TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
Khóa 37 (2011-2015)
Đề tài:
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC
TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC
Giảng viên hướng dẫn:
Nguyễn Hữu Lạc
Bộ môn: Luật Hành chính
Sinh viên thực hiện:
Phan Thị Ni
MSSV: 5115919
Lớp: Luật Hành chính K37
Cần Thơ, tháng 11 năm 2014
PHIẾU NHẬN XÉT HỘI ĐỒNG BẢO VỆ LUẬN VĂN
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
Với bốn năm học tập tại Khoa Luật – Trường Đại học Cần Thơ, em đã học được rất
nhiều kiến thức và kinh nghiệm từ quý Thầy, cô, đã nhiệt tình truyền dạy cho bản thân
em nói riêng và các bạn sinh viên Khoa Luật nói chung. Đó chính là hành trang quý báu
cho em trên con đường sự nghiệp cũng như học tập sau này.
Vì vậy em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến quý Thầy, cô. Đặc biệt, trong quá
trình làm luận văn em còn gặp rất nhiều lúng túng cũng như khó khăn nhất định, nhưng
nhờ có sự hướng dẫn tận tình của Thầy Nguyễn Hữu Lạc, mà em mới có thể hoàn thành
luận văn tốt nghiệp của mình. Do đó, em xin thành thật biết ơn Thầy.
Người viết
Phan Thị Ni
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................ 1
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ................................................................................................. 1
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI ........................................................................... 2
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI .............................................................................. 3
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI .................................................................. 3
5. BỐ CỤC ĐỀ TÀI ........................................................................................................... 3
CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI
CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC ............................................................... 4
1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ CÁC CƠ SỞ
GIÁO DỤC MẦM NON KHÁC CỦA NƯỚC TA HIỆN NAY .................................... 4
1.1.1 Khái niệm về giáo dục mầm non............................................................................. 4
1.1.2 Khái niệm về trường mầm non và khái niệm trường mầm non tư thục .................. 6
1.1.3 Các cơ sở giáo dục mầm non và các loại hình hoạt động trường mầm non của
nước ta hiện nay ...................................................................................................... 8
1.2 SO SÁNH ĐẶC ĐIỂM GIỮA TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ TRƯỜNG
2.2.1 Thành lập và hoạt động của các trường mầm non tư thục .................................... 26
2.2.2 Sáp nhập, chia, tách, đình chỉ hoạt động và giải thể trường mầm non tư thục ..... 31
2.2.3 Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hiệu trưởng trường mầm non tư
thục ........................................................................................................................ 34
2.2.4 Tài chính, tài sản và giáo viên, nhân viên của trường mầm non tư thục .............. 36
2.3 THANH TRA NHÀ NƯỚC VỀ VIỆC CHẤP HÀNH QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT
VỀ GIÁO DỤC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC .......................... 38
2.3.1 Thanh tra chuyên ngành ........................................................................................ 39
2.3.2 Thanh tra hành chính ............................................................................................. 39
2.4 XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON
TƯ THỤC TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC ............................................................... 40
2.4.1 Thời hiệu xử phạt và các hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với các
trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục ................................................. 41
2.4.2 Thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt đối với hành vi vi phạm hành
chính trong lĩnh vực giáo dục của trường mầm non tư thục ................................. 43
CHƯƠNG 3. THỰC TIỄN VÀ GIẢI PHÁP VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ
NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC TẠI
QUẬN NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠ ............................................... 46
3.1 CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ
THỤC TẠI QUẬN NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠ ...................................... 46
3.1.1 Sơ lược về quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ ................................................. 46
3.1.2 Hoạt động quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục tại quận Ninh Kiều,
Thành phố Cần Thơ .............................................................................................. 47
3.2 NHỮNG NGUYÊN NHÂN DẪN ĐẾN HẠN CHẾ TRONG CÔNG TÁC QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC HIỆN NAY ... 49
3.2.1 Quy định pháp luật ................................................................................................ 49
3.2.2 Chủ thể quản lý ..................................................................................................... 51
hội để đầu tư cho lĩnh vực giáo dục mầm non, góp phần đa dạng hóa các loại hình hoạt
động của các cơ sở giáo dục mầm non của nước ta hiện nay, trong đó có các trường mầm
non tư thục.
