SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TỈNH VĨNH PHÚC
MÃ SKKN
1
34.51.01
TRƯỜNG THPT NGUYỄN DUY THÌ
BÁO CÁO KẾT QUẢ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
CẤP: CƠ SỞ ; TỈNH:
Tên sáng kiến kinh nghiệm: Tích hợp kiến thức Lịch sử, Địa lí, xã
hội vào bài đọc - hiểu tác phẩm Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân”.
Môn/nhóm môn: Ngữ văn
Tổ bộ môn: Khoa học xã hội
Mã môn: 51
Người thực hiện: Bùi Thị Ngọc Huyền
Điện thoại: 01688219678 .
Email:[email protected]
Vĩnh Phúc, năm 2015
2
3
MỤC LỤC
Phần Nội dung Trang
Phần I Mở đầu:
1. Lí do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Nhiệm vụ ngiên cứu
4. Đối tượng, phạm vi nghiên
cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
6. Cấu trúc của SKKN
3
3

Là một giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn, trong các giờ học, bên cạnh
việc tạo hứng thú, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, tôi còn chú ý
đến việc giúp các em huy động kiến thức ở các bộn môn khác để hiểu và nắm
chắc các đơn vị kiến thức trong các bài học. Từ những lí do trên, tôi lựa chọn đề
tài : “Tích hợp kiến thức Lịch sử, Địa lí, xã hội vào bài đọc - hiểu tác phẩm
Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân”.
2. Mục đích nghiên cứu
- Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong việc huy động, vận
dụng kiến thức ở các môn học khác: Lịch sử 12. Địa lý 12, kiến thức xã hội để
làm rõ, hiểu, nắm chắc được các đơn vị kiến thức trong bài học về tác phẩm Vợ
nhặt của nhà văn Kim Lân
- Từ đó hình thành cho học sinh những năng lực sau:
+ Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản.
+ Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung
+ Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong văn bản.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Thiết kế thể nghiệm bài giảng theo hướng tích hợp kiến thức Lịch sử, Địa
lí và xã hội trong tiết Đọc văn tác phẩm Vợ nhặt (Kim Lân).
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Học sinh lớp 12A1, 12A2
6
- Giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh huy động, vận dụng kiến thức ở các
môn học khác: Lịch sử 12. Địa lý 12, và kiến thức xã hội để làm rõ, hiểu, nắm
chắc được các đơn vị kiến thức trong bài Vợ nhặt.
5. Phương pháp nghiên cứu.
Trong đề tài này, tôi sử dụng một số phương pháp sau:
- Nghiên cứu lí thuyết.
- Quan sát sư phạm.
- Thực nghiệm sư phạm.
- So sánh, đối chiếu.

Môn Ngữ
văn
Môn lịch sử Môn địa lý Kiến thức xã
hội
Vợ nhặt -
Kim Lân
- Chính sách của thực dân
Pháp và phát xít Nhật từ
năm 1940 - 1945.
- Mặt trận Việt Minh
Các tỉnh miền
Bắc và miền
Trung Việt
Nam
Giải thưởng về
văn học.
2. Thực trạng của vấn đề:
Trong quá trình giảng dạy và dự giờ các giáo viên trong tổ, tôi nhận thấy khi
giảng tác phẩm này, khi chưa vận dụng kiến thức liên môn học sinh nhớ các đơn
vị kiến thức một cách máy móc và mang tính áp đặt, kết quả học tập chưa cao.
3. Các giải pháp thực hiện:
3.1. Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu và nắm vững các đơn vị kiến thức
bằng việc vận dụng kiến thức ở các phân môn khác theo mô hình:
Môn Ngữ Môn lịch sử Môn địa lý Kiến thức xã
8
văn hội
Vợ nhặt -
Kim Lân
- Chính sách của thực dân
Pháp và phát xít Nhật từ

+ Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong văn bản.
+ Năng lực đọc- hiểu văn bản theo đặc điểm thể loại.
+ Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản.
+ Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung và nghệ thuật của văn
bản.
B. Chuẩn bị
1. Giáo viên: SGK, Giáo án, TLTK
2. Học sinh: SGK, vở soạn
C. Phương pháp
+ Nêu vấn đề, trao đổi thảo luận, giảng bình.
+ Tích hợp kiến thức liên môn.
D. Tiến trình giờ dạy
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra bài cũ: Giá trị của tác phẩm Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài?
3. Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
GV yêu cầu 1 HS đọc phần
Tiểu dẫn (SGK) và nêu những
nét chính về tác giả, tác phẩm?
Giải thưởng Hồ Chí Minh là
một giải thưởng của Nhà
nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam tặng những
công trình nghiên cứu khoa
học, kỹ thuật, những công trình
giáo dục và văn học, nghệ thuật
I. Tiểu dẫn:
1.Tác giả:
- Tên khai sinh: Nguyễn Văn Tài (1920-
2007)

