vi

MC LC
Lý lch khoa hc i
Lờiăcamăđoan ii
Lời cmăn iii
Tóm tắt lunăvĕn iv
Mc lc vi
Danh mc các chữ vit tắt trong lunăvĕn xi
Danh mc các bng xii
Danh mc săđồ - biuăđồ xii
Danh mc ph lc xv
PHN M U
1. LÝ DO CHNăĐ TÀI 1
2. MC TIÊU VÀ NHIM V CAăĐ TÀI 3
3. GI THUYT NGHIÊN CU 3
4. ĐIăTNG VÀ KHÁCH TH NGHIÊN CU 3
5. PHM VI NGHIÊN CU 3
6. PHNGăPHÁPăNGHIểNăCU 4
7. CU TRÚC LUNăVĔN 5

1:  
  6
1.1.ăăTổngăquanăchungăvălĩnhăvựcănghiênăcu 6
1.1.1. Lch sử nghiên cu vnăđ 6
1.1.2. Các kt qu nghiên cu v trờng hc thân thinăđƣăcôngăb 9
1.1.3.ăụănghĩaălí lunăvƠăỦănghĩaăthực tin caăđ tài 10 vii


2.2.2. Nội dung kho sát 26
2.2.3.ăĐiătng kho sát 26
2.2.4.ăPhngăphápăkho sát 26
2.2.5.ăPhngăphápăxử lý 27
2.2.6. Kt qu kho sát 27
2.2.6.1. Sơ lược về tình hình học sinh khảo sát 27
2.2.6.2. Kết quả khảo sát thực trạng về sự cần thiết phát triển môi trường học tập thân
thiện – học sinh tích cực trong giai đoạn hiện nay 28
2.2.6.3.Kết quả khảo sát thực trạng về nắm bắt tình hình học sinh và việc dạy học của
giáo viên 29
2.2.6.4. Kết quả khảo sát thực trạng về tâm tư tình cảm, tình hình học tập và các kỹ
năng phòng tránh tai nạn của học sinh 31
2.2.6.5. Đánh giá mức độ thực hiện một số nội dung theo tiêu chí của phong trào thi
đua “Xây dựng môi trường học tập thân thiện – học sinh tích cực” trong năm học
2012 – 2013 41
Kt lu 43
: T CHC CÁC HONG PHÁT TRIN MÔI NG
HC TP THÂN THIN  HC SINH TÍCH CC TNG THPT TÂY
NINH 44
3.1. Căsở khoa hcăđ tổ chc các hotăđộng phát trin môi trờng hc tp thân
thin ậ hc sinh tích cực 44
3.1.1.ăCăsở pháp lí 44
3.1.2.ăCăsở thực tin 44
3.2. Thit k các hotăđộngăđ phát trin môiătrờng hc tp thân thin ậ hc sinh
tích cực tiătrờng THPT Tây Ninh 45
3.2.1. Nhóm các hotăđộng giúp to dựng không khí hc tpătiăvuiătrongănhƠă
trờng 45
3.2.1.1. Tổ chức giờ sinh hoạt đầu tuần của học sinh có chất lượng 45
3.2.1.2. Tổ chức các tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp có hiệu quả 46
ix

3.4.5.1.Hoạt động 1 - Tổ chức giờ sinh hoạt đầu tuần của học sinh có chất lượng 72
3.4.5.2.Hoạt động 2 - Tổ chức các tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp có hiệu quả 74
3.4.5.3.Hoạt động 3 - Tổ chức dạy ngoại khóa với chủ đề “An toàn giao thông đường
bộ” cho học sinh lớp 12 76
3.4.6 Kt qu tổ chc các hotăđộng 77
Kt lu 83
PHN KT LUN 84
1. Tóm tắt công trình nghiên cu 84
2. Tự nhnăxétăvƠăđánhăgiáămcăđộ đóngăgópăcaăđ tài 84
3. Hớng nghiên cu tip theo 85
4. Kin ngh 85
TÀI LIU THAM KHO 86
xi

DANH MC CÁC KÍ KIU VÀ T VIT TT

Tai nn giao thông
10
THPT
Trung hc phổ thông
xii

DANH MC CÁC BNG
STT

TRANG
1
Bngă2.1:ăThngăkêăvăgiớiătínhăvƠăsăHSăthamăgiaăkhoăsátăcaătừngăkhi
28
2
Bngă2.2:ăThngăkêăvăhcălựcăcaăhcăsinhăthamăgiaăkhoăsát
28
3
Bngă2.3:ăMcăđộăthamăgiaăxơyădựngăbƠiăcaăHS
34
4
Bngă2.4:ăMcăđộăhiuăbităcaăHSăvăsăcuăkhiăthyăaiăđóăbătaiănnăgiaoă
thôngăhoặcătaiănnătrongăsinhăhot
38
5
Bngă2.5:ăụăkinăcaăhcăsinhăvăthờiăđimăhcăsinhthíchăthamăgiaăvĕnă
ngh,ăthăthao
39