Trường mầm non tư thục là một trong cơ sở giáo dục mầm non, thuộc cấp học đầu
tiên trong hệ thống giáo dục của nước ta. Tổ chức và hoạt động của các trường mầm non
tư thục nhằm cung cấp dịch vụ ngoài công lập, phục vụ công tác quản lý nhà nước trong
lĩnh vực giáo dục mầm non.
Đánh giá một cách khách quan, trong những năm qua các trường mầm non tư thục đã
có vai trò quan trọng. Giải quyết được sự quá tải của các cơ sở giáo dục mầm non công
lập và góp phần cùng các cơ sở giáo dục mầm non khác thực hiện được mục tiêu giáo dục
mầm non mà nhà nước đã đề ra. Bởi vậy, với sự cho phép thành lập và hoạt động của các
trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục là hoàn toàn phù hợp với điều kiện phát
triển kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay. Hơn nữa, việc thực hiện chủ trương xã hội hóa
trong lĩnh vực giáo dục giúp cho các chủ đầu tư có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ mình
trong việc tham gia đầu tư vào các lĩnh vực mà pháp luật không cấm cũng như góp phần
cùng cá nhân, tổ chức khác trong toàn xã hội tham gia đầu tư để phát triển sự nghiệp giáo
dục mầm non.
Tuy nhiên, việc hiểu sai về ý nghĩa của việc thực hiện chủ trương xã hội hóa về giáo
dục và mặt trái của việc cho phép các cá nhân, tổ chức kinh tế - xã hội (hay còn gọi tư
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 1
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
nhân) tham gia đầu tư trong lĩnh vực giáo dục, nên hiện nay việc tổ chức và hoạt động
của các cơ sở giáo dục ngoài công lập thuộc hệ thống giáo dục của nước ta nói chung và
đối với các trường mầm non tư thục hiện nay. Trên cơ sở đó cùng với khả năng của người
viết, để đưa ra những kiến nghị hoàn thiện những quy định pháp luật và các giải pháp
khác nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư
thục.
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 2
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Theo quy định pháp luật hiện hành, các cơ sở giáo dục mầm non thuộc loại hình tư
thục bao gồm nhiều cơ sở khác nhau, như trường, lớp mẫu giáo; nhà trẻ, nhóm trẻ; trường
mầm non,…Nhưng trong phạm vi giới hạn về thời gian và trong phạm vi khả năng bản
thân, mà người viết chỉ tìm hiểu duy nhất về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động
của các trường mầm non thuộc loại hình tư thục trong lĩnh vực giáo dục. Và cũng sẽ
không đề cập đến trường mầm non tư thục có yếu tố nước ngoài. Vì vậy người viết chỉ
tập trung phân tích quy định của pháp luật hiện hành trong các văn bản: Nghị định
115/2010/NĐ-CP Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục, Quyết định
41/2008/QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục (đã được
sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT) và các văn bản khác có liên quan.
Và người viết chỉ nghiên cứu thực tiễn về quản lý nhà nước đối với các trường mầm non
tư thục tại quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Trong quá trình nghiên cứu, để thực hiện đề tài của mình thì người viết có sử dụng
các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp nghiên cứu lý luận trên tài liệu, sách vở liên quan
dục mầm non và khái niệm trường mầm non tư thục, các cơ sở giáo dục mầm non và các
loại hình hoạt động của trường mầm non của nước ta hiện nay, các nguyên tắc trong công
tác quản lý nhà nước và vai trò của quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư
thục.
1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ CÁC CƠ SỞ
GIÁO DỤC MẦM NON KHÁC CỦA NƯỚC TA HIỆN NAY
1.1.1 Khái niệm về giáo dục mầm non
Để biết được giáo dục mầm non là gì? Trước tiên, người viết sẽ trình bày khái niệm
về giáo dục.
Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt chỉ có ở xã hội loài người. Giáo dục xuất
hiện, phát triển gắn bó cùng loài người, ở đâu có con người, ở đó có giáo dục.1 Khi mới
xuất hiện thì giáo dục như một hiện tượng tự phát, diễn ra đơn giản theo lối quan sát - bắt
chước, nhưng cho đến nay giáo dục đã trở thành một hoạt động có ý thức, được tổ chức
có chương trình kế hoạch, có nội dung, phương pháp hiện đại và đã trở thành động lực
thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của xã hội loài người.
Theo từ điển tiếng Việt thì, 2 Giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có
mục đích, nhằm chuẩn bị cho con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản
xuất, nó được thực hiện bằng cách tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm
lịch sử- xã hội của loài người.
Về tính chất, giáo dục là một hiện tượng đặc trưng của xã hội loài người, nảy sinh
cùng với xã hội loài người, trở thành một chức năng sinh hoạt không thể thiếu được và
không bao giờ mất đi ở mọi giai đoạn phát triển của xã hội. Và là một bộ phận của quá
trình tái sản xuất mở rộng sức lao động xã hội, một trong những nhân tố quan trọng thúc
đẩy xã hội phát triển về mọi mặt. Giáo dục mang tính lịch sử cụ thể, tính chất, mục đích,
Phạm Viết Vượng, Giáo dục học, Phần thứ nhất – Những vấn đề chung của giáo dục học, Nxb. Đại học quốc gia,
Hà Nội, 2000, t. 8.
2
Viện Từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam,
/>%E1%BB%A5c&ChuyenNganh=0&DiaLy=0&ItemID=17089 [truy cập ngày 07-10-2014].
1
Và pháp luật hiện hành đã đưa ra khái niệm về giáo dục mầm non như sau:
Giáo dục mầm non là việc thực hiện nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba
tháng tuổi đến sáu tuổi. Với mục tiêu giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ,
thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học
lớp một. 4
Thông qua khái niệm về giáo dục mầm non, cho thấy cấp học giáo dục mầm non này
có một số đặc điểm cơ bản sau:
- Là cấp học đầu tiên trong cả một quá trình giáo dục và đào tạo theo hệ thống giáo
dục và đào tạo của nước ta;
- Nội dung và mục tiêu của giáo dục mầm non: bảo đảm hài hoà giữa nuôi dưỡng
chăm sóc và giáo dục, phù hợp với sự phát triển tâm sinh lí của trẻ em, giúp phát triển cơ
thể cân đối, khoẻ mạnh, nhanh nhẹn; biết kính trọng, yêu mến, lễ phép với ông bà, cha
mẹ, thầy, cô giáo và người trên; yêu quý anh, chị, em, bạn bè; thật thà, mạnh dạn, hồn
3
4
Khoản 2 Điều 4 Luật Giáo dục năm 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009).
Điều 21 và Điều 22 của Luật Giáo dục năm 2005 ( đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009).
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 5
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
nhiên; yêu thích cái đẹp, ham hiểu biết, thích học tập;
- Phương pháp chủ yếu trong giáo dục mầm non là thông qua việc tổ chức các hoạt
Minh Phong, Giáo dục mầm non: Chất lượng tăng, giáo viên được quan tâm, Báo điện tử Dân trí,
[truy cập ngày 04-10-2014].
6
Điều 2 Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục.
