B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
VN CÔNG TUÂN

CÁC NHÂN T NH HNG N
S TUÂN TH THU CA DOANH NGHIP
(TÌNH HUNG NGHIÊN CU TI
CHI CC THU QUN 1 TP. H CHÍ MINH) LUN VN THC S KINH T
TP. H CHÍ MINH – 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
VN CÔNG TUÂN

CÁC NHÂN T NH HNG N
S TUÂN TH THU CA DOANH NGHIP


ii
LI CM N

Trong quá trình hc chng trình cao hc ngành Tài chính ti trng i hc
Kinh t Thành ph H Chí Minh và nghiên cu vit lun vn tt nghip, tôi đã nhn
đc s h tr, đng viên t trng hc, c quan, gia đình và bn bè.
 hoàn thành lun vn tt nghip, ngoài s đu t nghiêm túc ca bn thân,
tôi còn đc s h tr và đng viên ca nhiu ngi. Nhân đây, tôi chân thành cm
n: Quý thy, cô trng i hc Kinh t Thành ph H Chí Minh đã truyn đt
nhng kin thc b ích cho tôi, đc bit là Tin s Dip Gia Lut đã hng dn tn
tình lun vn tt nghip ca tôi; Ban Lãnh đo và các đng nghip ti Chi cc Thu
Qun 1 đã cung cp nhng tài liu cn thit liên quan đn lun vn; Gia đình và bn
bè đã h tr và đng viên tinh thn cho tôi trong quá trình thc hin lun vn.
Tôi rt trân trng s h tr, đng viên t ging viên, đng nghip, gia đình
và bn bè. Tôi chân thành cm n!

Tác gi: Vn Công Tuân

1.2.3. y ban các vn đ v thu OECD (2010), Hiu bit và nh hng hành vi tuân
th ca ngi np thu 12
1.2.4. Nguyn Th Thanh Hoài và các thành viên (2011), Chuyên đ nghiên cu:
Giám sát tính tuân th thu  Vit Nam 12
1.3. Các nhân t nh hng đn s tuân th thu ca doanh nghip 12
1.3.1. Nhân t Kinh t 13
1.3.2. Nhân t Chính sách thu, qun lý thu 15
1.3.3. Nhân t c đim doanh nghip 20
1.3.4. Nhân t Ngành kinh doanh 21
iv
1.3.5. Nhân t Pháp lut xã hi 22
1.3.6. Nhân t Tâm lý 24
Tóm tt chng 1 28
CHNG 2 29
QUN LÝ THU TI CHI CC THU QUN 1 VÀ THC TRNG S
TUÂN TH THU CA DOANH NGHIP TRÊN A BÀN
2.1. Qun lý thu ti Chi cc Thu Qun 1 29
2.1.1. Thu ngân sách nhà nc 29
2.1.2. Qun lý đng ký, khai thu, np thu, n đnh thu 30
2.1.3. Thc hin th tc hoàn thu, min, gim thu, xoá n tin thu, tin pht 31
2.1.4. Qun lý thông tin v doanh nghip 33
2.1.5. Công tác tuyên truyn h tr, kim tra, cng ch, x lý vi phm v thu 33
2.1.6. Gii quyt khiu ni, t cáo v thu 35
2.2. Thc trng tuân th thu ca doanh nghip ti Qun 1 36
2.2.1. Tuân th v đng ký thu, kê khai thu 36
2.2.2. Tuân th v báo cáo thông tin chính xác và đy đ 38
2.2.3. Tuân th v chp hành quyt đnh, yêu cu theo quy đnh ca c quan thu,
np thu đy đ, đúng hn 39
2.2.4. Tuân th trong thc hin h s đ ngh hoàn thu 40
2.3. ánh giá 41

