TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN


LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHÓA: 2011 - 2015

Đề Tài

HOẠT ĐỘNG HỎI CUNG BỊ CAN VÀ
NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG
HỎI CUNG BỊ CAN ĐẾN QUÁ TRÌNH
XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ

Giảng viên hướng dẫn:
Th.S Mạc Giáng Châu
Bộ môn Luật Tư Pháp

Sinh viên thực hiện:
Chiêm Thành Lâm
MSSV: 5117399
Lớp: HG1165A1
Cần Thơ, 12/2014


LỜI CẢM ƠN


Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp và tham gia buổi báo cáo hôm nay, em đã
nhận được sự giúp đỡ rất nhiều từ thầy cô, gia đình và bạn bè. Chính vì vậy, em
xin được cám ơn chân thành đến thầy cô trường Đại học Cần Thơ, thầy cô thuộc

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.................................................. ......................................................................................................
.................................................. ......................................................................................................
.........................................................................................................................................................

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................


MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ........................................................................................................... 1

CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG HỎI CUNG BỊ CAN,
MỐI QUAN HỆ CỦA HỎI CUNG BỊ CAN VỚI QUÁ TRÌNH XÉT XỬ
TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ ........................................................................................ 4
1.1 Khái quát chung về hỏi cung bị can, các nội dung và khái niệm khác có
liên quan .................................................................................................................... 4
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của hỏi cung bị can................................................... 4
1.1.1.1 Khái niệm hỏi cung bị can ........................................................................ 4
1.1.1.2 Đặc điểm của hỏi cung bị can .................................................................. 6
1.1.2 Các nguyên tắc cần tuân thủ trong hỏi cung bị can........................................ 7
1.1.2.1 Nguyên tắc pháp chế................................................................................. 8

xét về các báo cáo của các cơ quan, tổ chức ......................................................... 37
2.1.1.4 Tác động của hỏi cung bị can đến việc kết thúc xét hỏi ........................... 39
2.1.2 Tác động của lời cung bị can đến việc tranh luận tại phiên tòa ..................... 40
2.1.2.1 Những nội dung tranh luận tại phiên tòa, tác động của hỏi cung bị
can đến những nội dung tranh luận ........................................................................ 40
2.1.2.2 Việc rút truy tố của Viện kiểm sát tại phiên tòa ....................................... 42
2.1.3 Ảnh hưởng từ hỏi cung bị can đến kết quả xét xử vụ án................................ 43
2.1.3.1 Ảnh hưởng đến kết quả xét xử phiên tòa sơ thẩm..................................... 43
2.1.3.2 Ảnh hưởng đến kết quả xét xử phiên tòa phúc thẩm ................................ 45
2.2 Tác động của hỏi cung đến chủ thể tiến hành tố tụng trong quá trình xét
xử vụ án ..................................................................................................................... 47
2.2.1 Tác động của hỏi cung đến chủ thể trong thành phần Hội đồng xét xử......... 47


2.1.1.1 Những nội dung trong việc xét xử của Thẩm phán và Hội Thẩm nhân
dân có liên quan đến hỏi cung bị can...................................................................... 48
2.2.1.2 Tác động của hỏi cung bị can đến những nội dung mà Thẩm phán và
Hội thẩm nhân dân tham gia ................................................................................... 48
2.2.1.3 Tác động của hỏi cung bị can đến ý nghĩa của Thẩm phán và Hội
thẩm nhân dân trong xét xử vụ án hình sự .............................................................. 50
2.2.2 Tác động của hỏi cung đến Kiểm sát viên...................................................... 51

CHƯƠNG 3:THỰC TRẠNG CÁC VẤN VỀ HỎI CUNG BỊ CAN HIỆN
NAY VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CỦA VIỆC HỎI
CUNG ........................................................................................................................... 54
3.1 Thực trạng hỏi cung bị can ở nước ta hiện nay............................................... 54
3.1.1 Những thành tựu mà hỏi cung bị can đạt được cho quá trình xét xử vụ án
hình sự ........................................................................................................................ 54
3.1.2 Ưu khuyết điểm của việc hỏi cung bị can đem lại ......................................... 55
3.1.2.1 Ưu điểm của việc hỏi cung bị can hiện nay.............................................. 55