5
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 6
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
Một số đặc điểm cơ bản của trường mầm non tư thục:
Thứ nhất, là một trong những cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập. Được đầu tư
nhằm cung cấp dịch vụ tư hay còn gọi là dịch vụ ngoài công lập, nhằm đáp ứng nhu cầu
phát triển của xã hội hiện nay;
Thứ hai, chủ đầu tư thành lập nhà trường gồm: các cá nhân, tổ chức xã hội, tổ chức xã
hội nghề nghiệp và các tổ chức kinh tế;
Thứ ba, do các trường mầm non tư thục là các cơ mầm non ngoài công lập, nên trong
quá trình hoạt động cũng có làm phát sinh lợi nhuận. Nhưng song, trường mầm non tư
thục cũng là một trong cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân,
nhiệm vụ chính của nhà trường là thực hiện nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em, vì sự
nghiệp phát triển giáo dục và đào tạo của nước ta.
Thứ tư, lĩnh vực giáo dục là một trong những lĩnh vực đầu tư có điều kiện. Vì vậy các
chủ đầu tư muốn thành lập trường mầm non tư thục để hoạt động trong lĩnh vực giáo dục
thì phải được sự cho phép của cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục tại địa phương.
Trường mầm non tư thục là một tổ chức có tư cách pháp nhân. Do đó để thực hiện
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
Đối với những người làm nhiệm vụ nhằm phục vụ cho công tác nuôi dưỡng, chăm
sóc trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non được gọi là nhân viên. Vì thế, điểm khác nhau cơ
bản giữa giáo viên và nhân viên: giáo viên là người trực tiếp tham gia vào thực hiện
nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ, trong khi đó nhân viên chỉ là những
người thực hiện các nhiệm vụ khác nhằm phục vụ cho hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng
đối với trẻ em tại nhà trường.
*Trẻ em:
Theo quy định tại Điều 83 Luật Giáo dục năm 2005, những người học tập tại các cơ
sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân gọi là trẻ em. Đồng thời là những
người cùng học tập trong môi trường giáo dục tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo
dục của nước ta, nhưng theo quy định nó có cách gọi khác nhau. Cụ thể theo quy định,
những người học học tập tại các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân bao
gồm:8
- Trẻ em của cơ sở giáo dục mầm non;
- Học sinh của cơ sở giáo dục phổ thông, lớp dạy nghề, trung tâm dạy nghề, trường
trung cấp, trường dự bị đại học;
- Sinh viên của trường cao đẳng, trường đại học;
- Học viên của cơ sở đào tạo thạc sĩ;
- Nghiên cứu sinh của cơ sở đào tạo tiến sĩ;
- Học viên theo học chương trình giáo dục thường xuyên.
1.1.3 Các cơ sở giáo dục mầm non và các loại hình hoạt động trường mầm non của
nước ta hiện nay
1.1.3.1 Các cơ sở giáo dục mầm non
Theo quy định pháp luật hiện hành, các cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo
dục của nước ta hiện nay gồm có: 9
Thứ nhất: nhà trẻ, nhóm trẻ là cơ sở giáo dục mầm non thực hiện nuôi dưỡng, chăm
sóc và giáo dục trẻ cho trẻ độ tuổi nhà trẻ, nhận trẻ từ ba tháng tuổi đến ba tuổi;
Thứ hai: trường, lớp mẫu giáo là cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục
- Lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi: 35 trẻ.
Ngoài ra, còn có những cơ sở giáo dục mầm non khác vẫn thuộc hệ thống giáo dục
quốc dân đó là: các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập. Các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập
là cơ sở giáo dục mầm non chưa đủ điều kiện thành lập nhà trường, nhà trẻ. Được thành
lập theo nhu cầu của địa phương, nhằm mục tiêu, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ và
đáp ứng nhu cầu gửi trẻ của gia đình. Mỗi nhóm trẻ và lớp mẫu giáo độc lập do chủ nhóm
đứng ra thành lập và số lượng trẻ ở mỗi nhóm trẻ, lớp mẫu giáo này không quá 50 trẻ.
