iB GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM NGUYN TH THANH VÂN
PHÂN TÍCH CÁC YU T NH HNG
N KH NNG TIP CN VN TÍN DNG
CA NGI NGHÈO TRÊN A BÀN QUN 6
THÀNH PH H CHÍ MINH Chuyên ngành: Kinh t phát trin
Mã s: 60.31.50
Giáo viên hng dn
TS. Nguyn Tn Khuyên
LUN VN THC S KINH T
Tp. H Chí Minh, nm 2012



iii

LI CM N

Quá trình hc tp và vit lun vn “Phân tích các yu t nh hng đn kh
nng tip cn vn tín dng ca ngi nghèo trên đa bàn qun 6 – Thành ph H
Chí Minh”, tôi đã nhn đc nhiu s đng viên, giúp đ ca thy cô, c quan, gia
đình, bn bè.
Trc ht tôi xin gi li cm n sâu sc đn quý thy cô trng i hc kinh
t TP.HCM, thy cô khoa Kinh t Phát trin đã truyn đt cho tôi và các bn hc
viên nhng kin thc khoa hc b ích, đc bit là TS NGUYN TN KHUYÊN,
ngi thy đã tn tình hng dn tôi trong quá trình tôi thc hin lun vn này.
Tôi xin chân thành cm n lãnh đo Thành y, Qun y 6, y ban nhân dân,
phòng Tài chính-K hoch qun 6 đã to điu kin cho tôi tham gia khoá hc giúp
nâng cao hiu bit và tm nhn thc bn thân đ phc v tt hn cho công tác ti
đa phng sau này.
Tôi cng xin gi li cm n đn lãnh đo các phòng ban, các phng trc
thuc y ban nhân dân qun 6 đã cung cp nhng tài liu quý báu đ lun vn có ý
ngha thit thc.
Cui cùng xin gi li tri ân sâu sc đn gia đình, bn bè, đng nghip đã
đng viên, quan tâm giúp đ tôi trong sut thi gian qua.

Tác gi: Nguyn Th Thanh Vân iv

1.2.2.  Vit Nam 19
Chng 2
MÔ HÌNH NGHIÊN CU 24
2.1. Phng pháp nghiên cu 24
2.1.1. Phng pháp thng kê mô t: 24
2.1.2. Phng pháp phng vn chuyên gia 24
2.1.3. Phng pháp phân tích bng mô hình kinh t lng 24
2.2. Mô hình nghiên cu 25
2.3. Các bc nghiên cu 29
2.3.1. Nghiên cu s b 29
2.3.2. Nghiên cu chính thc 31
Chng 3
KT QU NGHIÊN CU 34
3.1. c đim ngi dân và thc trng tip cn ngun vn 34
3.1.1. Thông tin nhn dng các h dân 34
3.1.2. Thông tin v sinh k ca h 39
3.1.3. Thông tin tình hình tín dng ca các h dân 45
3.1.4. Nhng tr ngi trong vic tip cn vn tín dng ca ngi dân 54
3.2. Phân tích và kim đnh mô hình, phân tích nhân t tác đng đn kh nng tip
cn ngun vn ca h dân 70
3.2.1. Gii thiu mô hình 70

vi

3.2.2. Kim đnh mô hình 73
3.2.3. Nhn xét t kt qu mô hình 74
3.3 Kim đnh mi quan h gia các nhân t đn kh nng vay vn ca ngi dân 76
Chng 4
CÁC GI Ý GII PHÁP NHM NÂNG CAO KH NNG TIP CN VN TÍN
DNG CA NGI NGHÈO QUN 6 - THÀNH PH H CHÍ MINH 80

