TRNG I HC CN TH
KHOA NÔNG NGHIP & SINH HC NG DNG
 MÔN THÚ Y
PHM MINH LUÂN
Tên  tài:
Lun vn tt nghip
Ngành: THÚ Y
XÁC NH T L BNH VÀ HIU QU MT S
BIN PHÁP PHÒNG, TR BNH TIÊU CHY 
HEO CON THEO M TI CÔNG TY CHN NUÔI
TÁM DO, HUYN LONG THÀNH, NG NAI
n Th, 2014
TRNG I HC CN TH
KHOA NÔNG NGHIP & SINH HC NG DNG
 MÔN THÚ Y
Lun vn tt nghip
Ngành: THÚ Y
Tên  tài:
Ging viên hng dn
Sinh viên thc hin:
Th.s NGUYN DNG BO PHM MINH LUÂN
MSSV: 310260
Lp: Dc Thú Y – k36
n Th, 2014
XÁC NH T L BNH VÀ HIU QU MT S BIN
PHÁP PHÒNG, TR BNH TIÊU CHY  HEO CON
THEO M TI CÔNG TY CHN NUÔI TÁM DO,
HUYN LONG THÀNH, NG NAI
i
TRNG I HC CN TH
KHOA NÔNG NGHIP & SINH HC NG DNG

Cám n.
p th lp Dc Thú Y K36, tt c nhng ngi thân, nhng ngi bn ã ng viên
chia s và giúp  tôi trong sut thi gian hc tp va qua.
Xin kính gi n:
Quý Thy, Cô, ngi thân, các anh ch bên cnh giúp  tôi trong sut thi gian i hc
i chúc sc khe, thành công và lòng bit n sâu sc.
Xin gi n:
n bè tôi li chúc sc khe và li chúc thành công trên con ng s nghip tng lai.
n Th, tháng 10 nm 2014.
Phm Minh Luân
iii
DANH MC T VIT TT
Ctv: cng tác viên
E.coli: Escherichia coli
IgM: Immunoglobuline Muy
IgG: Immunoglobulien game
IgA: immunoglobuline alfa
NT: nghim thc
TN: thí nghim
C: i chng
Ca: ca bnh
iv
C LC
I CM N ii
DANH MC T VIT TT iii
C LC iv
DANH MC BNG vi
DANH MC HÌNH vii
TÓM T T viii
CHNG 1 1

3.5.2 Phng pháp b trí thí nghim tr bnh 21
3.6 X lí s liu 21
chng 4: KT QU VÀ THO LUN 22
4.1 Tình hình tiêu chy ca heo con theo m 22
4.2 Kt qu ca thí nghim phòng bnh 23
4.3 Kt qu thí nghim u tr 24
chng 5: KT LUN VÀ  NGH 26
5.1. Kt lun 26
5.2.  ngh 26
v
TÀI LIU THAM KHO 27
PH LC 29
vi
DANH MC BNG
ng 3.1: Lch tiêm phòng vaccine và thuc trên heo con theo m và heo cai sa
ng 3.2: Phng pháp b trí thí nghim phòng bnh
ng 3.3 Phát u tr tiêu chy trên heo con theo m
ng 4.1 Tình hình tiêu chy  heo con theo m
ng 4.2 Tình hình tiêu chy ca heo con theo la  heo nái
ng4.3 T l tiêu chy  các nghim thc phòng
ng 4.4 T l khi bnh  các nghim thc
vii
DANH MC HÌNH
Hình 2.1 NOVA-Ampicol
Hình 2.2 BIO-Sone
Hình 2.3 NOVA-Colistin
Hình 3.2 Heo tiêu chy và heo còi do tiêu chy
viii
TÓM TT
 tài: “Xác nh t l bnh và hiu qu mt s bin pháp phòng, tr bnh tiêu chy

