B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM TRNG TH HNH GII PHÁP NÂNG CAO HIÊU QU HOT NG
THANH TOÁN QUC T VÀ KINH DOANH
NGOI T TI NGÂN HÀNG TNHH INDOVINA Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60.31.02.01
LUN VN THC S KINH T
1.1 Hot đng thanh toán quc t: 6
1.1.1 Khái nim thanh toán quc t: 6
1.1.2 c đim thanh toán quc t: 6
1.1.3 Vai trò ca hot đng thanh tóan quc t 7
1.1.4 Các phng thc thanh toán quc t ch yu: 9
1.2 Hot đng kinh doanh ngoi t : 11
1.2.1 Khái nim v hot đng kinh doanh ngoi t: 12
1.2.2 Vai trò ca hot đng kinh doanh ngoi t 12
1.2.3 Các nghip v kinh doanh ngoi t: 13
1.3 Các ch tiêu đánh giá hiu qu hot đng thanh toán quc t, kinh doanh
ngoi t: 17
1.3.1 Các ch tiêu đánh giá hiu qu hot đng thanh toán quc t: 17
1.3.2 Các ch tiêu đánh giá hiu qu kinh doanh ngoi t: 19
1.4 Ri ro thng gp trong hot đng thanh toán quc t và kinh doanh
ngoi t 21
1.5 Các nhân t nh hng đn hiu qu hot đng thanh toán quc t và
kinh doanh ngoi t 24
Kt lun chng 1: 29
Chng 2: ÁNH GIÁ HIU QU HOT NG THANH TOÁN QUC T
VÀ KINH DOANH NGOI T TI NGÂN HÀNG TRÁCH NHIM HU
HN INDOVINA 30
2.1 Hot đng thanh toán quc t ti ngân hàng Indovina: 30
2.2 Hot đng kinh doanh ngoi t ti ngân hàng Indovina 51
2.3 ánh giá hiu qu hot đng thanh toán quc t và kinh doanh ngoi t
ti ngân hàng Indovina 62
2.3.1 ánh giá hiu qu hot đng TTQT 62
2.3.2 ánh giá hiu qu hot đng KDNT 65
2.4 Nhng hn ch ca hot đng thanh toán quc t và kinh doanh ngoi t
ti ngân hàng Indovina 66
bt n thì kinh t Vit Nam cng không tránh khi tình trng tng trng thp cùng
vi lm phát cao. Và ngành ngân hàng cng đã tri qua thi gian đy khó khn. Qua
các báo cáo ca ngân hàng nhà nc cho thy tc đ tng trng tng tài sn ca
ngành đã chm li và tc đ tng trng tín dng cng gim đáng k (t nm 2007
đn nm 2012 tng trng tín dng đã gim t mc 51.54% xung mc 5.5%).
áng chú ý là trong c cu hot đng kinh doanh ca các ngân hàng thng mi
Vit Nam thì hot đng tín dng là ch yu (chim đn 60%-80% tng doanh s
ca ngân hàng). Do vy khi hot đng tín dng không hiu qu thì s nh hng
nghiêm trng đn doanh thu, li nhun và đt các ngân hàng thng mi (NHTM)
vào tình trng ri ro cao.
phân tán ri ro cng nh góp phn n đnh ngun thu nhp, đòi hi các
NHTM cn có s quan tâm xng đáng đn các hot đng dch v khác trong đó
đáng chú ý là hat đng thanh toán quc t (TTQT) và kinh doanh ngoi t
(KDNT)- mt hot đng kinh doanh an toàn cho các ngân hàng thng mi bi nó
mang li ngun thu nhp n đnh và giúp đa dng hóa ri ro. Hot đng TTQT và
KDNT không ch là mt hot đng đc lp đn thun, mà s phát trin ca nó s
góp phn m rng hot đng tín dng xut nhp khu (XNK), bo lãnh ngân hàng
trong ngoi thng và các nghip v ngân hàng quc t khác .
