B GIÁO DC VẨ ẨO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
HOÀNG NGC THANH CÁC YU T NH HNG N ụ NH
MUA THUC BO V THC VT SINH
HC CA NỌNG DỂN VỐNG LÚA NG
BNG SỌNG CU LONG LUN VN THC S KINH T
Thành ph H Chí Minh, nm 2014
B GIÁO DC VẨ ẨO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH

HOÀNG NGC THANH

CÁC YU T NH HNG N ụ NH
MUA THUC BO V THC VT SINH HC
CA NỌNG DỂN VỐNG LÚA NG BNG
SỌNG CU LONG

Chuyên ngành: Kinh doanh Thng mai
Mã s: 60340121


MC LC

TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC HÌNH
TÓM TT

CHNG 1: GII THIU TNG QUAN V  TẨI NGHIểN CU 1
1.1. Gii thiu 1
1.2. S cn thit ca đ tài 1
1.3. Mc tiêu nghiên cu 3
1.4. Phm vi nghiên cu 3
1.5. Phng pháp nghiên cu 4
1.6. Tính mi, ý ngha thc tin ca đ tài 5
1.7. Kt cu ca đ tài 6
CHNG 2: C S Lụ THUYT, GI THUYT NGHIểN CU 8
2.1. Gii thiu 8
2.2. C s lý thuyt 8
2.2.1. Thuc BVTV sinh hc 8
2.2.2. Khái nim và lý thuyt v ý đnh mua 16

4.2. Thông tin mu nghiên cu 37
4.2.1. Thng kê mu kho sát theo gii tính 38
4.2.2. Thng kê mu kho sát theo trình đ hc vn 38
4.2.3. Thng kê mu kho sát theo thâm niên canh tác 39
4.3. Kim đnh thang đo 39

4.4. Phân tích nhân t khám phá EFA 42
4.4.1. Phân tích EFA vi thang đo các yu t nh hng đn ý đnh mua 43
4.4.2. Phân tích EFA vi thang đo ý đnh mua thuc BVTV sinh hc 46
4.4.3. Tng hp các bin quan sát sau khi kim đnh thang đo và phân tích EFA 46
4.5. Phân tích tng quan và hi qui tuyn tính 48
4.5.1. Phân tích tng quan 48
4.5.2. Phân tích hi quy bi 49
4.5.3. ánh giá đ phù hp và kim đnh gi thit v đ phù hp ca mô hình 50
4.5.4. Dò tìm s vi phm các gi đnh cn thit 51
4.5.5. Tng kt kt qu kim đnh các gi thit 52
4.6. Phân tích nh hng ca các bin đnh tính trong đánh giá ý đnh mua 54
4.6.1. Phân tích s khác bit v gii tính trong đánh giá ý đnh mua thuc BVTV sinh hc
55
4.6.2. Phân tích s khác bit v trình đ trong đánh giá ý đnh mua thuc BVTV sinh hc
55
4.6.3. Phân tích s khác bit v thâm niên canh tác trong đánh giá ý đnh mua thuc BVTV
sinh hc 56
4.7. Tóm tt 57
CHNG 5: KT LUN VẨ CÁC GII PHÁP, KIN NGH 59
5.1. Gii thiu 59
5.2. Tho lun v kt qu nghiên cu 59
5.2.1. So sánh kt qu nghiên cu vi các gi thit ban đu 59
5.2.2. So sánh kt qu nghiên cu vi mc tiêu nghiên cu 62
5.2.3. Ý ngha ca nghiên cu 63
DANH MC T VIT TT

T vit tt
Vit đy đ
AMA
Hip hi Marketing Hoa k
BVTV
Bo v thc vt
BSCL
ng bng sông Cu long
GDP
Tng sn phm quc ni
PTTH
Ph thông trung hc
TM
Thng mi
TNHH
Trách nhim hu hn
TPB
Thuyt hành vi hoch đinh
TRA
Thuyt hành đng hp lý

