B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TR
NGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

TRNH TH THANH NHÀN

TÁCăNG CA S QUÁ T TIN CA
NHÀ QUNăLụăN CHÍNH SÁCH C TC CA
CÁC CÔNG TY NIÊM YT VIT NAM Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng
Mã s: 60340201

LUNăVNăTHCăSăKINHăT Trnh Th Thanh Nhàn
DANH MC T VIT TT
CTCP: Công ty c phn
CF: D tr tin mt
DIV: T l chi tr c tc
Duality: S kiêm nhim chc v
HNX: S giao dch chng khoán Hà Ni
HOSE: S giao dch chng khoán H Chí Minh
Growth: Tng trng trung bình ngành
LEV: òn by tài chính
Political: B nhim v mt chính tr
OwnCon: S tp trung s hu
OC: S quá t tin ca nhà qun lý
ROE: T l li nhun trên vn ch s hu
SIZE: Quy mô công ty
State: S hu nhà nc
VIF: H s phóng đi phng sai DANH MC BNG BIU
Bng 2.1: Tóm tt các nghiên cu trc đây v s quá t tin ca nhà qun lý và
chính sách c tc
Bng 4.1: Thng kê mô t các bin nghiên cu
Bng 4.2: H s tng quan gia các bin nghiên cu
Bng 4.3: Các mô hình hi quy
Bng 4.4: H s phóng đi phng sai (VIF)
Bng 4.5: Phân tích ANOVAR

Danh mc t vit tt
Danh mc bng biu
Tóm tt
1. Gii thiu 1
2. Các nghiên cu trcăđây 3
2.1. Lý thuyt trong khuôn kh tài chính chính thng v chính sách c tc 3
2.2. Lý thuyt v s quá t tin ca nhà qun lý và quyt đnh tài chính 7
2.3. Lý thuyt v các yu t tácăđng ti các quytăđnh qun lý. 15
3. Phng pháp và d liu nghiên cu 18
3.1. Xây dng gi thuyt 18
3.1.1. Gi thuyt v mi tng quan gia quá t tin ca nhà qun lý và chính
sách c tc 18
3.1.2. Gi thuyt v s nh hng ca binăđiu tit ti quytăđnh qun lý 19
3.1.2.1. Yu t cá nhân 19
3.1.2.2. Yu t t chc, công ty 19
3.1.2.3. Yu t môi trng 20
3.1.2.4. Yu t quc gia 20
3.2. Mô hình nghiên cu, ngun d liu và phng pháp nghiên cu 23
3.2.1. Phng pháp nghiên cu 23
3.2.1.1. Mu nghiên cu 23
3.2.1.2. Bin trong mô hình 24
3.2.2. Mô hình nghiên cu 27
4. Kt qu nghiên cu 28
4.1. Tng quan v bin mô chính 28
4.1.1. Thng kê mô t 28
4.1.2. Tng quan gia các bin 32
4.2. Hi quy mô hình 36
4.3. Tho lun. 52
5. Kt lun 55
Tài liu tham kho

