BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTHÀNHăPHăHăCHÍăMINH NGỌăANHăDNG

NGăDNGăCỌNGăCăPHÁIăSINHăVÀOăHATă
NGăKINHăDOANHăXNGăDUăTIăVITăNAM

LUNăVNăTHCăSăKINHăT
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
Ngiăhngădnăkhoaăhc:ăPGS.TSăTRNGăTHăHNG THÀNHăPHăHăCHÍăMINH,ăNMă2012

MC LC
Trang
Trang ph bìa

Li cam đoan

Mc lc

Danh mc các ký hiu, các ch vit tt


4
1.1.1.4.Mt s công c phái sinh ch yu trên th trng hàng hóa

5
1.1.2.Vài nét v vic ng dng công c phái sinh trong hot đng
kinh doanh xng du trên th gii
6
1.1.2.1.Cách thc hat đng ca th trng k hn, giao sau xng du
6
1.1.2.2.Th trng phi tp trung OTC
7
1.1.2.3.c đim các thành phn tham gia th trng giao sau xng du

9
1.2.S cn thită vƠăđiu kin áp dng công c phái sinh vào hot
đngăkinhădoanhăxngădu

9
1.2.1. S cn thit ca vic áp dng công c phái sinh vào hot đng
kinh doanh xng du
9

1.2.2.iu kin áp dng công c phái sinh vào hot đng kinh doanh
xngădu
10
1.3.Nguyên nhân hn ch ca vic ng dng công c phái sinh vào
hatăđngăkinhădoanhăxngădu
11
1.3.1.Ri ro liên quan đn vòng đi dài hn ca d án khai thác, sn
xut du

19
1.4.2.Khoa hc công ngh
20
1.4.4.Nhng yu t khác
20
CHNGă 2:ă THC TRNG HOTă NG KINH DOANH
XNGăDU VÀ NG DNG CÔNG C PHÁI SINH TI VIT
NAM
23
2.1.Tng quan tình hình kinh t th gii và Vit Nam t nmă2000ă
đn 2010
23
2.1.1.Kinh t
23
2.1.1.1.Kinh t thi gii
23
2.1.1.2.Kinh t Vit Nam
24
2.1.2.Lm phát
25
2.1.2.1.Th gii
25
2.1.2.2.Vit Nam
26
2.1.3.Th trng xng du
27
2.1.3.1.Th trng xng du th gii
27
2.1.3.2.Th trng xng du trong nc
28

37
2.4.Nhngătácăđngăđcătrngăriêngălênăgiáăxngădu  Vit Nam
38
2.4.1.Tác đng ca chính sách tin t đn giá xng du
38
2.4.2.Tác đng ca lm phát lên giá xng du
39
2.4.3.Tác đng t s gii hn ca mt s lng nhà nhp khu xng
du lên giá xng du
39
2.4.4.Tác đng do chính sách, môi trng kinh doanh còn hn ch
42
2.4.5.Tác đng ca yu t lch s, đa lý, công ngh
42
2.4.6.Tác đng t mt th trng hàng hóa mang đm yu t mua bán
truyn thng
44
2.5.Thc trng ng dng công c phái sinh nói chung và trong hot
đngăkinhădoanhăxngădu nói riêng ti Vit Nam
45
2.5.1.Thc trng ng dng công c phái sinh trong hat đng kinh
doanh ti Vit Nam
45
2.5.1.1.Thc trng ng dng công c phái sinh trên th trng tài chính
tin t
45
2.5.1.2.Thc trng vic ng dng công c phái sinh trên th trng
chng khoán
49
2.5.1.3.Thc trng ng dng công c phái sinh trên th trng cà phê