Bng 12: c lng tng thu nhp bình quân theo nm 41
Bng 13: c lng tng thu nhp bình quân nm theo mc sng 42
Bng 14: c lng tng chi tiêu bình quân theo tháng 43
Bng 15: c lng tng chi tiêu bình quân theo nm 44
Bng 16: c lng tng chi tiêu bình quân nm theo mc sng 45
Bng 17: Thc trng thông tin vay vn tín dng ca h 46
Bng 18: Thng kê s lng tip cn vn theo gii tính 47
Bng 19: Mô t s tin vay đc theo gii tính 48
Bng 20: c lng s tin bình quân mà ngi dân tip cn đc vn 48
Bng 21: c lng s tin đc vay theo gii tính 49
Bng 22: Kim đnh s tin vay đc theo gii tính 50

viii

Bng 23: Thng kê trình đ hc vn theo thông tin nhu cu tín dng 51
Bng 24: Thng kê thông tin nhu cu tín dng theo phng 52
Bng 25: Kim đnh mi liên h gia tng phng vi nhu cu tín dng 52
Bng 26: Thông tin nhu cu tín dng nh hng đn h dân 53
Bng 27: Tình trng cuc sng ca h dân đã tng vay vn 53
Bng 28: Thng kê quan đim h dân cho rng trc nay sng da vào cng đng55
Bng 29: Thng kê thái đ ngi dân vi quan đim cho rng v chng không
thng nht trong vay vn 56
Bng 30: Thng kê thái đ ngi dân vi quan đim cho rng không bit lp k
hoch sn xut kinh doanh nên ngi vay vn 57
Bng 31: Thng kê thái đ ngi dân vi quan đim cho rng ngi dân không ch
đng tìm vay vn 59
Bng 32: Thng kê thái đ ngi dân vi quan đim cho rng điu kin đi li nhiu
ln gây khó khn cn tr khi tip cn vn tín dng 60
Bng 33: Thng kê thái đ ngi dân vi quan đim cho rng ngi dân ít thông tin
v vay vn 61

Hình 2: T l phn trm quan đim h dân cho rng không quen, e ngi vay vn. . 56
Hình 3: T l phn trm quan đim ngi dân qun lý vn không hiu qu. 58
Hình 4: T l phn trm ngi dân vi quan đim th tc cho vay phc tp .62
DANH MC CÁC CH VIT TT
TP. HCM: Thành ph H Chí Minh
KT1: H khu thng trú
KT3: H khu tm trú dài hn

1
M U
1. t vn đ:
Mt vn đ xã hi mang tính toàn cu đó là nghèo đói, mc tiêu xoá đói
gim nghèo không ch có  nc ta mà còn nhiu nc trong khu vc và trên th
gii. Nghèo đói không ch làm cho hàng triu ngi không có c hi đc hng
th thành qu vn minh tin b ca loài ngi mà còn gây ra nhng hu qu nghiêm
trng v vn đ kinh t xã hi đi vi s phát trin, s tàn phá môi trng sinh thái.
Vn đ nghèo đói không đc gii quyt thì không mt mc tiêu nào mà cng đng
quc t cng nh quc gia đnh ra nh tng trng kinh t, ci thin đi sng, hòa
bình n đnh, đm bo các quyn con ngi đc thc hin.
Qun 6 là mt qun vùng ven, chu tác đng ca quá trình đô th hóa dn đn
gia tng dân s c hc, có trên 30.000 ngi t ni khác đn c ng trên đa bàn
qun 6. Nhng nm gn đây, nh chính sách đi mi, nn kinh t nc ta tng
trng nhanh, đi b phn đi sng nhân dân trên đa bàn qun 6 – Thành ph H
Chí Minh đã đc nâng lên mt cách rõ rt. Song, mt b phn không nh dân c,