Những cơ sở giáo dục mầm non mà người viết đã vừa trình bày phía trên, là những cơ
sở giáo dục mầm non được đầu tư bởi nguồn vốn của cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước
của nước ta. Hay nói khác hơn, kinh phí thành lập và hoạt động của các cơ sở mầm non
này do cá nhân, tổ chức trong nước đầu tư, nhưng để thực hiện được mục tiêu về giáo
dục, Nhà nước vẫn cho phép các cá nhân, tổ chức người nước ngoài có đủ điều kiện,
tham gia đầu tư vào hoạt động trong lĩnh vực giáo dục mầm non. Vì thế hiện nay, nếu xét
về nguồn vốn đầu tư thành lập các cơ sở giáo dục mầm non được chia thành hai loại:
nguồn vốn trong nước và nguồn vốn nước ngoài.
1.1.3.2 Các loại hình hoạt động trường mầm non của nước ta hiện nay
Theo quy định của Luật Giáo dục năm 1998, các cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ
thống giáo dục quốc dân của nước ta sẽ được tổ chức theo bốn loại hình: công lập, bán
công, dân lập và tư thục. Nhưng kể từ khi Luật Giáo dục năm 2005 ra đời, có hiệu lực
ngày 01/01/2006 thì trường mầm non chỉ còn được tổ chức theo ba loại hình là: công lập,
dân lập và tư thục. Trường mầm non thuộc loại hình bán công theo quy định trước đây, sẽ
được chuyển dần sang trường mầm non thuộc loại hình hoạt động như theo quy định
10
Điều 13 của Quyết định 14/2008/QĐ-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường mầm non.
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 9
* Điểm giống và khác nhau giữa hai loại hình hoạt động của trường mầm non
công lập và trường mầm non tư thục như sau:
Giống nhau:
- Đều là những cơ sở giáo dục mầm non thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Vì thế có
cùng mục tiêu chung nhằm nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, đặt nền móng ban đầu cho
sự hình thành và phát triển về tư duy, tình cảm, trí tuệ, phẩm chất,.. của trẻ và giúp trẻ có
được nền tảng cơ bản trước khi vào lớp một.
- Không phải là cơ quan nhà nước, nên tổ chức và hoạt động của nhà trường không
11
Điều 48 của Luật Giáo dục năm 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009).
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 10
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
mang quyền lực nhà nước;
- Được tổ chức và hoạt động trên cơ sở quy định của pháp luật về Điều lệ trường
mầm non;
- Về mặt pháp lý không có sự phân biệt giữa chất lượng trường mầm non công lập
hay trường mầm non ngoài công lập;
Khác nhau:
- Chủ đầu tư và nguồn vốn đầu tư: trường mầm non công lập là đơn vị sự nghiệp, do
nhà nước thành lập, đầu tư về cơ sở vật chất. Còn trường mầm non tư thục do nguồn vốn
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
1.3 KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ KHÁI NIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC
Trong đời sống xã hội, luôn tồn tại những mối quan hệ giữa con người với con
người, vì thế quản lý được xem là đòi hỏi thiết yếu nhằm để điều chỉnh các mối quan hệ
đó. Quản lý là sự tác động định hướng bất kỳ lên một hệ thống nào đó nhằm trật tự hóa
nó và hướng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định theo đúng ý muốn của
chủ thể quản lý, để đạt được mục tiêu mà chủ thể quản lý đã đề ra.12 Vậy quản lý nhà
nước là gì?
1.3.1 Khái niệm quản lý nhà nước
Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền quản lý nhà nước trên toàn xã hội, ban hành
pháp luật và có giá trị bắt buộc đối với mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân. Để đảm bảo những
quyền đó, khi nhà nước ra đời tất yếu pháp luật cũng tồn tại song song.
Từ những khái niệm về quản lý và khái niệm nhà nước, quản lý nhà nước có thể hiểu
như sau: 13
Theo nghĩa rộng: Quản lý nhà nước là hoạt động của cơ quan trong bộ máy nhà nước,
mang tính quyền lực nhà nước, nhằm điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong đời sống xã
hội trên tất cả các phương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp. Nếu hiểu theo nghĩa này,
ngoài cơ quan hành chính nhà nước, các cơ quan còn lại: cơ quan quyền lực, cơ quan tư
pháp cũng là các chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước của nước ta.