phong tục và đời sống thôn quê. Kim Lân là
nhà văn một lòng một dạ đi về với "đất", với
"người", với "thuần hậu nguyên thủy" của
cuộc sống nông thôn.
2. Xuất xứ truyện.
Vợ nhặt là truyện ngắn xuất sắc in trong
tập truyện “Con chó xấu xí” (1962).
3. Bối cảnh xã hội của truyện.
Phát xít Nhật bắt nhân dân ta nhổ lúa trồng
đay nên tháng 3 năm 1945, nạn đói khủng
khiếp đã diễn ra. Chỉ trong vòng vài tháng, từ
Quảng Trị đến Bắc Kì, hơn hai triệu đồng
bào ta chết đói.
II.Đ ọc - hiể u văn b ản:
1. Đọc- tóm tắt.
+ Đọc diễn cảm một số đoạn tiêu biểu trong
quá trình phân tích.
+ Tóm tắt diễn biến cốt truyện với những chi
tiết chính.
2. Nhan đề ''Vợ nhặt''.
* Lẽ thường: *
Tràng:
+ Hỏi vợ, cưới vợ“ ><+ “nhặt” được
vợ - vợ theo
11
-Nhà văn đã xây dựng tình
huống truyện như thế nào?-Em có nhận xét gì về tình

vừa hợp lí. Qua đó, tác phẩm thể hiện rõ giá
trị hiện thực, giá trị nhân đạo và giá trị nghệ
thuật
- Giá trị hiện thực: Tố cáo tội ác thực dân,
phát xít qua bức tranh xám xịt về thảm cảnh
chết đói - giá trị con người bị phủ nhận khi
chỉ vì cùng đường đói khát mà phải trở nên
trơ trẽn, liều lĩnh, bất chấp cả e thẹn. Cái đói
đã bóp méo cả nhân cách con người.
- Giá trị nhân đạo: khẳng định tình người,
lòng nhân ái, sự cưu mang đùm bọc nhau của
những con người nghèo đói là sức mạnh để
12
áp bức, bóc lột nhân dân ta
khiến dân ta một cổ 2 tròng;
thực dân Pháp bóc lột dân ta
bằng chính sách sưu thuế nặng
nề, để phục vụ chiến tranh thế
giới thứ 2, phát xít Nhật đã bắt
nhân dân ta nhổ lúa va hoa màu
để trồng đay.
-> Chính thực dân Pháp và phát
xít Nhật là những kẻ đã trực
tiếp đẩy nhân dân ta vào nạn
đói lịch sử năm Ất Dậu 1945,
khiến hơn 2 triệu dân ta từ
Quảng Trị đến Bắc Kì bị chết
đói.
- Cảm nhận của anh (chị) về
diễn biến tâm trạng của nhân

đắc" Trong phút chốc, Tràng quên tất cả
tăm tối, "chỉ còn tình nghĩa với người đàn bà
đi bên" và cảm giác êm dịu của một anh
Tràng lần đầu tiên đi cạnh cô vợ mới.
=> Vui sướng, hạnh phúc, hãnh diện, cảm
13

Em có nhận xét gì về khả năng
quan sát miêu tả của nhà văn
trong đoạn văn trên? Khả năng
đó nói lên điều gì về tình cảm
của T/g?
Lời giới thiệu đó giúp em
hiểu được gì về Tràng?
Thay đổi của Tràng còn được
thể hiện như thế nào sau đêm
“nên vợ nên chồng”?
Qua sự thay đổi của Tràng, KL
muốn k/đ điều gì?
Người vợ nhặt được nhà văn
giới thiệu như thế nào?
xúc rung động
Quan sát tinh tế, miêu tả tài tình tâm lí nhân
vật bằng những câu văn hóm hỉnh mà ấm áp
tình người. Thể hiện tấm lòng đôn hậu của
t/g: trân trọng, nâng niu những rung cảm,
niềm hạnh phúc của con người; phát hiện và
khẳng định nhân cách con ngưòi trong hoàn
cảnh chết chóc.
+ Tràng giới thiệu vợ với mẹ: “ Kìa, nhà tôi

Sự thay đổi đó có ý nghĩa gì?

- Cảm nhận của anh (chị) về
diễn biến tâm trạng nhân vật bà
cụ Tứ- mẹ Tràng (lúc mới về,
buổi sớm mai, bữa cơm đầu
tiên).
đói đã làm cho con người quên cả việc giữ ý
tứ và lòng tự trọng; biểu hiện của tinh thần
ham sống.
+ Nhưng trên đường theo Tràng về, cái vẻ
"cong cớn" biến mất, chỉ còn ngời phụ nữ
xấu hổ, ngượng ngừng và cũng đầy nữ tính
(đi sau Tràng ba bốn bước, cái nón rách che
nghiêng, ngồi mớm ở mép giường,…). Tâm
trạng lo âu, băn khoăn, hồi hộp khi bước
chân về "làm dâu nhà người".
+ Buổi sớm mai, chị ta dậy sớm, quét
tước, dọn dẹp. Đó là hình ảnh của một người
vợ biết lo toan, thu vén cho cuộc sống gia
đình, hình ảnh của một người "vợ hiền dâu
thảo".
=> Từ chỗ nhân cách bị bóp méo vì cái đói,
thiên chức, bổn phận làm vợ, làm dâu được
đánh thức.
Niềm hạnh phúc tuy nhỏ nhoi, giản đơn
nhưng đã làm thay đổi tâm tính con người.
c) Bà cụ Tứ:
+ Khi mới về: ngạc nhiên sững sờ, mừng,
vui, xót, tủi, "vừa ai oán vừa xót thương cho