mt trong nhng nguyên nhân quan trng là ngi dân không thành công trong vic
tip cn và s dng có hiu qu các ngun lc sn xut (lao đng, đt đai, vn), đc
bit là ngun tín dng khi h tham gia vào nn kinh t th trng.
Theo kt qu điu tra nm 2004 ca Vin Khoa hc lao đng và kho sát ca
B Lao đng Thng binh và Xã hi, thiu vn sn xut và đc bit s dng vn
không hiu qu là nguyên nhân nh hng ti 79% s h nghèo. T l h nghèo
cha tip cn đc vi ngun vn tín dng ca khu vc chính thc  Vit Nam
chim khong 28% trong s nhng h nghèo thiu vn. Do vy, trong tin trình
phát trin kinh t th trng, tín dng đc coi là mt trong nhng công c quan
trng đ phát trin kinh t cng nh giúp ngi nghèo thoát khi đói nghèo. Vì th,
vn đ là làm sao đ ngi nghèo, có th tip cn đc ngun tín dng và s dng
chúng mt cách có hiu qu là mt vn đ quan trng đi vi vic gim nghèo.
Tuy nhiên, nhìn mt cách tng th và khách quan, bn thân vn tín dng ch
là mt công c thúc đy sn xut phát trin và tng thu nhp cho ngi nghèo. Công
c này ch thc s phát huy hiu qu khi hot đng ca nó phù hp vi đc đim,
nng lc chuyn đi kinh t ca ngi nghèo. Do đó gii pháp v tín dng phi
đc thc hin đng b vi nhng gii pháp h tr khác và gii pháp v kinh t xã
hi.

3
Do vy, h thng các gii pháp v tín dng, các gii pháp h tr tín dng,
gii pháp h tr v chính sách to môi trng thun li nhm ngi nghèo nâng cao
kh nng tip cn các ngun tín dng là mt vic làm cn thit, cn nghiên cu các
yu t nh hng và các rào cn hn ch ngi dân tip cn ngun tín dng, t đó

3. i tng và phm vi nghiên cu:
- i tng nghiên cu ca lun vn là mi quan h gia tín dng ca các t
chc chính thc cho vay ngi nghèo và ngi nghèo ti ch, trong đó tp trung
nghiên cu kh nng tip cn vn tín dng ca ngi nghèo ti qun 6 trong quá
trình phát trin kinh t xã hi ca đa phng.
- Phm vi nghiên cu: phm vi không gian là mt s phng, nhng ni
ngi dân có đi sng khó khn, sn xut cha phát trin nhng li là nhng ni có
nhiu điu kin thun li v lao đng đ phát trin sn xut; phm vi thi gian là
khong thi gian t 2010 cho đn nay.
i tng kho sát: ngi dân thuc  4 phng trên đa bàn ni có đông
dân c là ngi nghèo sinh sng; các chuyên gia, cán b  các đn v tín dng, t
chc xã hi và các c quan, đn v tín dng ti đa phng.
C th là: phng 1, 3, 8, 10. Trong đó, phng 10 đi din cho ngi dân
có điu kin tt so vi các ngi dân đa phng khác; phng 1, 3 đi din cho
ngi dân có điu kin v đi sng, sn xut  mc bình quân và phng 8 thuc
đa phng khó khn.
4. Phng pháp nghiên cu khoa hc:
4.1. Phng pháp tip cn tài liu:
- Thông tin th cp: Phng pháp tng quan, phân tích có h thng và lôgic,
đánh giá và k tha nhng thông tin đnh tính và đnh lng trong các tài liu
nghiên cu trc có liên quan đn ch đ nghiên cu (c tài liu lý thuyt và thc
tin).
- Thông tin s cp: Phng pháp kho sát, điu tra nghiên cu thc đa thu
thp thông tin s cp t cng đng ngi nghèo bng phng pháp phng vn và
bng câu hi. K thut phng vn sâu đc s dng trong nghiên cu đnh tính đ
làm c s cho vic khám phá, điu chnh và b sung các s liu. K thut bng câu
hi đc s dng trong nghiên cu đnh lng đ to c s d liu phân tích, đánh 6
Kt qu phân tích đc thc hin bng công c x lí là phn mm SPSS 16.0
nhm nghiên cu đnh lng, phân tích và kim đnh mô hình nghiên cu.
5. im mi ca đ tài:
- ã có nhiu nghiên cu v vn đ “tín dng và nghèo đói”, “tín dng và
ngi nghèo”, do đó nghiên cu v kh nng tip cn vn tín dng ca ngi nghèo
không phi là vn đ mi m. im mi ca đ tài là nghiên cu v vn đ tín dng
đi vi ngi nghèo đô th (đc bit thông qua các th ch tài chính bán chính thc
không đc điu chnh bng lut ngân hàng nhng đc phép hot đng di s
cho phép ca chính ph).Vì vic cung tín dng cho h cn phi có nhng bin pháp,
kinh nghim riêng đi vi tng t chc.
- Qua kho sát thc t, qua các báo cáo ca các c quan chc nng cho thy
có nhiu ý kin khác nhau v kh nng tip cn và s dng ngun tín dng ca
ngi nghèo đô th. Các c quan qun lý Nhà nc v chính sách đi vi ngi
nghèo cho rng ngi dân đu có nhu cu vay vn đ m mang, phát trin sn xut,
trong khi mt s đnh ch tín dng chính thc li cho rng ngi dân không có nhu
cu vay vn, hoc kh nng qun lý s dng vn kém, ch mun sn xut theo tp
tc truyn thng t cung t cp. Vì vy đ tài này mong mun t kho sát, nghiên
cu thc t tìm ra các yu t nh hng đn kh nng tip cn ngun tín dng ca
ngi nghèo đô th đ gi ý mt s gii pháp giúp ngi dân tng kh nng vay
vn, phát trin sn xut, nâng cao đi sng ca h.
- Bên cnh đó đ tài này cng hy vng s giúp các t chc tín dng chính
thc và bán chính thc tham kho đ xây dng các chính sách ca mình đ nâng

