B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
o0o
Ngô Phng Khanh
CÁC YU T NH HNG N LI NHUN CA
NGÂN HÀNG THNG MI C PHN VIT NAM LUN VN THC S KINH T TP.H Chí Minh – Nm 2013
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
o0o
Ngô Phng Khanh


Hc viên
Ngô Phng Khanh

LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan rng đây là công trình nghiên cu ca tôi, có s hng dn
h tr t ngi hng dn khoa hc là PGS. TS. Lê Th Lanh. Các ni dung nghiên
cu và kt qu trong đ tài này là trung thc và cha tng đc ai công b trong bt
c công trình nghiên cu khoa hc nào. Nhng s liu trong các bng biu phc v
cho vic phân tích, nhn xét, đánh giá đc chính tác gi thu thp t các ngun khác
nhau có ghi trong phn tài liu tham kho.
Nu có bt kì sai sót, gian ln nào tôi xin hoàn toàn chu trách nhim trc
Hi đng cng nh kt qu lun vn ca mình.

TP.H Chí Minh, ngày tháng 05 nm 2013
Tác gi Ngô Phng Khanh

MC LC

CHNG 1 – GII THIU CHUNG 3
1.1. Lý do chn đ tài 3
1.2. Mc tiêu ca đ tài 4
1.3. i tng nghiên cu và phm vi nghiên cu 4
1.4. Câu hi nghiên cu 4
1.5. Ý ngha ca đ tài 4
1.6. Cu trúc đ tài 5

3.3.3. Phân tích hi quy 27
3.3.4. Kim đnh ANOVA v tính thích hp ca mô hình 28
3.3.5. Kim đnh Durbin-Watson v t tng quan 28
3.3.6. Kim đnh đa cng tuyn 29
CHNG 4 – KT QU NGHIÊN CU VÀ THO LUN KT QU 30
4.1. Phân tích thng kê mô t 30
4.2. Phân tích tng quan 34
4.3. Phân tích hi quy 39
4.3.1. Kt qu phân tích hi quy ca Mô hình 1 – ROA và các yu t nh
hng 39
4.3.2. Kt qu phân tích hi quy ca Mô hình 2 – ROE và các yu t nh hng
43
4.4. Kim đnh ANOVA v tính thích hp ca mô hình 46
4.5. Kim đnh Durbin-Watson v t tng quang 46
4.6. Kim đnh đa cng tuyn 46
4.7. Kt lun chng 4 48
CHNG 5 – KT LUN VÀ KIN NGH CHÍNH SÁCH 49
5.1. Tóm tt nghiên cu 49
5.2. Kt qu nghiên cu 49
5.3. Kin ngh chính sách 50
5.3.1. i vi các ngân hàng 50
5.3.2. i vi Chính ph 52
5.4. Gii hn ca đ tài 53
5.5. Kin ngh hng nghiên cu trong tng lai 53
TÀI LIU THAM KHO
Các tài liu ting Vit
Các tài liu ting Anh
PH LC

DANH MC BNG

ch s tài chính nh quy mô ngân hàng (SIZE), vn ch s hu (CA), cho vay
khách hàng (LA), tin gi ca khách hàng (DP), tính thanh khon (LQD), li nhun
gp ca hot đng cho vay (NIM) và thu nhp ngoài lãi vay (NII). Các bin đc lp
đi din cho yu t kinh t v mô bao gm tc đ tng trng tng sn phm quc
ni thc t hàng nm (RGDP), lm phát (INF) và lãi sut thc (RI). Vic thu thp
d liu ca các bin da trên c s d liu th cp (báo cáo tài chính) ca 17 ngân
hàng TMCP Vit Nam giai đon 2007 – 2011. Các bin t nn kinh t v mô ly t
trang web ca ngân hàng th gii.
Kt qu phân tích cho thy h s hi quy ca bin LA vi ROA và ROE là âm.
iu này có ngha là LA có mi quan h t l nghch vi ROA và ROE, và mi
quan h này có ý ngha thng kê vi đ tin cy 95%. iu này phù hp vi d đoán
ca tác gi khi đánh giá v nh hng ca LA đi vi ROA và ROE ca các ngân
hàng thng mi Vit Nam trong giai đon 2007–2011. Do các ngân hàng cho vay
nhng khách hàng không đ kh nng thanh toán nên làm phát sinh n xu và phi
gánh chu các khon l do n xu, do đó tng cho vay khách hàng làm gim ROA
và ROE.
Ngc li, h s hi quy ca các bin NIM, NII, RGDP và RI là dng và có
ý ngha thng kê vi đ tin cy là 95%. Kt qu phân tích này cng phù hp vi d
báo ca tác gi là hiu qu hot đng ca ngân hàng s có mi tng quan thun vi
hiu qu ca hot đng cho vay (li nhun gp ca hot đng cho vay), li nhun
ngoài lãi vay, tc đ tng trng tng sn phm quc ni thc t hàng nm và lãi
sut thc.
2

