ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Tr-êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n
--------------------------------------------------------------------
TRẦN THỊ PHƢƠNG OANH
"BÁO CHÍ MẶT TRẬN VỚI VIỆC TUYÊN TRUYỀN VỀ
NÔNG THÔN MỚI" GIAI ĐOẠN 2010 - 2013
LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: Báo chí học
HÀ NỘI - 2013
I HC QUC GIA H NI
Tr-ờng đại học khoa học xã hội và nhân văn
-------------------------------------------------------------------TRN TH PHNG OANH
"BO CH MT TRN VI VIC TUYấN TRUYN V
NễNG THễN MI" GIAI ON 2010 - 2013
Lun vn Thc s chuyờn ngnh Bỏo chớ hc
Mó s: 60.32.01
Ngi hng dn khoa hc: TS Hong Hi
H Ni - 2013
LỜI CAM ĐOAN
thôn mới.......................................................................................................13
1.1.2.3 Xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ quan trọng hiện nay.....16
1.1.2.4 Những vấn đề cơ bản về xây dựng nông thôn mới của Đảng, nhà
nước.............................................................................................................18
1.1.3 Các tiêu chí xây dựng nông thôn mới..........................................21
1.2 Vai trò của báo chí Mặt trận trong xây dựng nông thôn mới................22
1.2.1 Những vấn đề cơ bản về xây dựng nông thôn mới của Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam.............................................................................................24
1.2.2 Nhiệm vụ tuyên truyền nông thôn mới của báo chí Mặt trận......24
1.2.1.1Khái niệm báo chí Mặt trận............................ ........................24
1.2.2.2 Vai trò của báo chí Mặt trận trong tuyên tryền về những chính
sách của Đảng, Nhà nước trong đó có Nông thôn mới................................25
1.2.2.3 Nhiệm vụ trọng tâm của báo chí trong thời gian tới..............29
Tiểu kết chƣơng 1...............................................................................32
CHƢƠNG 2: Thực trạng tuyên truyền nông thôn mới trên báo đại đoàn
kết và tạp chí Mặt trận giai đoạn 2010 - 2013..........................................33
2.1 Khảo sát tuyên truyền nông thôn mới trên báo Đại đoàn kết................33
2.1.1 Lịch sử phát triển của báo Đại đoàn kết.......................................34
2.1.2 Khảo sát tuyên truyền nông thôn mới của báo Đại đoàn kết.......38
2.2 Khảo sát tuyên truyền nông thôn mới trên Tạp chí Mặt trận.................57
2.2.1 Lịch sử phát triển tạp chí Mặt trận..............................................57
2.2.2 Khảo sát tuyên truyền nông thôn mới trên tạp chí mặt trận........62
2.3 Đánh giá, nhận xét..................................................................................69
Tiểu kết chƣơng 2........................................................................................73
CHƢƠNG 3: Các giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền về nông thôn
mới trên báo chí mặt trận giai đoạn 2014 - 2019......................................74
3.1 Những vấn đề đặt ra trong xây dựng nông thôn mới hiện nay................74
3.1.1 Cơ hội để xây dựng nông thôn mới..............................................74
lạc hậu, manh mún và nhỏ lẻ.