1.1.1. Lý thuyt v nghèo đói
1.1.1.1. Các khái nim v nghèo đói
Nghèo luôn tn ti nh là mt tt yu t nhiên trong mi xã hi, c  nhng
ni mà trình đ phát trin kinh t đã đt đn mc đ cao nh  M, Tây Âu.
 các nc đang phát trin, đói nghèo là tình trng khá ph bin, nht là khu
vc nông thôn. Nghèo là vn đ kinh t xã hi phc tp, đa phng din và không
thun túy ch là vn đ kinh t, cho dù thc đo ca nó trc ht và ch yu da
vào thc đo v kinh t đc th hin qua ch s thu nhp hoc tiêu dùng. iu này
có ngha nghèo không ch phn ánh s thiu n, thiu mc, thiu phng tin sn
xut và sinh hot, mà còn phn ánh s thit thòi trên bình din sc khe, giáo dc
Nhng khía cnh khác nhau ca nghèo đói th hin tính đa phng din ca
nó nh: thu nhp, sc khe, giáo dc, nguy c b tn thng, thng tác đng qua
li và h tr nhau.
- Nghèo: là tình trng mt b phn dân c ch có điu kin tha mãn mt
phn các nhu cu ti thiu c bn ca cuc sng và có mc sng thp hn mc sng
trung bình ca cng đng xét trên mi phng din. (Ngun: Nguyn Th Cành,
2001)
Trên thc t không có mt khái nim duy nht v nghèo, mà nghèo là mt
khái nim có tính cht lch s vì nó thay đi theo điu kin kinh t - xã hi theo
tng thi kì và trong tng điu kin c th. Tình trng nghèo luôn bin đi và là
tình trng thiu thn trên nhiu phng din. Khái nim nghèo hin nay không còn
đc tranh cãi nhiu và hu nh đã đi đn thng nht, ch có s khác nhau v
phng pháp đo lng và đánh giá chun nghèo gia các t chc quc t, ca