khi bnh xy thì nh hng rt ln n s lng và cht lng àn heo  các thi k
sau. Trong rt nhiu bnh thng xy ra  heo con s sinh nh viêm khp, viêm phi,
viêm d dày rut truyn nhim, cu trùng, …, c bit là bnh tiêu chy.
Nhm vn dng các kin thc ã c hc ti trng vào thc t, góp phn hn ch tác
i do bnh tiêu chy  heo con gây ra cho các c s chn nuôi, tôi tin hành thc hin
 tài: “Xác nh t l bnh và hiu qu mt s bin pháp phòng, tr bnh tiêu chy
 heo con theo m ti Công ty chn nuôi Tám Do, huyn Long Thành, tnh ng
Nai ”
* Mc tiêu ca  tài:
- Xác nh t l bnh và mt s yu t liên quan n t l bnh nh tui ca heo con,
a  ca heo m.
- Th và xác nh hiu qu NOVA-Ampicoli trong phòng bnh, BIO-Sone và NOVA-
Colistin trong tr bnh tiêu chy  heo con theo m tó tìm ra c phng pháp
phòng và tr bnh hp lý nht.
2
CHNG 2
 S LÝ LUN
2.1. Mt vài c m sinh lý heo con
2.1.1 c m sinh trng ch yu  c th heo con:
Kh nng thích ng kém ca c th heo con là do môi trng sng thay i t ngt
trong lúc chc nng ca các c quan cha c thành thc và cha c hoàn thin mà
c bit là c quan tiêu hoá (ào Trng t và Phan Thanh Phng, 1986).
Heo con có tc  sinh trng, phát trin nhanh nhng lng sa m li gim theo quy
lut tit sa: n 3 ngày tui lng sa ca heo m tit ra rt ít, sau ó tng dn n
ngày 15 là cao nht, n ngày th 20 t nhiêm gim xung và n ngày 60 gim
xung thp nht. Trong khi lng sa ca heo m gim xung thì nhu cu ca heo con
ngày càng tng, ó là mâu thun ln, vì vy phi tp cho heo con n sm ( Trn
,1972).
So vi heo s sinh, sau 10 ngày khi lng heo tng gp ôi, sau 20 ngày tng gp 5
n, 30 ngày gp 6 ln, 40 ngày gp 7-8 ln, 50 ngày gp 9-10 ln, 60 ngày gp 12-13

chlohyrid (HCl) t do cha có trong d dày heo con. Do ó cha có tính kháng khun,
không bo vc ng tiêu hóa, nên thng b bnh ng rut nh bnh tiêu chy.
 lng, cht lng thc n khác nhau làm tng tính ngon ming, dch v tit ra nhiu,
tiêu hóa cao.
2.1.2.3 Tiêu hóa  rut
Tiêu hóa  rut nh tuyn ty, enzym tripxin trong dch ty thy phân protein thành
acid amin. Lúc thai c 2 tháng tui cht tit ã có tripxin, thai càng ln, hot tính ca
tripxin càng cao và khi mi  hot tính rt cao.
Các enzym tiêu hóa trong dch rut heo con gm: amino peptidase, dipentidase,
enterokinase, lipase và amilase. Lng dch tiêu hóa ph thuc vào tui và tính cht
khu phn thc n. Heo con t 1 tháng tui n 2 tháng tui lng dch ngày êm tng
áng k nu tng thc n khô xanh vào khu phn (Trng Lng, 2004).
2.1.3 Kh nng u hòa thân nhit
 heo con h thn kinh u khin s cân bng nhit cha phát trin y , c th heo
con mi sinh ch yu là nc (82%), mô m di da cha phát trin và glucose d tr
còn thp, da mng, lông tha, nên chng lnh kém. Sau khi sanh 30 phút thân nhit heo
con gim 1 – 2°C, do vy heo con d b lnh, hot ng chc nng ca các b phn
trong c th b ri lon, òi hi phi si m cho c th heo con trong 7 ngày u 
m bo cho s trao i nng lng và trao i cht. Chung nuôi heo nên n rm,
m bào, èn si m  có nhit  32 – 34°C trong tun u, 29 – 30°C trong tun l
4
sau. T sau 10 ngày tui heo con mi u chnh cân bng c thân nhit (Lê Hng
n, 2007).
Heo con mi sinh ra có thay i rt ln vu kin sng so vi c th m có nhit 
n nh 39
o
C, ra bên ngoài u kin thay i tùy theo tun mùa khác nhau. Do vy heo
con rt d nhim lnh, có th gim ng huyt hoc cht ( Nguyn Thin và Võ trng
t, 2007).
 thn kinh u tit nhit ca heo con di 3 tun tui cha hoàn thành nên thân

