BăGIÁOăDC VÀ ÀO TO
TRNGăI HCăKINHăTăTP. H CHÍ MINH
H
H
U
U
N
N
H
H
O
O
A
A
N
NN
N
H
N
N
H
H
O
O
A
A
N
NN
N
H
H
Ã
à GIIăPHÁPăPHÁTăTRINăTHăTRNG
NGOIăHIăVITăNAM LUN VNăTHCăSăKINHăT
HUNH OAN NHÃ CÁCăKụăHIUăVÀăTHUTăNGăVITăTT
IMF :
FED :
Qu Tin t Quc t
Cc d tr Liên bang M
NHNN :
Ngân hàng Nhà nc Vit nam
NHTM :
Ngân hàng thng mi
NHTW :
Ngân hàng trung ng
USD :
ô la M
VND :
ng Vit nam
EUR :
ng Euro
SGD :
GBP :
MYR :
ô la Singapore
Bng Anh
Bng 2.3: T giá VND/USD t 1994-1998 42
Bng 2.4: Hot đng trên th trng ngoi t liên ngân hàng 43
Bng 2.5: Hot đng trên th trng ngoi t khách hàng 45
Bng 2.6: T trng doanh s giao dch ca hai th trng ngoi t 46
Bng 2.7: T trng doanh s giao dch ca hai th trng ngoi t (2006-2012) 47
Bng 2.8: T l mua, bán giao dch k hn và hoán đi trong tng giao dch th trng
ngoi hi Vit Nam 52
Bng 2.9 : Lng kiu hi chính thc chuyn v Vit Nam t nm 1997-2012 56
Bng 2.10: Din bin T giá BQLNH và T giá bình quân th trng t do t nm
1999- 2006 65
Bng 2.11: Din bin T giá BQLNH và T giá bình quân th trng t do t nm
2007- 2012 66
Bng 2.12 : D tr ngoi hi t nm 2005 - 2012 69 DANHăMCăBIUă
Biu đ 2.1 : Lng kiu hi v Vit Nam t nm 1997 – 2012 57
Biu đ 2.2 : S bin đng ca t giá trên th trng chính thc 65
Biu đ 2.3 : S bin đng ca t giá trên th trng chính thc và th trng t do
giai đon 2007 -2012 67
1.2.2.1 Bin đng t giá 8
1.2.2.2 Nhng nguyên nhân gây bin đng t giá 9
1.3ăNhngănhơnătătácăđngăđnăvicăphátătrinăthătrngăngoiăhiăcaămtăqucă
gia 12
1.3.1 Tác đng ca quy lut th trng 12
1.3.2 Quá trình toàn cu hóa và hi nhp kinh t 13
1.3.3 Chính sách qun lỦ ngoi hi ca quc gia 15
1.3.3.1 Chính sách t giá 16
1.3.3.2 Chính sách qun lỦ ngoi hi đi vi các giao dch trên tài khon vưng lai
18
1.3.3.3 Chính sách qun lỦ ngoi hi đi vi tài khon vn 20
1.4ăKinhănghimăcácănc 23
KTăLUNăCHNGă1 26
CHNGă2ăTHCăTRNGăHOTăNGăăCAăTHăTRNGăNGOIăHIă
VITăNAM 28
2.1ăSălcăsăhìnhăthƠnhăvƠăphátătrinăcaăThătrngăngoiăhiăVităNam 28
2.2ăThcătrngăhotăđngăcaăthătrngăngoiăhiăVităNam 31
2.2.1 Nhng vn bn pháp lỦ quy đnh hot đng kinh doanh ngoi hi 31
2.2.2 Thc trng hot đng kinh doanh ngoi hi ca các ngân hàng trên TTNH Vit
Nam 35
2.2.2.1 Quá trình hình thành và hot đng TTNT liên ngân hàng 37
2.2.2.2 Thc trng th trng ngoi t khách hàng ca Vit Nam 44
2.2.2.3 Thc trng s dng các giao dch ngoi hi phái sinh ti các NHTM Vit
Nam 48
2.2.2.4 Thc trng yt giá kinh doanh và mua bán ngoi t 54
2.2.3 Th trng ngoi t không chính thc 56
2.2.4 Vai trò ca NHNN đi vi TTNH Vit Nam trong giai đon va qua 58
2.2.4.1 Thc hin vai trò can thip TTNH và điu hành chính sách t giá 58
2.2.4.2 Nhng bin pháp góp phn hn ch hot đng ca th trng ngoi t
