v các yu t
thông tin sn phm (SP),ămongăđi v giá (GIA), cm nhn d s dng (DSD),
cm nhn s hu ích (HI) có tác đng dng (+) đn Ủă đnh mua trc tuyn
2
thc phm chcănng (YD) đu đc chp nhn. Gi thuyt cm nhn ri ro liên
quană đn sn phm (RRSP), cm nhn riă roă liênă quană đn giao dch trc
tuyn (RRGD) có tác đng âm (-) đn ý đnh mua trc tuyn thc phm chc nng
cng đc chp nhn.
Nghiên cu cng xem xét có s khác bit v ý đnh mua trc tuyn thc phm
chc nng đi vi tui tác, công vic, thu nhp và gii tính. Kt qu ch ra rng ch
có s khác bit v ý đnh mua trc tuyn thc phm chc nng đi vi tui tác.
Các kt qu ca nghiên cu giúp các nhà cung cp dch v hiu rõ hn v các
yu t tác đng đn ý đnh mua trc tuyn thc phm chc nng ca ngi tiêu
dùng qua mng. T đó, có th đnh hng vic thit k và phát trin các chc nng,
dch v đáp ng nhu cu ca ngi tiêu dùng. Bên cnh đó, nghiên cu còn đóng
góp thêm mt tài liu khoa hc trong lãnh vc mua hàng qua mng, thông qua vic
xây dng mt mô hình lý thuyt gii thích các yu t tác đng đn ý đnh mua trc
tuyn thc phm chc nng ca ngi tiêu dùng, giúp các nhà nghiên cu hiu rõ
hn v th trng Vit Nam.
3
Chng 1. TNG QUAN V TÀI NGHIÊN CU
Chng 1 trình bày s cn thit ca đ tài, qua đó nêu lên mc tiêu mà đ tài
hng đn, đi tng và phm vi nghiên cu, đng thi cng nêu lên phng pháp
Nghiên cu này đc thc hin nhm các mc tiêu:
- Xác đnh các yu t nh hng đn ý đnh mua trc tuyn TPCN ca khách
hàng ti Vit Nam.
- o lng mc đ tác đng gia các yu t thành phn và ý đnh mua trc
tuyn TPCN.
- a ra nhng kin ngh, đ xut cho các nhà cung cp các dch v mua trc
tuyn TPCN trong vic thit k các tính nng, dch v nhm đáp ng các yêu
cu ca ngi tiêu dùng Vit Nam.
1.3 IăTNG VÀ PHM VI NGHIÊN CU
1.3.1ăiătng nghiên cu
i tng nghiên cu chính ca đ tài này là nghiên cu các yu t nh hng
đn ý đnh mua trc tuyn TPCN ti Vit Nam.
1.3.2 Phm vi nghiên cu
Nghiên cu này đc thc hin ti khu vc TP. H Chí Minh, là mt trong
nhng trung tâm Kinh t – Vn hóa – Xã hi ln nht Vit Nam. Bên cnh đó,
đây là khu vc có t l % s ngi s dng Internet cao nht Vit Nam. Theo
nghiên cu ca NetCitizens (2010), t l s dng Internet là 50 % so vi dân s ti
khu vc TP. H Chí Minh.
i tng thu thp thông tin là ngi tiêu dùng ti Tp. H Chí Minh đư tng
mua sn phm trc tuyn và s dng chúng.
1.4 PHNGăPHỄPăNGHIểNă CU
Nghiên cu đc thc hin thông qua 2 giai đon chính: (1) nghiên cuăsăb
và (2) nghiên cu chính thc.
5
Giaiăđon 1: nghiên cuăsăb
Nghiên cu s b nhm khám phá, điu chnh và b sung nhng bin quan sát
mi, đ đo lng các khái nim nghiên cu do có s khác bit v vn hóa, trình đ
phát trin gia Vit Nam và các nc trên th gii. Nghiên cu s b đc thc
hin thông phng pháp nghiên cu đnh tính và phng pháp nghiên cu đnh
mi liên h gia các yu t trong mô hình vi nhau.
1.5 ụăNGHAă THC TIN CAă TÀI NGHIÊN CU
Vi kt qu ca nghiên cu này, các công ty cung cp dch v bán hàng trc
tuyn TPCN ti th trng Vit Nam nói chung và khu vc TP. HCM nói riêng s
có c s nm bt đc các yu t và mc đ nh hng ca chúng đn ý đnh mua
trc tuyn TPCN. T đó, các công ty này s có cách nhìn toàn din hn vn đ to
ra các giá tr cho khách hàng và có các chính sách thu hút khách hàng s dng dch
v mua hàng trc tuyn.
1.6 CU TRÚC CAă TÀI
tài bao gm 5 chng:
Chng 1: TNG QUAN V TÀI NGHIÊN CU
Chng 2: C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
Chng 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU
Chng 4: KT QU NGHIÊN CU
Chng 5: KT LUN VÀ KIN NGH
7 Chng 2.
CăS LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
Chng 1 gii thiu tng quan v đ tài nghiên cu. Chng 2 xem xét các lý
thuyt có liên quan đ xây dng mt mô hình khái nim nhm kim tra và xác đnh
các yu t nh hng đn ý đnh mua hàng trc tuyn TPCN ca ngi tiêu dùng.