Tiêu chy là mt hin tng ri lon tiêu hóa, thay vì nhu ng rut din ra bình
thng thì tr nên co tht quá  làm cho nhng cht cha trong rut non, rut già thi
qua hu môn quá nhanh, dng cht không kp tiêu hóa và rut già cha hp thu c
c tt cu tng ra hu môn vi th lng hoc sn st. Hu qu nghiêm trng là
 th b mt dinh dng, mt nc, mt nhiu ion n tích. Con vt suy nhc và có
th cht rt nhanh nu thú s sinh nh tui, gy m, kém sc chu c (theo Võ Vn
Ninh, 2001).
2.2.2.Mt s nguyên nhân gây ra tiêu chy  heo con
Trong lch s nghiên cu v hi chng tiêu chy, nhiu tác giã dày công nghiên cu,
tìm hiu nguyên nhân gây ra bnh tiêu chy kt qu cho thy nguyên nhân gây ra bnh
tiêu chy rt phc tp. Tuy nhiên tiêu chy là hin tng bnh lý ng tiêu hóa, có
liên quan rt nhiu yu t, có yu t là nguyên nhân nguyên phát, có yu t là nguyên
nhân th phát. Song cho dù bt c nguyên nhân nào dn n tiêu chy thì hu qu ca
nó cng gây ra viêm nhim, tn thng thc thng tiêu hóa và cui cùng là nhim
trùng. Mt s nguyên nhân dn n heo con b tiêu chy ph bin thng gp:
Do bn thân gia súc non
Heo con t s sinh n 20 ngày tui, không có acid c trng là HCl t do nên không
 kh nng tiêu hoá protid, ó là môi trng thun li  các vi khun thi ra nh:
E.Coli phát trin. ây có th là nguyên nhân u tiên làm phát sinh bnh. (Trng
ng, 2004).
ào Trng t và ctv, 1996 cho rng heo con mi sinh có h vi sinh vt ng rut
cha phát trin, cha  s lng vi khun có li, cha  kh nng kháng li vi khun
gây bnh, nên rt d nhim bnh, nht là bnh tiêu hoá.
Theo Lê Minh Hoàng, 2002 thì h thn kinh cha hoàn chnh, nên kh nng u tit
nhit cha phát trin hoàn thin, lp lông tha tht và lp m di da không áng k,
không  kh nng gi nhit. Do ó, khi có s thay i t ngt ca môi trng, heo
con không tháp ng kp thi làm gim sc  kháng và có kh nng b bnh tiêu
chy.
Heo con không bú  sa u s không  kháng th giúp chng  bnh tt, mt s
heo con nhn sa u kp thi nhng heo con hp thu kém, sc chng  thng gim

Do heo m:
Nhng heo nái sinh sn nu không c nuôi dng y , nht là trong thi kì mang
thai, s làm cho c th heo nái b suy yu, u này dn n quá trình trao i cht gia
 th m và bào thai b ri lon. Vì th khi heo con c sinh ra yu và d b mn cm
i mn bnh, nht là bnh tiêu chy heo con.
Khu phn n heo m lúc mang thai v thiu vitamin A, dn n heo thiu vitamin này
khin màng nhy rut non không c bo v, d b mn cm vi các loi vi trùng và
c t xâm nhp vào c th, gây ri lon tiêu hoá sinh tiêu chy.
7
Trong thi gian trc và sau khi sinh do ch chm sóc nái không hp lí: khu phn
n cha nhiu thc n tinh và thc n nhiu béo nhng li ít m làm nái quá mp, hàm
ng m sa tng cao (5-8%), heo con không tiêu hoá ht lng m cao trong sa nên
gây ri lon tiêu hoá.
Do khu phn n heo m thiu m và khoáng cht dn n lng sa m ít và cht
ng sa m xu, nh hng n sc kho heo con làm heo con b tiêu chy (ào
Trng t, 1996).
Heo m sau khi sinh b bnh: sót nhau, nhim trùng t cung, viêm vú, mt sa,… cng
là mt trong nhng nguyên nhân thng gây nh hng rt ln heo con có th làm cho
heo con b tiêu chy do sn phm c bài tit qua sa. Lng sa m t khi sinh tng
n ngày th 15 là cao nht n ngày th 20 t nhiên gim khá thp trong khi nhu cu
a ca heo con càng tng. n ngày th 20 nu heo m thiu dinh dng heo con càng
thiu sa càng n by, sinh các bnh vng tiêu hóa (Phm S Lng và ctv., 1997).
Khi khu phn heo nái thiu các vitamin A, B, C, D, PP thì hàm lng vitamin trong
a cng gim, dn n bnh thiu hay không có vitamin  heo con kèm theo ri lon
tiêu hóa Vitamin A càng nhiu trong sa u và sa ca heo m thì hàm lng ó càng
nhiu trong gan ca heo con. Nhng heo nái và hàm lng vitamin A trong máu thp
(0,69-0,86 mg%) thì sau khi sinh heo con kém sc sng. Khi vitamin A có ít trong khu
phn thì heo con gim nhiu kh nng to nhiu kháng th trong máu. Do sng hóa
màng niêm mc nên gim sc tit ca các tuyn, gim tit dch tiêu hóa, làm ri lon
p thu các cht dinh dng. Trong rut phát sinh hin tng lon khun ôi khi vi