Theo nghĩa hẹp: Quản lý nhà nước là hoạt động chấp hành và điều hành của cơ quan
hành chính nhà nước, của các cơ quan nhà nước khác và các tổ chức được nhà nước ủy
quyền quản lý trên cơ sở pháp luật và để thi hành pháp luật. Hay còn gọi là quản lý hành
chính nhà nước. Như vậy, nếu hiểu theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước cũng chính là quản
lý hành chính nhà nước, được thực hiện chủ yếu và trước hết bởi cơ quan hành chính nhà
Mặc dù pháp luật hiện nay, chưa có đưa ra khái niệm về quản lý nhà nước đối với
trường mầm non tư thục là gì? Nhưng qua khái niệm về Quản lý nhà nước và khái niệm
trường mầm non tư thục mà người viết đã trình bày phía trên, mà có thể đưa ra khái niệm
về quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục như sau:
Quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục là hoạt động mang tính chất quyền
lực nhà nước, do các chủ thể có thẩm quyền sử dụng quyền lực trong phạm vi quy định
của pháp luật về quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục để điều chỉnh các
quan hệ phát sinh trong quá trình tổ chức và hoạt động trường mầm non tư thục theo một
hướng nhất định phù hợp với ý chí của nhà nước, nhằm thiết lập trật tự trong lĩnh vực
giáo dục và đào tạo.
Một số đặc điểm của công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục:
- Hoạt động mang tính quyền lực nhà nước. Sở dĩ như vậy, vì mối quan hệ này tồn tại
giữa chủ thể quản lý và chủ thể chịu sự quản lý, nên nhất thiết chủ thể quản lý là cơ quan
có thẩm quyền quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục. Hay nói khác hơn,
là phải có ít nhất một bên có thẩm quyền quản lý nhà nước đối với các trường mầm non
tư thục;
- Được thực hiện trên những nguyên tắc, những quy định của pháp luật về Điều lệ
trường mầm non và Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục. Vì thế,
pháp luật chính là cơ sở và là công cụ để chủ thể quản lý thực hiện nhiệm vụ của mình
trong suốt quá trình thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư
thục;
- Vai trò quản lý nhà nước đối với trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục
nói riêng và các lĩnh vực trong đời sống xã hội nói chung nhằm góp phần bảo đảm trật tự,
kỷ cương và bảo đảm sự công bằng về quyền và nghĩa của các chủ thể tham gia trong các
lĩnh vực đó.
1.4 CÁC NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM
NON TƯ THỤC
Đối với công tác quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục muốn đạt
đúng mục tiêu đã đề ra, cần thiết phải có những nguyên tắc nhất định, nhằm điều chỉnh
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
lý hành chính nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, nhằm đảm bảo việc tuân thủ
những quy định pháp luật mà Nhà nước đã ban hành. Mặt khác, Nhà nước ta luôn thực
hiện chính sách về giáo dục, tạo mọi điều kiện cho mọi công dân không phân biệt dân
tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, nam nữ, địa vị xã hội, hoàn cảnh kinh tế đều có cơ hội học tập
và có quyền lựa chọn một trong các cơ sở giáo dục công lập hay ngoài công lập để họ có
thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình,“Công dân có quyền và nghĩa học tập” 16. Vì
vậy, cơ quan nhà nước nghiêm cấm và có những biện pháp xử lý đối với các hành vi cản
trở việc học tập trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non.
Với các chủ đầu tư, mặc dù được pháp luật ghi nhận quyền của mình, đó là nhà đầu
tư được tự chủ đầu tư, nhưng việc tự chủ đó vẫn phải trong khuôn khổ pháp luật cho
phép. Vì vậy, muốn thành lập trường mầm non tư thục để hoạt động trong lĩnh vực giáo
dục mầm non, thì trong quá trình tổ chức và hoạt động của nhà trường cần phải tuân thủ
Khoản 1 Điều 4 Luật Đầu tư năm 2005.