2
Phát trin hot đng TTQT, KDNT giúp ngân hàng m rng quan h vi các
ngân hàng nc ngoài, nâng cao uy tín ca mình trên trng quc t, trên c s đó
khai thác đc ngun tài tr ca các ngân hàng nc ngoài và ngun vn trên th
trng tài chính quc t đ đáp ng nhu cu v vn ca ngân hàng.
Bên cnh vai trò rt quan trng đi vi các NHTM thì hot đng TTQT, KDNT
cng đóng vai trò là hot đng tt yu ca nn kinh t phát trin hin đi. Khi mà
trong bi cnh hi nhp, các quc gia đu đt kinh t đi ngoi lên hàng đu , xem
đó là con đng chin lc đ phát trin đt nc thì vai trò ca hot đng TTQT,
KDNT càng đc khng đnh. Hot đng TTQT, KDNT là mt mt xích quan trng
trong quá trình lu thông tin hàng, hot đng này phát trin góp phn đy mnh
4. Phng pháp nghiên cu
tài s dng kt hp nhiu phng pháp nghiên cu khác nhau bao gm:
o Phng pháp nghiên cu duy vt bin chng: phân tích, xem xét s phát
trin ca hot đng thanh toán quc t và kinh doanh ngoi t trong mi
quan h vi các yu t bên ngoài (các yu t kinh t, chính tr, xã hi…), các
yu t bên trong (các yu t ni ti bên trong ngân hàng) và mi quan h
trong s phát trin cùng vi các hot đng ngân hàng khác.
o Phng pháp lch s: Xem xét hot đng thanh toán quc t và kinh doanh
ngoi t trong quá kh, hin ti đ rút ra các mt thành công và hn ch, t
đó đ ra các bin pháp đ nâng cao hiu qu hot đng cho các nghip v
này.
o Ngoài ra, bài nghiên cu còn s dng các phng pháp thng kê, phân tích
tng hp, so sánh đ đánh giá tình hình thc t, kt hp các bng biu đ
chng minh và rút ra kt lun.
4
5. D liu nghiên cu:
Ngun d liu s dng trong nghiên cu có đc t vic tng hp các thông
tin, tài liu đáng tin cy ca ngân hàng INDOVINA, ngân hàng nhà nc Vit Nam,
các sách báo tp chí liên quan .
6. Cu trúc bài nghiên cu:
Ngoài phn m bài và kt lun thì phn chính ca bài nghiên cu là phn phân
tích đánh giá, phn này đc chia thành ba chng ln:
Chng 1: TNG QUAN LÝ THUYT V HOT NG THANH TOÁN
QUC T VÀ KINH DOANH NGOI T CA NGÂN HÀNG THNG MI
Chng này đ cp đn lý thuyt tng quát v hot đng thanh toán quc t và kinh
doanh ngoi t ca ngân hàng thng mi: khái nim, vai trò, đc đim, ch tiêu đo
lng hiu qu, nhân t nh hng, các ri ro thng gp…
Chng 2: ÁNH GIÁ HIU QU HOT NG THANH TOÁN QUC T
VÀ KINH DOANH NGOI T TI NGÂN HÀNG TNHH INDOVINA
Trc ht, thanh toán quc t khác vi thanh toán trong nc là nó đc thc
hin trên phm vi toàn cu, và liên quan đn vic trao đi đng tin ca quc gia
này ly đng tin ca quc gia khác.
Th hai, hu ht vic thanh toán đu đc tin hành thông qua ngân hàng (NH)
và tin t trong thanh toán quc t thng không phi là tin mt mà nó tn ti di
hình thc các phng tin thanh toán nh th chuyn tin, đin chuyn tin, hi
phiu, k phiu và séc ghi bng ngoi t. Do vy thanh toán quc t v bn cht
chính là các nghip v ngân hàng quc t. Chúng đc hình thành và phát trin trên
c s các hp đng ngoi thng và các trao đi tin t quc t.