Tuy nhiên, kt qu phân tích cho thy h s hi quy ca SIZE, CA, LQD, DP
đi vi ROA và ROE là không có ý ngha thng kê. Nói cách khác, kt qu phân
tích cha cho thy tác đng ca quy mô ngân hàng, vn ch s hu, tính thanh
khon và tin gi ca khách hàng đi vi ROA và ROE.
Da trên kt qu nghiên cu, mt s kin ngh chính sách đc tác gi đ xut
nhm mc đích tng hiu qu hot đng ca các ngân hàng thng mi c phn Vit

lu đng đi vi hiu qu hot đng ca ngân hàng. Mt s khác nghiên cu v
hiu qu hot đng ca các doanh nghip nh và va trên th trng chng khoán.
4

Trong khi đó, các nghiên cu v hiu qu hot đng ngân hàng rt ít và có nhiu
hn ch.
Xut phát t thc t đó, tác gi la chn đ tài “Các yu t nh hng đn li
nhun ngân hàng thng mi c phn Vit Nam” đ nghiên cu cho lun vn thc
s. Thông qua phng pháp nghiên cu đnh lng, tác gi s dng các mô hình
ph bin đ đánh giá các yu t nh hng đn li nhun ca các ngân hàng thng
mi c phn Vit Nam trong giai đon nm 2007 đn 2011.
1.2. Mc tiêu ca đ tài
Mc tiêu nghiên cu ca đ tài là tìm hiu các yu t nh hng đn li nhun
ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam trong giai đon nm 2007 đn 2011.
1.3. i tng nghiên cu và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu ca đ tài là 17 ngân hàng thng mi c phn Vit
Nam.
Phm vi nghiên cu là giai đon nm 2007 đn 2011.
1.4. Câu hi nghiên cu
 tài nghiên cu đc thc hin vi mong đi tr li hai câu hi sau đây:
 Câu hi nghiên cu 1: Nhng ch s tài chính nào ca ngân hàng có nh
hng đn li nhun ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam trong giai đon
nm 2007 đn 2011?
 Câu hi nghiên cu 2: Nhng ch s kinh t v mô nh tc đ tng trng
tng sn phm quc ni thc t, lm phát và lãi sut thc có tác đng đn li nhun
ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam trong giai đon nm 2007 đn 2011
hay không?
1.5. Ý ngha ca đ tài
 tài nghiên cu s cung cp nhiu thông tin giá tr cho các nhà qun tr ca
ngân hàng, các c đông hin hu và các nhà đu t tim nng. Ngoài ra, kt qu

ÂY V LI NHUN VÀ NHÂN T NH HNG N LI NHUN CA
NGÂN HÀNG

2.1. Tng quan các nghiên cu trc đây
Trong các nghiên cu thc nghim trc đây, hiu qu hot đng ca ngân
hàng (li nhun) thng đc din t bng hàm s ca các yu t bên trong và yu
t bên ngoài ngân hàng. Yu t bên trong là nhng yu t thuc v đc đim ni ti
ca ngân hàng. Yu t bên ngoài là nhng bin không liên quan đn vic qun lý
ngân hàng, thay vào đó các bin này đi din cho các yu t kinh t v mô và môi
trng pháp lý có tác đng đn hot đng và kt qu tài chính ca ngân hàng. Nhiu
bin gii thích đã đc đ xut cho c hai yu t này tùy thuc vào mc đích và bn
cht ca mi nghiên cu.
Các nghiên cu v hiu qu hot đng ca ngân hàng thng phân tích h
thng ngân hàng  nhiu quc gia hoc  mt quc gia. Nhóm các nghiên cu 
phm vi nhiu quc gia có th k đn Short (1979), Bourke (1989), Molyneux và
Thornton (1992) và Demirguc-Kunt and Huizinga (2000). Nhóm các nghiên cu 
phm vi mt quc gia c th thng nghiên cu v h thng ngân hàng  Hoa K
(thí d, Berger et al., 1987), Châu Âu (thí d, Athanasoglou et al., 2005 và
Kosmidou et al., 2007) hoc  các quc gia đang phát trin (thí d Barajas et al.,
1999; Ali et al., 2010; Deger Alper và Adem Anbar, 2011). c đim chung ca các
nghiên cu này xem xét nh hng ca các yu t ni ti ca ngân hàng và các yu
t kinh t v mô và môi trng pháp lý đn li nhun ca ngân hàng. Kt qu
nghiên cu thc hin là khác nhau do mu nghiên cu và môi trng nghiên cu
khác nhau. Tuy nhiên đc đim chung ca các nghiên cu đã cho phép phân loi các
yu t nh hng đn li nhun ca ngân hàng.
Các yu t ni ti ca ngân hàng đc s dng nh quy mô ngân hàng, vn
ch s hu, qun tr ri ro và chi phí qun lý. Quy mô ngân hàng đc s dng đ
đi din cho đ ln ca ngân hàng hoc th phn. Smirlock (1985) đã tìm thy bng
7



