B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

NG TH NGC DUNG

CÁC YU T NH HNG N Ý NH S DNG
H THNG TÀU IN NGM METRO TI TP. HCM
LUN VN THC S KINH T TP. H Chí Minh ậ Nmă2012

bit ca tôi. LunăvnănƠyăkhôngănht thit phnăánhăquanăđim ca Trngăi hc Kinh
t TP. H ChíăMinhăhayăChngătrìnhăGing dy Kinh t Fulbright.

TP. H Chí Minh, ngày 27 tháng 04 nm 2012
Tác gi
ng Th Ngc Dung
ii
TịM TT LUN VN
Tc nghnăgiaoăthôngăđangătht s tr thành mt vn nn  thành ph H Chí Minh. Mt
trong nhng nguyên nhân chính là do s giaă tngă chóngă mt caăphngă tin cá nhân,
trong khi qu đt dành cho giao thông là hu hn. Chính vì vy, h thng tƠuăđin ngm
Metro raăđiăđc xem là gii pháp cu cánh cho bài toán ùn tc giao thông. Tuy nhiên, t

TÓM TT LUNăVN ii
MC LC iii
DANH MC CÁC CH VIT TT VÀ KÝ HIU v
DANH MC BNG BIU vi
DANH MC HÌNH NH vii
LI CMăN viii
Chngă1: GII THIUă TÀI 1
1.1 Bi cnh vnăđ chính sách 1
1.2 S cn thit caăđ tài 4
1.3 Mc tiêu nghiên cu 4
1.4 PhmăviăvƠăđiătng nghiên cu 5
1.5 Câu hi nghiên cu 5
1.6 Cu trúc caăđ tài 5
Chngă2: CăS LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU 6
2.1 Gii thích các khái nim quan trng 6
2.2 Tngăquanăcăs lý thuyt 6
2.2.1Thuyt hành vi d đnh (TPB) 6
2.2.2 Mô hình chp nhn công ngh (TAM) 8
2.3 Mô hình nghiên cuăđ xut 9
2.3.1 Mô hình kt hp TPB và TAM 9
2.3.2 Mô hình kt hp TPB, TAM và các yu t khác 10
2.4 Phân tích tng nhân t trongămôăhìnhăđ xut 12
2.4.1 Nhn thc s hu ích ca Metro 12
2.4.2 S hp dn ca PTCN 13
2.4.3 Chun ch quan (SN) 14
iv
2.4.4 Nhn thc kim soát hành vi (PBC) 15
2.4.5 Nhn thc v môiătrng (EA) 15
2.4.6 ụăđnh s dng Metro 16
2.5 Các gi thuyt mô hình nghiên cuăđ xut 17

ANOVA : (AnalysisăofăVariance)ăPhngăphápăphơnătíchăphngăsai
ADB : (Asian Development Bank) Ngân hàng phát trin châu Á
EA : (Environment Awareness) Nhn thc v môiătrng
EFA : (Exploratory Factor Analysis) Phngăphápăphơnătíchănhơnăt khám phá
GDP : (Gross Domestic Product) Tng sn phm quc ni
GTCC : Giao thông công cng
GTVT : Giao thông vn ti
IT : (Intention)ăụăđnh
KMO : (Kaiser-Meyer-Olkin) Ch s xem xét s thích hp ca EFA
KMRT : (Kaohsiung Mass Rapid Transit)
H thng vn chuyn khiălng ln vi tcăđ nhanh Kaohsiung
Metro : H thng tƠuăđin ngm Metro
MRT : (Mass Rapid Transit) H thng vn chuyn khiălng ln có tcăđ nhanh
PBC : (Perceived Behavirol Control) Nhn thc kim soát hành vi
PEU : (Perceived Ease of Use) Nhn thc tính d s dng
PTCC : Phngătin công cng
PTCN : Phngătin cá nhân
PU : (Perceived Usefulness) Nhn thc s hu ích
SN : (Subjective Norms) Chun ch quan
SPSS : Phn mm SPSS phân tích d liu
TAM : (Technology Acceptance Model) Mô hình chp nhn công ngh
TRA : (Theory of Reasoned Action) ThuytăhƠnhăđng hp lý
TPB : (Theory of Planned Behavior) Thuyt hành vi d đnh
TP.HCM: Thành ph H Chí Minh
UBND : y ban nhân dân
VIF : (Variance Inflation Factor) H s phóngăđiăphngăsai
vi