Th ba, mt giao dch thanh toán quc t không ch b chi phi bi pháp lut
ngoi hi ca nc s ti mà còn b chi phi bi pháp lut và tp quán thng mi
quc t, bi các chính sách kinh t, chính sách ngoi thng và chính sách ngoi
hi ca các quc gia tham gia trong thanh toán
7
Th t, TTQT thng gp ri ro nhiu hn so vi thanh toán trong nc. S bt
n v chính tr, khác bit v lut pháp, c ch chính sách, khong cách đa lý ca
các bên tham gia thanh toán làm hn ch kh nng tìm hiu, giám sát thanh toán. Do
vy, trong mt vài trng hp nht đnh đã gây thit hi cho các bên tham gia thanh
toán.
1.1.3 Vai trò ca hot đng thanh tóan quc t
o i vi nn kinh t:
Hot đng TTQT đóng mt vai trò quan trng trong vic phát trin kinh t ca
đt nc. ó là mt xích không th thiu trong dây chuyn hot đng kinh t quc
dân. TTQT là khâu quan trng trong giao dch mua bán hàng hóa, dch v gia các
cá nhân, t chc thuc các quc gia khác nhau, góp phn gii quyt mi quan h
hàng hóa tin t, to nên s liên tc ca quá trình sn xut và đy nhanh quá trình
lu thông hàng hóa trên phm vi quc t
TTQT làm tng cng các mi quan h giao lu kinh t gia các quc gia, giúp
cho quá trình thanh toán din ra nhanh chóng, an toàn, tin li và gim bt chi phí
đó khai thác ngun tài tr ca các ngân hàng nc ngoài và ngun vn trên th
trng tài chính quc t đ đáp ng nhu cu v vn ca ngân hàng.
Trong mt nn kinh t hin đi, khi mà các quc gia đu chn con đng đi
ngoi đ phát trin thì tn ti hot đng TTQT là điu hin nhiên, đó là hot đng
không th thay th, hot đng TTQT ch mt đi khi quc gia đó thc hin chính
sách t cung t cp, không thc hin giao thng, hp tác, đi ngoi vi bât kì quc
gia nào khác. Vit Nam đang thc hin chính sách m ca chú trng phát trin kinh
t đi ngoi và th trng ngân hàng Vit Nam còn trong giai đon phát trin. Do đó
9
đây là lnh vc hot đng đang rt thu hút s đu t ca các NHTM trong và ngoài
nc.
1.1.4 Các phng thc thanh toán quc t ch yu:
Trong quan h ngoi thng có rt nhiu phng thc thanh toán khác nhau.
Mi phng thc thanh toán đu có u đim và nhc đim, phù hp vi nhng
quan h xut nhp khu khác nhau. Vì vy vic la chn phng thc thanh toán
thích hp phi đc hai bên bàn bc thng nht, ghi trong hp đng ngoi thng.
n nay, các phng thc thanh toán c bn và ph bin thng đc s dng là:
o Phng thc chuyn tin (Remittance): Chuyn tin là phng thc TTQT,
trong đó khách hàng (ngi có yêu cu chuyn tin) yêu cu ngân hàng phc v
mình chuyn mt s tin nht đnh cho ngi hng li mt đa đim nht đnh.
NH chuyn tin phi thông qua đi lý ca mình nc ngi hng li đ thc
hin nghip v chuyn tin.
Ngi ta thng s dng phng thc chuyn tin đ thanh toán các khon chi
tiêu phi thng mi và các chi phí liên quan đn XNK hàng hóa tr giá hp đng
nh; Chuyn vn ra bên ngoài đ đu t; Chuyn tin kiu hi; thanh toán hàng hoá
XNK (khi hai bên mua bán có quan h lâu đi và tín nhim ln nhau hoc khi tr giá
hp đng không ln) vì khâu thanh toán này d làm ny sinh vic chim dng vn
ca ngi bán, nu bên mua c tình dây da, kéo dài vic thanh toán.