4.1.1. Tng s đng b, cht ch, rõ ràng, đn gin ca h thng, chính sách thu 74
4.1.2. Các vn bn di lut nên tng đ n đnh tng đi 77
4.1.3. Nâng cao s công bng ca chính sách thu 79
4.1.4. iu chnh thu sut phù hp vi xu hng và tình hình kinh t 80
4.2. Các gii pháp thc hin ti Chi cc Thu Qun 1 81
4.2.1. Nâng cao chuyên môn nghip v, trách nhim, nhn thc ca công chc 81
4.2.2. y mnh, nâng cao cht lng hot đng tuyên truyn h tr 84
4.2.3. Nâng cao hiu qu công tác kim tra 87
4.2.4. Thc hin th tc hành chính nhanh, gn, đúng quy trình 89
vi
4.3. Các gii pháp h tr v chính sách kinh t, pháp lut và quy tc ng x
ca xã hi có liên quan 91
4.3.1. Nâng cao hiu qu chi tiêu công 91
4.3.2. X lý nghiêm minh vn đ gian ln, trn thu, đm bo đ sc rng đe 92
4.3.3. Tng cng s đng thun ca ca xã hi đi vi chính sách thu 92
Tóm tt chng 4 93
KT LUN 94
Tài liu tham kho 95
Ph lc 98
viii
Danh mc các bng, biu

Bng 2.1: Kt qu hoàn thành d toán và c cu NSNN t 2007 đn 2011
Bng 2.2: Kt qu hoàn thu t 2009 đn 2011
Bng 2.3: Kt qu min, gim thu t 2009 đn 2011
Bng 2.4: Tng hp kt qu kim tra h s khai thu t 2009 đn 2011
Bng 2.5: Tình hình x pht DN cha np h s khai thu t 2009 đn 2011
Bng 2.6: Thng kê tình hình np t khai TNDN tm tính t 2009 đn 2011
Bng 2.7: Kt qu kim tra thu t 2009 đn 2011
Bng 2.8: C cu n đn 31/12/2011
Bng 2.9: S liu n ca DN đn 31/12/2011
Bng 2.10: H s không đc hoàn thu GTGT t 2009 đn 2011
Bng 3.1: Cronbach's Alpha ca tt c bin ban đu
Bng 3.2: Cronbach's Alpha các bin đc lp s dng đ phân tích nhân t
Bng 3.3: Ma trn xoay nhân t
Bng 3.4: Kt qu phân tích nhân t nhóm bin ph thuc
Bng 3.5: Kt qu phân tích hi quy tuyn tính bi
Bng 3.6: Mc đ nh hng ca nhân t Chính sách thu, qun lý thu
Bng 3.7: Mc đ nh hng ca nhân t Kinh t
Bng 3.8: Mc đ nh hng ca nhân t c đim DN
Bng 3.9: Mc đ nh hng ca nhân t Ngành kinh doanh
Bng 3.10: Mc đ nh hng ca nhân t Tâm lý
Bng 3.11: Mc đ nh hng ca nhân t Pháp lut xã hi
1
PHN M U
1. t vn đ nghiên cu
Thu là ngun thu ch yu ca NSNN, kt qu s thu ngân sách hàng nm ti
các CQT t Cc Thu các tnh, thành ph trc thuc trung ng cho đn các Chi
cc Thu qun, huyn là mt trong nhng nhim v quan trng ca CQT. Np thu
theo quy đnh ca pháp lut là ngha v và quyn li ca mi t chc, cá nhân. Tuy
nhiên trên thc t, mt s ngi np thu vn có quan nim xem vic np s tin
thu vào NSNN là s mt đi mt s tin nht đnh, thc hin vic np thu ch là
ngha v không th tránh né đc nu có c hi không np thu hoc gim bt đc
s tin thu phi np mà không b x lý thì h có th s không thc hin ngha v
np thu.
H thng thu Vit Nam đã chuyn đi theo hng tích cc là thc hin c
ch t khai, t np. Theo c ch này, ngi np thu có th t kê khai, tính toán
đc s thu mà mình phi np và t np s tin thu này vào NSNN mà không cn
cn c vào thông báo np thu ca CQT. Tuy nhiên, vì nhiu nguyên nhân khác
nhau nên ngi np thu không phi lúc nào cng kê khai chính xác và np đy đ,
đúng hn s thu phi np. Do đó, CQT cn xem xét, tìm hiu nguyên nhân dn đn
tình trng này. Mt trong nhng cách gii quyt là tìm hiu xem các nhân t nào đã
tác đng đn s tuân th thu ca ngi np thu.
Xut phát t thc t nêu trên, tác gi đã nghiên cu thc hin lun vn tt
nghip vi đ tài: “CÁC NHÂN T NH HNG N S TUÂN TH THU
CA DOANH NGHIP – TÌNH HUNG NGHIÊN CU TI CHI CC THU
QUN 1 THÀNH PH H CHÍ MINH” nhm có th góp phn nâng cao s tuân
th thu ca doanh nghip.