67
3.2.1.1.Xóa b c ch đc quyn
67
3.2.1.2.Xây dng khung pháp lý, qun lý giám sát tm v mô
68
3.2.1.3.Không can thip quá sâu vào vic hình thành giá c th trng
xng du trong nc
69
3.2.1.4.Xây dng kênh thông tin quc gia v xng du
70
3.2.1.5.Bo him giá xng du
71
3.2.2.Nhng đ xut đi vi ngân hàng nhà nc
71
3.2.2.1.Chính sách t giá
71
3.2.2.2.Phát trin vic ng dng công c phái sinh trên th trng tin
t, chng khoán
72
3.2.3.Xây dng th trng k hn, giao sau hàng hóa đng b
73
3.3. Gii pháp phát trin vic ng dng công c phái sinh trong
hotăđngăkinhădoanhăxng du giaiăđon 2012-2020
74
3.3.1.Xây dng hành lang pháp lý cho th trng phái sinh
74
3.3.2.Minh bch hóa thông tin cho th trng
74
3.3.3.Hin đi hóa và phát trin đng b th trng hàng hóa  Vit
Nam

sinh, th trng giao sau, và nhng hp đng hàng hóa. Globex hot
đng liên tc, th nên nó không b gii hn bi các vùng min hay thi
gian. Globex đc đa ra bi Reuters vào nm 1992.
HGS : Hp ng Giao Sau (Furtures Contract)
HKDXD : Hot ng Kinh Doanh Xng Du
HKH : Hp ng K Hn (Forward Contract)
ICE : International Commodities Exchange in London
IMM : The International Monetary Market
IMF : International Monetary Fund
LHQ : Liên Hip Quc
NHNN : Ngân Hàng Nhà Nc
NHTM : Ngân Hàng Thng Mi
NLSH : Nhiên Liu Sinh Hc
NYMEX : New York Mercantile Exchange
OECD : Organization for Economic Cooperation and Development (T chc
Hp tác và Phát trin Kinh t)
OPEC : The Organization of the Petroleum Exporting Countries
OTC : Over-The-Counter (Th Trng Phi Tp Trung)
PPP : Purchasing Power Parity
TCTD : T Chc Tín Dng
TOCOM : Tokyo Commodity Exchange
TTCK : Th Trng Chng Khoán
TTGS : Th Trng Giao Sau (Commodities Futures Market / Futures Market)
TTHH : Th Trng Hàng Hóa (Commodities Market)
TTKH : Th Trng K Hn (Forward Market)
TTXD : Th Trng Xng Du
UBCK : y Ban Chng Khoán
WTI : West Texas Intermediate
Bng 2.5: Quyn s dùng tính ch s giá tiêu dùng thi k 2009- 2014
ca toàn quc
5
Bng 2.6: Bng mc tng giá xng du ngày 21/07/2008
5
Bng 2.7: Bng phát ha nhng tác đng ca vic tng giá xng du lên
ch s giá CPI
6

DANH MC CÁC HÌNH, BIUă,ăSă
Tên biu đ, s đ
Trang
Biu 1.1: Biu đ giá du m và các s kin tác đng
1
Biu 2.1: T l lm phát và tng trng GDP thc (tính theo bình quân
CPI ca nm, giá c nm 2000) ca Vit Nam giai đon 1980-
2000
2
Biu 2.2: T l lm phát và tng trng GDP thc (tính theo bình quân
CPI ca nm, giá c nm 2000) ca Vit Nam giai đon 2000-
2010
2
Biu 2.3: GDP bình quân đu ngi/nm ca Vit Nam giai đon 1980-
2010
3
Biu 2.4: So sánh GDP- PPP Vit Nam so vi các nc công nghip
mi qua các nm 1980- 2010
3
Biu 2.5: T l đóng góp GDP (tính theo sc mua) GDP- PPP ca Vit
Nam và mt s nc trong khu vc so vi th gii

