B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
TRN TH THNG
TÁC NG CA CÚ SC GIÁ DU VÀ BIN NG
T GIÁ HI OÁI THC A PHNG TI TNG
TRNG KINH T TI VIT NAM
Chuyên ngành: Tài chính- Ngân hàng
Mã s: 60340201
LUN VN THC S KINH T
MC LC
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC TH
TÁC NG CA CÚ SC GIÁ DU VÀ BIN NG T GIÁ HI OÁI
THC A PHNG N TNG TRNG KINH T TI VIT NAM 1
TÓM TT 1
1.GII THIU 2
1.1 Lý do chn đ tài 2
1.2 Mc tiêu nghiên cu 3
1.3 Câu hi nghiên cu 3
1.4 Phng pháp nghiên cu 4
1.5 Các ni dung nghiên cu chính 4
2.TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU TRC ÂY 5
2.1 Tác đng ca giá du đn hot đng kinh t 5
2.2 Tác đng ca t giá hi đoái đn hot đng kinh t 9
2.3 Các bài nghiên cu v v tác đng ca giá du và t giá hi đoái thc
đi vi tng trng kinh t 12
3. PHNG PHÁP NGHIÊN CU VÀ D LIU 19
3.1 Phng pháp nghiên cu 19
3.2 Mô t d liu 23
4. NI DUNG VÀ KT QU NGHIÊN CU 26
4.1 Kt qu kim đnh đn v 26
DANH MC CÁC T VIT TT
OIL: Giá du th gii
REER: T giá hi đoái thc đa phng
RGDP: Tng sn phm quc ni thc
VAR: Mô hình vector t hi quy
VECM: Mô hình vector hiu chnh sai s DANH MC BNG BIU
DANH MC TH
Hình 4.1: Phn ng ca tng sn phm quc ni thc trc cú sc giá du th
gii 40
Hình 4.2: Phn ng ca tng sn phm quc ni thc trc s bin đng ca t giá
hi đoái thc đa phng 41
Hình 4.3: Phn ng ca t giá hi đoái thc đa phng trc cú sc giá du th
gii 42
Hình 4.4: Kt qu phân rã phân sai mc gii thích ca các bin đn s thay đi ca
RGDP 45
1
TÁC NG CA CÚ SC GIÁ DU VÀ BIN NG
T GIÁ HI OÁI THC A PHNG N TNG
TRNG KINH T TI VIT NAM
TÓM TT
Mc đích ca bài nghiên cu là nhm kim tra tác đng ca cú sc giá
du th gii và bin đng t giá hi đoái thc đa phng ti tc đ tng
trng kinh t ca Vit Nam. Bài nghiên cu s dng d liu hàng quý giai
đon 1995-2012 đi vi các bin tng sn phm quc ni thc (đi din cho
tng trng kinh t), giá du th gii và t giá hi đoái thc đa phng. Kt
qu nghiên cu ban đu cho thy có tn ti mi quan h dài hn gia các
bin. Tác gi tin hành hi quy kim đnh bng mô hình VECM kt qu thu
đc là c cú sc giá du th gii và bin đng t giá hi đoái thc đa
phng có tác đng đáng k ti tc đ tng trng kinh t Vit Nam c
trong ngn hn và dài hn. Tuy nhiên, hot đng kinh t Vit Nam chu tác
đng mnh hn bi s bin đng ca t giá hi đoái thc đa phng hn là
các cú sc ca giá du th gii.
T giá hi đoái là nhân t rt quan trng đi vi các quc gia vì nó nh
hng đn giá tng đi gia hàng hóa sn xut trong nc vi hàng hóa trên
th trng quc t. Khi t giá ca đng tin ca mt quc gia tng lên thì giá
c ca hàng hóa nhp khu s tr nên r hn trong khi giá hàng xut khu li
3
tr nên đt đ hn đi vi ngi nc ngoài. Vì th khi giá tr đng ni t
tng lên s gây bt li cho xut khu và thun li cho nhp khu dn đn kt
qu là xut khu ròng gim và nh hng đn tng trng kinh t. Bên cnh
đó, da vào mi tng quan gia các đt tng giá du và các cuc suy thoái
kinh t nhiu ý kin cho rng bin đng ca giá du có tác đng tiêu cc ti
tng trng kinh t. Hu ht các nghiên cu trc đây nghiên cu mi quan
h gia du và t giá hi đoái thc ti tng trng kinh t đu đc thc hin
các quc gia phát trin nh M và các quc gia Châu âu khác, còn các nc
đang phát trin có rt ít nghiên cu v vn đ này. iu này mt phn là do
thiu các d liu đáng tin cy và mt phn do s ít ph thuc vào du m
trong lch s ca các nc đang phát trin. Tuy nhiên, t khi nhu cu v nng
lng ca các quc gia này ngày càng tng lên, thì vn đ nghiên cu này ti
các quc gia đang phát trin ngày càng đc quan tâm. Chính vì vy tác gi
thc hin nghiên cu đ tài “ Tác đng ca cú sc giá du và t giá hi đoái
thc đa phng ti tng trng kinh t ti Vit Nam”
1.2 Mc tiêu nghiên cu
Bài nghiên cu đc thc hin nhm kim tra tác đng ca cú sc giá
du và bin đng đng t giá hi đoái thc đa phng hnh hng nh th nào
đn hot đng kinh t Vit Nam c trong ngn hn và dài hn?