o Phng thc nh thu (Collection): Nh thu là mt phng thc thanh toán,
bng cách xin chit khu b chng t (đi vi L/C tr ngay) hoc bán trc hn các
hi phiu đã đc chp nhn (đi vi L/C tr chm), do đó có th nhanh chóng thu
hi vn đu t tái sn xut. Ngoài ra, khi s dng phng thc này, ngi xut
khu còn có th tránh ri ro v qun lý ngoi hi ca nc ngi nhp khu, vì khi
L/C đã đc m thì ngi nhp khu đã phi có giy phép chuyn ngoi t ca c
quan qun lý ngoi hi. i vi các phng thc thanh toán chuyn tin, nh thu,
ti thi đim thanh toán nu nc ngi nhp khu có s thay đi v qun lý ngoi
hi liên quan đn loi ngoi t hai bên đã tho thun thanh toán thì ri ro này s
11
hoàn toàn thuc v phía ngi xut khu. ây là mt trong nhng u vit mà ch có
đc khi áp dng phng thc tín dng chng t.
Trong tng trng hp, ngi ta có th s dng các loi th tín dng sau:
Phân theo loi hình (Types):
Th tín dng có th hy ngang
Th tín dng không th hy ngang.
Phân theo phng thc s dng (Uses):
Th tín dng không hy ngang có giá tr trc tip (Straight L/C)
Th tín dng không hy ngang có giá tr chit khu (Negotiation L/C)
Th tín dng không hy ngang không xác nhn (Unconfirmed L/C)
Th tín dng không hy ngang có xác nhn (Confirmed L/C)
Th tín dng tun hoàn (Revolving L/C)
Th tín dng có điu khon đ (Red clause L/C)
Th tín dng d phòng (Standby L/C)
Th tín dng chuyn nhng (Transferable L/C)
Th tín dng giáp lng (Back to back L/C)…
1.2 Hot đng kinh doanh ngoi t :
Theo s phát trin vt bc ca ngoi thng, yêu cu chuyn đi tin gia tng
không ngng và đã tr thành mt ngh thc th: ngh kinh doanh ngoi t (KDNT),
nghip v không th thiu trong mt NHTM. Mt quc gia đc lp t ch phát hành
1.2.3 Các nghip v kinh doanh ngoi t:
o Nghip v giao ngay (SPOT):
Là nghip v mua bán ngoi t mà vic chuyn giao ngoi t đc thc hin
ngay hoc chm nht là trong hai ngày làm vic k t khi tha thun hp đng mua
bán. Nghip v này thc hin trên c s t giá giao ngay (Spot rate) tc là t giá
đc xác đnh và có giá tr ti thi đim giao dch. Nghip v giao ngay rt đn
gin v k thut, song li là nghip v c bn cho phép thc hin các nghip v
phc tp hn.
T giá hi đoái: là giá c ca đn v tin t mt nc đc đo bng s lng
tin t ca nc khác. Do đó, đ xác đnh t giá hi đoái cn xem xét sc mua ca
mi đng tin trong mt cp đn v tin t đó.
Theo thi hn thc hin giao dch có t giá giao ngay (spot) và t giá k hn
(forward). T giá giao ngay đc niêm yt trên các báo cáo kinh t hàng ngày
quc gia. Thc t hin nay, t giá ca hu ht các loi ngoi t đc trao đi nc
ta đu đc tính toán so vi USD. ng USD đc s dng nh mt ngoi t trung
chuyn (transport). T giá k hn đ cp đn mt t giá đc báo giá và trao đi
hôm nay nhng cho giao hàng và thanh toán vào mt ngày c th trong tng lai.
Trên th trng ngoi hi, ngi ta yt giá mua và giá bán.Giá mua thng thp
hn giá bán, khong cách (spread) gia giá mua và giá bán hình thành thu nhp cho
ngân hàng trong KDNT. Ti các th trng khác nhau, tùy theo quan h cung cu
ngoi t, tùy theo chính sách kinh t tài chính ca nc s ti, s yt nhng t giá
hi đoái khác nhau. Các NH có th li dng nhng khong cách này đ kim li
đng thi cng có th gánh chu nhng ri ro hi đoái (exchange risks) tim tàng.