Từ sau Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 6 năm 1986, nông
nghiệp đã được xác định là mặt trận kinh tế hàng đầu. Đảng và Chính phủ
luôn quan tâm đến phát triển nông nghiệp và nông thôn, coi đây là một lĩnh
vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
Nhờ vậy, nông nghiệp và nông thôn Việt Nam đã có những bước tiến mạnh
mẽ. Sản xuất lương thực đã tăng gấp 2,5 lần so với năm 1985. Nông nghiệp
không chỉ đảm bảo đủ cung cấp lương thực thực phẩm cho người dân trong
nước mà còn xuất khẩu số lượng lớn nông, lâm, thủy sản. Đặc biệt, chính sách
trao quyền tự chủ kinh doanh được xác định từ Đại hội Đảng khóa X đã cho
phép nông dân tiếp cận với đất đai và các tài nguyên khác như rừng, biển, mặt
nước, thêm vào đó chính sách tự do hóa thương mại và đầu tư đã tạo cú hích
thực sự cho nền nông nghiệp hàng hóa. Trong 25 năm vừa qua, riêng lĩnh vực
nông nghiệp trải qua nhiều biến động và sự biến động đó cho thấy rõ vai trò
của nông nghiệp. Ngay cả cuộc khủng hoảng gần đây về kinh tế, gần nhất là
khủng hoảng năm 2008, cho thấy vị trí của nông nghiệp rất quan trọng trong
quá trình bảo vệ và xây dựng đất nước. Hiê ̣n nay, vùng nông thôn rộng lớn
1
với gần 70% dân số và khoảng 48% lực lượng lao động thường xuyên được
sự quan tâm của Đảng và Nhà nước.
Khi Việt Nam gia nhập WTO, trước yêu cầu phát triển và hội nhập hiện
nay, thực hiện mục tiêu đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đã
đến lúc đòi hỏi phải có nhiều chính sách đột phá và đồng bộ nhằm giải quyết
toàn diện các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hoá nông thôn. Báo chí là cơ quan
ngôn luận của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội và là diễn đàn
của nhân dân, trong hệ thống báo chí Việt Nam, báo chí của các tổ chức chính
trị xã hội đang ngày càng lớn mạnh, trong đó hệ thống báo chí của Mặt trận từ
- Khảo sát, đánh giá về hoạt động tuyên truyền về NTM của các cơ quan
báo chí thuộc hệ thống báo chí Mặt trận: TCMT, báo ĐĐK giai đoạn 2010 2013.
- Đưa ra những giải pháp cần thiết cho công tác tuyên truyền NTM của
báo chí Mặt trận giai đoạn 2014 - 2019 đạt hiệu quả cao.
3. Tình hình nghiên cứu đề tài
3.1 Trong những năm đổi mới, phát triển nông nghiệp, nông thôn và
giải quyết vấn đề nông dân là những chủ đề thu hút sự quan tâm nghiên cứu
của nhiều cơ quan lãnh đạo, quản lý, các cơ quan nghiên cứu và các nhà khoa
học trên thế giới cũng như ở nước ta.
Công trình: “Phát triển nông thôn" do GS. Phạm Xuân Nam (chủ biên)
Nxb Khoa học xã hội ấn hành năm 1997, là một công trình nghiên cứu chuyên
sâu về phát triển nông thôn. Trong công trình này, tác giả đã phân tích khá sâu
sắc một số nội dung về phát triển kinh tế - xã hội nông thôn nước ta như dân
số, lao động, việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế; vấn đề sử dụng và quản lý
nguồn lực tài nguyên thiên nhiên; vấn đề phân tầng xã hội và xoá đói giảm
nghèo… Trong lúc phân tích những thành tựu, yếu kém và thách thức đặt ra
trong phát triển nông nghiệp, nông thôn nước ta, các tác giả đã chỉ ra yêu cầu
3
hoàn thiện hệ thống chính sách và cách thức chỉ đạo của Nhà nước trong quá
trình vận động của nông thôn.
Về mô hình nông nghiệp, nông thôn trong lịch sử dân tộc là vấn đề rất
được nhiều nhà khoa học quan tâm. Đây cũng là vấn đề không thể thiếu vắng
khi xác định mô hình nông thôn mới hiện nay.