2.1 TNG QUAN TÀI
2.1.1 Khái nim v Ủăđnh mua hàng trc tuyn
Có nhiu đnh ngha v ý đnh mua hàng trc tuyn:
Theo Kotler (2007), ý đnh mua hàng ca ngi tiêu dùng là h qu ca các tác
nhân ca môi trng tác đng vào ý thc ca ngi mua, nhng đc đim và quá
sn phm và công ty là yu t quan trng nht và tác đng mnh nht lên ý đnh
mua hàng trc tuyn. Yu t Cm nhn ri ro tác đng mnh th hai, yu t Cm
nhn d s dng tác đng mnh th ba, yu t Cm nhn s hu ích tác đng mnh
th t và cui cùng là yu t Kinh nghim ca khách hàng. Hình 2.1: Mô hình các yu t nhăhngăđnăỦăđnh mua trc tuyn TPCN
ti Thái Lan (Lackana Leelayouthayotin, 2004)
Cm nhn
d s dng
Thông tin sn
phm và công ty
Kinh nghim
khách hàng
Ý đnh mua
trc tuyn
Cm nhn ri ro
Cm nhn s
hu ích
9
- Tc đ/ nhanh
chóng
- Thun tin
- Hu hình
hoc vô hình
- Sn phm vt
lý hoc k
thut s
- Giao hàng
nhanh chóng
Szymanski & Hise
(2000), Limanyen,
Khalifa & Frini (2000),
Haubl & Trifts (2000),
Ferle (2000), Novak,
Hoffman
& Yung (2000), Bellman,
Lohse & Johnson (1999),
Chen & Wells (1999),
Abels & Liebscher
(1996).
Cm nhn
s hu ích
- Gii trí
- Thích thú
- Thêm thông tin
- Gii quyt vn đ
- Thông minh
- S hiu bit
(2000), Limanyen,
Khalifa & Frini (2000),
Jiang và các cng s
(2000), Venkatesh
& Davis (2000), Bellman,
Lohse &
Johnson (1999).
Cm nhn
ri ro
- Bo mt
- Bo v
- An toàn
- Tin cy
- Ri ro tài chính
- Ri ro kinh t
- S ri ro
- Thi thng
- Chi phí
- Bo hành
- Bo đm
- Dch v
khách hàng
- H tr
Miyazaki & Fernandez
(2000), Vijayasathy &
Jones (2000), Szymanski
& Hise (2000), Ferle
(2000), Limanyen,
Khalifa & Frini (2000)
10
khuyn mãi
đc bit
- S ph bin
- S khác bit
Phau & Poon (2000), Tan
(1999).
Kinh
nghim ca
ngi tiêu
dùng
- S dng trong thi
gian dài
- Mc đ s dng
- Thái đ
- Giáo dc
- Tính ci tin
- K nng và
kim soát
- Kinh nghim
mua hàng
- Nhân khu hc
- S quen
thuc
- Có kinh
nghim v
các sn phm
Goldsmith (2001), Teo
(2001),
Vijayasathy & Jones
(2000), Citrin et
mua sm trc tuyn ph thuc vào mc đ cm nhn ri ro. Ngi tiêu dùng luôn
cm nhn mc đ ri ro khi mua sm trc tuyn cao hn mua sm ti các ca hàng
(Akaah & Korgaonkar, 1988).
Cm nhn ri ro nh hng đn thái đ ca ngi tiêu dùng và sau đó nh
hng đn tính cm nhn s hu ích khi mua sm trc tuyn. V vy, cm nhn ri
ro rt thích hp khi đa vào mô hình này.
Cm nhn ri ro đc đo lng da trên các tiêu thc:
- S mt th tín dng
- S b la gt
- Tính an toàn
- Sn phm không tt nh mong đi
- Khó khn trong vic tr li hàng hóa
- Hàng hóa b li
- H thng thanh toán
12 Trong thuyt nhn thc ri ro TPR (Theory of Perceived Risk), Bauer (1960)
cho rng hành vi mua có nhn thc ri ro, bao gm hai yu t: (1) nhn thc ri ro
liên quan đn sn phm/ dch v và (2) nhn thc ri ro liên quan đn giao dch trc
tuyn.
Hình 2.2: Mô hình nhn thc ri ro TPR (Bauer, 1960)
Nhn thc ri ro liên quan đn sn phm/ dch v: nh mt tính nng, mt tài
chính, mt c hi và nhn thc ri ro toàn b đi vi sn phm/ dich v. Nhn thc
- D dàng truyn ti thông tin trong thi gian ngn.
- Vn bn, câu ch không quá dài, phc tp, chuyên môn.
- Trang web đc thit k rõ ràng.
- Cung cp đy đ thông tin chi tit và hình nh.
- Thi gian giao hàng.
- Không cm thy b làm phin.
- Quy trình mua nhanh gn.
2.1.2.4 Cm nhn s hu ích
Theo Davis (1989), cm nhn s hu ích là cp đ mà mt ngi tin rng s
dng mt h thng đc thù s nâng cao kt qu thc hin ca h.
Cm nhn s hu ích là yu t quan trng nh hng đn ý đnh hành vi và đc
bit là khi đa ra quyt đnh chp nhn. Cm nhn s hu ích thng gn lin vi
s tin li và d s dng.
Cm nhn s hu ích đc đo lng da trên các tiêu thc:
- S thoi mái.
- Gii trí.
- Thu thp đc nhiu thông tin b ích.
- S thun tin.
- Tit kim thi gian.
- Tit kim tin.
Bin bên
ngoài
Cm nhn s
hu ích
Cm nhn d s
dng
Thái đ
s dng
Ý
đnh