Bng 4.8: Kt qu phân tích hi qui 49
Bng 4.9: ánh giá đ phù hp ca mô hình 50
Bng 4.10: Kt qu phân tích kim đnh F 51
Bng 4.11: Kt qu kim đnh các gi thuyt 53
Bng 4.12 : Kim đnh trung bình v gii tính đi vi 55
Bng 4.13a : Phân tích s khác bit v trình đ đi vi ý đnh mua thuc BVTV sinh hcầ
55
Bng 4.13b : Phân tích s khác bit v trình đ đi vi ý đnh mua thuc BVTV sinh hc
56
Bng 4.13c : Trung bình thang đo ý đnh mua gia các trình đ hc vn 56
Bng 4.14a : Phân tích s khác bit v thâm niên canh tác đi vi ý đnh mua thuc BVTV
sinh hc 57
Bng 4.14b : Phân tích s khác bit v thâm niên canh tác đi vi ý đnh mua thuc BVTV
sinh hc 57
Bng 4.14c : Trung bình thang đo ý đnh mua gia nhng ngi có thâm niên canh tác 57 DANH MC CÁC HÌNH

Hình 2.1: Biu đ giá tr nhp khu thuc BVTV ti Vit Nam
t 2000 - 2012 16
Hình 2.2: Mô hình lý thuyt hành đng hp lý TRA 17
Hình 2.3: Mô hình lý thuyt hành vi hoch đnh TPB 19
Hình 2.4: Mô hình nghiên cu đ xut 25
Hình 3.1. Quy trình nghiên cu 29
Hình 4.1: Biu đ thng kê mu kho sát theo gii tính 39
Hình 4.2: Biu đ thng kê mu kho sát theo trình đ hc vn 39
Hình 4.3: Biu đ thng kê mu kho sát theo thâm niên canh tác 38
Hình 4.4: Kt qu mô hình nghiên cu 54
Hình 5.1: Mô hình kt hp bn nhà 74

ca ngi nông dân, mc đ nh hng ca mi yu t và tìm ra gii pháp đ nâng
cao ý đnh mua thuc BVTV sinh hc nhm thay đi vic s dng thuc BVTV ca
nông dân, dn thay đi tình trng trên.
Mô hình nghiên cu xây dng da trên thuyt hành vi hoch đnh và b sung hai yu
t na là mi quan tâm đn môi trng và giá tr ca giá c.  xây dng thang đo,
tác gi tham kho các thang đo ca các tác gi nc ngoài đo lng các khái nim
tng t trong lnh vc sn phm thân thin môi trng. Có 25 bin quan sát đo lng
cho 6 khái nim là thái đ, chun ch quan, nhn thc kim soát hành vi, mi quan
tâm đn môi trng, giá tr ca giá c, ý đnh mua. Tin hành kho sát đnh tính 2
ln, ln đu vi 5 ngi đ hiu chnh thang đo, ln sau vi 10 ngi đ xác đnh mc
đ rõ ràng d hiu ca câu hi, t đó xây dng bng câu hi kho sát đnh lng.
Nghiên cu đnh lng đc tin hành vi c mu là 206. D liu thu v đc x lý
trên phn mm SPSS 16.0. Các công c đc s dng đ phân tích là đánh giá đ tin
cy Cronbach Alpha, phân tích nhân t khám phá EFA, phân tích tng quan, hi
qui, T-test, Anova.
Quá trình đánh giá thang đo và phân tích nhân t đã loi ra 3 quan sát, s quan sát
còn li đc đa vào phân tích tng quan và hi qui. Kt qu nghiên cu cho thy
c nm yu t trên đu nh hng theo chiu thun đn ý đnh mua thuc BVTV sinh
hc. Trong đó, nh hng nhiu nht là chun ch quan, th nhì là giá tr ca giá c,
th ba là nhn thc kim soát hành vi, th t là mi quan tâm đn môi trng và cui cùng là thái đ. Phân tích khác bit các bin đnh tính nhân khu hc cho thy gii
tính không có s khác bit lên ý đnh mua thuc BVTV sinh hc, trong khi hai bin
là trình đ hc vn và thâm niên canh tác thì có s khác bit lên ý đnh mua.
Da vào kt qu nghiên cu, tác gi đã đ xut ra các gii pháp dành cho bn nhà là
nhà khoa hc, nhà sn xut, nhà nc, nhà nông, và đc bit lu ý s phi hp cht
ch gia bn nhà đ có gii pháp đng b. ây là nhng gii pháp góp phn tng ý
đnh s dng thuc BVTV sinh hc, hng đn mt nn nông nghip xanh và bn
vng.