2

gia khác rt cn đc thc hin đ thy tính tng quát cng nh nhng đc trng
riêng s tác đng ti mô hình nghiên cu.
Vi mong mun đóng góp cho công tác qun tr tài chính ca các công ty 
Vit Nam, tác gi chn đ tài: “Tác đng ca s quá t tin ca nhà qun lý đn
chính sách c tc ca các công ty niêm yt  Vit Nam”.
Mc tiêu nghiên cu:
Xác đnh tác đng ca s quá t tin ca nhà qun lỦ đn vic quyt đnh chính
sách c tc ca công ty  Vit Nam.
Câu hi nghiên cu:  tài gii quyt 2 vn đ c bn nh sau:
- Liu các nhà qun lỦ có đ tâm lý quá t tin nh hng ti các quyt đnh tài
chính hay không?
- Các bin s nh s kiêm nhim gia ch tch hi đng qun tr và nhà qun
lý công ty, t l d tr tin mt, t l tng trng ngành, s hu nhà nc, s
kt ni v mt chính tr, s tp trung s hu, t l li nhun trên vn ch s
hu, ch s đòn by tài chính, quy mô công ty có kh nng gii thích tác
đng gia s quá t tin ca nhà qun lý và chi tr c tc ca công ty?
iătng và phm vi nghiên cu
- i tng nghiên cu là các công ty phi tài chính đc niêm yt trên hai sàn
chng khoán HOSE và HNX.
- Phm vi nghiên cu: trong khong thi gian 2010-2012
Phngăphápănghiênăcu
Da trên c s ca phng pháp duy vt bin chng và ch ngha duy vt lch
s đ nghiên cu.  tài s dng phng pháp thng kê, so sánh, phân tích kt hp
vi đnh lng bng cách s dng ba mô hình hi quy đn gin, kim đnh các gii
thuyt đt ra nhm gii quyt và làm sáng t mc tiêu nghiên cu.
3

2. Các nghiên cuătrcăđây

lai. Vic ct gim c tc s đc cân nhc rt k vì nó hàm cha thông tin v dòng
tin gim trong tng lai ca công ty. Trn Thi Hi Lý (2012) thc hin kho sát
quan đim ca các nhà qun lý Vit Nam v chính sách c tc vi 300 bng kho
sát gi ti các nhà qun lý doanh nghip, 76 bng kho sát đc tr v vi đy đ
mi thông tin, kt qu cho thy các nhà qun lỦ đng tình vi quan đim chính sách
c tc phát tín hiu ti các nhà đu t trên th trng.
Lý thuyt đi din đc Meckling (1976) đa ra xut phát t mâu thun li
ích gia các nhà qun lý Công ty c phn (ngi đi din) và các c đông ( ngi
ch), trong môi trng bt cân xng thông tin, mâu thun này làm phát sinh chi phí
đi din. Nghiên cu v chi phí đi din thng thy trong vn đ đu t quá mc.
Theo đó khi công ty có dòng tin thng d các nhà qun tr có mong mun m rng
quy mô và sn sàng đu t vào các d án ri ro, có th làm tn hi ti công ty. Theo
các nhà nghiên cu vn đ này có th gim thiu bng cách gia tng c tc nhm
làm gim dòng tin thng d, và s dng dòng vn bên ngoài, cng là gia tng s
kim soát, làm gim chi phí đi din. Các nhà đu t lo ngi v vn đ chi phí đi
din s phn ng tính cc vi thông tin tng chi tr c tc và ngc li.
Mt trong nhng gii thích v chính sách c tc phi k đn là lý thuyt v
hiu ng nhóm khách hàng. Theo đó các nhóm c đông khác nhau s có s thích v
chi tr c tc khác nhau, do đó h sn sàng tr giá cao hn đ nm gi c tc ca
các công ty phù hp vi mc tiêu ca h. Allen, Bernardo và Welch (2000) xem
xét c tc nh mt thit b đ thu hút các nhà đu t t chc. Vì li th v thu, t
chc đu t thích c phiu có chia c tc.  truyn đt loi tt , nhà qun tr sau đó
s quyt đnh tr c tc làm sao to ra s chú ý ca khách hàng ti các công ty ca
riêng mình. Brav và cng s (2005) kho sát s mu ln các giám đc điu hành tài
chính mà h phát hin ra rng các nhà qun lý tin rng nhà đu t không có s thích
rõ ràng đi vi c tc, nhng các nhà đu t bán l li thích.
5