ngoi t không chính thc 82
3.2.6 Hn ch tình trng đôla hóa và to kh nng chuyn đi dn cho đng Vit
Nam 84
3.2.6.1 Hn ch tình trng đôla hóa mt cách trit đ 85
3.2.6.2 Nâng cao tính chuyn đi ca VND 86
3.2.7 Nâng cao kh nng cnh tranh ca các ngân hàng Vit Nam trong hot đng
kinh doanh ngoi hi 87
KTăLUNăCHNGă3 90
KTăLUN
TÀIăLIUăTHAMăKHO
MăU
1. TínhăcpăthităcaăđătƠiănghiênăcu
Vi quyt tâm đa đt nc bc sang mt trang mi, hng đn mc tiêu phát
trin đt nc ngày càng giàu mnh c v kinh t ln v th chính tr, Vit Nam đư thc
hin ci cách kinh t toàn din, bt đu bng công cuc đi mi vào nm 1986. T
nm 1990, công cuc đi mi đc đy mnh hn vi ch trng ca ng và Nhà
nc là phát trin mt nn kinh t hàng hóa nhiu thành phn vn hành theo c ch th
trng có s qun lỦ ca Nhà nc. Công cuc đi mi cng đc tin hành đng thi
vi vic phát trin kinh t đi ngoi, m ca, hp tác và hi nhp, phù hp vi xu
hng quc t hóa nn kinh t th gii ngày càng mnh m.
Vi vai trò là chic cu ni gia kinh t trong nc vi kinh t th gii, thì vic
phát trin và nâng cao hiu qu hot đng ca th trng ngoi hi Vit Nam theo
hng toàn din, hin đi, phù hp vi trình đ và tiêu chun quc t là rt cn thit,
nhm bôi trn và thúc đy hot đng xut nhp khu, kích thích luân chuyn các
khon đu t và tín dng quc t, cung cp các công c phòng chng rùi ro t giá cho
các ngân hàng, các nhà xut nhp khu, các nhà đu t, và đi vay quc t bng hp
đng kì hn, quyn chn, hoán đi hay tng lai. Mt th trng ngoi hi hot đng
hiu qu còn là điu kin đ hình thành t giá theo quan h cung cu và là ni đ Ngân
dch ch yu đc thc hin thông qua đng USD và nh hng ca đng USD là rt
ln đi vi mi giao dch hi đoái ca Vit Nam, chính vì th, t giá VN – USD s
đc nghiên cu sâu và đc ly làm trng tâm ca bài nghiên cu này.
4.ăPhngăphápănghiênăcu
Lun vn đc nghiên cu trên c s tng hp các phng pháp nghiên cu. Kt
hp gia lỦ lun và thc tin, phân tích, tp hp các Ủ tng thc tin ti Vit Nam,
cng nh da trên quy lut phát trin tt yu khách quan ca mt vn đ kinh t xư hi
đ hình thành nên lun vn.
5.ăBăccăcaălunăvnă
Chngă1:ăăKinăthcătngăquanăvăthătrngăngoiăhiăvƠăphátătrinăthă
trngăngoiă hiătrongă hiă nhpăkinhătă qucă t, phn này nghiên cu nhng lỦ
lun nn tng liên quan đn th trng ngoi hi.
Chngă2: ThcătrngăhotăđngăcaăthătrngăngoiăhiăVităNam, phn
này đi vào tìm hiu tình hình hot đng ca th trng ngoi hi Vit Nam t khi bt
đu đi vào hot đng cho đn thi đim hin nay. ng thi tin hành đánh giá nhng
mt đt đc cng nh nhng hn ch, t đó nhn ra đc nguyên nhân ca nhng
mt hn ch đó
Chngă3: GiiăphápăphátătrinăthătrngăngoiăhiăVităNam, phn này s
là nhng kin ngh ca ngi vit đ xut trên c s thc t t chng 2 và lỦ lun t
chng 1 nhm phát trin Th trng ngoi hi Vit Nam.