7,33
7,49
7,65
7,75
Nng sut (tn/ha)
4,24
4,89
5,34
5,53
5,60
Sn lng (triu tn)
32,51
35,84
39,99
42,31
43,75
(Ngun: S liu thng kê - B Nông nghip và Phát trin Nông thôn)
2

Vic s dng thuc BVTV không đúng đã đ li nhiu hu qu trc mt và lâu
dài đn nn nông nghip, cùng vi nh môi trng, sc khe ca con ngi và
vt nuôi. Vic thâm canh tng v trong thi gian dài liên tc, chy theo sn
lng đã làm cho đt đai ngày càng thoái hóa, dinh dng b mt cân đi, mt

1
S liu ca Tng cc thng kê nm 2013
2
Din tích và sn lng tính tng các v trong nm
2


hc  mc 8.8%
6
.
 Vit Nam, khái nim thuc BVTV sinh hc không còn mi, đc nhc nhiu
trong các bui hi tho, hi ngh, các báo cáoầ nhng vic ng dng và s
dng còn hn ch. Có nhiu nguyên nhân lý gii cho hin trng này, nh thuc

3
Trích trong Giáo trình Thuc BVTV ca Nguyn Trn Oánh, 2007
4
S liu ca Cc BVTV 2012
5
Trích trong báo cáo ca World bank
6
ng trên tp chí Khoa hc trng i hc Cn Th
3

khó s dng, giá thành mc, khó bo qun, thói quen canh tác ca ngi nông
dân, s nhn thc ca nông dân v tm quan trng ca vic s dng thuc sinh
hc, ý thc bo v môi trng, bo v sc khe cng đng cha đc chú trng.
Do đó, vic tìm ra các yu t thc s nh hng đn ý đnh mua ca nông dân
rt quan trng trong vic thay đi tp quán canh tác, tng bc hng đn nn
nông nghip xanh. ó là lý do tác gi chn đ tài nghiên cu “Các yu t nh
hng đn ý đnh mua thuc BVTV sinh hc ca nông dân trng lúa vùng
BSCL”.
1.3. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu bao gm:
- Xác đnh nhng yu t nh hng đn ý đnh mua thuc BVTV sinh hc ca
nông dân trng lúa ti BSCL.
- Mc đ nh hng ca mi yu t đó ti ý đnh mua thuc BVTV sinh hc

- Phm vi nghiên cu: thc hin nghiên cu ti BSCL, t tháng 1 đn tháng
6 nm 2014.
1.5. Phng pháp nghiên cu
- Nghiên cu khám phá đc thc hin bng phng pháp nghiên cu đnh
tính thông qua k thut tho lun tay đôi. i tng đc chn là chuyên gia
vin lúa BSCL, cán b k thut Công ty TNHH TM Tân Thành, đây là mt
đn v sn xut và kinh doanh thuc BVTV sinh hc, Giám đc Nhà máy
thuc BVTV Delta, Trng nhóm câu lc b nông dân.
- Nghiên cu thc nghim đc thc hin bng phng pháp nghiên cu đnh
lng thông qua k thut thu thp thông tin bng cách phng vn trc tip
nông dân trng lúa ti các tnh BSCL.
5

- D liu đc x lý bng phn mm SPSS 16.0. Vi các công c thng kê mô
t, phân tích tng quan, kim đnh thang đo vi Cronbach’s Alpha, phân
tích nhân t khám phá, phân tích hi qui, T - test, Anova.
1.6. Tính mi, Ủ ngha thc tin ca đ tài
Cùng tin trình phát trin ca nn nông nghip Vit Nam nói riêng và th gii
nói chung, ngi nông dân đã bit và s dng các sn phm sinh hc đ bo v
mùa màng t rt sm nh: s dng thiên đch (rn bt chut, trng hoa trên b
rung đ thu hút côn trùng có ích tiêu dit sâu ry trên rung), hoai  cht thi
đng vt đ to vi sinh vt ci to đt, chit dch t thc vt có đc t đ tr sâu
ry, bnh hi Nhng vi s ra đi ca thuc BVTV hóa hc và bt đu bùng
n t thp niên 40 ca th k 20 - k nguyên thuc phòng tr dch hi tng hp
hu c theo li sn xut công nghip
7
. Nhng u đim nh: hiu qu nhanh,
tin dng, giá thành r đã khin nông dân quên đi nhng tác hi lâu dài ca
thuc BVTV hóa hc.
Các chng trình vn đng dùng sn phm sch, thân thin, d tiêu hy nhm