ghi chú rng nh hng ca lm phát đn li nhun ca ngân hàng tùy thuc vào t
l tng ca lng nhân viên ngân hàng và các chi phí hot đng khác có nhanh hn
t l lm phát hay không. Câu hi là nn kinh t ca mt quc gia đã phát trin đn
mc nào và t l lm phát trong tng lai có th đc d báo đúng đn đn đâu và
do đó ngân hàng có th qun lý chi phí hot đng ca chúng. Da trên quan đim
này, Perry (1992) cho rng mc đ lm phát nh hng đn li nhun ca ngân
hàng tùy thuc vào kh nng d báo đúng đn t l lm phát trong tng lai. T l
lm phát trong tng lai có th đc c tính bi ngân hàng, điu này có ngha là
ngân hàng có th điu chnh t l lãi sut đ đm bo mc đ tng ca doanh thu là
nhanh hn mc đ tng ca chi phí, do đó ngân hàng có th kim đc nhiu li
nhun hn. Phn ln các nghiên cu cho thy mi tng quan thun gia li nhun
vi t l lm phát hoc t l lãi sut dài hn. Ngoài ra, tc đ tng trng tng sn
phm quc ni thc t hàng nm là ch s rt thng đc s dng đ đi din cho
yu t kinh t v mô. Các nghiên cu trc đây thng cho thy mi tng quan
thun gia li nhun ngân hàng và tc đ tng trng tng sn phm quc ni thc
t hàng nm.
2.2. Các nghiên cu thc nghim trên th gii gn đây
2.2.1. John Goddard, Phil Molyneux và John Wilson (2004)
John Goddard, Phil Molyneux và John Wilson (2004) nghiên cu li nhun
ca các ngân hàng Châu Âu ca nhng nm 1990.
Các tác gi s dng bin ph thuc đ nghiên cu là ch s li nhun trên vn
ch s hu (ROE). Các bin đc lp ca mô hình là quy mô ngân hàng, tài sn
ngoài bng cân đi k toán và vn ch s hu.
D liu nghiên cu bao gm 665 ngân hàng t sáu nc Châu Âu (an Mch,
Pháp , c,Ý, Tây Ban Nha và Anh) trong giai đon 1992 – 1998.
Kt qu nghiên cu cho thy rng quy mô ngân hàng không có nh hng
đáng k đn li nhun ca ngân hàng. Kt qu này cng phù hp vi các nghiên cu
trc đó rng hiu qu qun lý chi phí hot đng có nh hng ln đn li nhun
ngân hàng hn là quy mô ngân hàng. Kt qu cng cho thy s khác bit gia các