8
Biu 2.14: T l lm phát (tính theo bình quân CPI ca nm, giá c nm
2000) ca Vit Nam và mt s nc trong khu vc giai đon
2000- 2010
9
Biu 2.15: Giá du ngt nh giao sau theo ngày trên sàn Nymex
9
Biu 2.16: Giá du ngt nh giao ngay theo ngày
10
Biu 2.17: Bng tng hp giá xng Ron 92, Ron 95 và giá du ha t
nm 2000 đn nay
10
Biu 2.18: Giá trung bình xng du Crude Oil (petroleum) giao ngay
theo cách tính gin đn ca xng du Brent, West Texas
Intermediate và the Dubai Fateh
11
Biu 2.19: Giá sn phm xng du Crude Oil and Petroleum Products
11
Biu 2.20: Biu đ giá xng Ron 92 t nm 2001-2011
12
Biu 2.21: Biu đ tng hp giá xng Ron 92, Ron 95 và giá du ha t
nm 2000 đn nay
12
Hình 2.1: Hình nh Trung tâm giao dch cà phê Buôn Ma Thut
13
S đ 2.1: Khái quát s đ tác đng ca vic tng giá xng du thi bao
cp
14
S đ 2.2: S đ tác đng ca vic tng giá xng du thi bù l, h tr
giá

- Tr li câu hi nên hay không khuyn khích các thành phn kinh t, ngi tiêu dùng
tham gia th trng k hn, giao sau xng du. Li ích đem li ca vic phát trin đc
th trng giao sau, k hn v xng du  Vit Nam.
3. iătng và phm vi nghiên cu
Các CCPS nh: hp đng k hn, hp đng giao sau, quyn chn, quyn hoán
đi.v.v. đư và đang là công c phòng chng ri ro hiu qu đi vi các nc, các t
chc, cá nhân  nhiu nc trên th gii. Chúng đc ng dng trong nhiu loi th
trng  các nc phát trin trên th gii, trong đó có th trng kinh doanh xng du.
- i tng nghiên cu tp trung vào giá c xng du trên th gii, mà đc bit là ti
Vit Nam. i tng cng là các nhà sn xut, nhà nhp khu phân phi xng du đu
mi cng nh bán l, ngi tiêu dùng, các chính sách ca Nhà nc v xng du, các
hp đng k hn, giao sau xng du, chính sách t giá…
- Phm vi nghiên cu là giá c xng du, các sn phm kinh doanh xng du ti th
trng Vit Nam trong mi tng quan so sánh vi th trng xng du th gii.
4. Phngăphápănghiênăcu
- Lun vn s dng các phng pháp ch yu nh: Phng pháp lch s, phng pháp
tng hp thng kê, phng pháp so sánh, phng pháp phân tích s liu bng hi qui.
- Lun vn s dng tài liu tham kho t báo chí, báo đin t, các báo cáo tng hp
ca các t chc, các qui đnh quyt đnh v kinh doanh xng du ca Nhà nc; lý
thuyt quyn chn, hp đng k hn, hp đng giao sau; lý thuyt thng kê: tng hp
s liu giá c xng du, đánh giá s tác đng ca nhng thay đi trong giá xng du lên
đi sng, kinh t, đc bit là ch s hàng hóa CPI hàng nm
5. Ýănghaăkhoaăhc và tính thc tin caăđ tài
- Vic ng dng CCPS vào hat đng kinh doanh xng du  Vit Nam nhm giúp
bình n giá c, tng bc đa hat đng kinh doanh xng du theo c ch th trng
3