9

10
* Chun nghèo ca th gii:
- Ngân hàng Th gii xem thu nhp 1 đô la M/ngày theo sc mua tng
đng ca đa phng (so vi đô la th gii) đ tha mãn nhu cu sng nh là
chun tng quát cho nn nghèo tuyt đi. Trong nhng bc sau đó các tr ranh gii
nghèo tuyt đi (chun) cho tng đa phng hay tng vùng đc xác đnh, t 2 đô
la cho châu M La tinh và Carribean đn 4 đô la cho nhng nc ông Âu cho đn
14,40 đô la cho nhng nc công nghip.
* Chun nghèo ca Vit Nam:
- i vi Vit Nam, Chính ph đã 4 ln nâng mc chun nghèo trong thi
gian t 1993 đn cui nm 2005. Theo Quyt đnh s 170/2005/Q-TTg ca Th
tng Chính ph ngày 8 tháng 7 nm 2005 v vic ban hành chun nghèo áp dng
cho giai đon 2006-2010 thì  khu vc nông thôn nhng h có mc thu nhp bình
quân t 200.000 đng/ngi/tháng (2.400.000 đng/ngi/nm) tr xung là h
nghèo,  khu vc thành th nhng h có thu nhp bình quân t 260.000
đng/ngi/tháng (di 3.120.000 đng/ngi/nm) tr xung là h nghèo. Chính
ph Vit Nam đã điu chnh mc chun nghèo giai đon 2006-2010  khu vc nông
thôn nhng h có mc thu nhp bình quân t 300.000 đng/ngi/tháng tr xung
là h nghèo,  khu vc thành th nhng h có mc thu nhp bình quân t 390.000
đng/ngi/tháng tr xung là h nghèo.
Hin nay, Chính ph Vit Nam ban hành chun h nghèo áp dng cho giai
đon 2011 - 2015 , bt đu t ngày 1/1/2011, h nghèo  nông thôn là h có mc
thu nhp bình quân t 400.000 đng/ngi/tháng (t 4.800.000 đng/ngi/nm)

lun qun:

Góc đ xã hi Góc đ kinh t

Ngun: TS.inh Phi H (2003), Kinh t nông nghip: Lý thuyt và thc tin, Nhà xut bn Thng kê [11].
Hình 1: Vòng lun qun ca nghèo đói ¹
ông con
Thiu
dinh
dng

Bnh
tt
Sinh
sn
nhiu

Tht

sinh đ, nuôi dng con cái…  th h hin ti mà còn c th h trong tng lai.
Suy dinh dng  tr em và tr s sinh là nhân t nh hng đn kh nng đn
trng ca con em các gia đình nghèo nht và s làm cho vic thoát nghèo thông
qua giáo dc và đào to càng tr nên khó khn hn. Hc vn thp và đói nghèo va
là nguyên nhân va là kt qu ca nhau, thng là bn đng hành min cng đáng
bun ca nhau.
iu kin hc tp khó khn là tr ngi ln đi vi ngi nghèo. Trình đ hc
vn thp làm hn ch kh nng kim vic làm trong các khu vc khác, trong các
ngành phi nông nghip, nhng công vic mang li thu nhp cao và n đnh. Các khu
công nghip, khu ch xut và khu đô th mi ngày càng phát trin  khu vc ngoi
thành là c hi cho ngi dân sng ni đây nhng đng thi đây cng là thách thc
ln đi vi ngi nghèo, bi l do trình đ hc vn thp h khó có th tìm đc
vic làm tt hn trong các khu công nghip, khu ch xut. Nu tìm đc ch làm
cng ch là lao đng ph thông.
Thiu kinh nghim và kin thc làm n cng là mt trong nhng yu t nm
trong vòng lun qun đói nghèo. Nhng khó khn đó ngi nghèo không th nâng

13
cao trình đ dân trí, không có điu kin áp dng tin b khoa hc k thut vào sn
xut, thiu kinh nghim và trình đ sn xut dn đn nng sut thp. Tuy nhu cu v
đu t ca ngi nghèo là rt ln, song đi kèm là trình đ dân trí, trình đ sn xut
đ s dng đng vn có hiu qu là mt vn đ ht sc quan trng hin nay.
Dân s tng nhanh, quy mô gia đình nhiu con là áp lc ln đi vi vn đ
gii quyt vic làm và xóa đói gim nghèo đng thi t l ngi n theo cao trong