thu đ h tr thc hin công vic tt hn.
3
6. Kt cu lun vn
Lun vn gm phn m đu, phn kt lun và 4 chng:
- CHNG 1: C S LÝ THUYT V TUÂN TH THU VÀ CÁC NHÂN
T NH HNG N S TUÂN TH THU CA DOANH
NGHIP
- CHNG 2: QUN LÝ THU TI CHI CC THU QUN 1 VÀ THC
TRNG S TUÂN TH THU CA DOANH NGHIP
TRÊN A BÀN
- CHNG 3: KHO SÁT VÀ ÁNH GIÁ NH HNG CA CÁC NHÂN
T N S TUÂN TH THU CA DOANH NGHIP TI
QUN 1 TP. HCM
- CHNG 4: CÁC GII PHÁP NHM NÂNG CAO S TUÂN TH THU
CA DOANH NGHIP TI QUN 1 TP. HCM
4
CHNG 1
C S LÝ THUYT V TUÂN TH THU VÀ CÁC NHÂN T

đnh ngha v thu.
- Chp hành quyt đnh, thông báo, yêu cu ca ca CQT, công chc thu
theo quy đnh; np tin thu đy đ, đúng thi hn, đúng đa đim.
Ngha v ca đi tng np thu đc trình bày trong OECD (2004), Qun
lý ri ro tuân th: Qun lý và ci thin tuân th thu, nh sau: “Ngha v c th ca
đi tng np thu có th khác nhau v trách nhim thu và gia các CQT khác
nhau, nhng có bn loi ngha v mà đi tng np thu chc chn phi thc hin
dù  bt k nc nào là:
- ng ký thu;
- Np t khai và np các thông tin cn thit liên quan đn thu đúng thi
hn;
- Báo cáo các thông tin đy đ và chính xác (kt hp vi vic lu gi s
sách);
- Np ngha v thu đúng hn”
Ngha v thu theo quy đnh ti Lut Qun lý thu ca Vit Nam và theo
OECD không hoàn toàn ging nhau nhng v c bn có nhng đim chung. Lut
Qun lý thu quy đnh ngha v thu có phn chi tit nh chp hành ch đ k toán,
thng kê, hoá đn, chng t theo quy đnh; chp hành quyt đnh, thông báo, yêu
cu ca ca c quan qun lý thu, công chc qun lý thu theo quy đnh ca pháp
lut; np tin thu đúng đa đim. V c bn ngha v thu đu liên quan đn các
ni dung: ng ký thu, np t khai, kê khai (báo cáo) thông tin và np thu.
1.1.2. Tuân th thu
6
Vin T đin hc và Bách khoa th Vit Nam: Tuân th là gi và làm đúng
theo nhng điu đã quy đnh.
Do đó, có th khát quát tuân th thu là làm đúng theo nhng điu đã quy
đnh trong các lut thu.
Trên th gii, có nhiu đnh ngha v tuân th thu, mt s tác gi đã trình
bày nh sau:
Theo Jeffrey Lloyd Hamm, B.S. (1995) thì tuân th thu đc xác đnh theo