đúng ngha, xóa b đc quyn. Giúp doanh nghip ch đng trong công tác hoch đnh
chi phí sn xut, tng kh nng cnh tranh; tránh nhng bin đng thái quá không
lng trc lên giá thành sn phm, giá bán sn phm, mà đi vi nhiu doanh nghip

ca Hoa K. Cng trong thi gian đó, máy gt lúa mì đư đc phát minh, giúp cho
nng sut sn xut lúa mì ti M tng lên rt nhanh chóng. Do đó, nhng ngi
nông dân trng lúa mì t khp ni đu quy t v Chicago đ bán sn phm ca h.
Hot đng này dn tr nên sôi ni đn mc hu nh không đ nhà kho cha lúa mì
ca nông dân. Ngoài ra, s tn ti nhng phng pháp nghèo nàn trong vic cân và
2

phân loi hàng hóa đư đy ngi nông dân vào tình th phi chu s đnh đot ca
các thng nhân.
- Nm 1848, trung tâm giao dch The Chicago Board of Trade (CBOT) đư đc
thành lp.  trung tâm giao dch CBOT, ngi nông dân và các thng nhân có th
mua bán trao ngay tin mt và lúa mì theo tiêu chun v s lng và cht lng do
CBOT qui đnh. Nhng các giao dch  CBOT thi by gi ch dng li  hình thc
ca mt ch nông sn, vì hình thc mua bán ch là nhn hàng và trao tin đ, sau đó
thì quan h các bên chm dt. Trong vòng vài nm, mt kiu hp đng mi xut
hin di hình thc là các bên cùng tha thun mua bán vi nhau mt s lng lúa
mì đư đc tiêu chun hóa vào mt thi đim trong tng lai. Nh đó, ngi nông
dân bit mình s nhn đc bao nhiêu cho v mùa ca mình, còn thng nhân thì
bit đc khon li nhun d kin. Hai bên ký kt vi nhau mt hp đng và trao
mt s tin đt cc trc gi là “tin bo đm”. Quan h mua bán này là hình thc
ca HKH (forward contract).
- Quan h mua bán di hình thc HKH ngày càng phát trin và tr nên ph bin
đn ni ngân hàng cho phép s dng loi hp đng này làm vt cm c trong các
khon vay. Ngi ta bt đu mua đi bán li trao tay chính loi hp đng này trc
ngày nó đc thanh lý. Nu thng nhân không mun mua lúa mì thì h có th bán
li cho ngi khác cn nó hoc ngi nông dân không mun giao hàng thì h có th
chuyn ngha v ca mình cho ngi nông dân khác. Giá c hp đng lên xung
da vào din bin ca th trng lúa mì. Nu thi tit xu xy đn thì ngi bán li
hp đng đó s thu đc nhiu lãi vì ngun cung hàng đang thp đi nên giá hp
đng s tng, nu v mùa thu đc nhiu hn s mong đi thì ngi bán hp đng

trc tip bng HKH b hn ch bi s tham gia quan trng ca th trng giao
ngay, thc t hn là ca nhng ngân hàng, nhng th ch tài chính ln. Bi vy,
nhng HKH không thng xuyên tác đng lên th trng, hn ch s tham gia cn
thit mà l ra nên thc hin đ kim soát ri ro.
4

- Tng phn vi giao dch k hn, TTGS đc thit lp đ khuyn khích s tham
gia ca nhng nhà đu c ln và nh. S gia tng tham gia ca nhng nhà đu c,
không trc tip b cun hút vào th trng bi s gia tng thun túy ca hàng hóa
vt lý, mà bi điu quan trng là tính thanh khon ca TTGS, điu không tn ti
trong TTKH. Cùng vi vic xác lp tính thanh khon này chc chn nhng hn ch
b lm dng trong giao thng, nh là nhng gii hn trong qui mô và không hn
ch trong nhng yêu cu. Nhm hn ch s ngi tham gia trong TTHH, nên nhiu
s hn ch đc qui đnh trong chc nng ca TTGS không nh trong TTKH.
1.1.1.3. V tên gi hpăđng k hn, giao sau
- Thut ng HGS xut phát t thut ng Commodities Futures Contract (hp
đng mua bán hàng hóa giao sau). Ngi ta gi tên cho loi th trng này là
Commodities Futures Market hoc Futures Market. Dn dn, trong các tài liu ch
s dng thut ng Futures đ ch loi th trng hoc loi hp đng này. im lu ý
là Futures luôn có “s”  cui t. Hin nay, các tài liu trong nc có rt nhiu cách
gi cho loi hp đng này, c th nh: hp đng Future, hp đng Futures, hp
đng tng lai, HKH, HGS… và khi gi tên th trng này thì cng nhiu tên
gi khác nhau tng t.
- Vic có nhiu cách gi khác nhau cùng đ ch mt thut ng là mt điu bình
thng, đc bit là trong các thut ng kinh t. Nhng trong lưnh vc pháp lý đòi
hi phi có mt thut ng chung, s dng thng nht, giúp cho vic tip nhn thông
tin nhanh chóng t ngi s dng thut ng đn ngi tip nhn, tránh tình trng
hiu sai.
- Theo pháp lut Vit Nam qui đnh thì ch s dng thut ng có phiên âm nc
ngoài khi cha có thut ng thay th hoc cha đc Vit hóa. Vì vy, các vn bn