1.3 Câu hi nghiên cu
đt đc mc tiêu nghiên cu nêu trên bài nghiên cu s tr li các
câu hi sau:
2.TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU TRC ÂY
Có rt nhiu nhà nghiên cu nc ngoài cng nh trong nc đã tin
hành nghiên cu và khám phá ra mi quan h gia cú sc giá du và bin
đng t giá hi đoái thc đa phng ti hot đng kinh t ti các khu vc khác
nhau và các quc gia khác nhau. Do vy, đ thun li trong vic theo dõi kt
qu ca các nghiên cu này tác gi tin hành phân chia các kt qu nghiên
cu theo các ni dung sau:
Tác đng ca giá du đn hot đng kinh t
Tác đng ca bin đng t giá hi đoái đn hot đng kinh t
Các bài nghiên cu v tác đng ca giá du và bin đng t giá
hi đoái thc đa phng ti hot đng kinh t
2.1 Tác đng ca giá du đn hot đng kinh t
S bin đng ca giá du nhn đc s quan tâm đc bit ca các nhà
nghiên cu do vai trò quan trng ca nó đi vi các bin s kinh t v mô
khác. Theo McKillop(2004) giá du tng cao có th làm gim tc đ tng
trng kinh t, dn ti s m đm ca th trng chng khoán, cng nh s
gia tng tc đ lm phát và dn đn s bt n ca th trng tài chính tin t.
Nó cng có th là nguyên nhân to ra mt mc lãi sut cao hn hay thm chí
là mt cuc đi suy thoái v kinh t. Mt s gia tng đáng k trong giá du
quc t có th đc xem nh là mt nguyên nhân làm gim tng trng kinh
t (Jin,2008). Tuy nhiên giá du đc cho là không nh hng ti các nc
ln chng hn nh M và các quc gia khu vc Châu Âu do sc mnh trong
đng tin ca h, nh vy tình trng kinh t ca h tip tc đt đc mt s
tng tng ln (Gisser & Goodwin, 1986).
6
Có nhiu nghiên cu thc nghim đã khám phá mi quan h gia bin
nghiên cu thu đc:
Th nht, đi vi các phng pháp đo lng giá du khác nhau cho ra kt qu
khác nhau. Khi đo lng giá du bng giá quc t (USD) tác đng ca nó ti
nn kinh t nhiu hn là khi đo lng gia du bng đng ni t ca nc đó.
iu này đc gii thích có th là do vai trò ca t giá hi đoái hoc do các
bin v giá khác đi vi hot đng kinh t. Th hai, tác đng ca giá du và
hot đng kinh t ch xy ra trong ngn hn và không phát hin ra mi quan h
dài hn gia chúng. Th ba, khi giá du đc đo lng bng đng ni t nó có
nh hng ti tc đ làm phát c sáu nc. Th t, phn ng ca tng quc
gia vi cú sc giá du là khác nhau, mi quan h gia giá du và hot đng
kinh t dng nh không có ý ngha nhiu đi vi Malaysia (quc gia ch nhp
khu du) so vi 5 quc gia còn li.
Milani (2009) nghiên cu mi quan h gia giá du và các bin s kinh
t v mô M. C th tác gi s dng mô hình cân bng cu trúc tng th vi
d liu hàng quý giai đon 1960Q1-2008Q4 đ c lng mi quan h gia
giá du, tng cu và lm phát thông qua vai trò ca giá du trong sn xut và
tiêu th, mô hình bt đu vi gi thit k vng hp lý là các ngành kinh t điu
chnh theo k vng ca nn kinh t và đc xem xét theo thi gian, do đó giá
du có thêm mt hiu ng b sung, nó hot đng thông qua tác đng ca nó
ti s hình thành k vng trong tng lai v sn lng, lm phát và các chính
sách tin t vì k vng có s tác đng mnh m ti sn lng nên tác đng ca
cú sc giá du có th đc khuych đi thông qua s thay đi v k vng mà
nó to ra. Tuy tác gi phát hin ra giá du nh hng ti nn kinh t thông qua
nhiu kênh khác nhau nhng tác gi cng nhn thy rng theo quá trình nhn
thc ca các nhà lãnh đo thì tác đng ca giá du thay đi theo thi gian. Giá
8
du đc phát hin là có nh hng ln ti sn lng và lm phát trc nhng
Nam. P.K Narayan và Seema Narayan (2010) là ngi nghiên cu đu tiên
v mô hình tác đng ca giá du đi vi th trng chng khoán Vit Nam, s
dng d liu hàng ngày cho giai đon 2000-2008 trong đó t giá hi đoái
danh ngha nh mt yu t quyt đnh b sung ca giá c phiu. H nhn ra
rng giá chng khoán, giá du và t giá hi đoái danh ngha có mi tng
quan vi nhau giá du có tác đng tích cc và đáng k đn giá c phiu trên
th trng chng khoán.