thu ch yu da trên gi thuyt rng hu ht DN v bn cht là không t nguyn
tuân th và ch chp hành ngha v khi có s cng ch ca các CQT hay khi b tác
đng bi li ích kinh t. Cách tip cn cng ch tuân th lut và cách tip cn kinh
t tp trung làm gim mc đ trn thu ch không hng vào vic tng cng s
tuân th thu. Nghiên cu khái nim tuân th thu thông qua s tp trung vào s
không tuân th và tính cng ch tuân th là đn gin hóa. Quan đim nghiên cu
hin nay chuyn sang xem xét tính t nguyn ca vic chp hành ngha v thu.
Nu DN tuân th thu ch vì s đe da và trng pht thì đó dng nh không phi
là s tuân th đúng ngha ngay c khi 100% d toán thu đc hoàn thành. Qun lý
thu thu thành công là hu ht đi tng tuân th thu mt cách t nguyn mà ít cn
đn s cht vn, điu tra, nhc nh hoc đe da và các hành vi x pht hành chính
khác [7].
OECD (2004), Qun lý ri ro tuân th - Các h thng la chn trng hp
thanh tra: tuân th vi các lut thu nhìn chung đc hiu là thc hin đng ký
(thu) khi có yêu cu, np t khai thu đúng hn, báo cáo các thông tin chính xác và
đy đ đ xác đnh ngha v thu và np tt c các khon tin n khi đn hn np.
Vic không tuân th s xy ra khi mt trong các ngha v nêu trên không đc đáp
ng, bt k lý do gì.
8
Richard M. Bird và Oliver Oldman: Trn thu không ch là vn đ hn ch
trong mt s ít quc gia kém phát trin. Bt k ni nào có thu, ni y có tình trng
trn thu [12].
Không tuân th thu gm không ch ý và ch ý (tránh thu và trn thu) [19]
Không ch ý có th do không hiu rõ chính sách pháp lut thu hoc không
cn thn thc hin không đúng các quy đnh v thu. C ý không tuân th thu
thng là li dng k h ca pháp lut thu đ tránh thu và mc đ cao hn là trn
thu.
S khác bit gia trn thu và tránh thu da trên tính hp pháp v hành
đng ca NNT. Trn thu là mt hành vi vi phm pháp lut: Khi NNT c tránh báo
cáo thu nhp t lao đng, vn, NNT tham gia vào mt hot đng bt hp pháp mà

gim hoc tng s tin thu đc khu tr, s tin thu đc hoàn; s dng chng
t, tài liu không hp pháp khác đ xác đnh sai s tin thu phi np, s tin thu
đc hoàn.
Tuân th thu là thc hin đúng (đy đ và kp thi) ngha v thu đã đc
quy đnh trong các lut thu, điu này mang tính bt buc, CQT giám sát, kim tra
vic chp hành ngha v thu, ngn chn x lý s không tuân th và khuyn khích
s t nguyn tuân th ca DN.
1.2. Các nghiên cu trc có liên quan
1.2.1. OECD (2004), Qun lý ri ro tuân th: Qun lý và nâng cao tuân th
thu [21]
Nghiên cu thc tin sâu sc v vic làm th nào đ nâng cao đc s tuân
th h thng thu, phân tích hành vi tuân th thu. Nghiên cu xác đnh hai phng
pháp tip cn rng v vn đ tuân th. Phng pháp tip cn th nht t giác đ tính
hp lý v mt kinh t và đã đc xây dng trên c s áp dng phân tích kinh t.
Phng pháp th hai liên quan đn các vn đ rng hn v hành vi và ch yu da
10
vào các khái nim, các nghiên cu v tâm lý hc và xã hi hc. a ra mô hình là
mt phng pháp tip cn da trên vic hiu DN và bi cnh DN hot đng nh là
công c đ h tr cho hiu bit đng c hành vi ca đi tng np thu đi vi vic
tuân th thu.
Hình 1.1: Mô hình các nhân t nh hng đn hành vi tuân th thu
Nhân t nh hng đn hành vi Thái đ tuân th Chin lc áp dng Quyt tâm không tuân th Áp dng toàn b các
quyn lc theo lut pháp



Không mun tuân th,
nhng s tuân th nu
CQT quan tâm
Ngn chn thông qua
các bin pháp phát
hin vi phm
C gng tuân th nhng
không phi lúc nào cng
thành công