1
CHNGă1
TNGăQUAN VăTHăTRNGăNGOIăHI
1.1 NgoiăhiăvƠăthătrngăngoiăhi
1.1.1 Kháiănimăngoiăhi
Theo pháp lnh s 28/2005/PL-UBTVQH11, ngày 13/12/2005 ca y Ban
Thng V Quc Hi nc CHXHCNVN, ngoi hi đc quy đnh nh sau:
Ngoi hi bao gm:
nhau.
Là th trng toàn cu hay th trng không ng. Do s chênh lch v múi gi
gia các khu vc trên th gii nên các giao dch din ra sut ngày đêm. Th trng bt
đu hot đng t Australia, Nht, Singapore, Hongkong, châu Âu, Newyork… và c
nh vy, khi th trng khu vc châu Á đóng ca thì th trng châu M bt đu hot
đng theo mt chu k khép kín toàn cu.
Các thành viên tham gia th trng duy trì quan h vi nhau thông qua đin thoi,
mng vi tính, telex và fax.
Là mt th trng cnh tranh hoàn ho: s lng ngi mua và ngi bán ln,
các sn phm đng nht, thông tin lu chuyn t do và không có các rào cn đi vi
vic tham gia th trng.
Là mt th trng hoat đng hiu qu: các thông tin liên quan đn t giá luôn
đc phn ánh nhanh chóng và chính xác. T giá tuy đc yt trên các th trng khác
nhau nhng hu nh là thng nht vi nhau (có đ chênh lch không đáng k).
Giao dch tp trung ch yu th trng liên ngân hàng: chim khong 85%
tng doanh s giao dch ngoi hi toàn cu.
3
USD là đng tin đc mua bán nhiu nht: chim khong 41,5% trong tng s
các đng tin tham gia.
Là th trng rt nhy cm đi vi các s kin kinh t, chính tr, xã hi, tâm lý…
nht là đi vi các chính sách tin t ca các nc phát trin: mi din bin v kinh t,
mi s kin v chính tr và ngoi giao trên th gii đu có th là nhng nhân t làm
nh hng đn giá c trên th trng này.
1.1.2.3 Chcănngăcaăthătrngăngoiăhi
Dch v cho các khách hàng thc hin các giao dch thng mi quc t.
Giúp luân chuyn các khon đu t, tín dng quc t, các giao dch tài chính quc
t khác.
Thông qua hot đng ca th trng ngoi hi, mà sc mua đi ngoi ca tin t
đc xách đnh mt cách khách quan theo quy lut cung cu ca th trng.
Nhóm ch th này tham gia vào th trng ngoi hi mt mt đ cung cp dch v
cho khách hàng ca mình và mt mt nhm tác đng vào t giá hi đoái. Mc tiêu th
nht xut phát t vai trò ca NHTW là ngân hàng ca Chính ph. NHTW mua bán trên
th trng ngoi hi đ có th thâu tóm ngoi t đ thc hin các hot đng thanh toán
ca Chính ph. Tuy nhiên, mc tiêu c bn ca NHTW khi tham gia th trng ngoi
hi là nhm điu chnh t giá: trong ch đ t giá c đnh, NHTW thng xuyên can
thip vi mc đích duy trì t giá trong mt biên đ t giá nht đnh. Trong ch đ t
giá th ni có điu tit, NHTW can thip nhm tác đng lên t giá theo hng mà
NHTW cho là có li cho nn kinh t. Mc dù khi lng giao dch ca NHTW thng
không ln nhng tác đng ca các giao dch do NHTW thc hin li rt mnh m vì
các ch th tham gia trên th trng ngoi hi luôn chm chú theo dõi các hot đng
ca NHTW đ d đoán các chính sách kinh t v mô trong tng lai, d báo bin đng
ca t giá và đa ra quyt đnh phù hp trên th trn
5
1.1.2.5 Các nghipăvătrênăthătrngăngoiăhi
* Giao dch ngoi hi giao ngay ( SPOT)
Giao dch ngoi hi giao ngay là giao dch trong đó hai bên tha thun mua bán
ngoi hi theo mc t giá đc tha thun ngày hôm nay và vic giao hàng/thanh toán
s đc thc hin trong vòng hai ngày làm vic tip theo.