Panayiotis Athanasoglou, Matthaiois D.Delis và Christos K.Staikouras (2006)
10

nghiên cu các yu t quyt đnh li nhun ngân hàng ti khu vc ông Nam Châu
Âu giai đon 1998 – 2002.
Trong nghiên cu này, các tác gi đã s dng hai bin đi din cho hiu qu
hot đng kinh doanh ca ngân hàng là ROA và ROE. Bin đc lp đi din cho đc
đim ni ti ca ngân hàng đc s dng là tính thanh khon, ri ro tín dng, vn
ch s hu, qun lý chi phí hot đng, quy mô ngân hàng, s hu ca nhà đu t
nc ngoài và th phn. Các bin đi din cho ngành là s ci tin h thng ngân
hàng (banking system reform) và s tp trung (concentration). Các bin đi din
cho yu t kinh t v mô là lm phát và hot đng kinh t (economic activity).
D liu nghiên cu là 522 ngân hàng khu vc ông Nam Châu Âu t 7 quc
gia Albania, Bosnia – Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Fyrom, Romania và Serbia-
Montenegro trong giai đon 1998 – 2002.
Kt qu nghiên cu cho thy rng li nhun ca ngân hàng chu tác đng bi
yu t ri ro tín dng và quy mô ngân hàng. i vi bin đi din cho yu t kinh t
v mô, lm phát đc xác đnh có nh hng mnh m đn li nhun ngân hàng.
2.2.4. Pasiouras và Kosmidou (2007)
Pasiouras và Kosmidou (2007) nghiên cu các yu t nh hng đn li nhun
ngân hàng thng mi hot đng ti 15 quc gia liên minh Châu Âu giai đon 1995
– 2001.
Các tác gi đã s dng ch tiêu li nhun trên tài sn (ROA) làm bin đi din
cho li nhun ca ngân hàng. Các bin đi din cho đc đim ni ti ca ngân hàng
bao gm: vn ch s hu, chi phí hot đng, tính thanh khon và quy mô ca ngân
hàng. Các bin đi din cho yu t kinh t v mô và cu trúc tài chính bao gm: lm
phát, tc đ tng trng tng sn phm quc dân thc t hàng nm, s tp trung, t
l tài sn ca ngân hàng trên tng sn phm quc dân (total assets of the deposit
money banks divided by the GDP ratio), t l vn hóa th trng ca tài sn trên
tng tài sn ca ngân hàng (stockmarket capitalization to total assets of the

cu các ch s tài chính và ch s kinh t v mô tác đng đn li nhun ca ngân
hàng thng mi Pakistan giai đon 2006 – 2009.
Các tác gi s dng hai bin ph thuc là li nhun trên tài sn (ROA) và li
12

nhun trên vn ch s hu (ROE). Nghiên cu s dng sáu bin đc lp là các ch
s tài chính ca các ngân hàng, nh quy mô ngân hàng, hiu qu hot đng, vn ch
s hu, ri ro tín dng, hiu qu qun lý tài sn, cu trúc danh mc đu t (portfolio
composition). Hai bin đc lp đi din cho các yu t kinh t v mô là tc đ tng
trng tng sn phm quc ni và lm phát.
D liu nghiên cu là ngân hàng thng mi Pakistan giai đon 2006 – 2009,
bao gm 88 mu quan sát.
Kt qu nghiên cu cho thy ROA và ROE có mi tng quan thun vi hiu
qu qun lý tài sn và tc đ tng trng tng sn phm quc ni. Trong khi, ROA
có mi tng quan nghch vi vn ch s hu, ri ro tín dng và lm phát, ROE có
mi tng quan nghch bin hiu qu hot đng.
2.2.7. Deger Alper và Adem Anbar (2011)
Deger Alper và Adem Anbar (2011) nghiên cu v ch s tài chính ngân hàng
và ch s kinh t v mô nh hng đn li nhun ca ngân hàng thng mi Th
Nh K giai đon 2002 - 2010.
Các tác gi s dng hai bin ph thuc là li nhun trên tài sn (ROA) và li
nhun trên vn ch s hu (ROE). Ngoài 7 bin đc lp đi din cho các đc đim
ni ti ca ngân hàng là các ch s tài chính ca ngân hàng, bao gm quy mô ngân
hàng, vn ch s hu, cho vay khách hàng, tính thanh khon, tin gi ca khách
hàng và cu trúc thu nhp – chi phí. i vi bin đi din cho các yu t kinh t v
mô, bài nghiên cu đã s dng tc đ tng trng tng sn phm quc dân thc t
hàng nm, lm phát và lãi sut thc.
D liu nghiên cu là 10 ngân hàng giao dch trên sàn chng khoán Istanbul
Exchange (ISE) trong thi gian 2002 – 2010, bao gm 90 mu quan sát.
Kt qu nghiên cu cho thy ROA có mi tng quan thun vi quy mô ngân

tài sn c đnh trong tng tài sn, t trng chng khoán kinh doanh, đu t và góp
vn, mua c phn trong tng tài sn, t trng tin gi ca khách hàng trong tng
ngun vn, s tham gia ca c đông chin lc nc ngoài.
Kt qu nghiên cu cho thy t trng cho vay khách hàng trong tng tài sn,
14