-“Kể ra có làm được dăm ba mâm.”=>hợp lẽ
thường, tôn trọng nàng dâu
+ Buổi sớm mai: “sửa sang lại nhà cửa”=> lo
lắn vun vén cho hạnh phúc của con.
+ Bữa cơm đầu tiên đón nàng dâu mới, bà cụ
Tứ đã nhen nhóm cho các con niềm tin, niềm
hi vọng: "tao tính khi nào có tiền mua lấy con
gà về nuôi, chả mấy mà có đàn gà cho xem".
Bà cụ Tứ là hiện thân của nỗi khổ con người;
là sự kết tinh những phẩm chất tốt đẹp của
người mẹ-người phụ nữ Việt Nam: nhân hậu,
bao dung, độ lượng, giàu đức hi sinh.
5. Nét đặc sắc về nghệ thuật.
+ Cách kể chuyện tự nhiên, lôi cuốn, hấp
dẫn.
+ Dựng cảnh chân thật, gây ấn tượng: cảnh
chết đói, cảnh bữa cơm ngày đói,…
+ Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế nhng bộc lộ
tự nhiên, chân thật.
+ Ngôn ngữ nông thôn nhuần nhị, tự nhiên
+ Chi tiết cuối tác phẩm tạo kết thúc mở cho
tác phẩm, sự dự cảm của nhà văn về tương lai
của các nhân vật.
16
kết d/tộc, tiếp nối các tổ chức
mặt trận dtộc thống nhât trước
đó. ở thời điểm toàn dân chuẩn
bị tiến tới Tổng khởi nghĩa
dành chính quyền. Tồn tại trong
vòng 10 năm (41 - 51) mặt trận

Minh tiếp tục củng cố khối
đoàn kết toàn dân, lãnh đạo
nhân dân xây dựng và bảo vệ
chính quyền mới, chuẩn bị cuộc
kháng chiến. Ngày 3/3/1951,
Mặt trận Việt Minh đã thống
nhất với Hội liên hiệp quốc dân
Việt Nam thành Mặt trận Liên
Việt để làm cho khối đoàn kết
dân tộc càng thêm tăng cường.
-Khái quát về nội dung, tư
tưởng và nghệ thuật của tác
phẩm?
III. Tổng kết:
+ Truyện thể hiện được thảm cảnh của nhân
dân ta trong nạn đói năm 1945. Đặc biệt thể
hiện được tấm lòng nhân ái, sức sống kì diệu
của con người ngay bên bờ vực thẳm của cái
chết vẫn hướng về sự sống và khát khao tổ
ấm gia đình.
+ Vợ nhặt tạo được một tình huống truyện
độc đáo, cách kể chuyện hấp dẫn, miêu tả
tâm lí nhân vật tinh tế, đối thoại sinh động.
4. Kết quả đạt được: sau khi hướng dẫn học sinh tiếp cận tác phẩm theo hướng
trên, tôi đã thu được một số kết quả đáng khích lệ :
Xin nêu con số thống kê qua một đề khảo sát chung cho tất cả các lớp, thời
gian 15 phút.
Đề bài: Phân tích ngắn gọn tình huống truyện trong tác phẩm Vợ nhặt của nhà
văn Kim Lân.
Đáp án:

6.5đ->7đ
%
8đ->10đ
%
12A2 34 13
38,23%
17
50%
4
11,77%
0
0%
Ở lớp áp dụng giáo án này.
Lớp Sĩ số 0đ ->4đ
%
5đ->6đ
%
6.5đ->7đ
%
8đ->10đ
%
12A1 29 2
6,89%
10
34,48%
12
41,38%
5
17,25%
19

Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong việc huy động, vận dụng
kiến thức ở các môn học khác: Lịch sử 12. Địa lý 12, Xã hội để làm rõ, hiểu,
nắm chắc được các đơn vị kiến thức rong bài học.
XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Bình Xuyên, ngày 01tháng 4 năm 2015
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
Bùi Thị Ngọc Huyền
21
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Sách giáo khoa Ngữ Văn 12 – tập 2.
- Sách giáo viên Ngữ Văn 12- tập 2 .
- Sách bài tập Ngữ Văn 12 - tập 2.
- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 12 – tập 2.
- Phương pháp dạy học Văn.
- Vấn đề giảng dạy tác phẩm văn học theo thể loại.
- Địa lý 12
- Lịch sử 12

22