Công trình nghiên cứu: “Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi
mới” của PGS,TS. Nguyễn Sinh Cúc, Nxb Thống kê, năm 2003. Đây là công
trình nghiên cứu dài hơi rất công phu của tác giả bởi ngoài những phân tích có
tính thuyết phục về quá trình đổi mới nông nghiệp Việt Nam sau gần 20 năm,
công trình còn cung cấp hệ thống tư liệu về phát triển nông nghiệp, nông thôn
Đặc biệt công trình nghiên cứu do PGS.TS Vũ Trọng Khải chủ trì được
Nxb nông nghiệp ấn hành năm 2004 là một công trình nghiên cứu công phu
về mô hình phát triển của nông thôn Việt Nam. Công trình nghiên cứu này
được xuất bản trên cơ sở đề tài cấp Nhà nước do tác giả làm chủ nhiệm với
tiêu đề: “Tổng kết và xây dựng mô hình phát triển kinh tế- xã hội nông thôn
mới, kết hợp truyền thống làng xã với văn minh thời đại”.
Công trình nghiên cứu: “Bảo hộ hợp lý nông nghiệp Việt Nam trong quá
trình hội nhập kinh tế quốc tế” do GS,TS Bùi Xuân Lưu, Nxb Thống kê ấn
hành năm 2004. Trong công trình này, các tác giả đã phân tích những đặc
trưng của hội nhập kinh tế quốc tế trong nông nghiệp; phân tích khái quát
những thành tựu cũng như hạn chế của nông nghiệp nước ta trong hội nhập
kinh tế quốc tế; đồng thời khuyến nghị về sửa đổi các chính sách và hoàn thiện
vai trò của Nhà nước để nông nghiệp, nông thôn nước ta hội nhập thành công.
Công trình nghiên cứu: “Tăng cường năng lực hội nhập kinh tế quốc tế
cho ngành nông nghiệp” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng tổ
chức Ausaid nghiên cứu đã đi sâu phân tích những quy định của WTO về
thương mại nông sản. Qua đó dự báo khả năng tương thích của hệ thống
5
chính sách nông nghiệp Việt Nam so với những quy định của WTO, khuyến
nghị những sửa đổi về chính sách để phát triển nông nghiệp Việt Nam khi trở
thành thành viên WTO.
Công trình nghiên cứu: “Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động của nó
đến phát triển nông nghiệp Việt Nam” là một dự án nghiên cứu tập thể do TS.
Nguyễn Từ phụ trách. Trong công trình này, các tác giả đã tập trung phân tích
các liên kết kinh tế quốc tế về thương mại và đầu tư trong nông nghiệp; đánh
giá chính sách phát triển nông nghiệp và khả năng cạnh tranh của nông nghiệp
Việt Nam; đồng thời khuyến nghị những giải pháp chủ yếu để phát triển nông
nghiệp, nông thôn Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Đặc
thông.
Về báo chí Mặt trận: đã có một số khoá luận lấy báo ĐĐK làm đối
tượng nghiên cứu trên một số vấn đề khác như: "Gia đình Việt Nam và vấn đề
giáo dục gia đình trong giai đoạn hiện nay trên báo Đại đoàn kết của tác giả
Chu Thanh Tâm;
Khoá luận cử nhân báo chí - Nguyễn Hương Giang về "Văn hoá gia đình
Việt Nam và tác dụng của giáo dục văn hoá, đối với sự phát triển của gia
đình trong giai đoạn hiện nay được phản ánh trên báo phụ nữ Việt Nam và
Đại đoàn kết" ...
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp viện "Giải pháp nâng cao hiệu quả
tuyên truyền về lý luận và thực tiễn của tạp chí Mặt trận" - Chủ nhiệm đề tài
Nguyễn Thu Thảo nói tới công tác tuyên truyền của TCMT, đề cập tới nội
dung tuyên truyền về lý luận và thực tiễn nói chung.
Luận văn thạc sỹ truyền thông đại chúng - Nguyễn Thị Thu Thảo Đề tài
"Cách thức tổ chức thông tin của Tạp chí Mặt trận" nghiên cứu TCMT dưới
góc độ xã hội học, nội dung của công trình nghiên cứu này nhằm tập trung
tìm hiểu đánh giá của bạn đọc về nội dung và hình thức của Tạp chí mặt trận.
7
Luận văn “Báo chí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với hoạt động kinh
tế báo chí” của HVCH Phạm Khánh Giang, chuyên ngành Báo chí học.