Kt qu KDNT ph thuc vào s thay đi t giá hi đoái có li hay bt li. Các
NH ch nên đng trung gian chuyn đi các lnh mua bán, không nên lao sâu vào
hot đng đu c. Khong cách mua bán là rt thp và ch th hin rõ ngch s
14
giao dch ln.Ti các nc có nn kinh t th trng phát trin cao, t giá hi đoái
cc k nhy cm, mt bin c bt k, xy ra bt c ni đâu trên trái đt, trc tiên
phòng giao hoán đã sn sàng đng ra “đo hp đng” bt c khi nào có mt bên yêu
cu. Khi đo hp đng thì hp đng c b xóa và hai bên thanh toán cho nhau phn
chênh lch giá tr ti thi đim đó.
o Nghip v hoán đi tin t (Swap)
Nghip v hoán đi tin t là tng hp ca hai nghip v giao ngay và k hn.
Swap tin t là vic mua bán đng thi cùng mt s lng ngoi t này vi mt
ngoi t khác nhng vi thi hn khác nhau, mi đng tin đu tham gia giao dch
mua và bán, tuy nhiên k hn ca mi đu giao dch li khác nhau, mt đu là giá
giao ngay, còn đu kia là giá k hn. Mt giao dch swap tng ng có hai giao
dch đi vay và cho vay. Nó không to ra trng thái ngoi hi mi nhng to ra trng
thái vn không cân bng trong sut thi gian thc hin giao dch. Lung tin di
chuyn ging nh là cho vay và đi vay, do vy giá ca giao dch swap phn ánh lãi
sut đi vay và cho vay.
T l Swap phn ánh chênh lch gia t giá k hn và t giá giao ngay. T l
Swap mua là phn chênh lch mà NH chào giá sn sàng mua k hn đng tin yt
giá. T l Swap bán là phn chênh lch mà NH chào giá sn sàng bán k hn đng
tin yt giá. T l Swap phn ánh chênh lch lãi sut (interest differential) gia hai
đng tin, là yu t xác đnh li ích hoc chi phí ca giao dch Swap.
Dù giao dch Swap tng đng vi hai nghip v va đi vay va cho vay
nhng nó không phi là tín dng nên không gp ri ro tín dng, không phi tính đn
d tr bt buc, không cn hn mc tín dng. Swap là công c hu hiu đ to ra
trng thái vn ca hai đng tin mà không to ra trng thái ngoi hi mi.
16
Nghip v hoán đi đc s dng đ cân đi ngun vn thanh toán tc thi. Nghip
v hoán đi có nh hng ln đn hot đng phòng nga và ri ro.
o Nghip v hi đoái theo quyn chn (Option)
Nghip v hi đoái theo quyn chn là mt s tha thun bng hp đng gia
ngi mua và ngi bán v quyn chn mua (call- option) hoc quyn chn bán
(put- option) mt loi ngoi t nht đnh, vi s lng c th, theo mt t giá c
quay ca đng vn và nâng cao uy tín ca doanh nghip trên thng trng, góp
phn thit thc trong vic mang li hiu qu kinh doanh XNK ca doanh nghip.
Và v góc đ ca NHTM thì hiu qu hot đng TTQT đc đánh giá thông
qua vic phát trin các hot đng kinh doanh khác ca NH nh tài tr XNK, bo
lãnh NH, kinh doanh ngoi hi, thúc đy hot đng đi ngoi phát trin, m rng th
trng hot đng ngoài lãnh th Vit Nam, nâng cao uy tín và tính cnh tranh cho
NH trên th trng trong và ngoài nc.
đây, bài nghiên cu ch đa ra các ch tiêu đánh giá hiu qu hot đng TTQT
di góc đ NH.
Các ch tiêu đnh lng:
18
Doanh thu phí dch v TTQT: khi cung cp các dch v thanh toán cho khách
hàng, NHTM thu v mt khon phí dch v theo biu phí ca ngân hàng, khon phí
thu v càng ln càng góp phn làm tng hiu qu kinh doanh ca ngân hàng.