Luận văn tốt nghiệp

LỜI NÓI ĐẦU
1.Lí do chọn đề tài
Hỏi cung bị can là một trong những hoạt động quan trọng nhất trong tố tụng
hình sự mà Nhà nước giao cho Cơ quan điều tra thực hiện. Hoạt động này chiếm
một vai trò rất quan trọng, đóng góp trực tiếp vào công cuộc đấu tranh phòng
chống tội phạm, cung cấp các nguồn tài liệu, nội dung, tình tiết và chứng cứ của
vụ án mà dựa vào đó mà các cơ quan khác trong tố tụng hình sự sẽ tiến hành đưa
vụ án ra xét xử để truy cứu trách nhiệm hình sự đúng người, đúng tội, đúng pháp
luật, không để lọt tội phạm và làm oan sai người vô tội. Hiểu được tầm quan trọng
của hỏi cung bị can, trong suốt các giai đoạn hình thành và phát triển của mình các
Cơ quan điều tra luôn xây dựng, hình thành và đào tạo đội ngũ Điều tra viên có
năng lực, trình độ để tiến hành hỏi cung, từ đó đem lại kết quả cao cho giải quyết
vụ án.
Năm 1986 Việt Nam bắt đầu công cuộc đổi mới, chuyển từ kinh tế kế hoạc
hóa tập trung sang nền kinh tề thị trường, hội nhập với quốc tế. Từ đây, tình hình
tội phạm trên cả nước diễn biến phức tạp, đòi hỏi vấn đề lập pháp cũng như các
vấn đề đấu tranh phòng chống tội phạm cần được đẩy mạnh. Cùng với việc Bộ
luật hình sự năm 1999 ra đời có nhiệm vụ bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, quyền
làm chủ của người dân, đấu tranh phòng ngừa tội phạm trong thời kỳ mới thì Bộ
luật tố tụng hình sự năm 2003 cũng ra đời, để quy định trình tự thủ tục giúp đưa vụ
án ra xét xử đúng các tội quy định trong Bộ luật hình sự. Trong bộ luật tố tụng
hình sự quy định rõ về công tác điều tra của Cơ quan điều tra, trong đó có nội
dung hỏi cung bị can. Ngày 20 tháng 8 năm 2004, để hoàn thiện tốt hơn các nội
dung về hỏi cung bị can, cùng chủ thể tiến hành hỏi cung bị can, giúp giải quyết
vụ án nhanh và chính xác, Ủy ban thường vụ quốc hội đã thông qua pháp lệnh tổ
chức điều tra hình sự. Từ đó đến nay, các nội dung và chủ thể tiến hành hỏi cung
bị can đều tuân thủ một cách nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật tố tụng hình
sự, cũng như pháp lệnh điều tra hình sự, giúp đạt được nhiều thành tựu trong quá

Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của những người đi trước và việc
tìm hiểu thực tiễn hiện nay, từ đề tài “Hoạt động hỏi cung bị can và những tác
động của hoạt động hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự.”
người viết đánh giá về thực trạng tác động của hỏi cung bị can trong xét xử vụ án
hình sự, phân tích rõ những ưu, nhược điểm, các lợi ích và tác hại của hỏi cung bị
can đến giai đoạn xét xử vụ án, từ đó đề xuất ra những kiến nghị nhằm nâng cao
hiệu quả của hoạt động hỏi cung bị can đồng thời đưa ra những biện pháp để hạn
chế những tác động xấu của hỏi cung bị can.
4. Phương pháp nghiên cứu
Đối với đề tài này, tác giả sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như
sau: phương pháp nghiên cứu trên tài liệu, sách vở; phương pháp nghiên cứu phân
tích luật viết; phương pháp sưu tầm số liệu thực tế và phương pháp tổng hợp các
thông tin qua các bài viết, các văn bản pháp luật có liên quan, một số sách vở,
công trình nghiên cứu có giá trị và tạp chí chuyên ngành.

GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm

2


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động
hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự

Luận văn tốt nghiệp

5. Cấu trúc đề tài
Đề tài gồm ba phần: phần mở đầu, phần nội dung và phần kết luận. Trong
đó, phần nội dung gồm ba chương:

chương 1 này sẽ làm rõ các vấn đề về “Lý luận chung về các hoạt động hỏi cung
bị can, mối quan hệ của hỏi cung bị can với quá trình xét xử vụ án hình sự”
để có thể nắm vững các nguyên tắc, trình tự thủ tục cũng như mối quan hệ của hỏi
cung đến hoạt động xét xử để làm tiền đề nghiên cứu nội dung ở chương 2.
1.1 Khái quát chung về hỏi cung bị can, các nội dung và khái niệm khác có
liên quan
1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của hỏi cung bị can
1.1.1.1 Khái niệm hỏi cung bị can
Theo quy định tại khoảng 1 Điều 49 Bộ luật Tố tụng hình sự 2003 thì “bị
can là người đã bị khởi tố về hình sự”. Khi một người bị khởi tố về hình sự thì họ
sẽ trở thành đối tượng bị buộc tội trong vụ án, tuy nhiên điều đó không có nghĩa
xác định họ là người có tội, vì theo Điều 9 Bộ luật Tố tụng hình sự 2003 thì
“không ai bị coi là có tội và phải chịu hình phạt khi chưa có bản án kết tội của
Tòa án đã có hiệu lục pháp luật”.Theo đó, ta có khái niệm về bị can như sau:
“ Bị can là người đã bị khởi tố về hình sự và tham gia tố tụng từ khi có
quyết định khởi tố bị can. Bị can sẽ tham gia vào điều tra, truy tố và một phần giai
đoạn xét xử sơ thẩm”
Bị can tuy là người bị khởi tố về hình sự, có cơ sở xác định dấu hiệu của tội
phạm, nhưng khi tiến hành các hoạt động tố tụng thì họ vẫn có những quyền và
nghĩa vụ của mình, không bị ngăn cấm các quyền. Trong hỏi cung bị can, bị can

GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm

4


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động
hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự

1

Mạc Giáng Châu: Giáo trình luật Tố tụng hình sự Việt Nam phần 1, Nxb Đại học Cần Thơ, Cần Thơ
2010, tr .114

GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm

5


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động
hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự

Luận văn tốt nghiệp

1.1.1.2 Đặc điểm của hỏi cung bị can
Tố tụng hình sự là cách thức, trình tự tiến hành các hoạt động của các cơ
quan tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, các cơ quan và tổ chức nhà nước
góp phần vào giải quyết vụ án hình sự đúng theo trình tự, thủ tục của pháp luật tố
tụng hình sự quy định. Các giai đoạn trong tố tụng hình sự để giải quyết vụ án
hình sự gồm có: Khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự cũng như
các thủ tục đặc biệt là giám đốc thẩm và tái thẩm.
Với tính chất là một giai đoạn độc lập của tố tụng hình sự, giai đoạn điều
tra vụ án hình sự có chức năng thực hiện các nhiệm vụ cụ thể nhằm áp dụng các
biện pháp cần thiết do luật định để chứng minh việc thực hiện tội phạm và người
phạm tội, xác định rõ những nguyên nhân và điều kiện phạm tội, đồng thời kiến
nghị các cơ quan và tổ chức hữu quan áp dụng đầy đủ các biện pháp khắc phục và
phòng ngừa tội phạm. Để thực hiện tốt các nội dung này, trong giai đoạn Điều tra