dch đàm phán trc tip gia hai phía đi tác hay thông qua trung gian, đng ý trao
đi mt lot nhng thanh toán đc tính trên nhng c s khác: thanh toán giá c
6

hàng hóa vi mc c đnh đc hoán đi cho mc giá trôi n i, thanh toán da tên
ch s giá hàng hóa A thay bng ch s giá hàng hóa B, mua hoc bán hàng hóa A
thay bng mua hoc bán hàng hóa B và ngc li, mua hàng  mc giá c bn giao
ngay và bán li hàng vi mc giá k hn,… Nhng thao tác hoán đi đư đc xây
dng theo nhng th thc rt phong phú và khác bit. Hai bên đi tác dàn xp mt
cuc trao đi vi nhng nhu cu b sung, và nhng k hn thanh toán đc đt
đnh.
1.1.2. Vài nét v vic ng dng công c phái sinh trong hatăđng kinh doanh
xngădu trên th gii
1.1.2.1. Cách thc hatăđng ca th trng k hn, giao sau xngădu [33]
- Xng du đc mua bán k hn, giao trong tng lai, c trên TTGS chính thc và
gia nhng ngi tham gia trc tip trên th trng đc gi là th trng phi tp
trung OTC.
S trao đi thng đc công nhn trong c HGS và quyn chn. HGS chun
hóa trên hai trung tâm chính là the New York Mercantile Exchange (NYMEX) và
International Commodities Exchange in London (ICE). Nhng hp đng quyn
chn thì đc son bng nhiu cách, nhng mt hp đng ph bin cho phép mt
ngi tiêu dùng tr mt phí đt cc đ mua xng du vi mt giá c đnh trong
tng lai. Trng hp nu giá lên cao hn mc đó quyn chn s đc s dng. Hai
vic trao đi đc xem là đi th ca nhau nhng mi s trao đi đu có cái lý ca
riêng mình v giá xng du. Toàn b nhng hp đng mua bán trao đi trên
NYMEX thì giao hàng theo kiu M, sn phm du ngt nh là West Texas
Intermediate (WTI). Cái chun trên TTGS ICE áp dng cho nhng kiu khác, sn
phm du ngt tên gi Brent. TTGS NYMEX và ICE đng đu th gii v khi
lng giao dch, có 59,7 triu giao dch hp đng du trên NYMEX và 30,4 triu
giao dch trên ICE trong nm 2005 . C hai đu đc lu li trong h s khi lng

hp đng cho th trng quyn chn và quyn hoán đi trên OTC, vi thi hn dài

Trích đoạn Có mt câu hi liên quan đn chính sách an nin hn ngl ng này nu đem cách Ngày 02 tháng 04 nm 2011 l khánh thành nhà máy sn x ut nhiên li u sinh hc c hs giá nhóm hàng ch tđ t Tâm lý li Mt nguyên nhân na không th không đn là tâm lý li ca

---