SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MÔN: ÂM NHẠC
Người thực hiện: Nguyễn Tấn Tài
Giáo viên bộ môn: Âm nhạc
Trường Tiểu học Ngãi Hùng
Chuyên đề:
CÁC YẾU TỐ GÂY HỨNG THÚ CHO HỌC SINH
TRONG MỘT TIẾT HỌC ÂM NHẠC TIỂU HỌC
***
I. Lý do chọn đề tài
Để giảng dạy một tiết lên lớp dạy và học có hiệu quả thì đòi
hỏi rất nhiều yếu tố từ phía giáo viên như việc chuẩn bị giáo
án, nội dung kiến thức, các dụng cụ cần thiết cho tiết dạy, tấm
lý của người giáo viên khi dạy tiết học đó, các thông tin xã hội
cần thiết, và một số kinh nghiệm giảng dạy tự rèn hay học hỏi
từ đồng nghiệp,… Về học sinh thì có sự chuẩn bị bài cũ ở nhà,
xem trước bài mới, tư thế ngồi học, thời điểm học và phương
pháp học tập, ý thức tự giác của học sinh,… Một tiết học sinh
động, đạt hiệu quả, gây hứng thú trong tiết học và những tiết
học sau là rất quan trọng, nó sẽ giúp học sinh chủ động khi học
kiến thức mới, nhớ bài lâu hơn, không khí lớp vui vẻ không
gây căng thẳng và áp lực cho học sinh, tạo một môi trường dạy
và học đạt hiệu quả như mong muốn. Thời gian qua, với một
tiết dạy lên lớp tôi thường theo một khuôn khổ sách vở và chưa
biến chuyển theo tình hình thực tế tại lớp học. Như thế đã vô
tình làm cho tiết học âm nhạc trở nên nặng nề và tạo nên tâm
trạng không tốt trong học tập của học sinh. Tất cả những vấn
đề trên chính là lý do mà tôi chọn đề tài này.
II. Nội dung
1. Một số biện pháp giải quyết vấn đề
Để giải quyết những vấn đề trên, người giáo viên cần
Xin mời vào nhảy cùng”
Động tác thứ 3: Vẫy tay trái hoặc 2 tay như mời bạn đến nhảy
múa để phụ họa.
“La la lá la lá la
Cùng múa hát dưới trăng
La la lá la lá la
Cùng múa hát dưới trăng”
Động tác thứ tư: “La la lá la lá la” gõ theo tiết tấu lời ca.
“Cùng múa hát dưới trăng” thực hiện giống động tác thứ nhất,
2 tay đưa lên thành hình tròn.
• Tiết Kể chuyện âm nhạc, Giới thiệu một số hình nốt
nhạc hay Giới thiệu một số nhạc cụ dân tộc:
Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh hát lại một số bài
hát đã học để học sinh nhớ lại bài. Việc kể chuyện âm nhạc
giáo viên cần chuẩn bị một đoạn nhạc để làm nền trong khi kể
(hay đọc truyện), học sinh sẽ thích hơn và chú ý hơn.
Giới thiệu hình nốt nhạc thì cần có những ví dụ về âm
thanh và trường độ như: nốt trắng (2 phách) thì giáo viên có
thể đàn một nốt bất kỳ với âm sắc kéo dài 2 phách (nên sử
dụng âm sắc có trường độ như Brass, Flute, strings,…không
nên sử dụng âm sắc bộ gõ hay piano vì như thế học sinh không
nghe được độ dài của âm thanh). Hoặc dùng thanh phách để
thể hiện như nốt trắng 2 phách thì gõ phách 2 lần. Các hình nốt
còn lại như nốt đen, móc đơn, móc đôi tương tự.
Giới thiệu nhạc cụ dân tộc như đàn bầu ( hay gọi đàn độc
huyền), đàn nguyệt (hay gọi đàn kìm), đàn tranh( hay gọi đàn
thập lục) thì giáo viên cần cho xem tranh ảnh từng loại đàn và
giới thiệu một vài nét về cấu tạo của đàn. Như đàn bầu có 1
dây, cần đàn, 1 bầu và thùng đàn; đàn nguyệt có 2 dây và
thùng đàn tròn giống mặt trăng; đàn tranh có 16 dây và thùng
thức tổ chức có thể cho học biểu diển bất kỳ trong 5 bài đã
học: Em yêu hòa bình, Bạn ơi lắng nghe, Trên ngựa ta phi
nhanh, Khăn quàng thắm mãi vai em, Cò lả; Hoặc giáo viên tổ
chức trò chơi âm nhạc “Nhanh tai và nhanh tay”, giáo viên đàn
một câu trong 5 bài để học sinh nhận diện đây là bài hát nào?