TRANG
1
Săđồă1.1:ăăCácăyuătăcaătrờngăhcăthơnăthin
17
2
Biuăđồă2.1:ăSoăsánhănhnăđnhăcaăGVăvƠăHSăv sựăcầnăthităphátătrină
MTHTTT ậ HSTC
28
3
Biuăđồă2.2:ăCáchăthcăđăGVănắmăbắtătìnhăhìnhăHS
29
4
Biuăđồă2.3:ăMcăđộăsửădngăcácăphngătinădyăhcăcaăGV
30
5
Biuăđồă2.4:ăụăkinăHSăvăphngăphápăthầyăcôătruynăđtătrênălớp
31
6
Biuăđồă2.5:ăCmănhnăhcăsinhăvămcăđộăanătoƠnăkhiăđnătrờng
32
7
Biuăđồă2.6:ăNhnăđnhăcaăHSăvăsătrờngăhpăđánhănhauăcaăHSă
trờngăTHPTăTơyăNinh
33
8
Biuăđồă2.7:ăTơmătrngăcaăhcăsinhăkhiăđnătrờng
33
9
Biuăđồă2.8:ăĐánhăgiáăăGVăvƠăHSăvăcăsởăvtăchtăphcăvăhcătpăchoă
HS

Biuăđồă3.4.ăSoăsánhătháiăđộăcaăhcăsinhăđiăvớiăgiờăHĐNGLLătrớcăvƠă
sauăkhiăthựcănghim
81

xv

DANH MC PH LC

Ni dung trang
Ph lc 1: Các phiu kho sát và danh sách chuyên gia 1
Phiu kho sát dành cho giáo viên 2
Phiu kho sát dành cho hc sinh 3
Phiu kho sát chuyên gia 10
Danh sách chuyên gia 12
Ph lc 2: Các bng thng kê và mt s bng thng kê xut ra t SPSS 14

Ngày 19/8/2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du
lịch, Trung ơng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thống nhất ban hành Kế hoạch liên
ngành số: 7575/KHLN/BGDĐT-BVHTTDL-TĐTN triển khai phong trào thi
đua ―Xây dựng trng học thân thiện, học sinh tích cực‖ trong các trng phổ
thông năm học 2008-2009 và giai đoạn 2008-2013 với một trong những nội
dung cơ bản: ―Ngành Giáo dục và Đào tạo, ngành Văn hóa, Thể thao và Du
lịch, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh huy động lực lợng và hệ thống
cơ s vật chất của mình để phối hợp thực hiện và huy động sự tham gia, đóng
góp của toàn xư hội triển khai phong trào thi đua ―Xây dựng trng học thân
thiện, học sinh tích cực‖ trong các nhà trng, qua đó ngành Giáo dục và Đào
tạo, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí
Minh có điều kiện hoàn thành toàn diện và hiệu quả hơn nhiệm vụ của ngành
mình, tổ chức mình‖.

2

1.2. 
Hiện nay, môi trng trng học đang xảy ra nhiều hiện trạng báo động
nh tiêu cực trong thi cử, bạo lực học đng… Việc học căng thẳng và đôi khi
những đòi hỏi từ cha mẹ, giáo viên làm cho học sinh không thấy việc học là
hứng thú mà tạo cho học sinh một áp lực rất lớn khiến một bộ phận không nhỏ
học sinh bị trầm cảm và nhiều học sinh không chịu đựng đợc những áp lực đó
nên đư từ bỏ cuộc sống của chính mình để lại cho ngi lớn, trong đó có các
thầy cô giáo, một niềm đau vô hạn. Học sinh tìm đến cái chết đư là một vấn
nạn chung của toàn xư hội, theo báo Giáo dục (Thứ ba, ngày 03 tháng 4 năm
2012), chỉ trong vòng tháng 3 năm 2012 cả nớc đư có hơn 10 vụ học sinh tự
tử, trong đó có nguyên nhân do học sinh mặc cảm học kém hoặc do bị giáo viên
la mắng. Tại trng Trung học phổ thông (THPT) Tây Ninh cũng có rất nhiều
học sinh đến trng nhng cha cảm thấy vui thích và hứng thú, một số học
sinh thấy rằng em bị áp lực bài v khi đến trng.