Gn đây, Graham và Kumar (2006) cng tìm thy bng chng v s tn ti
ca hiu ng nhóm khách hàng tác đng ti chính sách c tc, có ngun gc ca s

này không s dng n vay đ hn ch ri ro tài chính, các nhà đu t cng không
quan tâm ti c tc do dòng tin là âm và công ty không th vay n nên vic đòi hi
thêm c tc ngha là nhà đu t phi b thêm tin đ chi tr c tc cho chính mình,
và trong th trng không hiu qu gm thu và chi phí giao dch điu này là không
hp lý. Bên cnh đó giai đon này mc tiêu ca các nhà đu t là phn lãi vn ch
không phi c tc. Khi công ty  giai đon tng trng s chi tr c tc thp. Khi
công ty giai đon sung mãn s chi tr mc c tc cao do lúc này dòng tin trong
doanh nghip dng vì dòng tin thu n đnh cao, trong khi dòng tin chi thp do
các chi phí đu t và nghiên cu dng nh không có.  giai đon suy thoái công
ty s chi tr toàn b li nhun, đây thc ra là cách doanh nghip hoàn li vn cho
nhà đu t, tuy nhiên nu ngi qun lý có các mc tiêu riêng không theo đui ti
đa hóa giá tr doanh nghip và giá tr c đông thì chính sách c tc nhà qun lỦ đa
ra có th lch vi chính sách c tc ti u. Denis và Osobov (2008), Eije và cng s
(2008) đu tìm thy bng chng thc nghim h tr cho chính sách c tc theo chu
k sng ca doanh nghip. Nghiên cu v ắquan đim ca các nhà qun lý doanh
nghip Vit Nam v chính sách c tc và giá tr doanh nghip” ca Trn Thi Hi Lý
(2012) cho kt qu có ti 67% nhng ngi tr li đng ý rng t l và mc c tc
tin mt nhìn chung thay đi theo chu k sng ca doanh nghip
Banker và Wurgler (2004a) đ xut mt lý thuyt đc xây dng trên nhu cu
thay đi ca các nhà đu t, theo đó công ty đáp ng nhu cu ca các nhà đu t
mc dù bt hp lý, lý thuyt này có th nói da trên tâm lý hành vi ca nhà đu t.
Hai tác gi cho rng công ty s đáp ng c tc theo nhu cu ca nhà đu t bt k
khi nào h đng ý tr mc giá cao hn cho c phiu đó. Talla M.Al-Deehani (2003)
đư kho sát ca các doanh nghip đang niêm yt trên sàn Kuwait và tìm thy kt qu
là các nhà qun lý s đáp ng nhu c tc ca nhà đu t đ gia tng giá tr doanh
nghip.
7

Tt c các nghiên cu đu cho thy các nhà qun lý doanh nghip quyt đnh
chính sách c tc da trên mc tiêu ti đa hóa ti u hóa k vng ca h và là nhà

nhng ngi khác. Ti mt nghiên cu khác mà đi tng cng là sinh viên, khi
đc hi v vic d đoán tng lai và vin cnh ca bn thân mình cng nh ca
các bn đng môn, phn ln sinh viên rt lc quan khi nói v tng lai ca chính h
vi nhng tng tng v s phát trin trong s nghip, hnh phúc trong hôn nhân
và khe mnh. Tuy nhiên, khi đc hi h s phng đoán v tng lai ca các bn
hc nh th nào, h li tin rng các bn ca mình có nhiu kh nng tr thành
nhng k tht bi, nghin ngp, m yu, ly d…
Có nhng nghiên cu tng t đc thc hin bi các tác gi khác trong hoàn
cnh và thi đim khác nhau. Kt qu đu ch ra rng, cá nhân hu nh đu có xu
hng t tin hay thi phng quá mc v nng lc ca mình.
Quá t tin đc đnh ngha là: "s chc chn ca cá nhân v nhng d đoán
riêng ca mình vt quá chính xác ca nhng d đoán" (Li và Tang, nm 2010).
Theo các nghiên cu tâm lý, t tin quá mc là khuynh hng ngi ta đ cao kin
thc và kh nng kim soát tình th (Phm Th Hi Lý và Trn Lê Tun Anh
(2012)). Seo và cng s (2004) cho rng, khi cá nhân quá t tin ngi ta thng ít
xem xét hn khi đa ra quyt đnh hoc không xem xét đy đ các vn đ khi đa ra
quyt đnh hay s ra quyt đnh mt cách ch quan hn. Các k vng ca cá nhân là
thành công dn h ti suy ngh là mt cá nhân cho rng thành công là do hành đng
ca h nhng tht bi là do h thiu may mn. Nhiu nghiên cu cho thy rng các
doanh nhân thng đánh giá quá cao các c hi mà d án ca h s thành công.
Vn đ ca Giám đc điu hành thng là do quá t tin (Businetz và Barney nm
1997; Hammond và cng s (2006)). Kho sát, Cooper, Woo và Dunkelberg (1988)
thy rng 68% ca các doanh nhân ngh rng kinh doanh ca h s làm tt hn so
vi nhng ngi khác. Giám đc điu hành b các vn đ ca cái tôi tng cao có xu
9