Luận văn tốt nghiệp

Thứ ba về mặt phẩm chất đạo đức: Điều tra viên những người được lựa
chọn với phẩm chất đạo đức tốt, liêm khiết, đây chính là một trong những điều cần
có đối với hoạt động hỏi cung bị can, vì hỏi cung bị can có vai trò quan trọng
trong giải quyết vụ án, đối với hoạt động này cần tôn trọng giá trị thực của lời
cung, nếu Điều tra viên không phải là người đáp ứng các điều kiện về phẩm chất
trên thì rất dễ gây tác động lên lời cung của bị can, không bảo đảm được các yêu
cầu về bản chất và giá trị của lời cung, gây ảnh hưởng xấu đến quá trình giải quyết
vụ án.
Chủ thể bị tiến hành hỏi cung
Trong tố tụng hình sự, có rất nhiều chủ thể tham gia vào quá trình tố tụng
hình sự nói chung, cũng như giai đoạn điều tra nói riêng, các chủ thể này có thể là:
người làm chứng, bị hại, người bị tạm giữ….Tuy nhiên trong các chủ thể này có
duy nhất một chủ thể đặc biệt mà theo đó chủ thể này là chủ thể duy nhất bị hỏi
cung trong giai đoạn điều tra đó chính là bị can. Về nguyên nhân chỉ có chủ thể là
bị can bị tiến hành hỏi cung là vì:
Thứ nhất về mặt pháp lý: Bị can là người đã bị khởi tố theo quy định của
pháp luật “ bị can là người đã bị khởi tố về hình sự”. Theo khoảng 1 Điều 49 Bộ
luật Tố tụng hình sự 2003. Vì chỉ có người bị khởi tố về hình sự mới bị tiến hành
hỏi cung. Ngoài ra, đã gọi là bị can thì người thực hiện hành vi đã có căn cứ cấu
thành tội phạm vì thế phải tiến hành các trình tự trong tố tụng hình sự, trong đó có
hỏi cung để hoàn thành các thủ tục, hồ sơ cần thiết để giải quyết vụ án tốt nhất.
Thứ hai về mặt nội dung: Bị can chính là chủ thể thực hiện hành vi phạm
tội, vì thế bị can chính là người nắm giữ tất cả các nội dung về chứng cứ, tình tiết,
cách thức thực hiện tội phạm cũng như các đồng phạm (nếu có)…Vì tầm quan
trọng như thế nên hỏi cung chỉ tiến hành ở chủ thể là bị can chứ không ở các chủ
thể khác, vì ở những chủ thể khác không quy định cho hỏi cung và cũng không thể
nắm rõ những nội dung trên so với bị can.

1.1.2.1 Nguyên tắc pháp chế
Nguyên tắc pháp chế là một nguyên tắc cơ bản của hệ thống pháp luật Việt
Nam, được quy định rõ trong hiến pháp “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân,
vì Nhân dân” Điều 2 Hiến pháp 2013. Nếu xét trên phạm vi rộng thì nguyên tắc
này có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống kinh tế chính trị xã hội, tới các tố chức và
sự hoạt động của các cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội, những người có chức
vụ quyền hạn và tất cả mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội, theo đó buộc tất cả các
chủ thể nói trên phải tuân thủ, chấp hành một cách thường xuyên, nghiêm chỉnh,
triệt để và chính xác theo pháp luật phù hợp với Hiến pháp trong những hoạt động
của mình. Xét trên phạm vi hẹp, mà đặc biệt là trong pháp luật tố tụng hình sự thì
nguyên tắc pháp chế chính là những tư tưởng được quán triệt trong quá trình nhận
thức, xây dựng và áp dụng pháp luật Tố tụng hình sự, có nghĩa là tất cả mọi hoạt
động trong Tố tụng hình sự đã được luật điều chỉnh thì phải tuân thủ một cách
nghiêm chỉnh, thống nhất. Vì thế, hỏi cung bị can là một biện pháp điều tra trong
giai đoạn Điều tra thuộc quá trình Tố tụng hình sự cũng phải tuân thủ tuyệt đối
nguyên tắc pháp chế là một điều tất yếu.
Nguyên tắc pháp chế trong hỏi cung bị can được hiểu là “Tuân thủ triệt để,
nghiêm chỉnh và thống nhât các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự như quy định
GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm

8


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động
hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự

Luận văn tốt nghiệp

tra viên cần phải có sự tiếp xúc, giáo dục bằng những chính sách về đường lối và
chính sách của Đảng và Nhà nước cũng như những quy định nghiêm minh của
3

Pháp lệnh 23/2004/PL –UBTVQH11, về tổ chức điều tra hình sự, Điều 5, Khoản 1

GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm

9


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động
hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự

Luận văn tốt nghiệp

pháp luật vì “vũ khí đấu tranh chĩ có thể là lý luận chính trị, là chân lý và lẽ phải,
là tinh thần nhân đạo cách mạng của các chủ trương chính sách và tính nghiêm
minh của pháp luật nhà nước xã hội chủ nghĩa, tuyệt nhiên không phải là đòn roi,
tra tấn hoặc truy bức, nhục hình” 4.
Việc áp dụng nguyên tắc pháp chế trong hỏi cung bị can là rất quan trọng,
vì thế việc áp dụng nguyên tắc này có những ý nghĩa sau:
Thứ nhất: Giúp cho quá trình hỏi cung diễn ra theo đúng thứ tự trước, sau
theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, mà không hề bị đảo lộn, do vậy các
quá trình của hỏi cung sẽ không bị chồng chéo về vai trò, nhiệm vụ, thẩm quyền
quy định trong chủ thể trong tiến hành hỏi cung bị can. Giúp cho quá trình hỏi
cung diễn ra một cách đồng bộ, hợp lý, là cơ sở giúp cho Điều tra viên thực hiện
việc hỏi cung được logic, hợp lý trong hỏi cung từ đó khai thác tốt các vấn đề có

Luận văn tốt nghiệp

như đối với hoạt động hỏi cung bị can trong giai đoạn Điều tra nói riêng “Cơ quan
điều tra, Viện kiểm sát và Toà án phải áp dụng mọi biện pháp hợp pháp để xác
định sự thật của vụ án một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ, làm rõ những
chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội, những tình tiết tăng nặng và
những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo…” Điều 10 Bộ
luật Tố tụng hình sự.
Theo đó, nguyên tắc tôn trọng sự thật, tiến hành một cách thận trọng, khác
quan, toàn diện và đầy đủ trong quá trình hỏi cung bị can được hiểu như sau:
“Điều tra viên phải có thái độ làm việc một cách thận trọng, khách quan, luôn
luôn tôn trọng, đảm bảo không sửa chữa, không thêm bớt cũng như làm sai lệch,
hướng những nội dung, tình tiết trong lời khai của bị can theo ý muốn của Điều
tra viên, bảo đảm tính nguyên vẹn, đầy đủ của các tình tiết trong lời khai của bị
can như nó vốn tồn tại”.
Hoạt động hỏi cung bị can là một trong những hoạt động rất quan trọng ảnh
hưởng trực tiếp đến quá trình điều tra, xét xử vụ án, vì thế việc bảo đảm tôn trọng
sự thật, tiến hành một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ là một trong những
nguyên tắc cơ bản trong hỏi cung, để thực hiện tốt nguyên tắc này thì cần hiểu rõ
nội dung sau:
Thứ nhất: Khách quan là việc xem xét, đánh giá sự vật hiện tượng phải căn
cứ vào sự thật vốn có của sự vật hiện tượng đó, phải có nhận định trung thực,
tránh định kiến chủ quan khi nhìn nhận. Khi hỏi cung, Điều tra viên cần có thái độ
khách quan khi nhìn nhận tội phạm, người phạm tội hoặc các khía cạnh khác của
vụ án. Thái độ khách quan được định hình từ trong tư tưởng, phương pháp cộng
tác, phát hiện, thu thập cũng như đánh giá chứng cứ.
Thứ hai: Toàn diện là nguyên tắc được thể hiện rõ trong nội dung thực hiện
và áp dụng chính xác các điều luật của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật hình sự.
Trong hỏi cung bị can cần thu thập, đánh giá cả những chứng cứ buộc tội lẫn gỡ
tội, các tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, nhân thân

