Kiểm soát yếu tố nguy cơ tim mạch
ở người tăng huyết áp tại cộng đồng
TS.BS. Nguyễn Ngọc Quang
Bộ môn Tim mạch ĐHY Hà Nội - Viện Tim mạch Việt Nam
Chương trình Quốc gia Phòng Chống Tăng huyết áp
Bệnh lý do xơ vữa mạch
máu tiến triển
(Bệnh mạch vành)
Tổn tương tổ chức
(NMCT, đột quỵ, suy
thận, bệnh ĐM chi)
Tái cấu trúc bệnh lý
Tổn thương cơ quan đích
(Rối loạn nhịp & xơ cơ tim,
giãn buồng thất)
Suy cơ quan đích
(Suy tim ứ huyết,
Suy thận giai đoạn
cuối)
Các yếu tố nguy cơ
(Tăng huyết áp, Rối loạn lipid máu,
Đái tháo đường, Hút thuốc, Béo phì)
Oxy hóa/Stress cơ học
Viêm/Xơ vữa
Rối loạn sớm chức năng tổ chức
(Phì đại thất/Thiếu máu cơ tim)
CHẾT
Hoạt hóa hệ thống
thần kinh- thể dịch
Đột tử
Dựa theo Dzau V J et al. Circulation 2006;114(25):2850-70.

Đông
máu
Béo phì RLCN nội mạc
Oxy hóa/ Stress Tiền viêm
Stress
Ít vận động
Quá nhiều rượu
Hút thuốc
Chế độ ăn không tốt
Học
vấn
Dịch vụ
y tế
Tiếp xúc độc
chất/ Ô nhiễm
Khoảng cách xã hội/
Nghèo đói
Đô thị hóa/
Toàn cầu hóa
Yếu tố
môi trường
Nguy cơ liên
quan lối sống
Yếu tố nguy cơ
truyền thống và
mới nổi
Biến cố
lâm sàng
Giao thông/
Môi trường

Framingham
Ước tính
nguy cơ
tim mạch
tổng thể
theo
WHO/ISH
Gánh nặng của các yếu tố nguy cơ
tim mạch tại cộng đồng
Tỷ lệ hiện mắc các yếu tố nguy cơ tim
mạch chính ở nam trong cộng đồng
Tỷ lệ hiện mắc chuẩn hóa theo tuổi và giới
của quần thể địa phương (2009)
Nguyen NQ et al. Int J Hyperten 2012
doi:10.1155/2012/560397
Các YTNCTM chuyển hóa
Các YTNCTM liên quan lối sống
Tỷ lệ hiện mắc các yếu tố nguy cơ tim
mạch chính ở nữ trong cộng đồng
Tỷ lệ hiện mắc chuẩn hóa theo tuổi và giới
của quần thể địa phương (2009)
Nguyen NQ et al. Int J Hyperten 2012
doi:10.1155/2012/560397
Các YTNCTM chuyển hóa
Các YTNCTM liên quan lối sống
Các YTNCTM chuyển hóa
Các YTNCTM liên quan lối sống
Vùng nông thôn
Vùng thành thị
Nữ giới Nam giới Nữ giới Nam giới

Huyết áp tâm trương
Chu vi vòng eo
Cân nặng
01
09
05
03
07
01
09
05
03
07
01
09
05
03
07
01
09
05
03
07
01
09
05
03
07
01
09

Nguyen NQ et al. PLoS One. 2012;7(8):e42825.
Dữ kiện được chuẩn hóa theo tuổi và giới từ các quần thể nghiên cứu
Nữ giới vùng nông thôn Nữ giới vùng thành thị
Nam giới vùng nông
thôn
Nam giới vùng thành thị
Nguy cơ tim mạch tổng thể ước tính trong 10 năm (%)
Mật độ phân bố nguy cơ TM tổng thể trong cộng đồng

Can thiệp nhiều yếu tố nguy cơ tim
mạch trong cộng đồng
1. Có khả thi hay không?
2. Có lợi hay không?
Kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch
Ngừng hút thuốc lá,
Kiểm soát huyết áp
Kiểm soát mỡ máu, đường máu, cân nặng
Điều trị các bệnh tim
mạch cấp/mạn tính
Phục hồi chức năng TM
Thúc đẩy giáo dục truyền thông sức khỏe
Chính sách bảo hiểm và chi trả trong y tế
Chính sách không hút thuốc, khuyến khích chế độ ăn hợp
lý, khuyến khích hoạt động thể lực
Thay đổi các nhân tố môi trường/xã hội
Yếu tố môi
trường xã hội
Di truyền và
các yếu tố
trước sinh

tích cực cho toàn dân
Quản lý THA
bằng tư vấn và
phối hợp
thuốc THA cấp
tại trạm y tế
địa phương
Đào tạo nâng
cao trình độ và
cơ sở vật chất
trang thiết bị
của hệ thống y
tế cơ sở
Quản lý Tăng huyết áp tại tuyến cơ sở
Nguyen QN et al. BMC Public Health. 2011;11:325.
Thiết kế can thiệp cộng đồng tại Ba Vì
Đối chứng Điều tra ban đầu
(NC cắt ngang)
Đánh giá sau can thiệp
(NC cắt ngang)
Bệnh nhân

Nguyen QN et al. BMC Cardiovasc Disord 2012;12(1):56

Tập huấn cho
cán bộ y tế xã

Khám sàng lọc
THA và các YTNCTM

Truyền thông GD
SK nâng cao hiểu
biết về HA,YTNCTM
Giám sát hoạt động
quản lý THA


Khám, tư vấn trực
tiếp cho bệnh nhân
tại trạm xá xã


“Cầm tay chỉ việc”
nâng cao tay nghề cho
cán bộ y tế xã


Thay đổi các chỉ số nhân trắc theo thời gian
Nữ giới Nam giới
Nguyen QN et al. BMC Cardiovasc Disord 2012;12(1):56
Tăng huyết áp trong cộng đồng sau can thiệp
Tỷ lệ THA

40 60 80 100 120 140 160 40 60 80 100 120 140 160
Female, Reference Female, Intervention
Male, Reference Male, Intervention
Baseline After 3 years
Kernel density of DBP in population
Diastolic Blood Pressure (mmHg) in general population
0.4 (-0.7; 1.6)
-0.8 (-1.6; -0.08)
Hiệu quả của lối sống khỏe
-5.4 (-6.6; -4.2)
Hiệu quả của lối sống khỏe
-4.4 (-6.1; -2.7)
-5.5 (-6.3; -4.7)
-4.2 (-5.2; -3.1)
Nữ giới, xã chứng Nữ giới, xã can thiệp
Nam giới, xã chứng Nam giới, xã can thiệp
Mật độ phân bố HA tâm trương trong cộng đồng

Huyết áp tâm trương (mmHg)
Sau 3 năm
Ban đầu
Thay đổi yếu tố nguy cơ sau can thiệp
Sau 3 năm Ban đầu
Sau 3 năm Ban đầu
Can thiệp Đối chứng Can thiệp Đối chứng
Can thiệp Đối chứng Can thiệp Đối chứng
Vận động thể lực
Hút thuốc
Quá nhiều rượu
Ăn mặn