hng chp nhn ri ro mà không phi là vì li ích tt nht ca các c đông (Charan
R, Useem J, Harrington A (2002), Sanders WG, Hambrick D (2007)).
Vì quyt đnh ca Giám đc điu hành và qun lý công ty là rt quan trng
nên có nhiu nghiên cu xem xét s tác đng ca hành vi ngi qun lý ti hot

s chu thit hi đó. Hackbarth (2004) xem xét nh hng ca khuynh hng quá t
tin ca nhà qun tr ti quyt đnh cu trúc vn. Hackbarth phát trin mt mô hình
cho rng nhà qun tr quá t tin thích vay n nhiu theo hai lý gii sau: Th nht
nhà qun tr t tin cho rng công ty đang b đnh giá thp, h ngh giá tr c phn s
tng trong tng lai, h cng đánh giá thp ri ro kit qu tài chính nên vic s
dng n mang li li ích ln v tm chn thu. Th hai, vic s dng n, đng
ngha gia tng s kim soát ca các ch n ch yu là các t chc tài chính chuyên
nghip, gim thiu vn đ dòng tin t do ra vào, giúp gim thiu ri ro đi din
gia c đông và qun lý. Ben-David và cng s (2007) cho thy rng các công ty có
các giám đc tài chính quá t tin có xu hng đu t nhiu hn, s dng n nhiu
hn, s dng t sut đòi hi thp hn, và h thng đu t dài hn hn là ngn hn.
Mc dù khó khn trong vic tìm kim mu quan sát đ đo lng s quá t tin,
nhng mt s quan sát thc nghim v quan h gia cu trúc vn và tâm lý nhà
qun tr nh Malmendien và Tale (2005b, 2005c) s dng quyn chn c phiu ca
nhà qun lý t tin, Oliver (2005) s dng ch s đo lng tâm lý ca trng đi hc
Michigan đ đo lng s t tin. Tt c đu cho kt qu v s tng quan cùng chiu
gia n và tâm lý quá t tin.
i vi vic tip cn v mi quan h gia nhà qun lý t tin và quyt đnh tài
tr theo vn đ đi din dòng tin làm hình thành mt quan đim khác là ca
Damondaran (2001) ng h mi tng quan âm gia phát hành n và tâm lý quá t
tin. Nhng nhà qun lý s dng dòng tin đ đu t vào d án mi, mà d án này có
th b đnh giá thp (vn đ dòng tin t do). iu này xut phát là do các nhà qun
lý lý trí bit đc d án b đnh giá thp, h s dng n cao nhng không đu t vào
11

d án này trong khi các nhà qun lý t tin ngh rng d án s tng giá do đó ct
gim n, dùng dòng tin t do đ đu t vào d án, tránh làm theo mong mun ca
c đông nh chi tr c tc.
Quá t tin ca nhà qun lý và giá tr công ty
Gervais và các cng s. (2003), lp lun rng, không ging nh các nhà qun