Giao dch ngoi hi giao ngay đc s dng ph bin c trên th trng mua bán l
ln TTLNH, giúp các ch th tham gia thc hin các giao dch thng mi và đu t
quc t, điu chnh trng thái ngoi hi hay khai thác mt c hi kim li nhun trên
th trng… Hàng ngày t giá giao ngay đc công b trên các báo ln, các bn tin th
trng ca đài truyn hình; nó đc dùng đ phân tích, d báo, là c s đ nhà kinh
doanh tính toán các loi t giá khác nhau.
* Giao dch ngoi hi k hn (FORWARD)
Giao dch ngoi hi k hn là giao dch mua bán ngoi hi trong đó t giá đc hai
bên tha thun ngày hôm nay và vic giao hàng/thanh toán đc thc hin ti mc t
giá đó vào mt ngày xác đnh trong tng lai. Ngày xác đnh trong tng lai đây
tính cht c đnh và không thng lng đc.
Hp đng tin t tng lai có th dùng đ phòng nga ri ro t giá đi vi các
khon phi thu và phi tr bng ngoi t. Tuy nhiên, nó không đc các nhà phòng
nga ri ro t giá s dng ph bin nh hp đng k hn do nhng hn ch nht đnh.
T chc giao dch hp đng tin t tng lai hp dn các nhà đu c nhiu hn.
* Giao dch ngoi hi quyn chn (OPTION)
Hp đng quyn chn tin t là mt công c ngoi hi phái sinh, cho phép ngi
mua quyn chn có quyn (ch không phi ngha v) mua hoc bán mt đng tin
nht đnh vào mt thi đim xác đnh trong tng lai ti mt mc t giá c đnh đc
tha thun ngay khi kỦ kt hp đng.
Có hai loi hp đng quyn chn: Quyn chn mua và quyn chn bán.
7
- Hp đng quyn chn mua tin t là hp đng, trong đó ngi mua quyn chn
sau khi tr phí quyn chn, có quyn mua mt đng tin nht đnh vào mt thi đim
xác đnh trong tng lai ti mc t giá quyn chn đư đc tha thun t trc nu
nh ngi đó quyt đnh thc hin quyn chn mua ca mình. Ngi bán quyn chn,
sau khi nhn phí quyn chn, có ngha v bán mt đng tin nht đnh ti mt mc t
giá quyn chn nu bên mua đó quyt đnh thc hin quyn chn.
- Hp đng quyn chn bán tin t là hp đng, trong đó ngi mua quyn chn
sau khi tr phí quyn chn, có quyn bán mt đng tin nht đnh vào mt thi đim
xác đnh trong tng lai ti mc t giá quyn chn đư đc tha thun t trc nu
nh ngi đó quyt đnh thc hin quyn chn bán ca mình. Ngi bán quyn chn
bán, sau khi nhn phí quyn chn, có ngha v mua mt đng tin nht đnh ti mt
mc t giá quyn chn nu bên mua đó quyt đnh thc hin quyn chn.
Hp đng quyn chn tin t có th dùng đ bo him ri ro t giá cho các khon
phi thu và phi tr bng ngoi t hoc trong các hot đng đu thu quc t. Ngoài ra,
các nhà đu t có th kt hp các v th hp đng quyn chn khác nhau đ to ra các
chin lc quyn chn nht đnh đ kim li nhun.
1.2 Tăgiá
tin quc gia mình trong thi gian dài, hành đng ca h đư dn đn nhng hu qu
nghiêm trng cho nn kinh t, c th là cuc khng hong tài chính Châu Á nm 1997
– 1999 xut phát t nguyên nhân ch đ t giá c đnh ca đng tin Thái Lan so vi
đô la M. Thm chí, Bretton Woods gn vi ch đ t giá c đnh cng b sp đ.
Nguyên nhân là do t giá luôn bin đng, đó là mt tt yu khách quan và s bin
đng ca t giá xut phát t quan h cung cu v các đng tin liên quan. ây là quy
lut khách quan ca nn kinh t, do đó mi bin pháp can thip trc tip và gng ép
đu s gây ra nhng hu qu xu cho nn kinh t.
9
Nh vy, s bin đng ca t giá là mt thc t khách quan, nó xut phát t s
bin đng ca cung cu các đng tin. Cung cu các đng tin chu nh hng ca bi
nhiu yu t và chính các yu t này là nguyên nhân gây ra bin đng t giá.