thiện tại trng THPT Tây Ninh có thân thiện nhng mức độ thân thiện còn hạn
chế.
Nếu tổ chức thực hiện đợc các hoạt động phù hợp thì sẽ phát triển môi
trng học tập thân thiện tại trng THPT Tây Ninh, phát huy tính tích cực học
tập của học sinh và giúp học sinh cảm thấy mỗi ngày đến trng là một ngày
vui.
NG VÀ KHÁCH TH NGHIÊN CU
ng nghiên cu
Môi trng học tập thân thiện và tính tích cực học tập của học sinh tại
trng THPT Tây Ninh.
4.2. Khách th nghiên cu
Hoạt động học tập và sinh hoạt của học sinh trng THPT Tây Ninh.
Hoạt động giảng dạy và giáo dục của giáo viên trng THPT Tây Ninh.
Hoạt động quản lý của các cán bộ lưnh đạo trng THPT Tây Ninh.
5. PHM VI NGHIÊN CU
Môi trng học tập thân thiện bao gồm các yếu tố vật chất lẫn tinh thần,
cả mối quan hệ trong nhà trng và giữa nhà trng với cộng đồng và gia đình.
Trong phạm vi đề tài này, ngi nghiên cứu chỉ tập trung vào các yếu tố thuộc
phạm vi nhà trng để thiết kế các hoạt động phát triển môi trng học tập thân
thiện và thực nghiệm 3 hoạt động cụ thể trong các nhóm hoạt động đư thiết kế.

4

6U
6.u lí lun
Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu liên quan tới việc phát triển
môi trng học tập thân thiện (MTHTTT) đư đợc xuất bản trên các ấn phẩm
trong nớc để xây dựng cơ s lí luận cho đề tài. Các tài liệu về xây dựng
MTHTTT gồm:
Các văn bản c ủa Bộ GD&ĐT về việc phát động phong trào thi đua ―Xây

nh gia

kh ả năng áp dụng vào thực ti ễn
của các hoạt động.
ng kê toán hc
Các số liệu thu thập đợc xử lí thống kê, trình bày dạng bảng và biểu đồ.
Phơng pháp này đợc sử dụng kết hợp với phơng pháp nghiên cứu lí luận và
phơng pháp nghiên cứu thực tiễn để đánh giá số liệu tổng hợp.

5

7. 
Phần m đầu
Phần nội dung
- Chơng 1: Cơ s lí luận về vấn đề phát triển môi trng học tập thân
thiện – học sinh tích cực tại trng THPT Tây Ninh
- Chơng 2. Thực trạng môi trng học tập thân thiện – học sinh tích
cực tại trng THPT Tây Ninh
- Chơng 3. Tổ chức các hoạt động phát triển môi trng học tập thân
thiện - học sinh tích cực tại trng THPT Tây Ninh
Phần kết luận và kiến nghị

6



 LÝ LUN V V PHÁT TRIN
MÔI NG HC TP THÂN THIN - HC SINH TÍCH CC

1.1. Tng quan chung v c nghiên cu

và giáo dục đạo đức cho học sinh.
Tại Việt Nam: Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngi Việt Nam phát
triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung
thành với lỦ tng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xư hội; hình thành và bồi
dỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [13]
- Một số mặt tích cực của giáo dục Vệt Nam:
+ Đư triển khai xây dựng nhà trng thân thiện  tất cả các bậc học.
+ Việt Nam đư có những sáng kiến, kinh nghiệm nhất định về nhà trng
thân thiện nh phong trào ―Tất cả vì học sinh thân yêu‖, ―Mỗi ngày đến trng
là một ngày vui‖, ―Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gơng đạo đức, tự học và sáng
tạo‖.
+ Xu hớng giáo dục phổ thông rèn luyện khả năng tự học và khám phá
một cách chủ động, tích cực.
- Một số vấn đề còn tồn tại của giáo dục Việt Nam:
+ Học sinh bỏ học, bị xâm hại, bạo lực học đng.
+ Thực trạng việc tổ chức, phơng pháp giáo dục phổ thông cha thoát
khỏi tính áp đặt để hớng đến việc tôn trọng sự phát triển tự nhiên của học sinh.
+ Bệnh thành tích trong giáo dục gây căng thẳng cho giáo viên và học
sinh.
+ Giáo dục cha chú trọng vào ứng dụng thực tiễn, chỉ chú trọng về mặt
truyền đạt kiến thức.
+ Kiến thức và điều kiện rèn luyện kỹ năng sống của học sinh cha cao,
đây là nhợc điểm phổ biến của học sinh Việt Nam, là rào cản cho sự hình
thành một nhân cách độc lập, sáng tạo.
+ Sự kỳ vọng quá mức vào học sinh sẽ tạo áp lực thiếu lành mạnh cho
quá trình phát triển nhân cách.