mt chính sách c tc thp đ có th tn dng đc ngun tài tr ni b sn có ca
công ty. Bài nghiên cu ca Sanjay, Deshmukh, Anand M.Goel, và Keith M.Howe
nm 2010 kho sát các công ty ti M và đa ra kt lun rng các Giám đc quá t
tin s tr mc c tc thp hn. Mc c tc tng cho thy rng mc đ t tin ca
Giám đc gim.
Shouming Chen, Hongliang Zheng và Sibin Wu (2011) nghiên cu cho th
trng mi ni  Trung Quc cho hn 250 công ty phi tài chính trong ba nm 2007,
2008, 2009 cho thy các giám đc quá t tin s ít có khuynh hng chi tr c tc
hn so vi giám đc khác. Shouming Chen và cng s thc hin hi quy bin c tc
tin mt theo bin chênh lch li nhun k hoch và thc t (đo lng mc quá t
tin), kt qu nghiên cu theo đó cho thy s quá t tin có tác đng ngc chiu ti
chi tr c tc tin mt.
Rasheed , Sadaqat, Chughtai (2012) s dng phng pháp nghiên cu tng
t Shouming Chen, Hongliang Zheng và Sibin Wu (2011) đ phân tích s tác đng
ca tâm lý quá t tin ca nhà qun lý ti chính sách chi tr c tc và phân phi li
nhun ca các công ty niêm yt  Pakistan. Kt qu nghiên cu cng đng ý vi
gii thuyt v nh hng ca nhà qun lý quá t tin ti vic chi tr c tc thp  th
trng mi ni Pakistan.
Các nghiên cu  Vit Nam v tài chính hành vi c th là s quá t tin ch
yu tp trung nghiên cu v nhà đu t nh nghiên cu Trn Thi Hi Lý, Hoàng Th
13

Phng Tho cho rng s quá t tin ca nhà đu t tác đng ti mc tiêu đu t ca
h, nghiên cu ca H Quc Tun (2007), nghiên cu ca Lê t Chí (2007).
Nghiên cu v s quá t tin hay lc quan ca nhà qun lý tác đng ti các
quyt đnh tài chính cng rt hn ch và ch tp trung  quyt đnh tài tr. Trong đó
nghiên cu ca Lê t Chí (2013) cho kt qu tác đng cùng chiu ca hành vi ca
nhà qun tr, c th khuynh hng quá lc quan và quá t tin ca nhà qun tr ti
cu trúc vn ca doanh nghip. Nghiên cu ca Trn Th Thùy Dng và Quách
Ngc Minh (2013) s dng bng câu hi kho sát các nhà qun tr v tâm lý lc

M.Howe (2010)
Nghch chiu
Shouming Chen, Hongliang Zheng và Sibin Wu
(2011)
Nghch chiu
Rasheed , Sadaqat, Chughtai (2012)
Nghch chiu
Thi M Linh (2013)
Nghch chiu
Nhìn chung, các nghiên cu trên đu có mt s đng thun cao là chính sách
c tc có mi tng quan vi s quá t tin ca nhà qun lý.

15

2.3. Lý thuyt v các yu t tácăđng ti các quytăđnh qun lý.
Nghiên cu ca Hambrick và Finkelstein (1987) cho rng các nhà qun lý có
th gia tng nh hng cng nh gim nh hng ca các quyt đnh, các yu t tác
đng đn vn đ này da trên 3 yu t c bn: cá nhân, t chc và môi trng.
Ngoài ra gn đây mt s nhà nghiên cu đ xut mt yu t mi cng có tác đng
không nh ti quyt đnh qun lý là yu t quc gia.
Các quyt đnh qun lý b nh hng bi các yu t v cá nhân nh mc đ
kim soát (Mitchell và cng s (2009)). Theo Lý thuyt đi din ca Meckling
(1976) cho rng c đông (ngi ch thc s) và Giám đc (ngi đi din thc hin
các quyt đnh ca công ty) thng có li ích mâu thun nhau, và luôn tn ti bt
cân xng thông tin. Nhà qun lý là nhng ngi làm vic thay mt cho ngi s
hu, tc là các c đông công ty. Khi ngi qun lý vì nhng li ích riêng có th
đa ra nhng quyt đnh nh hng ti công ty, trong đó c đông là ngi chu tác
đng trc tip đó, hoc c đông tn kém tin ca và sc lc đ giám sát ngi qun
lý thì vn đ chi phí đi din tn ti. Vic kiêm nhim ca ch tch hi đng qun tr
đng thi làm giám đc công ty s gii quyt đc vn đ chi phí đi din khi mà