tht c chai” là ti sao nông dân vn cha s dng thuc BVTV sinh hc mt
cách rng rãi, dù đã có không ít các hi tho, hi ngh chuyên đ ca các cp
qun lý t chc, cùng vi khuyn cáo ca các nhà khoa hc. Xut phát t thc
trng đó, vi đ tài nghiên cu “Các yu t nh hng đn ý đnh mua thuc
BVTV sinh hc ca nông dân trng lúa vùng BSCL”, tác gi mong mun
góp phn tìm ra gii pháp ban đu đ hng nông dân đn vic s dng thuc
BVTV sinh hc, tng bc đi đn nông nghip xanh và bn vng.
1.7. Kt cu ca đ tài
 tài gm 5 chng:
- Chng 1: Gii thiu tng quan v đ tài: s cn thuyt ca đ tài, mc tiêu
nghiên cu, phm vi nghiên cu, phng pháp nghiên cu, tính mi, ý ngha
ca đ tài.
- Chng 2: C s lý thuyt, các nghiên cu liên quan đn thuc BVTV sinh
hc, các lý thuyt v ý đnh mua, gi thuyt nghiên cu đc thuyt lp và
7

đ xut mô hình nghiên cu th hin các yu t nh hng đn ý đnh mua
thuc BVTV sinh hc.
- Chng 3: Phng pháp nghiên cu: xây dng qui trình nghiên cu, phng
pháp nghiên cu, xây dng thang đo, phng pháp chn mu, phng pháp
thu thp và phân tích x lý s liu.
- Chng 4: Phân tích kt qu nghiên cu: trình bày kt qu phân tích các yu
t nh hng, kim đnh đ tin cy, đánh giá mc đ quan trng bng cách
phân tích nhân t EFA, phân tích hi qui, kim đnh T-test, Anova.
- Chng 5: Tho lun và gii pháp: đa ra kt lun v mô hình nghiên cu,
đánh giá các yu t nh hng, t đó đ xut gii pháp cho các nhà khoa hc,
nhà qun lý doanh nghip, c quan qun lý Nhà nc trong vic khuyn khích
nông dân s dng thuc BVTV sinh hc mt cách rng rãi.
sâu, (2) thuc tr bnh, (3) thuc tr c di, (4) ch phm điu hoà sinh trng,
(5) phân bón lá và (6) thuc tr đng vt gây hi (Nguyn Trn Oánh, 2007).
Phơn loi theo ngun gc, thƠnh phn, thuc BVTV gm 2 nhóm: hóa hc và
sinh hc. Trong phm vi đ tài s nói v thuc BVTV sinh hc, không nghiên
cu thuc BVTV hóa hc (Nguyn Trn Oánh, 2007).
Theo C quan Bo v Môi trng M (US EPA) (trích trong ào Vn Hong,
2011), thuc BVTV có ngun gc sinh hc (Biopesticide) là các loi thuc
phòng tr dch hi có ngun gc nguyên liu t nhiên nh thc vt, đng vt,
vi khun và khoáng cht.
Phân loi thuc BVTV sinh hc theo ngun gc gm 3 nhóm chính: thuc có
ngun gc vi sinh, thuc có ngun gc hóa sinh, thuc có ngun gc thc vt
(Nguyn Trn Oánh, 2007).
9

Thuc BVTV có ngun gc vi sinh (Microbial Pesticides): Bao gm các loi vi
sinh vt (vi khun, nm, virus, sinh vt đn bào hoc to) có kh nng phòng
tr dch hi. Mt s sn phm tiêu biu:
Thuc tr sâu vi sinh BT (Bacciluss Thuringiensis var.): có ngun gc vi
khun, ph dit sâu rng và hu hiu đi vi các loi sâu nh sâu cun lá,
sâu t, sâu xanh, sâu khoang, sâu n tpầ Sâu khi n phi thuc s ngng n
sau vài gi và cht sau 1 – 3 ngày.  Vit Nam, ch phm BT (Bacillus
Thuringiensis) đã đc nghiên cu t nm 1971. Hn 20 ch phm BT nhp
khu và ni đa đã cho kt qu tt trong phòng thí nghim và ngoài đng đi
vi mt s sâu hi chính trên đng rung nh sâu xanh bm trng, sâu xám,
sâu t, sâu hi bông, sâu đo. Các loi sn phm thng mi có trên th trng
khá nhiu nh Vi-BT 32000WP, 16000WP; BT Xentary 35WDG, Firibiotox
P dng bt; Firibiotox C dng dch cô đc
Ch phm Biobac: đc khoa Nông nghip và Sinh hc ng dng, i hc
Cn Th nghiên cu và sn xut t mt chng vi khun có sn  đa phng,
có kh nng tiêu dit và c ch s phát trin ca si nm gây bnh đm vn.