DANH MC BNG BIU


Hình 2.6. Mô hình nghiên cuăđ xut 12
Hình 2.7. Các gi thuyt nghiên cu 18
Hình 3.1. Quy trình nghiên cu 19
Hìnhă4.1.ăMôăhìnhăđiu chnh 28

viii
LI CM N

Liăđu tiên, tôi chân thành cmăn TS. Cao Hào Thi, ngi trc tipăhng dn tôi thc
hinăđ tài. Thyăđƣăgiúpătôiăđnhăhng nghiên cu và dành cho tôi nhng li khuyên quý
báu, li góp ý và phê bình sâu sc giúp tôi hoàn thành nghiên cu này.
Tôi gi li cmăn sâu scăđn quý Thy, Cô tiăChngătrìnhăGing dy Kinh t Fulbright
ậ i hc Kinh t TP. HCM đƣănhit tình ging dy, truynăđt phngăpháp tăduyăvƠă
nhng kin thc quý báu trong sutăhaiănmăhc tp tiătrng.
Cmănănhngăngi bn thân thit trong tp th lp MPP3 đƣăchiaăs vƠăđng viên tôi
trong sut thi gian qua. c bit cmăn bn NguynăcăVinhăđƣăh tr tôi trong quá
trình kho sát, cmănăcácăbn Ngô Th Thu Hin, H Th HngăGiangăvƠăTriu Vit Hà
đƣădƠnhăchoătôiănhngăđóngăgópăhu ích cho bng câu hi.
Cui cùng là li bitănăsơuăsc dành cho Ba M và các em, đƣăluôn  bên cnh ng h,
đng viên tôi nhngălúcăkhóăkhnăđ giúp tôi hoàn thành lunăvnănƠy.

TP. H Chí Minh, ngày 27 tháng 04 nm 2012
ng Th Ngc Dung
1
Chng 1
GII THIU  TÀI


7
hai tuyn này s hoàn thành và điăvƠoăhotăđng.
H thng tƠuăđin ngm Metro đc xây dng  TP. HCM ậ mt thành ph có hotăđng
kinh t nngăđng nht và đng đu c nc v tcăđ tngătrng kinh t vi t trng 1
Trích trong T An (2011), ắMiănmăxeămáyăgơyăthit hi cho TP. HCM trên 1 t USD, Sài Gòn Tip Th,
truy cp ngày 30/03/2012 tiăđa ch:

HCM_tren_1_ty_usd-1-21790931.html
2
S GTVTăTP.ăHCMă(2010),ăắThc trng và quy hoch phát trin giao thông vn ti TP. HCM đnănmă
2020”
3
MVAăAsiaăLimitedă(2009),ăắD án Tuyn vn tiăđôăth khiălng ln s 2”, tr. 2-5
4
Chi tit 6 tuynăMetroăđc trình bày  Ph lc 1
5
LƠătƠuăđin ngm mtăray,ătrongăđóătoaăxeăch cn mtărayăđ hot đng
6
iu 1, mc 3b Quytăđnhă101/Q-TTg ca Chính ph
7
Hi An ậ AnăNhnă(2010),ăắKhiăcôngătƠuăđin ngm dài 11 km tiăTPăHCM”, Vnexpress, truy cp ngày
01/04/2012, tiăđa ch 2
GDP ca TP. HCM chim 1/3 GDP ca c nc
8

10
UBND TP. HCM (2011), Báo cáo tình hình kinh t - xã hiăTP.ăHCMănmă2011ăvƠăphngăhng, nhim
v phát trin kinh t - xã hiănmă2012
3
Hình 1.2 Tcăđ giaătngăxeăgn máy  TP. HCM