n, tng cng quyn lc kinh t và tr thành các ch th kinh t.
Vai trò quan trng ca tài chính vi mô đc đánh giá rt cao đi vi nn kinh
t. Th nht nó cung cp các dch v tài chính cho xã hi, thông qua vic cung cp
các dch v tài chính cho ngi nghèo nh tín dng, thanh toán, bo him… ng
thi, nó góp phn b sung mt ngun cung tim nng, phc v cho đi tng khách
hàng mà trc đó cha đc quan tâm hoc không quan tâm t các nhà cung cp tài
chính chính thc.
Tài chính vi mô cng góp phn đa dng các khon thu nhp ngoài sn xut
nông nghip là các khon thu nhp t tiu th công nghiêp, thng mi, kinh doanh
nh. ng thi, góp phn giúp ngi nghèo tránh, gim ri ro v kinh t và cuc
sng.
Ngi nghèo, cng ging nh tt c mi ngi, cn có nhiu loi công c tài
chính đ tích ly tài sn, bình n tiêu dùng và t bo v mình trc ri ro. Chính vì
th, theo ngha rng, tài chính vi mô là vic tìm ra phng cách hiu qu và đáng tin
cy đ cung cp ngày càng nhiu hn các sn phm tài chính vi mô.
T chc tài chính vi mô là t chc cung cp dch v tài chính cho nhng
ngi có thu nhp thp. Hu ht các t chc tài chính vi mô đu cho vay tín dng vi
mô và ch nhn gi nhng khon tit kim rt nh t ngi vay ch không phi t
công chúng. Trong ngành tài chính vi mô, thut ng này dùng đ ch các t chc
đc thành lp đ cung cp các dch v tài chính vi mô, ví d: các t chc phi chính
ph (NGO), liên minh tín dng, hp tác xã tín dng, ngân hàng thng mi t nhân,
các t chc tài chính phi ngân hàng và mt b phn nào đó ca ngân hàng nhà nc.
Hin nay,  Vit Nam có hàng trm t chc cung cp dch v tài chính vi mô
thuc ba khu vc: khu vc chính thc, khu vc bán chính thc và khu vc phi chính
thc. Khu vc chính thc gm h thng qu tín dng nhân dân, Ngân hàng chính
sách xã hi và Ngân hàng Nông nghip và phát trin nông thôn. Khu vc bán chính
thc gm các t chc phi chính ph trong và ngoài nc và chng trình ca các t

rng các chính sách trên s ct gim chi phí sn xut, thúc đy quá trình áp dng
công ngh vào sn xut, thúc đy các quá trình sn xut. Nu mc lãi sut cân bng
cung cu trên th trng đc áp dng, thì chi phí v vn vay ca ngi dân s rt

16
ln cn tr quá trình vay vn cho mc đích sn xut chính yu. Bi vì nhu cu v
vn ca ngi dân rt cao nên h sn sàng tr mc lãi cao. iu này dn đn tn ti
hin tng cho vay nng lãi.
Cung cp ngun tín dng r có th giúp ngi nghèo thoát khi tình trng
thu nhp thp, tit kim thp và nng sut lao đng thp, nhm tng thu nhp trong
tng lai, t đó tng t l hoàn tr vn vay. Bi vì cung cp tín dng r là con
đng d nht đ bù đp tác đng ca hin tng đánh thu quá cao vào sn xut,
và bo v ngi nghèo khi sc mnh đc quyn ca nhng ngi cho vay nng lãi.
Do vy, t l hoàn tr vn vay thp không là mt vn đ nghiêm trng. Nó là mt
dng ca vic chuyn dch ngun lc cho ngi nghèo. Chính vì th, cho vay nhiu,
thm đnh cho vay nhanh, gii ngân nhanh đc áp dng. Chính sách tín dng r đã
làm h thp mc cung tín dng và tng cu v tín dng, do đó xut hin nhng th
tc hành chính rm rà và không khuyn khích các hành vi tit kim.
- Cách tip cn khng ch th trng tài chính: các chng trình tín dng có
th không đt đc nhng mc tiêu nh ý mun bi ngi đi vay có th chuyn vn
vay r sang tiêu dùng hoc vào nhng lnh vc không u tiên. Cung cp tín dng r
dn đn tình trng ngi đi vay ln s nhn đc nhiu vn vay hn, nhng ngi
đi vay nh thng b hn ch, và chính vì th các khách hàng có đ ri ro ln có th
nhn đc tín dng. iu đó cng dn đn tình trng phân bit đi x trong khi cp