Đọc Tây tiến của Quang Dũng ta bắt gặp cảm xúc lãng mạn anh
hùng thăng hoa từ cái nền hiện thực, bắt gặp sức mạnh tinh thần
mà những vần thơ lãng mạn ấy đem lại cho người lính binh đoàn
Tây Tiến. Nó là nét đẹp vĩnh hằng trong tâm hồn người lính và
trong thơ ca kháng chiến.
Có một thời, nhắc đến khái niệm “lãng mạn" người ta thường đồng nhất nó với những gì xa rời thực tế, cá
nhân, tiêu cực, mềm yếu... và người ta phản đối, phê phán, thậm chí tẩy chay nó. Nhưng nếu xét đến tận
cùng, phần lãng mạn ấy không thể thiếu trong đời sống tinh thần, trong tâm hồn con người và cái gọi là
“lãng mạn” ấy cũng thật nhiều vẻ, nhiều hình. Nó có thể làm con người ta nhỏ lại, yếu hèn đi nhưng cũng
có thể đem đến cho con người có sức mạnh phi thường để làm nên những điều phi thường. Ta bắt gặp sức
mạnh lãng mạn ấy qua Tây Tiến của Quang Dũng - một tác phẩm mang đậm chất sử thi, đậm chất lãng
mạn anh hùng, lãng mạn cách mạng.
Có thể nói, cuộc sống tinh thần của mỗi con người hay cả một cộng đồng dân tộc sẽ nghèo nàn, cằn cỗi và
nhàm chán biết bao nếu thiếu đi những ước mơ bay bổng, thiếu đi trí tường tượng phong phú, diệu kì...
Lãng mạn hiểu theo nghĩa đúng đắn, chắp cánh cho những ước mơ, thúc giục con người hướng tới cái
đẹp, cái cao cả và sự hoàn thiện mà hiện thực cuộc sống còn chưa đạt tới. Chất lãng mạn trong bài thơ
Tây Tiến chính là cảm hứng bay bổng của nhà thơ hướng tới vẻ đẹp hào hùng và hào hoa của thiên nhiên
và con người Tây Bắc. Vẻ đẹp ấy được cảm nhận từ một hiện thực gian khổ và đầy khốc liệt, khó khăn.
Chính vì thế, chất lãng mạn của bài thơ càng đáng chân trọng, nâng niu. "Nói đúng hơn, chính nhờ chất
lãng mạn ấy mà người lính Tây Tiến có thể vượt qua được mọi vất vả gian lao, mọi khó khăn thừ thách.
Chất lãng mạn trong Tây Tiến xuất hiện dường như để lại ''thăng bằng" cho cảnh vật và tâm hồn của con
người. Vì thế bên cạnh một thiên nhiên hiểm trờ, dữ dằn, những núi đá cheo leo, những cảnh rừng thiêng
nước độc... ta lại thấy một thiên nhiên thơ mộng đến say người, một Tây Bắc đẹp như tranh thuỷ mạc.
Nỗi nhớ Tây Tiến trong lòng nhà thơ cứ "chơi vời" giữa hai gam màu ấy. Còn gì dữ dội và hiểm trở hơn
những cảnh:
"Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời.."
Còn gì hoang dại và âm u, rùng rợn hơn tiếng thác gào và tiếng cọp gầm:
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Nhưng liền đó lại là những cảnh rất đỗi nên hoạ, nên thơ. Đó là chiều sương Mộc Châu, là "hồn lau" thấp