8


toàn, thân thiện, hiệu quả; phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học

9

sinh trong học tập và hoạt động xư hội một cách phù hợp và hiệu quả. Theo Bộ
Giáo dục và Đào tạo, đây sẽ là một trong những giải pháp có tính bền vững
giúp ngăn chặn tình trạng học sinh bỏ học, bi sự thành công của mô hình sẽ
tác động sâu sắc vào tình cảm của HS đối với nhà trng, đối với việc đi
học Việc phát động phong trào này cũng xuất phát từ thực tế đòi hỏi các
trng phải quan tâm đến việc tạo dựng một môi trng học tập an toàn, vui
tơi, dạy và học hiệu quả [1].
Giáo dục học sinh trong môi trng học tập thân thiện chính là chuẩn bị
cho xư hội những công dân năng động, tích cực, tự tin và đặc biệt là biết cách
―chung sống với nhau‖, một trong những trụ cột giáo dục của thế kỷ XXI mà
UNESCO đư đa ra.
Môi trng học tập thân thiện là mô hình khá toàn diện đảm bảo các
điều kiện dẫn tới sự giáo dục có chất lợng. Mô hình nếu thực hiện tốt sẽ đảm
bảo đợc vấn đề tiếp cận giáo dục, chất lợng và hiệu quả giáo dục, môi trng
giáo dục và các vấn đề về bình đẳng và tham gia; góp phần thực hiện mục tiêu
giáo dục và thực hiện công ớc quốc tế về quyền trẻ em mà Việt Nam đư kỦ
kết.
1.1.2. Các kt qu nghiên cu v ng hc thân thi
Nguyễn Thị Ngọc Thảo (2009), Xây dựng môi trường học tập thân thiện
nhằm nâng cao tính cực học tập của học sinh trung cấp nghề tại trường cao
đẳng nghề Sóc Trăng.
Nguyễn Thị Hng ( 2010), Xây dựng môi trường học tập thân thiện tại
trường THCS trên địa bàn quận Bình Thạnh Thành phố Hồ Chí Minh.
Trần Thị Hiên (2011), Đề xuất giải pháp xây dựng “Trường học thân
thiện, học sinh tích cực” tại trường tiểu học Diên Hồng huyện Trảng Bom tỉnh
Đồng Nai.

chủ đề môn học và những bài kiểm tra [16, 2].
- Là trng học bảo đảm cho mọi học sinh một môi trng an toàn về thể
chất, an tâm về tình cảm và tâm lỦ [22]
ng hc tp thân thin
Là môi trng mà học sinh cảm thấy an toàn, đợc quan tâm và thoải
mái. Nó tạo điều kiện tiếp cận không gian bên ngoài cũng nh bên trong để học
sinh có cơ hội khám phá, học tập và phát triển với sự hỗ trợ đầy cảm thông và
am tng của ngi lớn.

11

Là môi trng học tập chào đón, ủng hộ và giáo dục tất cả học sinh không
phân biệt giới tính, các đặc điểm thể trạng, trí tuệ, kinh tế - xư hội, tình cảm,
ngôn ngữ và những đặc điểm khác của học sinh.
Thân thiện là gần gũi và c xử tốt với nhau. Chính vì thế môi trng học
tập thân thiện là môi trng học tập mà mọi cán bộ giáo viên, nhân viên luôn
gần gũi thân mật làm cho những gi học của học sinh thật thoải mái dễ chịu.
1.2.4. Tính tích cc
Tích cực là một trạng thái tinh thần có tác dụng khẳng định và thúc đẩy sự
phát triển. Ngi tích cực là ngi tỏ ra chủ động, có những hoạt động nhằm tạo
ra sự biến đổi theo hớng phát triển.
Tích cực là đem khả năng và tâm trí vào việc làm. Tích cực là chủ động,
hăng hái, nhiệt tình với nhiệm vụ đợc giao.
Tính tích cực là nét tính cách rất quan trọng trong nhân cách thể hiện 
năng lực làm thay đổi thực tiễn theo nhu cầu, mục đích của mình trong hoạt động
sản xuất, học tập, sáng tạo
Tính tích cực là một phẩm chất vốn có của con ngi trong đi sống xư
hội. Để tồn tại và phát triển, con ngi luôn luôn tìm tòi, khám phá, cải biến môi
trng để phục vụ cho con ngi. Tính tích cực có mặt tự phát và tự giác. Mặt tự
phát của tính tích cực là yếu tố tiềm ẩn bên trong, bẩm sinh, thể hiện tính tò mò,