Do vi sinh vt:
Trong u kin phát trin binh thng thì vi sinh vt sng cng sinh trong ng tiêu
hóa ca heo con không làm nh hng ên sc khe ca chúng. Nhng khi u kin
ng thay i bt thng nh thiu dinh dng, thi tit thay i, v sinh chn nuôi
kém… thì mt s vi sinh vt tr thành tác nhân gây bnh nh : E.Coli, Clostridium
perfrigens (Trn C, 1972).
Theo ào Trng t và ctv.(1996), trong h tiêu hóa ca ng vt, h vi sinh vt luôn
luôn n nh m bo cân bng cho h tiêu hóa, khi ó phn ln các vi khun có li là
vi khun lactic, vi khun này chim 90% và hot ng hu ích cho ng rut. Nu s
cân bng này b phá v thì nhng vi khun có hi cnh tranh phát trin gây ri lon
ng tiêu hóa, gây tiêu chy (nht là heo con theo m), loi vi khun thng gp là
E.coli
Trong h sinh vt ng tiêu hóa heo con mt s vi khun có li nh: Lactobacilus,
bacillus subtilis có tác dng tng hp các cht cn thit cho c th nh vitamin
B12 Các vi khun gây thi ra có th gây bnh nh: E.Coli, Shigella (Nguyn Vnh
Phc, 1980).
9
2.2. 3. C ch sinh bnh tiêu chy  heo con
Do h thng thn kinh  heo con cha hoàn thin, các phn x có có u kin, phn x
thích nghi cha hình thành, cha u khin tt hot ng ca c th nói chung, h
thng tiêu hóa nói riêng. Vì th khi gp các u kin bt li ca môi trng nh thi
tit lnh hoc thay i t ngt làm gim hot ng tit dch tiêu hóa, nht là dch v và
trong dch v hu nh không có HCl t do, làm gim kh nng tit trùng ca d dày và
rut non, to u kin thun li cho vi khun có hi trong ng rut nh E. coli phát
trin, gây thi ra protein thc n. Tó, sinh ra các sn phm nh indol, schatol và
t s khí c nh H
2
S, NH
3
,…. Các vi khun và c t tác ng lên niêm mc rut