Khoản 1 Điều 8 Hiến pháp năm 2013.
16
Điều 39 Hiến pháp năm 2013.
14
15
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 14
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
theo quy định pháp luật về Điều lệ trường mầm non và Quy chế tổ chức và hoạt động
trường mầm non tư thục mà cơ quan có thẩm quyền đã ban hành.17 Theo đó, nếu các chủ
Điều 5 Quyêt định 14/2008/QĐ-BGDĐT về việc ban hành Điều lệ trường mầm non.
Điều 13 Luật Giáo dục năm 2005 (đã sửa đổi, bổ sung 2009).
19
Điều 5 Quyết định 41/2008/ QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục (đã được
sửa đổi bởi Thông tư 28/2011/TT-BGDĐT).
17
18
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 15
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
trên không được làm thay, bao biện công việc cấp dưới, cũng như cơ quan nhà nước cấp
dưới không được trông chờ, ỷ lại vào cấp trên.
Việc phân cấp quản lý này, giúp cho các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương dễ
dàng thực hiện nhiệm vụ được giao, qua đó có thể nắm bắt kịp thời khó khăn, bất cập đối
với hoạt động của nhà trường để có hướng xử lý hoặc kiến nghị xử lý. Mặt khác, việc
phân định chức năng quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục, còn nhằm
tăng cường tính chủ động, sáng tạo trong việc đưa phương hướng, cách thức để các chủ
thể quản lý thực hiện chức năng và nhiệm vụ theo sự phân cấp quản lý trong quá trình
hoạt động của các cơ sở giáo dục mầm non theo luật định.
1.4.3 Đảm bảo quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của trường mầm non tư thục
Một trong những nguyên tắc quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục:
Đảm bảo quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của trường mầm non tư thục. Các hoạt
SVTH: Phan Thị Ni
Đề tài: Quản lý nhà nước đối với các trường mầm non tư thục
1.4.4 Thực hiện các chính sách nhằm khuyến khích hoạt động của các trường mầm
non tư thục trong lĩnh vực giáo dục
Xã hội hóa là chủ trương của Đảng và Nhà nước ta nhằm phát triển sự nghiệp giáo
dục. Trong những năm qua, mô hình các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập cũng đã
thể hiện được đúng bản chất và mục đích của công tác xã hội hóa về giáo dục. Huy động
được nguồn vốn từ bên ngoài để thành lập nhà trường. Khi nói đến mô hình giáo dục
mầm non ngoài công lập, phải kể đến trường mầm non thuộc loại hình tư thục.
Khác với mô hình trường mầm non thuộc loại hình công lập, nguồn vốn để đầu tư
cho việc thành lập và hoạt động của các trường mầm non thuộc loại hình tư thục, hoàn
toàn ngoài ngân sách nhà nước. Vì vậy để đảm bảo quyền lợi đối với hoạt động giữa các
trường mầm non tư thục với các trường mầm non công lập, cũng như để huy động mọi
tiềm năng, nguồn lực trong xã hội nhằm mở rộng quy mô trường lớp, Đảng và Nhà nước
ta đã và đang thực hiện chính sách nhằm khuyến khích sự đầu tư của các cá nhân, tổ chức
tham gia vào việc cung cấp dịch ngoài công lập. Cũng như tạo điều kiện thuận lợi, để họ
thể hiện trách nhiệm mình đối với sự phát triển kinh tế và sự nghiệp giáo dục của đất
nước.