hoạt động nghệ thuật - thẩm mỹ, hoạt động xư hội trong học tập [10].
Học sinh tích cực là học sinh chủ động giải quyết các vấn đề, các nhiệm
vụ học tập để đạt kết quả học tập tốt nhất với tinh thần học tập cao nhất.
Các hình thức biểu hiện của học sinh tích cực:
- Xúc cảm học tập: Thể hiện  niềm vui, sốt sắng thực hiện yêu cầu của
giáo viên, hăng hái trả li các câu hỏi của giáo viên; thích phát biểu Ủ kiến của
mình trớc vấn đề nêu ra. Hay thắc mắc, đòi hỏi giải thích cặn kẽ những vấn đề
cha đủ rõ.
- Chú Ủ: Thể hiện  việc tập trung chú Ủ học tập, lắng nghe, theo dõi mọi
hành động của giáo viên.
- Sự nỗ lực của Ủ chí: Thể hiện  sự kiên trì, nhẫn nại, vợt khó khăn khi
giải quyết nhiệm vụ nhận thức. Kiên trì hoàn thành các bài tập, không nản lòng
trớc những tình huống khó khăn. Có quyết tâm, có Ủ chí vơn lên trong học tập

13

- Hành vi: Hăng hái tham gia vào mọi hình thức của hoạt động học tập:
hay giơ tay phát biểu Ủ kiến, bổ sung các câu trả li của bạn; ghi chép cẩn thận,
đầy đủ, cử chỉ khẩn trơng khi thực hiện các hành động t duy.
- Kết quả lĩnh hội: nhanh, đúng, tái hiện đợc khi cần, chủ động vận dụng
đợc kiến thức, kỹ năng khi gặp tình huống mới để nhận thức những vấn đề mới.
Nh vậy biểu hiện của học sinh tích cực là có khát vọng học tập, luôn cố
gắng vơn lên trong mọi hoàn cảnh học tập, hăng hái tham gia các hoạt động học
tập nh quan sát, thảo luận, vận dụng kiến thức kỹ năng đư học để nhận thức và
giải quyết các nhiệm vụ học tập đợc đặt ra, hay nêu những thắc mắc và đặt ra
vấn đề để đợc giải quyết, nỗ lực thực hiện các bài tập, tự phân tích, đánh giá kết
quả học tập, qua đó cải tiến hoạt động và phơng pháp học tập.
Học sinh tích cực tạo ra nếp t duy độc lập, rèn luyện Ủ chí, thói quen và
kỹ năng tự học, từ đó khơi dậy và phát huy năng lực tiềm tàng của mỗi cá nhân.
Vì vậy nâng cao tính tích cực học tập là trọng tâm của việc tích cực hóa ngi

+ Là nơi mà học sinh chịu trách nhiệm về việc học của mình.
+ Là nơi mà phong cách sống lành mạnh và những kỹ năng sống đợc đề
cao.
+ Trên tất cả, là nơi mà học sinh thích học.
- Các tài nguyên của nhà trng: Đợc cung cấp và đảm bảo an toàn.
- Các qui trình học tập:
+ Phù hợp lứa tuổi, học sinh làm trung tâm.
+ Học sinh tự do thể hiện, sáng tạo, kết giao; vui chơi và giải trí; không
bị bạo lực về thể chất lẫn tinh thần.
- Lưnh đạo trng, giáo viên: Nên đợc đào tạo để nắm bắt đợc cách dạy
lấy học sinh làm trung tâm trong môi trng học tập thân thiện;
- Mối quan hệ giữa nhà trng và gia đình: Xem gia đình và cộng đồng
nh những nguồn lực cho việc học của học sinh.

 Theo Bộ Giáo Dục Na Uy
Kết quả nghiên cứu The Learning Environment in Schools and Training
Establishments của Bộ Giáo Dục Na Uy cho thấy:
Môi trng học tập tr nên thân thiện khi phát triển tốt những yếu tố sau
đây:
- Môi trng tâm lý - xã hội.
- Sự hợp tác giữa những ngi tham gia trong môi trng học tập.
- Trạng thái khỏe mạnh về thể chất và tinh thần.

15

- Mối quan hệ giữa học sinh với thầy cô giáo.
- Sự lãnh đạo.
- Các nguyên tắc, quy định, tổ chức trng học.
- Các giá trị (quan điểm về học tập và con ngi, tính dân chủ, sự tham
gia của học sinh, tình trạng thể chất - tinh thần).