nh tích
 khám thy xác heo gy m, niêm mc mt, mm nht nht , d dày cha y hi và
a cha tiêu, mùi khó chu. Rut trng không hoc cha y hi. D dày và rut u
giãn n, niêm mc rut xung huyt. Gan bình thng ôi khi hi sng, túi mt cng
10
phòng cha y dch mt màu vàng. Ngoài bnh tích  trên, khi heo con b tiêu chy
ng còn có nhng bing chng sau : c tim nho, nht nht, màng tim dính và tích
c (ào Trng t, 1996).
2.2.5 Chn oán
Chun oán da trên các tài liu v các yu t cn bnh, triu chng lâm sàng và nhng
bin i gii phu bnh lý.
Khi chun oán phân bit bnh tiêu chy vi các bnh phó thng hàn, bnh l và bnh
viêm d dày rut truyn nhim cn phi nghiên cu cn thn, tình hình dch t và chun
oán trong phòng thí nghim.
nh viêm d dày-rut truyn nhim do virus bnh lây lan nhanh trên nhiu la tui
heo, t l cht cao  heo con có th lên ti 100%, i vi heo ln bnh qua khi nhanh
chóng. Bnh thng hàn nhit  c th heo st cao t 41-42
o
C, bnh thng xy ra 
heo 2-4 tháng tui, lách sng to dai nh cao su có màu xanh thm. Bnh kit l do vi
khun gram âm, k khí, bnh thng xy ra  heo trong khong 15-17kg, tiêu chy
phân có dch nhy, ln máu (H Th Vit Thu, Nguyn c Hin, 2012).
2.2.6 Phòng bnh
- Phòng bng vaccine
Hin nay trên th trng có nhiu loi vaccine vô hot dùng phòng bnh cho heo con s
sinh cha kháng nguyên và gii c t ca vi khun E.coli thuc nhóm huyt thanh
k88, k99, 987P và F41 dùng cho heo nái mang thai nhm cung cp kháng th thng
giúp bo h heo con s sinh.
-V sinh phòng bnh
o môi trng thích hp nhit  30-34

+ Tr bnh : 2g/ lít nc hoc 4 - 5g/ kg thc n, trong 3-4 ngày
12
 ch tác dng
Colistin là thuc kháng sinh nhóm polymyxin, thng dùng u tr nhng trng
p nhim khun nng do vi khun Gram âm, c bit là các trng hp nhim
Pseudomonas aeruginosa, E.coli.
Thuc gn vào lp phospholipid  màng vi khun, làm các lp màng ca t bào b mt
tính bn vng. Do vy chc nng làm hàng rào ca màng vi khun b phá hy, cân bng
thm thu b thay i, các thành phn trong t bào b thoát làm vi khun b cht ( Bùi
Th Tho,2003).
Ampiciline: Ampicillin thc cht là mt penicilline bán tng hp nhóm A có hot ph
ng vi nhiu chng vi khun gram (+) và vi khun gram (-) nh : Staphylococus
aureuss, Streptococsus spp, Corynebacterium, E.coli, Shigella, Salmonella, Proteus,
Brucella và Pasteurella.
ng dng u tr : viêm phi, viêm rut , do các vi khun gây ra Thuc c ch tng
p vách t bào vi trùng, phong ta s chuyn hóa peptides ca peptidoglycan. Hot
hóa autolytic enzyme  vách t bào vi trùng, gây tn thng và git cht vi trùng (Bùi
Th Tho, 2003).
2. BIO sone: (sn xut ti CÔNG TY LIÊN DOANH BIO-PHARMACHEMIE s
2/3 Tng Nhn Phú, Phng Phc Long B, Qun 9, Tp.HCM, Vit Nam).
Hình 2.2 BIO-Sone
Thành phn trong 100ml:
Prednisolone 500mg
Lidocaine HCl 1gr
13
Oxytetracycline HCl 5g
Thiamphenicol 10g
Bromhexine HCl. 100mg
Liu lng và cách dùng:.
Heo con: 1ml / 7-8 kg th trng.

ng Nai.
3.2.1 u kin t nhiên
Tri chn nuôi heo Tám Do c khi công xây dng t nm 1992 vi tng din tích
30.000m
2
, nm trên a bàn 59, p Thanh Bình, xã Lc An, huyn Long Thành, tnh
ng Nai, cách xã Lc An 500m, cách quc l 1A khong 3km. Qua nhiu giai n
phát trin tri ã không ngng tip thu nhng k thut mi  nâng cao cht lng àn
và to ra mt lng ln heo ging, heo tht  cung cp cho th trng. Nm 2010, vi
nhu cu thc t cung cp cho xã hi tri ã m rng xây dng c s 2, vi din tích
35.000m
2
i xã Tân Hip, huyn Long Thành ta lc ti p 3, xã Tân, tnh ng Nai.
m 2013). C s này ã m rng thêm din tích ti 53.000m
2
Tri c xây dng
trên khu t rng, cao ráo, d thoát nc, không ngp úng, xa ch, xa khu dân c, thun
i giao thông  xut nhp sn phm, nguyên liu.