quan của vụ án, âm mưu, thủ đoạn, phương thức hoạt động của tội phạm, cách
thức tổ chức đồng phạm của tội phạm. Tuy vậy, do tính chất quan trọng từ lời khai
của bị can, nếu đúng sự thật, thì là nguồn chứng cứ rất có giá trị, nhưng ngược lại
thì dễ dẫn tới những tác hại rất nghiêm trọng.
Theo đó, Điều tra viên phải tuân thủ một cách triệt để một trong những
nguyên tắc đặc thù trong hỏi cung là thận trọng, coi trọng chứng cứ, không dễ tin
lời cung, lời khai của bị can phải được thẩm tra, xác minh đảm bảo tính xác thực,
rõ ràng. Nguyên tắc này được định nghĩa như sau:
“Thu thập những lởi khai trong quá trình hỏi cung bị can là hết sức quan
trọng, lời khai của bị can phản ánh các diễn biến của vụ án, là nguồn cơ sở quan
trọng để xác định chứng cứ, tuy nhiên không vì thế mà tin tưởng một cách tuyệt
đối vào lời khai của bị can thông qua hỏi cung để áp dụng trực tiếp vào các bước
5

Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam 2003, Điều 10
Võ Khánh Vinh, Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2013,
tr.285
6

GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm 12


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động
hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự

Luận văn tốt nghiệp

tiếp theo của điều tra mà phải thông qua tất cả các chứng cứ, nội dung khác để

dân, Hà Nội, 1987, Tr 77

GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm 13


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động
hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự

Luận văn tốt nghiệp

quy định cách thức trong việc hỏi cung, hình thức cũng như nội dung được ghi
trong biên bản hỏi cung, đồng thời cũng quy định những hình thức xử lý đối với
những hành vi trái pháp luật trong việc hỏi cung bị can, gấy ảnh hưởng đến quá
trình tố tụng hình sự, những nội dung trên thể được quy định trong các Điều 131,
Điều 132 Bộ luật tố tụng hình sự. Từ những quy định trong bộ luật tố tụng hình sự
cho thấy sự thống nhất, chặt chẽ, hướng đến một nhà nước pháp quyền, bảo vệ
quyền xã hội , lợi ích hợp pháp của nhân dân, đề lên vai trò, trách nhiệm của cơ
quan tiến hành, trong hoạt động hỏi cung.
1.1.3.2 Hỏi cung bị can trong các văn bản luật khác
Tại Điều 1 Thông tư liên tịch số 01/2006/TT-BCA Về hướng dẫn thực hiện
một số nội dung của Điều 35 Bộ luật Tố tụng hình sự 2003 có quy định về việc
Điều tra viên là người có thể ký giấy triệu tập bị can tại ngoại để hỏi cung, có
quyền ký Phiếu yêu cầu trích xuất bị can đang bị tạm giam hoặc người đang bị tạm
giữ trong trại tạm giam hoặc nhà tạm giữ để thực hiện các biện pháp điều tra như
hỏi cung, đồng thời quy định thái độ của Điều tra viên khi tiến hành điều tra và hỏi
cung “Điều tra viên phải có thái độ đúng mực, lịch sự, ứng xử có văn hóa trong
hoạt động điều tra. Nghiêm cấm mọi hành vi hống hách, quan liêu, cửa quyền,
lăng mạ, xúc phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm của người được triệu tập đến Cơ