đc. ó là các cht dn d (sinh dc hoc thc n), các cht xua đui, các cht
điu khin sinh trng côn trùng (sex - pheromone)ầ n nay trên th gii đã
nghiên cu và tng hp đc hn 3.000 hp cht dn d nhiu loi côn trùng
khác nhau
36
.  Vit nam hin nay, vic ng dng pheromone đc tp trung đi
vi mt s côn trùng sau đây:
Côn trùng hi rau: Các loi sâu n lá: sâu t (Plutella xylostella) , sâu xanh
(Helicoverpa armigera), sâu khoang (Spodoptera litura) và sâu xanh da láng
(Spodopteraexigua).
Côn trùng hi cây n trái: tp trung là cht dn d rui vàng đc trái
(Bactrocera dorsalis). Sn phm tiêu biu là Vizubon - D vi hat cht
Methyl Eugenol dn d đi vi rui đc rt mnh. Trong sn phm có pha
11

trn thêm cht dit rui Naled. i vi sâu đc v trái cam quýt (Prays citri
Milliire) cng đã đc s dng pheromone có hot cht Z(7) - Tetradecenal.
Thuc BVTV có ngun gc thc vt (Botanical hoc Plant Pesticides): Hot
cht là các cht thu đc t cây, c, k c tinh du, ví d: nicotin trong cây thuc
lào hoc thuc lá, D-limonen t tinh du cam, chanh Loi thuc có ngun gc
tho mc này không to nên tính kháng ca dch hi, không nh hng đn thiên
đch và không đ li d lng trên cây trng. Thuc tác đng đn côn trùng gây
hi bng cách gây s ngán n, xua đui, ngn s lt xác ca côn trùng cng nh
ngn cn s đ trng là gim kh nng sinh sn. Thuc phòng tr bnh bng
cách to ra các enzyme hot đng trong cây nh cht đ kháng và tn công vào
nm bnh. Mt s sn phm ng dng ti Vit Nam:
VINEEM 1500 EC: sn phm ca Công ty Thuc sát trùng Min Nam, đc
chit xut t nhân ht Neem (Azadirachta indica A. Juss) có cha hat cht
Azadirachtin, có hiu lc phòng tr nhiu loi sâu hi trên cây trng nh lúa,
rau màu, cây công nghip, cây n trái, hoa king. Các sn phm thng mi

Theo ào Vn Hong (2011), s dng thuc BVTV sinh hc, mt mt phát
huy tác dng bo v cây trng, mùa màng, mt khác li khc phc đc
nhng nhc đim ca thuc hóa hc. Ngoài ra, trong sn xut nông nghip,
thuc BVTV sinh hc còn có nhng u đim sau:
- Không gây nh hng tiêu cc đn sc khe con ngi, vt nuôi, cây trng.
Không gây ô nhim môi trng sinh thái.
- Có tác dng cân bng h sinh thái (vi sinh vt, dinh dng) trong môi
trng đt nói riêng và môi trng nói chung.
- ng dng các ch phm sinh hc không làm hi kt cu đt, không làm
chai đt, thoái hóa đt mà còn góp phn tng đ phì nhiêu ca đt.
- Có tác dng đng hóa các cht dinh dng, góp phn tng nng sut và
cht lng nông sn phm.

8
Trích trong báo cáo ca B Nông nghip và Phát trin nông thôn 2011
13

- Có tác dng tiêu dit côn trùng gây hi, gim thiu bnh hi, tng kh nng
đ kháng bnh ca cây trng mà không làm nh hng đn môi trng
nh các loi thuc BVTV có ngun gc hóa hc khác.
- Có kh nng phân hy, chuyn hóa các cht hu c bn vng, các ph thi
sinh hc, ph thi nông nghip, công nghip, góp phn làm sch môi
trng.
- Nông sn làm ra sch và an toàn, đáp ng tiêu chun v d lng thuc
BVTV cho phép.
2.2.1.3. Hn ch ca thuc BVTV sinh hc
Bên cnh vai trò tích cc đi vi nông nghip và môi trng, thuc BVTV
sinh hc vn có nhng nhc đim ca nó, khin cho vic s dng còn hn
ch, nh: cha có đy đ b sn phm sinh hc đ phòng tr toàn b dch hi
trên các đi tng cây trng, biu hin tr bnh chm hn so vi thuc hóa