Nhạc và lời của ai? Và lần lượt các bài còn lại. Học sinh sẽ
lắng nghe nhiều, tư duy nhiều và phấn chấn hơn. Hình thức
tương tự là nhìn hình ảnh minh họa đoán tên bài hát; Hoặc giáo
viên tổ chức hát với mỗi hình thức khác nhau ở từng bài như:
Bài Em yêu hòa bình – nhóm nữ hát và đi đội hình 6
hs:
Đội hình ngang so le Đội hình chữ V
1 2 3 3 4
4 5 6 2 5
1 6
Bài Bạn ơi lắng nghe – nhóm nam nữ vừa hát vừa
thực hiện động tác sac-rông Tây nguyên hoặc cả lớp hát kết
hợp gõ đệm theo tiết tấu để màu sắc của bài có tiếng bộ gõ
giống âm nhạc Tây nguyên.
Bài Trên ngựa ta phi nhanh – Cả lớp hát và nhóm
nam lên thực hiện động tác phi ngựa ( Câu 1,2,3: Tay trái đưa
về trước, tay phải đưa lên cao và xoay. Câu 4: Tay trái đưa ra
phía trước rồi đưa sang bên trái. Câu 5: Tay phải đưa ra phía
trước rồi đưa sang bên phải. Câu 6,7,8: Như động tác đầu).
Bài Cò lả - Chia lớp thành 3 nhóm và mỗi nhóm sẽ
có 1 nhóm trưởng để tập động tác minh họa. Cả nhóm cùng
suy nghĩ và thực hiện động tác khi hát. Sau một khoảng thời
gian nhất định cả nhóm sẽ lên biểu diển chấm điểm giữa các
nhóm và giáo viên nhận xét tuyên dương.
b. Chuẩn bị đồ dùng dạy học
nghiệm học được và tự tìm tòi với mỗi cách thức tổ chức khác
nhau mà biến chuyển thêm sinh động và luôn mới lạ đối với
học sinh.
Các hình thức dạy như sau:
+ Học hát: Tập hát từng câu, hát từng đoạn, hát cả bài, hát
với nhạc đệm ( giáo viên đàn hay beat), hát kết hợp gõ đệm, …
+ Ôn tập bài hát: Hát muá phụ họa, hát theo nguyên âm
(A, I, E, U, O), trò chơi âm nhạc Nghe và đoán, xem tranh
đoán bài hát, đọc thơ theo tiết tấu (RAP), các hình thức biểu
diễn, trò chơi theo bài hát ( Như bài Tập tầm vông – lóp 1, Bắc
kim thang – lớp 2), vừa hát vừa đi bước đều ( như bài Chiến sĩ
tí hon – lớp 2), vừa hát vừa đánh nhịp ( như tiết 7 – lớp 5: ôn
bài Con chim hay hót và tạp đánh nhịp 2/4, 3/4),…
+ Kể chuyện âm nhạc và kí hiệu nhạc: Đọc truyện với
nhạc không lời, học sinh biết tóm tắt nội dung câu chuyện ( tiết
16 – lớp 3: Cá heo với âm nhạc; trò chơi nốt nhạc trên bàn tay
(như hình 1); tập viết khuông nhạc và khóa son (hình 2)
Hình 1 Hình 2
+ Ngoài ra, giáo viên cần chuẩn bị các thông tin của bài
chuẩn bị học và những chi tiết liên quan để học sinh biết và tìm
tòi thêm (như bài Chú voi con ở Bản Đôn – lóp 4: Do nhạc sĩ
Phạm Tuyên đi thực tế ở Đăk Lăk vào năm 1983, nét nhạc lấy
từ dân ca Ê –đê; Kể chuyện âm nhạc: Khúc nhạc dưới trăng –
lớp 5 thì giáo viên nên cho học sinh nghe bài Sonate Ánh trăng
của Beethoven để học sinh cảm nhận hoặc bài Fur Elise, …)
d. Chuẩn bị về tâm lý
Thế nhưng khi giáo viên đã chuẩn bị đầy đủ đồ dùng dạy
học nhưng tâm lý của giáo viên hôm đó không tốt cũng sẽ
không thể tạo ra hứng thứ mà điều này đôi khi ít chú ý đến
nhưng lại thường xảy ra. Tâm lý lên lớp của người giáo viên