Đánh giá thực trạng hoạt động kinh tế báo chí của hệ thống báo chí
Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, trong đó chỉ ra những thành tích và
hạn chế của hoạt động này; từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả của hoạt động kinh tế báo chí giai đoạn 2013 – 2015 và tầm nhìn đến năm
2020. Điểm đặc biệt ở đề tài này là khảo sát và phân tích tình hình hoạt động
kinh tế báo chí của một liên minh chính trị – một vấn đề mới với Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam. Làm rõ thêm cơ sở khoa học và thực tiễn của hoạt động kinh
tế báo chí trong 3 năm gần đây của báo chí của Trung ương Mặt trận Tổ quốc
dung, tiêu chí thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM...
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn làm rõ hơn vai trò của báo chí Mặt trận trong điều kiện mới và
nhiệm vụ tuyên truyền NTM đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống trên báo
Đại đoàn kết và Tạp chí Mặt trận.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục.
Luận văn được kết cấu làm 3 chương:
Chương 1: Lý luận về nông thôn mới và báo chí Mặt trận
Chương 2: Thực trạng tuyên truyền nông thôn mới trên báo Đại đoàn
kết và Tạp chí Mặt trận giai đoạn 2010 - 2013
Chương 3: Nâng cao hiệu quả tuyên truyền về nông thôn mới trên báo
chí Mặt trận giai đoạn 2014 - 2019.
9
CHƢƠNG I
VẤN ĐỀ NÔNG THÔN MỚI VÀ VAI TRÕ CỦA BÁO CHÍ
MẶT TRẬN
1.1 Những vấn đề về nông thôn mới
1.1.1 Xây dựng nông thôn mới là gì?
Để không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông
thôn, hài hoà giữa các vùng, tạo sự chuyển biến nhanh hơn ở các vùng còn
nhiều khó khăn; xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng
hiện đại, bền vững, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh
cao, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia cả trước mắt và lâu dài;
xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng
cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự
lãnh đạo của Đảng được tăng cường; xây dựng giai cấp nông dân, củng cố
đề nông dân - một lực lượng to lớn của Cách mạng. Người đă ̣c biê ̣t chú ý đế n
xây dựng và phát triển nông nghiệp và nông thôn. Bác Hồ đã xây dựng cái
gốc của cách mạng là khối liên minh công nông để đoàn kết toàn dân tộc dưới
sự lãnh đạo của Đảng , thực hiện nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ nhân
dân và xây dựng chủ nghĩa xã hội . Trong tác phẩ m Đường cách mê ̣nh , Bác
Hồ đã viế t : “Công nông là người chủ cách mê ̣nh tức là công nhân và nông
dân là lực lượng n òng cốt, là đội quân chủ lực của cách mạng ... Công nông
là gốc cách mệnh” . Cũng trong tác phẩm này , Bác Hồ đã dành một chương
viết về tổ chức của nông dân, phân tích hết nỗi tủi nhục, cực khổ của giai cấp
1
Luận Văn Thạc sỹ - Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội; Lê Thái Hà - Vấn đề nông
nghiệp nông dân nông thôn trên báo in Việt Nam; Tr. 7
11
nông dân và Người đã vạch ra lối thoát: “Nế u dân cày An Nam muốn thoát
khỏi vòng cay đắng ấy, thì phải tổ chức nhau để kiếm đường giải phóng”.
Theo quan điể m của Bác , chính sách và nghi ̣quyế t của Đảng và Chính phủ
đều vì lợi ích nhân dân . Bác nói: ““Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi;
nếu dân dốt là Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân ốm là Đảng và Chính phủ
có lỗi(2).
