Phát huy vai trò chủ thể nhận thức trong việc
học tập môn giáo dục công dân của học sinh
lớp 10 trung học phổ thông (Qua khảo sát tại
một số trường ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu)

Nguyễn Thị Lương

Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị
Luận văn Thạc sĩ ngành: Triết học; Mã số: 60 22 80
Người hướng dẫn: PGS.TS. Trần Văn Phòng
Năm bảo vệ: 2009

Abstract: Phân tích chỉ rõ tính đặc thù của học sinh khối lớp 10 với tư cách là chủ thể
nhận thức trong học tập môn giáo dục công dân. Phân tích thực trạng phát huy vai trò
chủ thể nhận thức trong học tập môn giáo dục công dân của học sinh khối 10 (Qua
khảo sát một số trường trung học phổ thông tại tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu). Đề xuất một số
giải pháp nhằm phát huy vai trò tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh khối 10 trong
học tập môn giáo dục công dân.

Keywords: Chủ thể nhận thức; Môn giáo dục công dân; Triết học; Trung học phổ
thông

Content
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thời gian qua, vấn đề đạo đức xã hội ở nước ta đang diễn ra rất phức tạp, đạo
đức xã hội có phần bị xuống cấp, điều đáng lo ngại hơn cả là "có một bộ phận học sinh, sinh
viên có tình trạng suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài
bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước" [23, tr.21]. Hiện tượng thiếu
trung thực trong học tập, gian lận trong thi cử, dùng tiền để "mua điểm", "mua bằng cấp",
hiện tượng đánh thầy chửi bạn có nguy cơ trở thành một tệ nạn. Không những thế, những tệ

nhận thức trong học tập môn giáo dục công dân là nghiên cứu mang tính thực tiễn cao, giúp
đưa tri thức của môn học vào cuộc sống nhằm phát huy hơn nữa chức năng và nhiệm vụ mà
môn học đảm nhiệm.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề liên quan đến chủ thể nhận thức, khách thể nhận thức đã được một số tác giả
nghiên cứu như: Luận án tiến sỹ của Nguyễn Tiến Thủ “Quan hệ giữa chủ thể và khách thể
nhận thức với việc phát huy vai trò chủ thể nhận thức trong học tập của sinh viên Việt Nam
hiện nay”, Hà Nội, 2001. Luận án tập trung nhiều vào lý luận về chủ thể và khách thể nhận
thức theo tinh thần triết học duy vật biện chứng. Luận án đề cập tới sinh viên Việt nam nói
chung với tư cách là chủ thể nhận thức trong học tập nói chung.

3
Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Đức Hoàn “Phát huy vai trò chủ thể nhận thức trong
học tập của sinh viên cao đẳng ở Việt Nam hiện nay” (Qua thực thế một số trường cao đẳng ở
tỉnh Hải Dương), Hà Nội, 2001. Luận văn tập trung vào đối tượng là sinh viên cao đẳng khối
kinh tế kỹ thuật ở tỉnh Hải Dương.
Luận văn thạc sỹ triết học của Đoàn Thị Toan “Nâng cao vai trò chủ thể nhận thức
trong học tập của sinh viên ở tỉnh Thái Bình hiện nay” Hà Nội, 2005. Luận văn tập trung
nghiên cứu đối tượng là sinh viên của các trường đại học, cao đẳng Thái Bình, nghiên cứu
thực trạng và những vấn đề đặt ra khi nâng cao vai trò chủ thể nhận thức trong học tập của
sinh viên ở Thái Bình hiện nay, trên cơ sở đó đề ra những giải pháp nhằm nâng cao vai trò
chủ thể nhận thức trong học tập của sinh viên ở tỉnh Thái Bình
Luận văn thạc sĩ triết học của Hồ Thị Hoa “Vấn đề nâng cao vai trò nhân tố chủ quan
trong giáo dục đạo đức cho học sinh phổ thông trung học ở nước ta hiện nay (qua thực tế tỉnh
Kiên Giang)”, Hà Nội, 2000. Luận văn đã phân tích mối quan hệ điều kiện khách quan và
nhân tố chủ quan trong giáo dục đạo đức cho học sinh phổ thông trung học, làm rõ tầm quan
trọng của việc cao nhân tố chủ quan trong giáo dục đạo đức cho học sinh phổ thông trung học
hiện nay, đề xuất những giải pháp nâng cao vai trò nhân tố chủ quan, trong công tác giáo dục
đạo đức cho học sinh phổ thông trung học hiện nay.
Luận văn thạc sỹ của Phùng Minh Hải “Vấn đề phát huy vai trò chủ thể nhận thức

 Phân tích thực trạng phát huy vai trò chủ thể nhận thức trong học tập môn giáo
dục công dân của học sinh khối 10 (Qua khảo sát một số trường trung học phổ thông tại tỉnh
Bà Rịa Vũng Tàu).
 Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò tích cực, chủ động sáng tạo
của học sinh khối 10 trong học tập môn giáo dục công dân.

5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu: Việc nhận thức môn giáo dục công dân của học sinh khối
10.
* Phạm vi khảo sát: Một số trường THPT ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trong 5 năm gần
đây (2006-2010).
5. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu
- Đề tài được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu mối quan hệ giữa chủ thể nhận thức với
khách thể nhận thức theo phương pháp lý luận nhận thức của triết học duy vật biện chứng;
vận dụng quan điểm của Đảng và nhà nước về giáo dục đào tạo, xây dựng con người mới ở
nước ta hiện nay.
- Phương pháp nghiên cứu:
+ Luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy
vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.
+ Kết hợp giữa phân tích và tổng hợp, phối hợp với các phương pháp so sánh, thống
kê… để làm rõ vấn đề mà luận văn đề cập.
6. Đóng góp của luận văn
Làm tài liệu tham khảo cho các trường THPT trong giảng dạy môn Giáo dục công
dân. Vì lẽ đó, những vấn đề mà luận văn đề cập và giải quyết sẽ góp phần thiết thực vào cải
tiến và đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập môn Giáo dục công dân ở các trường
THPT ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu hiện nay.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo luận văn này gồm 3
chương , 6 tiết.

12. Đặng Ngọc Dinh (chủ biên - 1995), Việt Nam, tầm nhìn đến năm 2000, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
13. Nguyễn Tất Dong (1995), Trí thức Việt Nam thực tiễn và triển vọng, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
14. Dương Tự Đam (1999), Những phương pháp tiếp cận thanh niên hiện nay, Nxb. Thanh
niên, Hà Nội.
15. Nguyễn Văn Đản (5/2004), "Quan niệm về chất lượng giáo dục", Tạp chí Giáo dục.
16. Đỗ Ngọc Đạt (1998), Tiếp cận hiện đại hoạt động dạy học, Nxb. Đại học Quốc gia, Hà
Nội.
17. Đảng Cộng sản Việt Nam (1987), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb.
Sự thật, Hà Nội.
18. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII,
Nxb. Sự thật, Hà Nội.
19. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội, Nxb. Sự thật, Hà Nội.

7
20. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến
năm 2000, Nxb. Sự thật, Hà Nội.
21. Đảng Cộng sản Việt Nam (1993), Văn kiện Hội nghị lần thứ IV Ban Chấp hành Trung
ương khóa VII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
22. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
23. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Hội nghị Ban chấp hành Trung ương lần
thứ hai, khóa VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
24. Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung
ương khóa VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
25. Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung
ương khóa VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
26. Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb.

41. Nguyễn Văn Hợi (1990), "Cơ sở lý luận của việc biến quá trình đào tạo thành tự đào
tạo", Tạp chí Triết học.
42. Đỗ Huân (2001), Sử dụng thiết bị nghe nhìn trong dạy - học, Nxb. Đại học Quốc gia Hà
Nội.
43. Phạm Quang Huân (5/2004), "Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát huy dân chủ trong quá
trình đào tạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục", Tạp chí Giáo dục, (87).
44. Đặng Thành Hưng (2002), Dạy học hiện đại - lí luận, biện pháp, kĩ thuật, Nxb. Đại học
Quốc gia Hà Nội.
45. Đặng Thành Hưng (3/2004), "Chuẩn giáo dục và chương trình giáo dục", Tạp chí Phát
triển giáo dục, (3).
46. Luật Giáo dục (2005), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
47. Luật Giáo dục (1999), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
48. V.I.Lênin (1978), Toàn tập, tập 2, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.
49. V.I.Lênin (1976), Toàn tập, tập 3, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.
50. V.I.Lênin (1978), Toàn tập, tập 6, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.
51. V.I.Lênin (1979), Toàn tập, tập 8, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.
52. V.I.Lênin (1979), Toàn tập, tập 10, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.
53. V.I.Lênin (1978), Toàn tập, tập 20, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva.
54. C.Mác-Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 3, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
55. C.Mác-Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 4, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
56. C.Mác - Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 5, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
57. C.Mác - Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 13, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
58. C.Mác - Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 20, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
59. C.Mác-Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 21, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
60. C.Mác, Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 23, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
61. Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
62. Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

9
63. Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 3, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

80. Website: http://WWW. vietbao.vn/Giao-duc/29/1/2008.