2.2 Tác đng ca t giá hi đoái đn hot đng kinh t
nh hng ca bin đng t giá hi đoái đn hot đng kinh t cng
nhn đc s quan tâm ca nhiu nhà nghiên cu trong thi gian qua do vai
trò quan trng ca nó trong hot đng kinh t.
Trong mt mu gp d liu chui thi gian và chéo không gian,
Edwards (1989) hi quy bin GDP thc ca 12 nc đang phát trin theo t
giá hi đoái thc và t giá hi đoái danh ngha, chi tiêu chính ph, các điu
khon thng mi, và các bin pháp phát trin tin t. Ông nhn thy rng
khi gi các yu t khác không đi phá giá tin t hay t giá thc tng có xu
hng làm gim sn lng trong ngn hn, và trong dài hn thì vic phá giá
có nh hng phc tp hn nhiu.
Agenor (1991) phát trin mt mô hình xác đnh sn lng theo k vng
hp lý, ông phân bit tác đng thay đi có d kin và không d kin trc
ca t giá hi đoái và c lng mô hình này da trên chui d liu chéo
không gian ti 23 nc đang phát trin. Kt qu gii thích cho mô hình này
10
đó là: khi có mt s phá giá đng tin có d kin s dn ti mt s gia tng
trong mc giá và to ra s gia tng trong tin lng danh ngha di gi
đnh cung lao đng ph thuc vào mc tin lng d kin thc t và kt qu
là cu v lao đng và đu vào nhp khu gim và do đó sn lng s gim.
xu ti hot đng kinh t các quc gia đang phát trin là khác nhau. Tác
đng rõ ràng đó là khi t giá gim hay đng ni t mt giá thì sn lng gim
và lm phát giá tng. V mt chính sách khi t giá bin đng ln hn nhiu so
vi giá tr d kin ca nó s tác đng không tt ti s phát trin kinh t ca
các quc gia này. Do đó bài nghiên cu gi ý là các quc gia đang phát
trin chính sách t giá nên hng ti s n đnh tránh s bin đng bt ng đ
bo v nn kinh t trong nc bi các tác đng không mong mun.
S dng phng pháp hiu chnh sai s(VECM) đ xem xét mi quan
h gia bin đng t giá và sn lng, Kamin Klau(1998) c lng hi quy
sn lng đi vi s thay đi trong t giá hi đoái thc cho hai mi by
quc gia và cho cùng mt kt lun không có bng chng cho thy phá giá
đc thu hp(suy gim) trong dài hn.
Gn đây hn H. Bazlul, H. Sayema, A. Mohammad (2012) trong bài
nghiên cu v mi quan h kinh t gia t giá hi đoái và tng trng kinh t,
s dng d liu hàng nm, t nm 1980-2012 Banglades và tin hành phân
tích vi mô hình VAR kt qu cho thy bin đng t giá hi đoái thc s có
nh hng ti tng sn lng. Trong dài hn khi t giá hi đoái thc gim
10% thì tng sn lng tng 3.2%.
Dhasmana (2013), nghiên cu tác đng ca bin đng t giá hi đoái
thc đôí vi kt qu kinh doanh ca các doanh nghip sn xut n giai
12
đon 2000-2012, s dng d liu ca 500 doanh nghip sn xut ti n
trong thi k này, kt qu nghiên cu cho thy bin đng t giá hi đoái thc
hiu lc có nh hng đáng k ti hiu qu hot đng ca các doanh nghip
sn xut thông qua chi phí sn xut cng nh doanh thu thu v ca doanh
nghip. Mc đ tác đng ca bin đng t giá ph thuc và th phn xut
khu, nhp khu ca doanh nghip cng nh sc mnh cnh tranh trên th
(tng) 2.4%. Kt qu ca nghiên cu cng ch ra rng tác đng ca s thay
đi giá du đi vi sn lng có th đc cân bng bng s thay đi tng
ng trong t giá hi đoái thc.