Từ sau Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 6 năm 1986, nông
nghiệp đã được xác định là mặt trận kinh tế hàng đầu. Từ chỗ thiếu đói và
khủng hoảng lương thực, Việt Nam đã vươn lên đủ ăn và trở thành nước đứng
thứ hai trên thế giới về xuất khẩu gạo. Ông Hoàng Bình Quân, Trưởng ban
đối ngoại trung ương Đảng, nhận định: “Về đổi mới đất nước trong 25 năm
vừa qua, riêng lĩnh vực nông nghiệp tôi có thể nói rằng, đất nước ta trải qua
Hội Nông dân. Tạo mọi điều kiện thuận lợi để nông dân phát huy vai trò chủ
thể của mình trong xây dựng NTM.
Ba là, đổi mới hoàn thiện chính sách đối với nông dân, bảo đảm lợi ích,
phát huy dân chủ và mọi tiềm năng của nông dân trong xây dựng NTM. Thực
hiện có hiệu quả giữa chính sách kinh tế, chính sách xã hội, an sinh xã hội
trong quá trình phát triển nền kinh tế bền vững của tỉnh. Giải quyết tốt những
bức xúc trong nhân dân trong quá trình phát triển công nghiệp và đô thị hoá,
bảo đảm lợi ích cho người nông dân. Phát huy dân chủ ở cơ sở theo phương
châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân được hưởng”. Khơi
dậy, sử dụng và phát huy tốt mọi tiềm năng của nông dân, như: nguồn nhân
lực tại chỗ, ngành nghề đa dạng, kinh nghiệm trong sản xuất và sự gắn bó với
quê hương.
Bốn là, đẩy mạnh và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề,
nâng cao dân trí, tiến tới trí thức hoá đội ngũ cán bộ cơ sở. Nâng cao chất
lượng đời sống văn hoá - xã hội ở nông thôn văn mình, hiện đại. Đẩy mạnh
công tác tuyên truyền, cổ động nhằm chuyển biến và nâng cao nhận thức
15
trọng nông dân về chương trình xây dựng NTM. Xây dựng NTM mang lại lợi
ích thiết thân cho người dân sống ở nông thôn. Từ đó lôi cuốn họ tham gia
tích cực với vai trò là chủ thể chân chính của quá trình này.
Tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo các bậc học,
nhất là giáo dục phổ thông nhằm nâng cao trình độ dân trí, trí thức hoá đội
ngũ cán bộ cơ sở ở nông thôn. Song trước hết là đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn
tay nghề cho nông dân để họ tự mình sản xuất, kinh doanh trên chính quê
hương mình, đặc biệt những hộ nông dân mất đất do phát triển công nghiệp và
đô thị hoá.
Nâng cao chất lương và hiệu quả các thiết chế văn hoá, khuyến khích,
động viên các lực lượng tham gia, kịp thời phê phán các hiện tượng tiêu cực
dựng NTM sẽ được làm đồng bộ, quyết liệt nhưng không nóng vội. Theo
quyết định của Thủ tướng Chính phủ đến năm 2020 sẽ có 50% xã đạt chuẩn
và trong 5 năm chỉ là 20% xã đạt chuẩn… vì vậy đây là một quá trình dài và
triển khai từng bước và đồng bộ. Đến khi xây dựng thành công nông thôn mới
thì bộ tiêu chí này sẽ vẫn được hoàn thiện vì chúng ta sẽ không ngừng xây
dựng nông thôn mới.”
Nông thôn mới Việt Nam trong tương lai sẽ là nơi sản xuất ra các sản
phẩm nông nghiệp có năng suất, chất lượng cao theo hướng sản xuất hàng
hoá, là nơi giữ gìn văn hoá truyền thống của các dân tộc, là nơi bảo đảm hài
hoà mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên… Với những quyết sách của
Chính phủ và sự vào cuộc mạnh mẽ với quyết tâm chính trị cao của các bộ,
ban, ngành ở Trung ương, các cấp chính quyền ở cơ sở, việc xây dựng NTM
ở VN đang trở thành một cuộc vận động cách mạng của đất nước trên con
đường CNH - HĐH vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, phục vụ đắc lực cho
công cuộc hội nhập của Việt Nam.
17
Copyright: Tài liệu đại học ©