Li nhun ròng t hot đng TTQT
Li nhun TTQT=Doanh thu TTQT-Chi phí TTQT
ây là ch tiêu c bn phn ánh hiu qu hot đng, nhng do đc thù ca lnh
vc ngân hàng là ngành cung cp dch v cho nn kinh t, trong c cu t chc hot
đng ca NH thì các b phn phòng ban nh nhân s, hành chính, phòng công ngh
thông tin, phòng ngân qu, phòng ngun vn… luôn có quan h cht ch vi nhau
nên tht khó đ xác đnh chi phí riêng cho hot đng thanh toán quc t. Do vy, ch
tiêu li nhun ròng gn nh không xác đnh đc.
T l Doanh thu TTQT/Tng doanh thu: phn ánh t trng ca doanh thu
TTQT trong tng doanh thu t các hot đng kinh doanh ca NH.
Lng s c phát sinh cn b phn cp cao sa cha điu chnh: có th cn
c vào ch tiêu này đ đánh giá xem hot đng TTQT có thng xuyên gây ra s c
hay không, các s c có nghiêm trng hay không, chúng cho thy hiu qu hot
đng TTQT cao hay không.
Thi gian trung bình đ x lý mt giao dch, mt khiu ni hay mt thc mc
tài chính này phn nào th hin thành công và uy tín ca NH trên th trng tài
chính trong và ngoài nc, mà có đc điu này mt phn do hot đông TTQT
mang li. Do vy, có th thông qua các quan h đi lý ca NH mà đánh giá hiu qu
hot đng TTQT.
1.3.2 Các ch tiêu đánh giá hiu qu kinh doanh ngoi t:
Trng thái ngoi t: là khon chênh lch gia s lng ngoi t mua vào và
s lng ngoi t bán ra trong tt c các loi ngoi t đc ngân hàng đang s dng.
Khi xem xét trng thái ngoi t cn lu ý rng mi giao dch đc tính vào trng
20
thái ngoi t ngay khi phát sinh giao dch. Nu trng thái ngoi t ln hn 0 thì ta
gi là trng thái trng hay trng thái dng, còn nu nh hn 0 thì gi là trng thái
đon hay trng thái âm. Trng hp trng thái ngoi t bng 0 thì gi là trng thái
ngoi t cân bng.
Khi kinh doanh ngoi t, cn c vào k hoch kinh doanh, kh nng ngun vn,
mi NH t xác đnh mc tn qu cn thit ti thiu bng mt s loi ngoi t mnh
thông dng. NH phi cân nhc bn yu t khi xác đnh mc tn qu: nhu cu ngoi
t cn đáp ng hay lng ngoi t cn bán ra trong thi gian sp đn; kh nng dành
mt phn ngun vn đ chuyn đi ra ngoi t d tr; kh nng h tr ca th
trng ngoi hi trong nc và quc t; phân b lng d tr này cho nhiu loi
ngoi t.
D tr nhiu hay ít đu không mang li hiu qu cho NH. D tr ít s không đ
phc v yêu cu ca khách hàng. D tr nhiu thì NH s phi gánh chu nhiu
khon chi phí nh chi phí huy đng là lãi phi tr cho quyn s dng tin t; chi phí
c hi là thu nhp mt đi nu đa vn vào hot đng kinh doanh khác; chi phí
chuyn đi…cùng vi s nhy cm ca t giá, ri ro giao đng rt ln, NH s rt
khó tr tay vi lng d tr ln khi mt ngoi t nào đó b mt giá.
m bo trng thái ngoi t cân bng là đm bo mc đã tính ra, vt mc đó là
trng thái trng tc là d tha, cn phi bán bt ngay, di mc đó là trng thái
đon tc là thiu ht, cn phi mua v đ bù đp vào. Khi trng thái ngoi t th
chuyn hóa cho nhau và có quan h cht ch vi nhau. Trong hot đng TTQT và
KDNT luôn có th xy ra các loi ri ro trên nhng đc bit là các dng sau:
o Ri ro t giá:
Là ri ro đc thù, bt k s tng hay gim t giá mt cách đt ngt đu nh
hng đn hot đng TTQT và KDNT ca NHTM. Trong thanh toán L/C ngay khi