Ngun: Gomez-Ibanez, Jose A. & Nguyn Xuân Thành, 2008, và tng hp t internet
Bên cnhăđó,ăh thng phngătin giao thông công cng (gi tt là PTCC), ch yu là xe
buỦt,ăchaătht s thu hút s tham gia caăngi dân vi t l s dng rt thp 5%
11
, mc
dù s ltăhƠnhăkháchăquaăcácănm cóătngă(Bng 1.1). TP. HCM đƣăm nhiuăđt vn
đngăngiădơnăđiăxe buýt, vi cam ktăđi mi din moăbênăngoƠiăđn chtălng bên
trong,ănhngăthc t nhiuăngi dân vnăchaăcóătháiăđ ắthân thin” vi xe buýt
12
.
Bng 1.1 Khiălng vn chuynăhƠnhăkháchăgiaiăđon 2002-2009 năv: triu lt
STT
Ch tiêu
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
1
Xe buýt
36.2

2.9
6.5
7.5
12.0
14.7
14.6
12.9

b
Xe buýt không tr giá
14.8
6.9
8.4
9.0
17.7
25.5
26.3
51.3
2
Xe taxi
21.1
15.7
41.2
45.9
55.5
84.0
109.6
138.9
3
Tng cng

2306
2429
2623
2903
3406
4200
4871
5377
5883
0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
4
Trc tình trngăngiădơnăchaătht s mn mà vi PTCC, Chính quyn thành ph cn có
nhng chính sách khuynăkhíchăngi dân thành ph s dngăphngătin công cng,ăđc
bit là khi Metro chính thcă điă vƠoă hotă đng. Vic khuynă khíchă ngi dân s dng
Metro, nu có hiu qu, mt mt s đm bo hiu qu tài chính ca d án, mt khác s góp
phn nhm gii quyt bài toán ùn tc giao thông và ô nhimătrênăđa bàn thành ph.
1.2 S cn thit ca đ tài
Phngătin giao thông công cngăđc xem là yu t then chtăđ phát trin h thng giao
thông bn vng. PTCC giúp gim kt xe, ô nhimămôiătrng, tai nn giao thông v.v…
(Morley, C., 2011, tr. 1; Heath, Y. & Gifford, R., 2002, tr. 2154). Dù rng s tin b raăđ
đuătăphngătin giao thông công cng  cácănc trên th gii rt ln
13
nhngăcóărt ít

HCM và có hiu bit v Metro.
1.5 Cơu hi nghiên cu
Vi mc tiêu và phm vi nghiên cu đƣătrìnhăbƠy, bài vit s tr li 3 câu hi nghiên cu
nhăsau:ă
Câu hi 1: Các yu t nhăhngăđnăỦăđnh s dng Metro caăngi dân ti TP. HCM?
Câu hi 2: Mcăđ tácăđng ca các yu t nƠyăđnăỦăđnh s dngăMetroănhăth nào?
Câu hi 3: Gii pháp nào khuynăkhíchăngi dân ti TP. HCM s dng Metro khi h
thngănƠyăhoƠnăthƠnhăvƠăđiăvƠoăhotăđng?
1.6 Cu trúc ca đ tƠi
 tài gm 6 chng.ăChngă1ăgii thiu bi cnh chính sách, s cn thit caăđ tài, mc
tiêu, phm vi và câu hi nghiên cu.ăChngă2ătrìnhăbƠyăcăs lý thuyt, tham kho các
nghiên cuă trc và môă hìnhă đ xut.ă Chngă 3ă kháiă quátă phngă phápă nghiênă cu.
Chngă4ămôăt d liu khoăsát,ăđaăraănhng kt qu thuăđc t phân tích d liu và
kimăđnh gi thuyt. Chngă5ălƠăphn kt lun,ăđóngăgópăcaăđ tài và nhng kin ngh
chính sách mang tính gi m cho chính quyn TP. HCM trong bi cnh hin ti. 6
Chng 2
C S LÝ THUYT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU

Chngă2ătrình bày các khái nim quan trng, tngăquanăcăs lý thuyt và mô hình lý
thuyt áp dng cho nghiên cu.ăTrongăđó,ăbin ph thuc là Ủăđnh s dng h thng tàu
đin ngm Metro và các yu t v lý thuyt có nh hngăđn Ủăđnh này.
2.1 Gii thích các khái nim quan trng
Metro: theo Ban qunălỦăđng stăđôăth
15
, Metro lƠătƠuăđin chy bngăđng ray trong
đôă th có sc vn chuyn khiă lng ln. H thng Metro TP. HCM bao gmă đon điă
ngmăvƠăđiătrênăcao.