Trước đây, quy định về chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích để huy động mọi
nguồn lực trong xã hội đầu tư cho giáo dục vẫn chưa được rõ ràng, kể từ khi Luật Giáo
dục năm 2005 ra đời, đã cụ thể hóa quy định đó tại Điều 68 như sau: Trường mầm non tư
thục được Nhà nước giao hoặc cho thuê đất, giao hoặc cho thuê cơ sở vật chất, hỗ trợ
ngân sách khi thực hiện nhiệm vụ do Nhà nước giao theo đơn đặt hàng, được hưởng các
chính sách ưu đãi về thuế và tín dụng. Đồng thời để hoạt động của nhà trường thuộc loại
hình tư thục có hiệu quả, giảm bớt sự quá tải của trường công lập, nhà nước cấp kinh phí
hoạt động cho các trường mầm non tư thục, nhằm hỗ trợ trẻ em thuộc diện chính sách, hộ
nghèo hưởng được chính sách của nhà nước như các trẻ em học tập tại các trường mầm
phạm của các chủ thể có thẩm quyền đối với các trường mầm non tư thục là biện pháp
cưỡng chế nhà nước và là trách nhiệm theo nghĩa bị động mà nhà trường phải gánh chịu
khi đã thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật.
Cụ thể theo quy định hiện hành, 21 nếu có đủ căn cứ chứng minh nhà trường thực hiện
hành vi vi phạm quy chế, quy định về tổ chức và hoạt động; không đảm bảo an toàn và
chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ; không đảm bảo yêu cầu tối thiểu về cơ sở
vật chất, trang thiết bị; hoặc không có quyết định cho phép thành lập và cho phép hoạt
động mà vẫn hoạt động thì tùy mức độ vi phạm mà nhà trường sẽ bị xử lý như sau:
- Nhắc nhở bằng văn bản;
- Xử phạt vi phạm hành chính theo quy định Nghị định 138/2013/NĐ-CP Quy định về
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục;
- Tạm ngừng công tác của cá nhân, giáo viên, nhân viên hoặc tạm ngừng hoạt động
giáo dục của nhà trường;
- Đình chỉ hoạt động hoặc giải thể;
- Kiến nghị xử lý theo quy định của pháp luật.
1.5 VAI TRÒ CỦA CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC VÀ VAI TRÒ QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC
1.5.1 Vai trò của các trường mầm non tư thục
Với tư cách là một trong những cơ sở giáo dục mầm non, trường mầm non tư thục có
những vai trò như sau:
Đối với gia đình và trẻ em: trong khi các cơ sở giáo dục mầm non công lập đang quá
tải, với sự ra đời của các trường mầm non tư thục sẽ đáp ứng được nhu cầu gửi trẻ của
các bậc phụ huynh để trẻ được chăm sóc, nuôi dưỡng; còn đối với trẻ em thì được nuôi
Điều 38 Quyết định 41/2008/QĐ-BGDĐT Quy chế tổ chức và hoạt động của trường mầm non tư thục (đã được,
sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 34/2011/TT-BGDĐT).
21
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 18
non thuộc loại hình công lập do ngân sách nhà nước đầu tư, Đảng và Nhà nước ta đã thực
hiện chủ trương xã hội hóa về giáo dục, nhằm huy động tối đa mọi tiềm năng, nguồn lực
trong xã hội tham gia đầu tư thành lập các cơ sở giáo dục mầm non cung cấp dịch vụ
ngoài công lập. Tuy nhiên, cùng với việc mô hình hoạt động này ngày càng được mở
rộng tất yếu dẫn đến những bất cập trong việc tổ chức và hoạt động của nhà trường, ảnh
hưởng đến chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục cho trẻ em tại các cơ sở giáo
dục mầm non ngoài công lập. Trong đó có các trường mầm non tư thục, vì thế để quá
trình tổ chức và hoạt động của nhà trường đạt được những mục tiêu giáo dục đã đề ra,
đáp ứng được cả về số lượng và chất lượng, thì công tác quản lý của cơ quan nhà nước
đối với hoạt động của nhà trường là một trong những yếu tố quyết định. Cụ thể, với sự
tham gia quản lý nhà nước của các cơ quan có thẩm quyền đối với hoạt động của các
trường mầm non tư thục trong lĩnh vực giáo dục, có những vai trò như sau:
GVHD: Nguyễn Hữu Lạc
Trang 19
SVTH: Phan Thị Ni
Copyright: Tài liệu đại học ©