H tr
đ tuân th
Sn sàng tuân th To điu kin
thun li

Doanh nghip Ngành gh

TNT

Xã hi hc Kinh t

Tâm lý hc
0

Chin lc nhm
gim bt áp lc

11
Nhân t kinh t nh: u t; T l lãi sut; H thng thu; Chính sách Chính

thu [22]
S hiu bit v hành vi ca NNT có th s đt CQT  mt v trí mnh m
hn đ thit k và thc hin các chin lc tuân th hiu qu, góp phn vào s bn
vng ca h thng thu. nh hng đn hành vi ca NNT đc trình bày di sáu
nhóm chính: (1) Ngn chn, (2) Các quy tc chun mc, (3) C hi, (4) Công bng
và s tin cy, (5) Các yu t kinh t và (6) Tng tác.
1.2.4. Nguyn Th Thanh Hoài và các thành viên (2011), Chuyên đ nghiên
cu: Giám sát tính tuân th thu  Vit Nam [8]
Nghiên cu đã làm sáng t nhng vn đ lý lun v tuân th thu nh c s
lý lun ca tuân th thu ni dung tuân th thu, nhân t nh hng đn tính tuân
th thu.  tài cng đi sâu xem xét ni dung giám sát tính tuân th, ch th thc
hin giám sát tính tuân th thu, cách thc thc hin giám sát tính tuân th thu.
Nghiên cu, đánh giá vic giám sát tính tuân th thu ca NNT  Vit Nam hin
nay; Nghiên cu kinh nghim giám sát tính tuân th thu ca mt s nc và rút ra
bài hc kinh nghim cho Vit Nam; Xây dng các quan đim, đnh hng trong
vic thit lp c ch giám sát tính tuân th thu có hiu qu  Vit Nam và đ xut
mt s gii pháp thc hin. Nghiên cu nêu lên các nhóm nhân t nh hng đn
tuân th thu. Th nht, nhóm yu t v tình hình kinh t, xã hi. Th hai, nhóm
yu t v chính sách pháp lut nói chung và chính sách thu nói riêng. Th ba,
nhóm yu t thuc v qun lý ca CQT. Th t, nhóm nhân t xut phát t bn thân
NNT. Th nm, các nhân t khác.
1.3. Các nhân t nh hng đn s tuân th thu ca doanh nghip
Nguyn Th Thanh Hoài và các thành viên (2011): Mun nâng cao tính tuân
th ca NNT thì cn phi hiu tính tuân th b tác đng bi nhng yu t nào và mc
đ tác đng ca nhng yu t này ra sao đ t đó có bin pháp nâng cao tính tuân th
13
thu. Hành vi tuân th ca NNT không phi là mt yu t đc lp, bt bin, nó chu
tác đng ca các yu t trong môi trng hot đng và các yu t trong bn thân
NNT [8].
Nhng lý thuyt v quyt đnh tuân th thu thng gi thit rng cá nhân là

tâm. NSNN đc s dng cho đu t vào c s h tng k thut, xã hi phc v tr li
cho DN và nuôi b máy công quyn. Nhn thc ca DN v tính hiu qu ca các
khon chi tiêu này s tác đng đn s tuân th thu. Tham nhng, tht thoát ngân
sách, đu t công phi hiu qu s là nhng yu t cn tr hành vi tuân th tích cc
[7].
- Lãi sut
Lãi sut th trng và lãi sut ngân hàng là yu t tác đng đn quyt đnh
tuân th, trì hoãn hay không tuân th thu. Trong trng hp lãi sut tng, mt
đi tng np thu
có tinh thn và đo đc thu ti s có kh nng trì hoãn vic np
thu; hoc tuân th nhng không t nguyn; hoc có kh nng trn thu hay tránh
thu. Tuân th hay trì hoãn hoc trn thu s ph thuc vào lãi sut hay giá tr tin t
ti thi đim thanh toán thu so vi thi đim trì hoãn thu trong tng lai. Do vy
yu t lãi sut phi thng đc xem xét trong quyt đnh tuân th ca DN [7].
Khi lãi
sut cho vay ca ngân hàng cao hn mc pht chm np tin thu, nu DN khó
vay đc tin t ngân hàng thì DN có th s chm np thu và chp nhn b pht.

-

Lm phát
Mt khi nn kinh t phát trin n
đnh, t l lm phát đc kim ch, tình
hình chính tr n đnh s có tác đng tích cc đn tính tuân th thu. Ngc li, s có
tác đng bt li đn tính tuân th thu. Lm phát cao nh hng đn thái đ tuân th
thu khi nó tác đng đn mc sinh li ca các hot đng sn xut kinh doanh. Lm
phát n đnh  mc hp lý kích thích sn xut kinh doanh và tác đng đn s tuân
th thu thông qua hiu ng thu nhp [8].
- Môi trng kinh t