nhăhngăđnăỦăđnhălƠătháiăđ cá nhân và chun ch quan. Trongăđó,ătháiăđ ca mt cá
nhơnăđcăđoălng bng nim tin và s đánhăgiáăđi vi kt qu ca hành viăđó.ăAjzen
(1991, tr. 188)ă đnh nghaă chun ch quan (Subjective Norms) là nhn thc ca nhng
ngi nhăhng s nghărngăcáănhơnăđóănênăthc hin hay không thc hin hành vi. Mô
hìnhăTRAăđc trình bày  Hình 2.1.
Hình 2.1 ThuytăhƠnhăđng hp lý (TRA)

Ngun: Davis, Bagozzi và Warshaw, 1989, trích trong Chutter M.Y., 2009, tr. 3
Theo Ajzen (1991), s raă đi ca thuyt hành vi d đnh TPB (Theory of Planned
Behavior) xut phát t gii hn caăhƠnhăviămƠăconăngi có ít s kim soát. Nhân t th
ba mà Ajzen cho là có nhăhngăđnăỦăđnh caăconăngi là yu t Nhn thc kim soát
hành vi (Perceived Behavioral Control). Nhn thc kim soát hành vi phn ánh vic d
dàng hayăkhóăkhnăkhiăthc hin hành vi và vic thc hinăhƠnhăviăđóăcóăb kim soát hay
hn ch hay không (Ajzen, 1991, tr. 183). Hc thuyt TPB đc mô hình hóa  Hình 2.2.
Hình 2.2 Thuyt hành vi d đnh (TPB)

Ngun: Ajzen, I., The theory of planned behaviour, 1991, tr. 182
oălng nimătinăđi vi nhng

S xut hin ca tƠuăđin ngm Metro  TP. HCM có th đc xem là mt dch v giao
thông mang tính công ngh mi. Mt trong nhng công c hu ích trong vic gii thích ý
đnh chp nhn mt sn phm mi là mô hình chp nhn công ngh TAM. Theo Legris và
cng s (2003, trích trong Teo, T., Su Luan, W., & Sing, C.C., 2008, tr. 266), mô hình
TAMăđƣăd đoánăthƠnhăcôngăkhong 40% vic s dng mt h thng mi. Lý thuyt TAM
đc mô hình hóa và trình bày  Hình 2.3.
Hình 2.3 Mô hình chp nhn công ngh Ngun: Davis, 1985, tr. 24, trích trong Chutter M.Y., 2009, tr. 2
Trongăđó, Nhn thc s hu ích (PU – Perceived Usefulness) là cpăđ mà cá nhân tin
rng s dng mt h thngăđc thù s nâng cao kt qu thc hin ca h (Davis, 1985, trích
trong Chuttur, M.Y., 2009, tr. 5). Nhn thc tính d s dng (PEU – Perceived Ease of
Use) là cpăđ mà mtăngi tin rng s dng mt h thngăđc thù s không cn n lc
(Davis, 1985, trích trong Chuttur, M.Y., 2009, tr. 5).
Nhn thc s hu ích
Nhn thc tính d
s dng
Tháiăđ hng ti
s dng
ụăđnh s dng
9
2.3 Mô hình nghiên cu đ xut
Trênăcăs nn tng hai hc thuyt cóăỦănghaătrongăvic giiăthíchăỦăđnh ca mi cá nhân,
phn này trình bày mô hình lý thuyt áp dng cho nghiên cu, bao gm bin ph thuc là ý
đnh s dng Metro và các binăđc lp nhăhngăđnăỦăđnh này.
2.3.1 Mô hình kt hp TPB vƠ TAM

hu ích
Nhn thc tính d
s dng
Nhn thc kim soát
hành vi
10
Hình 2.5 Mô hình kt hp TPB và TAM ca nghiên cu
Ngun:  xut ca tác gi
2.3.2 Mô hình kt hp TPB, TAM vƠ các yu t khác
Bên cnh các yu t Nhn thc s hu ích ca Metro, Nhn thc kim soát hành vi và
Chun ch quan, nghiên cu còn xem xétăđn các yu t khác có kh nngănhăhngăđn
ụăđnh s dng.ăóălƠăcácăyu t S hp dn ca sn phm thay th, Nhn thc v môi
trng và các yu t v nhân khu hc. Các yu t trênăđcăđ xutătrênăcăs phù hp
vi thc tin Vit Nam và da trên các nghiên cuătrcăđó.
2.3.2.1 S hp dn ca sn phm thay th
Metro trongătngălaiăs là mtăphngătin b sung vào h thng giao thông công cng 
TP. HCM. Thc t cho thy, t l s dng PTCC  TP. HCM rt thp, ch chim khong
5%
17
, phn ln là PTCN. PTCNăđemăliăchoăngi dân thành ph rt nhiu li ích nhăs
t do, tin li, linh hot v.v (Steg, 2005, trích trong Mehbub Anwar, A.H.M., 2009, tr.
71). Chính nhng li ích này s cn tr Ủăđnh chuyn sang s dng PTCC nói chung và
Metro nói riêng ca mi cá nhân. Theo kinh t hcăviămô,ăđơyăchínhălƠăắrƠoăcn chuyn
đi”ă(switchingăbarriers). Jones và cng s (2000, trích trong Julander, C.R. & Soderlund,

vi chn laăphngătin di chuyn  Thy in, Garvill (1991, trích trong Heath, Y. &
Gifford, R., 2002, tr. 2159) cho thy yu t Nhn thc v môi trng và các vn đ do xe
hi gây ra có nhăhngăđnăỦăđnh gim s dngăxeăhiăcaăngi dân. Vì th, nghiên
cuăđ xut yu t Nhn thc v môi trng vào mô hình nghiên cu.
2.3.2.3 Các yu t v nhân khu hc
Zhao, F. và cng s (2002, tr. 16) cho rng các nhân t v nhân khu hc có nhăhng
đn quytăđnh la chnăphngătin di chuyn ca mi cá nhân. Liu (1993); Kain & Liu
(1995); Gomez-Ibanez (1996) (trích trong Brian, D.T. & Camille, N.Y.F, 2003, tr. 8) đƣă
chng minh các yu t nhân khu hc, gm thu nhp, vic s huăphngătinăcáănhơn,ăđa
đimăvnăphòng…tácăđng rt lnăđn quytăđnh la chnăphngătin. Vì th, nghiên
cuăđ xutăđaăcácăyu t v nhân khu hcăvƠoăđ kimăđnh s khác bităđi viăỦăđnh
s dng. Mô hình nghiên cuăđ xutăđc minh ha  Hình 2.6.
12
Hình 2.6 Mô hình nghiên cuăđ xut


Nhn thc s hu ích
ca Metro
Yu t v nhân khu hc
13
T các nghiên cuătrc, tác gi xây dngăcácăthangăđoăchoăbin Nhn thc s hu ích ca
Metro (PU)ăvƠăđc tng hp  Bng 2.1.
Bng 2.1 ThangăđoăNhn thc s hu ích ca Metro
Mã
Thang đo
Thang đo gc
Tác gi
A1
Tôiănghăs dng Metro thun
tin
For me, taking the KMRT to commute
next time would overall be comfortable
Chen, C.F. & Chao,
W.H., 2010
A2
Tôiănghăs dng Metro an
toàn
I believe that using Lucas will help to
increase my sense of personal safety on
my trip to work
For me, taking the KMRT to commute
next time would overall be safe
Aoife, A., 2001 Chen, C.F. & Chao,

Aoife, A., 2001

Chen, C.F., & Chao,
W.H., 2010
A6
Tôiănghăs dng Metro giúp
tôi t ch v mt thi gian
If I were to take the bus to school, I can
have a good control over my time
Heath, Y., & Gifford,
R., 2002
Ngun: Tng hp ca tác gi
2.4.2 S hp dn ca PTCN
Cácăuăđim ca PTCN chính là rào cn nhăhngăđnăỦăđnh s dng Metro caăngi
dân. BeiraoăvƠăCabrală(2007,ătríchătrongăăMehbubăAnwar,ăA.H.M.,ă2009,ătr.ă73)ăđaăraăcácă
uăđim caăPTCNănhă(1)ăT do/ không ph thuc (Freedom/ Independence), (2) Có th
điă đn bt k niă nào (Ability to go where I want), (3) Thun tin (Convenience), (4)
Nhanh chóng (Rapidity), (5) Linh hot (Flexibility) và (6) T ch (Know what I can
expect). Ngoài ra, Chen, C.F., và Chao, W.H. (2010) còn nghiên cu mcăđ nhăhng
ca yu t Thói quen s dng PTCN đi viă ụă đnh s dng PTCC  thành ph
14
Kaohsiung, ƠiăLoanăậ mt thành ph có t l s dng xe máy chimă65%ăvƠăxeăhiăchim
19% (Chen, C.F., & Chao, W.H., 2010, tr. 2). Nhn thy TP. HCM cngălƠămt thành ph
có t l s dngăPTCNăcaoănhă Kaohsiung, nghiên cuăđ xutăđaăyu t Thói quen vào
mô hình. S tácăđng caăhƠnhăđngăthng xuyên trong quá kh (thóiăquen)ăđi vi ý
đnhăvƠăhƠnhăviătrongătngălaiăđƣăđc chng minh và kim nghim trong nhiu nghiên
cu (Azjen, 1991; Bagozzi, 1981; Bentler & Speckart, 1979; Fredricks & Dossett, 1983,
trích trong Bamberg, S., Ajzen, I. & Schmidt, P., 2003, tr. 5). Ngoài ra, giá vé và s thay
đi giá vé là nhng yu t quan trng nhăhngăđn quytăđnh s dngăphngătinăluă
thông caăngi dân (Balcombe, R.; Mackett, R., et al., 2004, tr. 15). Da trên các nghiên

B4
Tôiănghădiăchuyn bng
PTCN giúp tôi t ch v mt
thiăgianăhnăsoăvi Metro
Know what I can expect
Beirao và Cabral, 2007,
trích trong Mehbub
Anwar, A.H.M., 2009
B5
Tôiănghăchi phí s dng
PTCN thpăhnăMetro
Cheap fare
Balcombe, R.; Mackett,
R., et al., 2004
B6
Tôiăđƣăquenăvi vic s dng
PTCN hàng ngày

Chen, C.F., & Chao,
W.H., 2010
Ngun: Tng hp ca tác gi
2.4.3 Chun ch quan (SN)
Chen., C.F. và Chao, W.H. (2010) đoălng mcăđ nhăhng caă3ănhómăđiătngăđi
viăỦăđnh s dngăxeăđinătrongătngălaiăcaăngiădơnăKaohsiung.ăóălƠăỦăkin ca
nhngăngi quan trng caăcáănhơnăđc kho sát, ý kin cngăđng và các chính sách
khuyn khích ca chính quyn thành ph. Trong nhóm ý kin ca cngăđng, tác gi cóăđ
15
xut thêm nhăhng caăcăquan,ătrng hc. Thangăđoăchoănhómăyu t Chun ch quan
đc trình bày trong Bng 2.3.
Bng 2.3 ThangăđoăChun ch quan

dng Metro và nó có nh
hngăđn s la chn ca tôi
Government policy will influence my
choice of taking the KMRT
Chen, C.F., & Chao,
W.H., 2010

Ngun: Tng hp ca tác gi
2.4.4 Nhn thc kim soát hành vi (PBC)
Chen, C.F. và Chao, W.H. (2010)ăđoălng nhn thc ch quan ca miăcáănhơnăđi vi
vic s dng Metro là d dƠngăhayăkhóăkhnăvƠăhƠnhăđngăđóăcóăb kim soát và hn ch
hay không. Thangăđoăđ xutănƠyăđc tng hp và trình bày trong Bng 2.4.
Bng 2.4 ThangăđoăNhn thc kim soát hành vi
Mã
Thang đo
Thang đo gc
Tác gi
D1
i vi tôi, vic s dng
Metro là d dàng
For me to take the KMRT to commute
is easy
It is easy for me to use future urban rail
transit
Chen, C.F., & Chao,
W.H., 2010
Borith, L., Kasem, C.
& Takashi, N., 2010
D2
Vic s dng Metro hoàn toàn