1.2.2.2 Nhngănguyênănhơnăgơyăbinăđngătăgiá
T giá hi đoái đc hiu là giá ca mt đn v ngoi t tính theo đng tin
trong nc. ây là giá c ca ngoi t trên th trng và đc xác đnh da trên quan
h cung cu v ngoi t. c coi là mu cht trong qun lỦ kinh t v mô, t giá có
tác đng ngc tr li các mi quan h kinh t, lên giá c hàng hóa trong nc và lu
thông tin t…
S hình thành t giá là quá trình tác đng ca nhiu yu t ch quan và khách
quan. Nhng nhìn chung, có ba yu t chính tác đng đn t giá. ó là mi quan h
cung cu ngoi t, chênh lch v lưi sut và lm phát gia các nc, ngoài ra còn có
các nhân t khác nh chính sách ca chính ph, k vng và tâm lỦ,…
* Yu t lm phát:
Xét v mt lỦ thuyt, nu các yu t khác nh nhau, khi t l lm phát ca mt
nc tng tng đi so vi lm phát ca mt nc khác, mc cu đng tin nc đó
gim vì giá cao hn so vi nc kia. Ngoài ra, ngi tiêu dung và các doanh nghip
trong nc có lm phát cao có xu hng tng nhp khu. C hai yu t này to áp lc
gim giá đng tin ca nc có lm phát cao. T l lm phát thng khác nhau gia
các quc gia, to nên các kiu mu dch quc t đ điu chnh thích hp nh hng
điu chnh kp thi, trong ngn hn vic gim cung ngoi t s đy t giá lên cao.
* Chính sách ca chính ph:
Chính ph ca bt k mt nc nào cng có th thc hin các chính sách thu
khóa và tin t riêng ca mình đ kim soát nn kinh t. Xét trên góc đ chính sách
tin t, chính ph có th tác đng đn giá tr ca đng ni t đ ci thin kinh t, h giá
hoc tng giá đng ni t khi cn. V c bn, t giá hi đoái tr thành mt công c,
ging nh các lut l v thu và mc cung tin, qua đó có th giúp chính ph đt đc
11
các mc tiêu kinh t mong mun. Mi nc có mt c quan chính ph có th can thip
th trng ngoi hi đ khng ch giá tr ca mt đng tin, thông thng là ngân hàng
trung ng (NHTW).
Chính ph có th tác đng đn t giá hi đoái bng phng pháp trc tip hay gián
tip:
- Can thip trc tip: các NHTW có th tác đng đn t giá bng cách trc tip
mua vào ngoi t hoc bán ni t ra th trng. Khi NHTW can thip vào th trng
hoái đi mà có s điu chnh thay đi mc cung tin t, điu này gi là can thip
không vô hiu hóa. Ngc li, nu mun can thip vào th trng hoái đi, trong khi
vn duy trì mc cung tin t, NHTW s s dng can thip vô hiu hóa bng cách áp
dng các giao dch trên th trng ngoi hi đng thi vi các hot đng trên th
trng m.
- Can thip gián tip : NHTW có th tác đng đn đng ni t mt cách gián tip
bng cách tác đng đn các yu t nh hng đn đng ni t nh lưi sut, các bin
pháp kim ch lm phát,…Mt chính ph cng có th tác đng đn t giá hoái đi
bng cách áp đt các hàng rào đi vi tài chính và mu dch quc t nh thu nhp
khu, hn ngch nhp khu, thu đánh trên bt k thu nhp nào do đu t nc đó
ca các nhà đu t ngoi quc.
* K vng và tâm lý:
K vng ca th trng vào t giá tng lai cng là mt trong nhng nhân t
tác đng đn t giá. Nh các th trng tài chính khác, th trng ngoi hi phn ng
li t s bin đng ca t giá.
1.3ăNhngănhơnătătácăđngăđnăvicăphátătrinăthătrngăngoiăhiăcaămtăqucă
gia
1.3.1 Tácăđngăcaăquy lutăthătrng
Trong nn kinh t th trng mi hot đng sn xut kinh doanh, thng mi ca
các ch th trong nn kinh t đu phi vn hành theo quy lut khách quan ca th
trng, đó là quy lut giá tr, quy lut cung-cu, quy lut cnh tranh. Nhng quy lut