thấy bị can kêu oan, lời khai của bị can trước sau không thống nhất lúc nhận tội,
lúc không nhận tội; bị can có khiếu nại về việc điều tra, có căn cứ để nghi ngờ về
tính xác thực của lời khai bị can; trường hợp bị can bị khởi tố về tội đặc biệt
nghiêm trọng thì Kiểm sát viên có thể trực tiếp gặp, hỏi cung bị can. Khi cần hỏi
cung, Kiểm sát viên phải báo cáo Viện trưởng, Phó Viện trưởng và thông báo
trước cho Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra”.
Trong pháp lệnh về Tổ chức điều tra hình sự số 23/2004/PL-UBTVQH11
ngày 20 tháng 8 năm 2004 có quy định về người được giao nhiệm vụ về điều tra
vụ án hình sự là Điều tra viên, các việc mà Điều tra viên không được làm trong
quá trình hỏi cung bị can.
1.1.4 Các nội dung khái niệm có liên quan
1.1.4.1 Nhận thức chung về thủ tục xét hỏi tại phiên tòa
Xét hỏi là một thủ tục quan trọng trong quá trình xét xử tại phiên tòa. Việc
xét hỏi được tiến hành một theo những trình tự được quy định cụ thể tại Điều 207
Bộ luật tố tụng hình sự. Thủ tục xét hỏi tại phiên tòa có thể hiểu như sau “Là cuộc
điều tra công khai được thực hiện thông qua việc xét hỏi các bị cáo và những
người tham gia tố tụng khác, xem xét chứng cứ, các tài liệu nhằm kiểm tra chứng
cứ và làm sáng tỏ tình tiết vụ án”.
Việc xét hỏi tại phiên tòa có vai trò giúp Hội đồng xét xử được có tội phạm
xảy ra hay không, làm sáng tỏ các tình tiết của vụ án dựa trên cơ sở nghiên cứu
các căn cứ được Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát cung cấp. Ngoài ra thông qua
việc xét hỏi còn có thể làm rõ thêm các tình tiết mới phát sinh, những tình tiết mà
Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát chưa thể tiếp cận. Từ những nội dung đã được

GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm 15


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động

liên quan đến vụ án hoặc người đại diện hợp pháp của họ trình bày, bổ sung ý kiến
để bảo vệ quyền lợi ích của mình.

8

Mạc Giáng Châu, Nguyễn Chí Hiếu: Giáo trình luật Tố tụng hình sự Việt Nam phần hai, Nxb Đại học
Cần Thơ, Cần Thơ 2010, tr.51.

GVHD: Th.S Mạc Giáng Châu

SVTH: Chiêm Thành Lâm 16


Hoạt động hỏi cung bị can và những tác động của hoạt động
hỏi cung bị can đến quá trình xét xử vụ án hình sự

Luận văn tốt nghiệp

1.2 Mối quan hệ của hỏi cung bị can với quá trình xét xử vụ án hình sự
1.2.1 Sự cần thiết của hỏi cung bị can đối với quá trình xét xử vụ án hình
sự
1.2.1.1 Là yếu tố quan trọng trong việc thu thập chứng cứ cho quá trình
xét xử vụ án hình sự
Trong quá trình chứng minh, muốn giải quyết đúng đắn vụ án hình sự,
muốn xác định sự thật khách quan, có cơ sở để kết luận đúng về hành vi phạm tội
đã xảy ra thì cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng phải có tài liệu,
chứng cứ để chứng minh bản chất của người phạm tội. Với tư cách là phương tiện
của việc chứng minh, của việc xác định các sự kiện có ý nghĩa với việc giải quyết
vụ án hình sự. Rõ ràng vai trò, giá trị của chứng cứ là rất quan trọng, là cơ sở,
phương tiện để chứng minh trong vụ án hình sự, cho nên chứng cứ được các nhà