t trng chng khoán kinh doanh, đu t và góp vn, mua c phiu trong tng tài
sn có tng quan nghch vi ROE. Trong khi đó, t trng tin gi ca khách hàng
trong tng ngun vn, s tham gia ca c đông chin lc nc ngoài có tng
quan thun vi ROE ca ngân hàng quy mô ln. i vi các ngân hàng có quy mô
nh, t trng tài sn c đnh trong tng tài sn có tng quan thun vi ROE, trong
khi đó t trng tin gi ca khách hàng trong tng ngun vn có tng quan nghch
vi ROE. c bit, đi vi tt c các ngân hàng không phân bit quy mô thì các
bin t l tng n trên tng tài sn, t l n ngn hn trên tng tài sn, t l n dài
hn trên tng tài sn đu có tng quan thun vi ROE. H s hi quy th hin mc
đ tác đng ca t l n dài hn trên tng tài sn cao hn t l n ngn hn trên
tng tài sn, tuy nhiên chênh lch này là không đáng k.
Nhìn chung, nghiên cu ca Nguyn Th Ngân đã cung cp bng chng thc
v mt s nhân t tác đng đn hiu qu hot đng ca các ngân hàng thng mi.
Tuy nhiên, nghiên cu này có mt s hn ch. Th nht, tác gi cha nghiên cu
các nhân t nh hng đn ROA. Th hai, các yu t tác đng đn ROE đc
nghiên cu ch yu là cu trúc vn, trong khi đó mt s đc đim ni ti khác và
các yu t kinh t v mô không đc xem xét.
2.3.2. Ths.Phan Th Hng Nga (2011)
Tng t, trong lun vn thc s kinh t ca Ths.Phan Th Hng Nga (2011)
nghiên cu các yu t quyt đnh đn li nhun các ngân hàng niêm yt giai đon
2005 – 2010
Li nhun ca ngân hàng đc đi din bng hai t s li nhun sau thu trên
tài sn (ROA) và li nhun sau thu trên vn ch s hu (ROE). i vi bin đc
lp, bài nghiên cu s dng các bin vn ngân hàng (vn CSH/tài sn), quy mô tin

PHNG PHÁP NGHIÊN CU

3.1. D liu nghiên cu
D liu nghiên cu là s liu đc thu thp t báo cáo tài chính ca các ngân
hàng thng mi c phn Vit Nam trong giai đon nm 2007 đn 2011. Do ti Vit
Nam cha có h thng c s d liu chính thc và thng nht nên tác gi phi thu
thp d liu th công t nhiu ngui khác nhau. Báo cáo tài chính ca các ngân
hàng thng mi đc thu thp t website các ngân hàng. Ngoài ra, các thông tin v
yu t kinh t v mô đc thu thp t website ca ngân hàng th gii ti đa ch:

Sau khi thu thp d liu, tác gi đã loi b các mu quan sát không đ s liu
hoc không phù hp. Kt qu cui cùng ca d liu là 81 mu quan sát ca 17 ngân
hàng thng mi c phn Vit Nam trong giai đon 2007 đn 2011.
Toàn b 81 mu quan sát ca 17 ngân hàng thng mi c phn Vit Nam
đc mô t theo tng nm nh sau
1
:
Bng 3.1: Mô t d liu nghiên cu
Ngân hàng/Nm 2007

2008

2009

2010

2011

Tng


Ngân hàng TMCP Sài gòn Công Thng 1 1 1 1 1 5
Ngân hàng TMCP i Tín 1 1 1 1 1 5
Ngân hàng TMCP i Dng 1 1 1 1 1 5
Tng 15 16 16 17 17 81

3.2. Mô hình nghiên cu thc nghim v các nhân t nh hng đn li
nhun ca ngân hàng Vit Nam
3.2.1. Các bin nghiên cu
3.2.1.1. Các bin ph thuc
 đánh giá li nhun (hiu qu hot đng) ca ngân hàng, các nhà nghiên
cu thng s dng ch tiêu li nhun trên tài sn (ROA) và li nhun trên vn ch
s hu (ROE).
ROA là mt ch tiêu tài chính đo lng bi mi quan h gia li nhun hoc
thu nhp ròng và tài sn. ROA phn ánh kh nng qun lý ngân hàng đ to ra li
nhun (Tarawneh, 2006). Ch tiêu này cho thy tính hiu qu trong vic qun lý
ngân hàng ca các nhà lãnh đo cp cao đ có th chuyn đi tài sn ca ngân hàng
hoc tài sn ca t chc sang thu nhp ròng, li nhun (Samad,1999). ROA là t l
quan trng nht trong so sánh hiu qu hot đng ca ngân hàng vì nó cho bit li
nhun đc to ra t các tài sn đc tài tr ca ngân hàng. Công thc xác đnh
ROA nh sau: