ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG
ĐẠI HỌC
SƢ
PHẠM
TRẦN THỊ
PHƢƠNG
HOA
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI
MỚI
PH
Ƣ
ƠNG
PHÁP DẠY HỌC Ở
TRƢỜNG
TIỂU HỌC LÊ
LỢI
HUYỆN AN
DƢƠNG
- HẢI
PHÒNG
GIAI ĐOẠN 2015-
2020
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ht t
p : / /
www . lr c
Ngƣời hƣớng
dẫn khoa học: TS. Trần Anh Tuấn
THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ht t
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng
tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công
bố theo đúng quy định. Những phần trích dẫn và tham khảo đều đúng theo quy
định của Nhà
trƣờng.
Nếu sai tôi xin chịu trách nhiệm.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
Tác giả luận văn
Trần Thị
Phƣơng
Hoa
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
i
ht t
p : / /
tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin cho tôi trong quá trình điều tra, nghiên
cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã cổ vũ, động viên tôi trong quá trình
làm luận văn.
Mặc dù đã rất cố gắng nh
ƣ
ng chắc chắn luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu
sót, vì vậy rất mong
đƣợc
sự đóng góp ý kiến của thầy, cô giáo, các bạn đồng nghiệp, các
bạn học viên để luận văn
đƣợc
hoàn chỉnh hơn.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
Tác giả luận văn
Trần Thị
Phƣơng
Hoa
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ii
ht t
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
MỤC
ƣ
ờng và quản lý hoạt động dạy học trong nhà
trƣờng
. 11
1.2.3. Quản lý hoạt động dạy và học trong nhà
trƣờng
Tiểu học 13
1.2.4. Ph
ƣ
ơng pháp dạy học và đổi mới
phƣơng
pháp dạy học 19
1.3. Quản lý sự thay đổi và quản lý hoạt động đổi mới ph
ƣ
ơng pháp dạy học 21
1.3.1. Khái quát về lý thuyết “Quản lý sự thay đổi” 21
1.3.2. Quản lý hoạt động đổi mới PPDH 23
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
iii
ht t
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
1.4. Quản lí đổi mới PPDH trong
trƣờng
ƣ
ơng 39
2.1.2. Tình hình phát triển giáo dục của địa ph
ƣ
ơng 40
2.1.3. Thực trạng hoạt động dạy học ở
trƣờng
Tiểu học Lê Lợi 41
2.1.4. Hoạt động đổi mới PPDH ở
Trƣờng
Tiểu học Lê Lợi 45
2.2. Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới ph
ƣ
ơng pháp dạy học ở
trƣờng
Tiểu học Lê
Lợi 48
2.2.1. Mô tả cách thức khảo sát 48
2.2.2. Công tác xây dựng kế hoạch triển khai đổi mới PPDH 49
2.2.3. Thực trạng tổ chức, chỉ đạo triển khai đổi mới PPDH 51
2.2.4. Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá đổi mới PPDH 54
2.2.5. Thực trạng quản lý các điều kiện đảm bảo cho đổi mới PPDH 56
2.2.6. Khó khăn trong công tác quản lý đổi mới PPDH của Hiệu
trƣởng
57
2.3. Phân tích SWOT về quản lý hoạt động đổi mới PPDH tại
trƣờng
Tiểu học
Lê Lợi, huyện An D
ƣ
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 66
3.1.4. Đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả 66
3.2. Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới ph
ƣ
ơng pháp dạy học ở Trƣờng Tiểu học Lê Lợi,
huyện An D
ƣ
ơng- thành phố Hải Phòng 67
3.2.1. Khảo sát, nắm vững tình hình của nhà trƣờng và chuẩn bị các điều kiện đảm
bảo cho tiếp tục thực hiện đổi mới PPDH 67
3.2.2. Tăng
cƣờng
chất
lƣợng
khâu lập kế hoạch hoạt động đổi mới PPDH 69
3.2.3. Xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán của đổi mới PPDH 71
3.2.4. Tăng
cƣờng
vai trò của tổ chuyên môn và chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn thực
hiện đổi mới PPDH 73
3.2.5. Tạo động lực cho giáo viên tự bồi d
ƣ
ỡng nâng cao trình độ chuyên môn và
nghiệp vụ
sƣ
phạm Tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH 75
3.2.6. Chỉ đạo tăng c
ƣ
ờng giáo dục và quản lý học sinh về ý thức học tập và kĩ năng tự
học 76
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
vi
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT
TẮT
CBQL : Cán bộ quản lý
CĐ : Cao đẳng
ĐH :
Đại học
GV : Giáo viên
PPDH : Ph
ƣ
ơng pháp dạy học
TB : Trung bình
THCS : Trung học cơ sở
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ht t
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
10
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Các nhân tố tác động đến công tác quản lí đổi mới ph
ƣ
ơng pháp dạy học
33
BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Kết quả khảo sát về tính cần thiết của các biện pháp 83
Biểu đồ 3.2: Kết quả khảo sát về tính khả thi của các biện pháp 83
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ht t
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
vi
MỞ
ta
đƣợc
đổi mới căn bản và toàn diện.
Trong đó nhấn mạnh: Giáo dục Tiểu học
đƣợc
coi là nền móng của giáo dục phổ thông
và cũng là nền móng của sự phát triển nhân cách công dân
tƣơng
lai. Đổi mới PPDH
Tiểu học không chỉ nhằm nâng cao chất
lƣợng
giáo dục- dạy học của mỗi nhà
trƣờng
mà
có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng: phải làm thay đổi cách học của trò theo h
ƣ
ớng
phát huy tính tích cực, chủ động và phát triển các tố chất, phát triển các năng lực, khả năng
sáng tạo của
ngƣời
học ngay từ Tiểu học và tạo đà cho sự phát triển tiếp theo.
Trong các nhà trƣờng Tiểu học ở thành phố Hải Phòng, hoạt động đổi mới PPDH
đã
đƣợc
quan tâm từ cả phía CBQL và giáo viên. Nh
ƣ
ng trong thực tế dạy học hiện
nay, không phải các nhà trƣờng đều thực hiện tốt hoạt động đổi mới PPDH. Vẫn còn một
bộ phận giáo viên yếu về PPDH, ngại đổi mới và vẫn còn không ít Hiệu
trƣởng trƣờng
nâng cao. Nhiều giáo viên
đƣợc
công nhận là giáo
viên giỏi cấp thành phố, cấp huyện. Số
lƣợng
học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp thành phố,
cấp huyện luôn ở trong những
trƣờng
tốp đầu của huyện An D
ƣ
ơng Tuy nhiên hoạt động
chuyên môn nói chung, hoạt động đổi mới PPDH nói riêng của
trƣờng
Tiểu học Lê Lợi vẫn
còn một số hạn chế cần khắc phục. Từ đó, Hiệu trƣởng Trƣờng Tiểu học Lê Lợi cần có
đ
ƣ
ợc những biện pháp quản lý hiệu quả để tiếp tục các hoạt động đổi mới PPDH của
nhà
trƣờng
nhằm thực hiện tốt các mục tiêu của đổi mới giáo dục Tiểu học hiện nay và
những năm sắp tới.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi mạnh dạn lựa chọn vấn đề “Quản lý hoạt
động đổi mới phương pháp dạy học ở Trường Tiểu học Lê Lợi, huyện An Dương- thành
phố Hải Phòng giai đoạn 2015-2020” với mong muốn nâng cao chất
lƣợng
hoạt động
đổi mới PPDH, từ đó góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục Tiểu học nói chung và
Trƣờng Tiểu học Lê Lợi nói riêng.
2. Mục đích nghiên cứu
PPDH tại
Trƣờng
Tiểu học Lê Lợi.
3. Đối
tƣợng
và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động quản lý đổi mới PPDH tại Trƣờng Tiểu học Lê Lợi - huyện An D
ƣ
ơng
- Hải Phòng. Trong đó đối
tƣợng đƣợc
điều tra nghiên cứu là cán bộ, giáo viên nhà
trƣờng
3.2. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lí hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng Trƣờng Tiểu học
Lê Lợi, huyện An D
ƣ
ơng -Hải Phòng.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu công tác quản lý hoạt động đổi mới PPDH của Hiệu
trƣởng
Trƣờng Tiểu học
Lê Lợi, huyện An D
ƣ
ơng - Hải Phòng dựa trên các biện pháp đề xuất phù hợp với cơ sở lý
luận quản lý giáo dục, giải quyết
đƣợc
những bất cập và phù hợp với các điều kiện thực tế
của nhà
6. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu quản lý đổi mới PPDH tại Trƣờng Tiểu học Lê Lợi,
huyện An D
ƣ
ơng - Hải Phòng. Nghiên cứu
đƣợc
tiến hành điều tra vào năm
2014 tại
Trƣờng
Tiểu học Lê Lợi - huyện An D
ƣ
ơng - Hải Phòng
7.
Phƣơng
pháp nghiên cứu
Để giải quyết các nhiệm vụ khoa học, luận văn sử dụng phối hợp các ph
ƣ
ơng
pháp nghiên cứu sau:
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra
Xây dựng bảng hỏi nhằm thu thập thông tin, ý kiến của CBQL, giáo
viên, nhân viên về những nội dung liên quan đến đề tài.
, giáo viên về các vấn đề liên quan tới đề tài
để tăng thêm độ tin cậy của kết quả điều tra.
7.2.2. Phương pháp đàm thoại
Tiến hành đàm thoại trực tiếp với một số CBQL, giáo viên để tìm hiểu thêm thông
tin về việc quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở Tr
n/
16
7.2.5. Các phương pháp định lượng
Đề tài sử dụng các ph
ƣ
ơng pháp định l
ƣ
ợng
.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm 3 ch
ƣ
ơng:
C
hƣơng
1: Cơ sở lý luận
Chƣơng
2: Thực trạng quản lý ng đổi mới ph
ƣ
ơng pháp dạy học tại
Trƣờng
Tiểu học Lê Lợi, huyện An D
ƣ
ơng- Hải Phòng (2008-2013)
Chƣơng
3: quản lý hoạt động đổi mới
ở
Trƣờng
Tiểu học Lê Lợi, huyện An D
ƣ
ợng. J.J.Rousseau (1717 - 1778) chủ tr
ƣ
ơng giáo
dục trẻ em một cách tự nhiên và
ngƣời
học sẽ tự khám phá tích luỹ kiến thức thông qua
chính hoạt động của mình. Nhiều nhà giáo dục tiêu biểu xuất hiện khoảng cuối thế kỷ
XIX, đầu thế kỷ XX
nhƣ
John Dewey (1859 - 1952), A.Macarenco (1888 - 1938), Jean
Piaget (1896 - 1980),… cũng có quan điểm h
ƣ
ớng đến sự tích cực hóa hoạt động nhận thức
ngƣời
học.
Cũng thời kỳ đầu thế kỷ XX, khoa học giáo dục đã thực sự có những biến đổi mới
về
lƣợng
và chất. Những vấn đề chủ yếu trong các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác-
Lê Nin đã thực sự định h
ƣ
ớng cho hoạt động giáo dục, đó là các quy luật về "sự hình thành
cá nhân con ng
ƣ
ời", "tính quy luật về kinh tế - xã hội đối với giáo dục” [20]. Các quy luật
đó đã đặt ra những yêu cầu đối với quản lý giáo dục và tính
ƣu
việt của xã hội đối với việc
tạo ra các ph
ờng: “Từ giờ phút này trở đi, các em
đƣợc h
ƣ
ởng một nền giáo dục hoàn
toàn Việt Nam làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của các em.” [24, tr.11].
Đó chính là một định h
ƣ
ớng cho sự phát triển của PPDH và quản lý PPDH sau này.
Đã có nhiều đề tài tiến hành nghiên cứu, nhiều kiến nghị trong các hội thảo khoa
học về cải tiến đổi mới PPDH của các tác giả: Hồ Ngọc Đại, Đỗ Đình Hoan, Đặng
Thành H
ƣ
ng, Nguyễn Kỳ, Trần Kiều, Phan Trọng Luận, Vũ Văn Tảo, Nguyễn Cảnh
Toàn, Vũ Trọng Rỹ Đáng
lƣu
ý là tác phẩm:“Phương pháp dạy học truyền
thống và đổi mới” [30, tr.2] của Thái Duy Tuyên,
ngƣời
có công nghiên cứu
tƣơng
đối
toàn diện về lĩnh vực đổi mới PPDH trong giai đoạn hiện nay.
Bên cạnh đó các nhà khoa học đã tiếp cận quản lý giáo dục và quản lý
trƣờng
học và
đề cập đến việc phát triển công tác quản lý
trƣờng
học. Các tác phẩm tiêu biểu
nhƣ:
Phương pháp luận khoa học giáo dục (Phạm Minh Hạc); Khoa học Quản lý giáo dục - Một
ƣ
ơng pháp dạy học cấp Tiểu học và một số giải pháp về mặt
quản lý” của tác giả Trà Thị Kiều Loan, năm 2011;
Các công trình nghiên cứu khoa học trên đều tập trung vào một số nội dung đổi mới
PPDH và có ý nghĩa lí luận cũng
nhƣ
thực tiễn ở các nhà tr
ƣ
ờng phổ thông và đặc thù của
từng địa ph
ƣ
ơng. Tuy nhiên,
chƣa
có công trình nghiên cứu về quản lý đổi mới PPDH của
Hiệu tr
ƣ
ởng trƣờng Tiểu học một cách hệ thống và phù hợp với điều kiện thực tế của
các trƣờng Tiểu học huyện An D
ƣ
ơng- Hải Phòng theo h
ƣ
ớng cập nhật các quan điểm
quản lý giáo dục hiện đại, trong đó có quan điểm “quản lý sự thay đổi”
Chính vì vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài “Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp
dạy học ở Trường Tiểu học Lê Lợi, huyện An Dương thành phố Hải Phòng giai đoạn
2015-2020” để nghiên cứu nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục đã đề ra.
1.2. Một số khái niệm công cụ
1.2.1. Quản lý, các chức năng cơ bản của quản lí và biện pháp quản lí
1.2.1.1. Khái niệm “Quản lý”
- tnu.edu. v
n/
20
mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất, và sự bất mãn cá nhân ít nhất ” [19,
tr.33]
Các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí nhấn mạnh: “Hoạt
động quản lý là tác động có định h
ƣ
ớng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ng
ƣ
ời quản lý)
đến khách thể quản lý (ng
ƣ
ời bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành
và đạt
đƣợc
mục đích của tổ chức” [10, tr.1].
Các khái niệm trên tuy có khác nhau về cách diễn đạt, nh
ƣ
ng chúng đều có chung
những dấu hiệu chủ yếu. Từ đó, có thể xác định: Quản lý là sự tác động của chủ thể quản
lý đến đối tượng quản lý một cách có chủ đích, thông qua việc thực hiện các chức năng
quản lý trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được mục tiêu đã đề ra.
1.2.1.2. Các chức năng cơ bản của quản lý
Chức năng quản lý là một tập hợp hành động chuyên biệt, thông qua đó chủ thể
quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu quản lý nhất định.
Theo quan điểm quản lý hiện đại, các chức năng cơ bản của quản lý gồm: Lập
kế hoạch; Tổ chức; Chỉ đạo (bao gồm cả sửa chữa, uốn nắn, phối hợp) và Kiểm tra (bao
đƣợc
khoa học và
hợp lý.
* Chức năng chỉ đạo: là quá trình tác động ảnh h
ƣ
ởng tới hành vi, thái độ của
những
ngƣời
khác nhằm đạt tới các mục tiêu với chất
lƣợng
cao.
Chức năng chỉ đạo có vai trò cùng với chức năng tổ chức để hiện thực hóa
các mục tiêu,
đƣợc
xác định từ việc điều hành và h
ƣ
ớng dẫn các hoạt động trong tổ chức
nhằm đạt
đƣợc
các mục tiêu có chất l
ƣ
ợng và hiệu quả. Thực chất chức năng chỉ đạo là
quá trình tác động và ảnh h
ƣ
ởng của chủ thể tới thành viên, trên cơ sở đó mọi ng
ƣ
ời
tích cực, tự giác và mang hết khả năng để làm việc.
* Chức năng kiểm tra: là chức năng cuối cùng của quá trình quản lý, nó có vai
trò giúp chủ thể quản lý biết
năng kế tiếp nhau một cách logic, trong một thời gian cụ thể của một chu trình quản lý nhất
định.
1.2.1.3. Biện pháp quản lý
Biện pháp quản lý là việc
ngƣời
quản lý sử dụng các chức năng quản lý, các công
cụ quản lý một cách phù hợp cho từng tình huống, phù hợp đối
tƣợng
và khách thể
mình quản lý để
đƣa
hệ thống tổ chức đi đúng mục tiêu và đạt
đƣợc
mục tiêu mà
ngƣời
quản lý đã hoạch định,
đƣa
chất
lƣợng
quản lý lên trạng thái mới tốt hơn hiện tại.
Do vậy,
ngƣời
quản lý phải có kiến thức sâu rộng, có kinh nghiệm, phải nhạy cảm,
linh hoạt và mềm dẻo để tiên đoán
trƣớc
hoàn cảnh, tình huống mà đối
tƣợng
quản lý đặt
ra thì mới có
đƣợc
cách là đối
tƣợng
quản lý, họ chịu tác động của chủ thể quản lý (Hiệu
trƣởng). Với
tƣ
cách là chủ thể quản lý, họ là
ngƣời
tham gia tích cực, chủ động vào hoạt
động quản lý chung và biến nhà
trƣờng
thành hệ tự quản lý. Song quản lý nhà trƣờng
trƣớc hết và chủ yếu là trách nhiệm của
ngƣời
Hiệu
trƣởng
nhà trƣờng.
Theo tác giả Phạm Minh Hạc [17]: Quản lý nhà trường là hệ thống tác động có
mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhà trường
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ht t
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
23
làm cho nhà trường vận hành theo đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng, thực hiện
ƣ
ơng thức tự học, hành động và phát triển bản thân. Thực chất hoạt động học là
quá trình
ngƣời
học lĩnh hội tri thức
dƣới
sự h
ƣ
ớng dẫn của thầy nhằm biến đổi bản thân,
để hình thành và hoàn thiện nhân cách của mình.
* Mối quan hệ thống nhất biện chứng giữa hoạt động dạy và hoạt động học:
Trong hoạt động dạy học, hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò có mối liên hệ
tác động qua lại lẫn nhau và bổ sung cho nhau. Nếu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ht t
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
24
thiếu một trong hai hoạt động đó, hoặc sự phối hợp hoạt động dạy học không hợp lý thì
động dạy học không thể có hiệu quả cao.
b) Quản lý hoạt động dạy học
Nếu quản lý quá trình dạy học là quản lý sự
tƣơng
tác và vận động của tất cả các
tƣ
cách pháp nhân, có tài khoản
và con dấu riêng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
ht t
p : / /
www . lr c
- tnu.edu. v
n/
25
Copyright: Tài liệu đại học ©