Usama Al-mulali (2010) nghiên cu tác đng ca các cú sc du m và
t giá hi đoái thc ti sn phm quc ni ca Na Uy bng cách s dng d
liu chui thi gian 1975-2008, vi phng pháp vector t hi quy (VAR),
kim đnh đng liên kt và kim tra mi quan h nhân qu Granger. Kt qu
ca nghiên cu cho thy s gia tng trong giá du là lý do đng đng sau
trong s gia tng GDP ca Na Uy và t giá thc làm tng kh nng cnh tranh
trong lnh vc thng mi. Vì vy, có v nh là cú sc giá du là mt tín hiu
tt đi vi Na Uy.
Gn đây hai tác gi Lê Vit Trung và Nguyn Th Thúy Vinh (2011)
trong bài nghiên cu v tác đng ca giá du, t giá hi đoái thc hiu lc, và
làm phát đi vi hot đng kinh t Vit Nam, s dng d liu hàng tháng
cho giai đon 1995-2009 vi mô hình VAR và kim đnh đng liên kt kt
qu cho thy có mi quan h trong dài hn gia giá du, t giá hi đoái thc,
và làm phát đi vi hot đng kinh t mà c th hot đng kinh t đc đi
din bng bin ch s sn xut công nghip. Mt s gia tng hoc gim xung
trong giá du có th làm gim hoc tng cng hot đng kinh t. Tuy nhiên,
14
kt qu cng cho thy nn kinh t Vit Nam chu s nh hng bi s thay
đi giá tr ca đng ni t hn là s bin đng ca giá du th gii.
Bng 2.1: Tóm tt các nghiên cu tác đng ca cú sc giá du ti
hot đng kinh t
Tác gi
khác nhau ti M
Sn lng thng gim
sau cú sc giá du
khong 10 tháng và s
suy gim này ch xy ra
trong ngn hn, đi vi
các ngành công nghip
khác nhau thì cú sc giá
du tác đng v cung
cu là khác nhau
Cunado và Gracia(2005)
1975-2002
Nghiê
n c
u
tác đ
ng
ca giá du ti lm phát
và tng trng ca 6
quc gia châu Á
Tác đ
ng c
a giá d
u t
bt n ca giá du là
ch báo cho tc đ tng
trng kinh t, còn bin
đng giá du li tác
đng ti chi tiêu và đu
t ca chính ph
He, Wei, Chu(2010)
1995-2008
Nghiên cu mi quan h
gia giá du th gii và
nn kinh t v mô ca
Trung Quc
Giá du có tác đng ti
tng trng kinh t và
lm phát Trung Quc.
Tuy nhiên hot đng
kinh t ca Trung Quc
không nh hng ti giá
du th gii
P.K Narayan và Seema
Narayan(2010)
2000-2008 Nghiên cu tác đng
ca giá du ti th
trng chng khoán
Vit Nam
Giá du có tác đng tích
cc và đáng k đn giá
nhiu yu t, còn phá giá tin t
dn ti s suy gim sn lng
Magda Kandil
(2004)
1955-1995
Kim tra nh hng
ca bin đng t giá
hi đoái thc ti tc
đ tng trng sn
lng thc và lm
phát ti hai mi
quc gia đang phát
trin
T giá gim thì tc đ tng
trng sn lng thc gim và
lm phát tng, vi đ m
thng mi khác nhau thì nh
hng ca bin đng t giá ti
các quc gia là khác nhau
Bazlul,Sayema,Mo
hammad (2012)
1980-2012
Nghiên cu v mi
quan h kinh t gia
t giá hi đoái và tng
trng kinh t
Bin đng t giá hi đoái thc
thc s có nh hng ti sn
lng. trong dài hn khi t giá
hi đoái thc gim 10% thì tng
kinh t Nigeria
GDP thc t chu nh hng
ln bi cú sc giá du hn là s
bin đng ca t giá hi đoái
thc. Trong dài hn khi giá du
thô quc t tng 10% s làm
GDP thc t tng 7.72% còn
khi t giá hi đoái thc tng
10% ch làm GDP thc t tng
0.35%
Usama Al-
Mulali(2010)
1975-2008
Nghiên cu tác đng
ca cú sc giá du và
bin đng t giá hi
đoái thc ti tng sn
phm quc ni ca
Na Uy
Giá du tng làm GDP thc t
tng, T giá thc làm tng kh
nng cnh tranh trong lnh vc
thng mi
18
Qua bng tng kt trên có th thy rng s bin đng giá du có nh
hng ti tng trng kinh t các quc gia, mc đ nh hng khác nhau