đnh qun lý (Li và Tang (2011)). Crossland và Hambrick (2011) đng ý rng đc
đim ngành cn phi đc nghiên cu cn thn, h cng ng h cho vic phi
nghiên cu thêm c cho yu t mc đ quc gia và tác đng ca chúng đn s t do
ra quyt đnh ca giám đc. H đư nghiên cu 15 quc gia và tìm thy rng các
giám đc  M có đc s t do trong khi ra quyt đnh nhiu nht so vi các quc
gia khác, giám đc  Nht li có s t do ít nht so vi các quc gia khác.
Crossland và Hambrick (2007) cng cho rng giám đc có t do nhiu hay ít còn
ph thuc vào chính tr quc gia và h thng xã hi. Bn cht ca s hu nhà nc
có th có tác đng nhiu ti quyt đnh mt giám đc điu hành. Hot đng kinh
doanh ca mt doanh nghip nhà nc thng b hn ch bi các mc tiêu chính tr
và xã hi ca chính ph, có th bao gm vic duy trì vic làm, thi hành, kim soát
và đnh hình theo các chin lc công nghip , hoc thm chí hot đng theo đng
17

c chính tr ca cán b ch cht ( Clarke , 2003). Ngoài ra, doanh nghip nhà nc
thông thng ph thuc vào nhà nc đi vi mt s ngun tài nguyên thit yu
nh vn tài chính, ngun cung cp chính, phân phi sn phm, và lao đng
(Aharoni (1986)), và s ph thuc nh vy cho phép các chính ph đ thc hin
kim soát và can thip chính thc cng nh không chính thc mt cách rng rãi
(Lioukas và cng s (1993)). Các giám đc điu hành ca các doanh nghip nhà
nc do đó có th phi đi mt vi khó khn hn trong vic ra quyt đnh và và tính
t quyt suy gim đáng k.

18

3. Phngăphápăvàăd liu nghiên cu
3.1. Xây dng gi thuyt
3.1.1. Gi thuyt v miătngăquanăgia quá t tin ca nhà qun lý và chính
sách c tc
Quá t tin là s đánh giá quá cao ca kh nng riêng ca bn thân, đc bit là

3.1.2.2. Yu t t chc, công ty
Mt yu t v mt t chc tác đng ti quyt đnh qun lý là ngun lc ca
công ty. Trong các ngun lc thì tin mt nm vai trò quan trng vì tính thanh
khon cao nht. Nghiên cu Scarborough và Zimmerer (2006) cho thy mt s
doanh nghip nh, li nhun vn không th thành công trong dài hn nu h không
th qun lý dòng tin ca h mt cách hiu qu. Mt công ty có th có li nhun cao
qua các nm nhng không có tin mt thì nhà qun lý vn không th t do trong các
quyt đnh ca mình. Khi giám đc điu hành có ngun lc tài chính ln nh tin
mt, h tin rng trong tng lai s có nhng c hi tt vi li nhun cao, h có th
đu t tin vào d án tng lai đ tn dng c hi. Nh vy, khi công ty có nhiu
tin mt các giám đc điu hành s có th d dàng quyt đnh hn. Theo tác gi, các
công ty Vit Nam cng không nm ngoài quy lut đó, ta có gi thuyt nh sau: