LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng, tất cả các nguồn số liệu được sử dụng trong phạm vi
nội dung nghiên cứu của đề tài là trung thực và chưa từng được dùng để bảo vệ một
học vị khoa học nào. Các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ
nguồn gốc và mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn tLannh luận văn đã được cám ơn đầy
đủ.
Thanh Hóa, ngày tháng 8 năm 2012
Tác giả luận văn

Lê Thị Lan

i


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân tLannh được bày tỏ sự cám ơn sâu sắc nhất tới các đơn vị và cá
nhân đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Đặc biệt xin cảm ơn Thầy giáo PGS.TS. Nguyễn Tài Tâm - người đã trực
tiếp hướng dẫn, giúp đỡ trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu để hoàn tLannh
bản luận văn này.
Tôi cũng xin chân tLannh cảm ơn toàn thể các thầy, cô giáo và các cán bộ
công chức của Trường Đại học Kinh tế Huế đã trực tiếp hoặc gián tiếp giúp đỡ về
mọi mặt trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Tôi cũng xin cảm ơn Ban lãnh đạo Chi cục thuế, Phòng Thống kê, Phòng Tài
chính – Kế hoạch đã tạo điều kiện giúp đỡ trong công tác, trong nghiên cứu để tôi có
đủ thời gian tham gia và hoàn tLannh khoá học, thực hiện tLannh công luận văn này.
Cuối cùng, tôi xin chân tLannh cám ơn gia đình, những người thân và bạn bè
đã chia sẽ cùng tôi những khó khăn, động viên và tạo mọi điều kiện cho tôi học tập,
nghiên cứu và hoàn tLannh luận văn này.
Thanh Hoá, ngày


pháp để tăng nguồn thu trong cân đối ngân sách nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn huyện Tĩnh Gia, giúp cho lãnh đạo chính quyền và các nLan
quản lý cấp huyện có cơ sở lý luận và thực tiễn trong việc chỉ đạo ngành tài chính
hoạt động theo đúng định hướng của NLan nước. Đồng thời đề xuất một sô kiến
nghị để thực hiện các giải pháp một cách có hiệu quả.

iii


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
CTN-NQD

Công thương nghiệp – ngoài quốc doanh

DNNN

Doanh nghiệp nLan nước

ĐT

Đầu tư

ĐTPT

Đầu tư phát triển

ĐVDTNS

Đơn vị dự toán ngân sách

ĐVT


NS

Ngân sách

NSĐP

Ngân sách địa phương

NSNN

Ngân sách nLan nước

NSTW

Ngân sách trung ương

TTĐB

Tiêu thụ đặc biệt

Tr.đ

Triệu đồng

TW

Trung ương

UBMTTQ

Bảng 2.9 Thu thuế CTN-NQD huyện Tĩnh Gia giai đoạn 2007 – 2011..............39
Bảng 2.10 Tổng hợp bộ thuế CTN-NQD huyện Tĩnh Gia giai đoạn 2007 – 2011
................................................................................................................................. 42
Bảng 2.11 Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ cấp huyện hưởng 30%, cấp xã
hưởng 70% trên địa bàn huyện Tĩnh Gia giai đoạn 2007 - 2011.......................43
Bảng 2.12 Cơ cấu và biến động nguồn thu CTN-NQD huyện Tĩnh Gia giai
đoạn 2007 – 2011....................................................................................................44
Khoản thu............................................................................................................... 44
Năm 2007................................................................................................................ 44
Năm 2008................................................................................................................ 44
Năm 2009................................................................................................................ 44
Năm 2010................................................................................................................ 44
Năm 2011................................................................................................................ 44
Tốc độ phát triển (%)............................................................................................44
Thực hiện (Triệu đồng).........................................................................................44
Cơ cấu (%).............................................................................................................44
Thực hiện (Triệu đồng).........................................................................................44
Cơ cấu (%).............................................................................................................44
Thực hiện (Triệu đồng).........................................................................................44
Cơ cấu (%).............................................................................................................44
Thực hiện (Triệu đồng).........................................................................................44
Cơ cấu (%).............................................................................................................44
Thực hiện (Triệu đồng).........................................................................................44
Cơ cấu (%).............................................................................................................44
Năm 2008................................................................................................................ 44
Năm 2009................................................................................................................ 44
Năm 2010................................................................................................................ 44

v


195........................................................................................................................... 44
109,1........................................................................................................................ 44
3. Thuế GTGT........................................................................................................44
3.503........................................................................................................................ 44
59,8.......................................................................................................................... 44
3.323........................................................................................................................ 44
66............................................................................................................................. 44
6.278........................................................................................................................ 44
75,5.......................................................................................................................... 44
75,7.......................................................................................................................... 44
16.913...................................................................................................................... 44
71,2.......................................................................................................................... 44
94,8.......................................................................................................................... 44
188,9........................................................................................................................ 44

vi


181........................................................................................................................... 44
155,3........................................................................................................................ 44
4. Thuế TTĐB........................................................................................................44
134........................................................................................................................... 44
2,3............................................................................................................................ 44
161........................................................................................................................... 44
3,2............................................................................................................................ 44
316........................................................................................................................... 44
3,8............................................................................................................................ 44
3,6............................................................................................................................ 44
491........................................................................................................................... 44
2,07.......................................................................................................................... 44

5.862........................................................................................................................ 44

vii


100........................................................................................................................... 44
5.008........................................................................................................................ 44
100........................................................................................................................... 44
8.306........................................................................................................................ 44
100........................................................................................................................... 44
147,6........................................................................................................................ 44
Bảng 2.13Cơ cấu và biến động nội bộ các khoản thu phân chia theo tỷ lệ huyện
hưởng 30%, cấp xã hưởng 70% của huyện Tĩnh Gia giai đoạn 2007 – 2011....45
Khoản thu............................................................................................................... 45
Tốc độ phát triển (%)............................................................................................45
Bình quân 2007 2011.............................................................................................45
9............................................................................................................................... 45
0,06.......................................................................................................................... 45
56,25........................................................................................................................ 45
1.363........................................................................................................................ 45
9,67.......................................................................................................................... 45
105,5........................................................................................................................ 45
138........................................................................................................................... 45
3.076........................................................................................................................ 45
21,8.......................................................................................................................... 45
171........................................................................................................................... 45
154........................................................................................................................... 45
9.644........................................................................................................................ 45
68,47........................................................................................................................ 45
111,1........................................................................................................................ 45

Bảng 2.28 Kết quả phân tích sự khác biệt về giá trị trung bình đối với các vấn
đề liên quan đến chất lượng công tác quản lý thu ngân sách.............................66
72

ix


MỤC LỤC
Lời cam đoan.................................................................................................................i
.........................................................................................................................................
Lời cảm ơn....................................................................................................................ii
Tóm lược luận văn.......................................................................................................iii
Danh mục các chữ viết tắt...........................................................................................iv
Danh mục các bảng.......................................................................................................v
Mục lục.......................................................................................................................vii
XDCB Xây dựng cơ bản.........................................................................................iv
PHẦN MỞ ĐẦU......................................................................................................1
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA LUẬN VĂN..........................................................................1
2. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI.............................................................................................2
3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU..................................................................................2
4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU...............................................................3

Chương 1.................................................................................................................. 4
LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGÂN SÁCH VÀ THU TRONG CÂN ĐỐI
NGÂN SÁCH NLAN NƯỚC..................................................................................4
1.1. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGÂN SÁCH NLAN NƯỚC............................................4
1.1.1. Khái niệm về ngân sách NLan nước....................................................................4
1.1.2. Vai trò của ngân sách NLan nước........................................................................6
1.1.3. Phân cấp quản lý ngân sách NLan nước..............................................................8
1.1.3.1. Khái niệm......................................................................................................8

1.4.4. Những bài học kinh nghiệm...............................................................................27

Chương 2: .............................................................................................................. 29
THỰC TRẠNG THU TRONG CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN TĨNH GIA, TỈNH THANH HÓA.........................................................29
GIAI ĐOẠN 2007 - 2011.......................................................................................29
2.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU....................................................................29
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên..............................................................................................29
2.1.1.1. Vị trí địa lý .................................................................................................29
2.1.2. Đặc điểm về nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội.............................................30
2.1.2.1. Dân số và lao động......................................................................................30
2.1.2.2. Kinh tế.........................................................................................................30
2.2. THỰC TRẠNG THU TRONG CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH GIAI ĐOẠN 2007 –
2011..................................................................................................................................30
2.2.1. Tình hình thực hiện dự toán thu trong cân đối ngân sách trên địa bàn..............30
Bảng 2.2 Giá trị tăng thêm và tốc độ tăng trưởng trung bình Lanng năm của huyện
Tĩnh Gia giai đoạn 2007 - 2011....................................................................................32
2.2.1.1. Thuế CTN – NQD.......................................................................................33
2.2.1.2. Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ ngân sách huyện hưởng 30%, ngân sách
xã hưởng 70%, bao gồm 4 khoản thu đó là..............................................................34
2.2.1.3. Thu phí và lệ phí..........................................................................................35
2.2.1.4. Thu tiền cấp quyền sử dụng đất...................................................................36
2.2.1.5. Thu khác ngân sách.....................................................................................37
2.2.1.6 Thu tiền sử dụng đất.....................................................................................38
2.2.2. Thực trạng các nguồn thu trong cân đối ngân sách............................................38
2.2.2.1. Thu từ thuế CTN – NQD.............................................................................38
2.2.2.2. Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ ngân sách huyện hưởng 30%, ngân sách
xã hưởng 70%...........................................................................................................42
2.2.2.3. Thu phí và lệ phí..........................................................................................46
2.2.2.4. Thu tiền cấp quyền sử dụng đất...................................................................48

truyền nhằm góp phần tăng thu ngân sách...............................................................62
2.3.2.5. Đánh giá về tỷ lệ phân chia các nguồn thu giữa ngân sách các cấp............63
2.3.3. Các ý kiến về những tồn tại và vướng mắc trong công tác quản lý thu trong cân
đối ngân sách trên địa bàn huyện.................................................................................64
2.3.4. Sự khác biệt giữa đối tượng quàn lý thu ngân sách và đối tượng nộp ngân sách
trong đánh giá chất lượng công tác quản lý thu ngân sách..........................................65

Chương 3................................................................................................................ 70
MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP TĂNG THU TRONG CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH
HUYỆN TĨNH GIA ĐẾN NĂM 2015..................................................................70
3.1. MỤC TIÊU CỦA CẢI CÁCH HỆ THỐNG THUẾ ĐẾN NĂM 2015 CỦA CHÍNH
PHỦ..................................................................................................................................70
3.1.1. Mục tiêu tổng quát..............................................................................................70
3.1.2. Mục tiêu cụ thể...................................................................................................70
3.2. MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA HUYỆN TĨNH GIA ĐẾN
NĂM 2015........................................................................................................................71
3.2.1 Mục tiêu tổng quát...............................................................................................71
3.2.2 Mục tiêu cụ thể....................................................................................................71
* Về kinh tế:.................................................................................................................71
- Tăng trưởng kinh tế đạt: 17,5 trở lên.........................................................................72
- Giá trị sản xuất nông – lâm ngư nghiệp tăng bình quân Lanng năm 3,4%. Sản lượng
lương thực đến năm 2015 đạt 65.000 tấn. Năng xuất lúa: 12 tạ/ha. ............................72
- Giá trị sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp tăng bình quân Lanng năm
22,4% /năm. Số lượng các doanh nghiệp: 450 doanh nghiệp. Trong đó xuất khẩu lao
động: 5 triệu USD/năm- Phát triển mạnh CN-TTCN. Gắn phát triển CN-TTCN với
các ngành kinh tế khác đến các xã, thị trấn, các địa bàn dân cư. về tiểu thủ công
nghiệp hướng trọng tâm của huyện tập trung phát triển dịch vụ chế biến nông – lâm –
hải sản, khai thác, sản xuất vật liệu xây dựng, tăng cường các nghề truyền thống như:
Sản xuất đá ốp lát, đá mỹ nghệ, rượu, rèn, … tLannh những mặt Lanng chủ lực. .....72
- Dịch vụ thương mại tăng bình quân: 21,3%. ............................................................72

bản thân nền kinh tế, giải pháp thực hiện cụ thể cho từng ngành................................73
3.3.1.1. Nông – Lâm – Thủy sản..............................................................................73
Tích cực ứng dụng cá tiến bộ khoa học kỹ thuật và sản xuất nông nghiệp, đẩy mạnh
chuyển dịch cơ cấu kinh tế cây trồng và vật nuôi, chuyển dịch cây trồng có năng
suất, hiệu quả thấp sang nuôi thuỷ sản và các loại cây trồng có năng suất, hiệu quả
cao. Củng cố, phát triển kinh tế trang trại, gia trại; khuyến khích phát triển chăn
nuôi theo hướng sản xuất Lanng hoá có quy mô lớn. Thực hiện quy hoạch vùng sản
xuất lương thực như lúa, ngô, khoai, sắn; cây thực phẩm như rau, đậu; cây ăn quả,
cây công nghiệp Lanng năm.....................................................................................73
3.3.1.3. Thương mại - du lịch - dịch vụ....................................................................74
3.3.2. Tăng cường công tác quản lý NLan nước đối với các nguồn thu trong cân đối
ngân sách trên địa bàn, đảm bảo thu đúng, đủ và kịp thời, đặc biệt tập trung cho các
khoản thu chiếm tỷ trọng lớn........................................................................................74
Trên cơ sở quy định của luật NSNN, tỉnh phấn đấu giảm dần số bổ sung từ ngân
sách cấp trên và tiến toái tự cân đối, phát triển ngân sách địa phương........................74
3.3.2.1. Đối với nguồn thu từ thuế CTN- NQD.......................................................75
3.3.2.2. Đối với các khoản thu từ đất đai.................................................................80
3.3.2.3. Các khoản thu phí và lệ phí.........................................................................81
3.3.3. Giải pháp về hoàn thiện và cải tiến công tác tổ chức cán bộ và bộ máy quản lý
thu thuế.........................................................................................................................82
3.3.3.1. Về công tác tổ chức, cán bộ........................................................................82
3.3.3.2. Củng cố đội thuế xã, thị trấn.......................................................................82
3.3.4. Giải pháp về tăng cường vận động, giáo dục, tuyên truyền về thuế..................84

xiii


3.3.5. Giải pháp về sự phối hợp giữa cơ quan thuế với chính quyền, đoàn thể các cấp
và các cơ quan đơn vị liên quan trên địa bàn về công tác quản lý thu.........................85
3.3.6. Công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và thực hiện chế độ khen thưởng..87

không được động viên vào Ngân sách NLan nước; chính quyền cấp xã và một số
đơn vị có liên quan còn xem nhẹ công tác thu ngân sách và coi đó là nhiệm vụ của
riêng ngành thuế; nguồn thu Ngân sách nLan nước trên địa bàn Lanng năm chưa
đảm bảo tự cân đối chi, chủ yếu là từ nguồn cấp quyền sử dụng đất. Việc phát hiện
và nuôi dưỡng các nguồn thu, triển khai các giải pháp tăng thu ngân sách, đặc biệt là
nguồn thu trong cân đối ngân sách để ổn định và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn
vẫn còn nhiều bất cập cần được giải quyết.
Xuất phát từ đó, vấn đề “Giải pháp tăng thu trong cân đối ngân sách trên
địa bàn huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa” đã được lựa chọn làm đề tài luận văn
thạc sĩ.

1


2. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
2.1. Mục tiêu chung
Dựa trên cơ sở lý luận về thu Ngân sách nLan nước và kết quả phân tích
đánh giá thực trạng thu ngân sách trên địa bàn, đề xuất các giải pháp tăng thu trong
cân đối ngân sách ở huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về NSNN, thu ngân sách và
cân đối ngân sách làm cơ sở khoa học cho đề tài luận văn;
- Phân tích đánh giá thực trạng thu trong cân đối ngân sách nLan nước trên
địa bàn nghiên cứu trong thời kỳ 2007 – 2011;
- Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường công tác thu ngân sách và
tăng thu trong cân đối ngân sách huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa trong thời kỳ mới
đến năm 2015.
3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1. Phương pháp thu thập số liệu
3.1.1. Số liệu thứ cấp

cơ sở các số liệu thứ cấp và sơ cấp đã được tổng hợp.
3.4. Phương pháp chuyên gia và chuyên khảo
Ngoài những phương pháp kể trên, Luận văn còn thu thập ý kiến của các
chuyên gia và các nLan quản lý có liên quan đến công tác thu ngân sách như: Các
cán bộ lãnh đạo cấp huyện và cấp xã, các cán bộ làm công tác tài chính lâu năm,
Giám đốc các doanh nghiệp và công ty TNHH trực thuộc Chi cục thuế quản lý
thu… để có căn cứ khoa học cho việc rút ra các kết luận một cách xác đáng và đề ra
các giải pháp tăng nguồn thu trong cân đối ngân sách trên địa bàn.
4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
4.1. Đối tượng và nội dung nghiên cứu
- Nội dung nghiên cứu: Giải pháp tăng thu trong cân đối ngân sách trên địa
bàn nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: Các nguồn thu trong cân đối ngân sách.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về không gian: Địa bàn huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa.
- Phạm vi thời gian: Phân tích đánh giá thực trạng giai đoạn 2007 – 2011 và
đề xuất giải pháp đến năm 2015.

3


Chương 1
LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGÂN SÁCH VÀ THU
TRONG CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH NLAN NƯỚC
1.1. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGÂN SÁCH NLAN NƯỚC
1.1.1. Khái niệm về ngân sách NLan nước
Có nhiều quan niệm về Ngân sách nLan nước. Các nLan nghiên cứu kinh tế
cổ điển cho rằng: Ngân sách nLan nước là một văn kiện tài chính mô tả các khoản
thu, chi của Chính phủ được thiết lập Lanng năm. Nhiều nLan nghiên cứu kinh tế
hiện đại thì cho rằng Ngân sách nLan nước là bảng liệt kê các khoản thu chi bằng


Dự toán

So sánh

T

hiện năm

năm kế

%

T
A

hiện Lannh
1

hoạch
2

3 = 2/1

B
A – TỔNG THU CÂN ĐỐI NSNN

1

Thu từ nội địa (không kể thu từ dầu thô)

5

Dự phòng
C – BỘI CHI NSNN
(Tỷ lệ bội chi so GDP)
Nguồn bù đắp bội chi NSNN

1

Vay trong nước

2

Vay ngoài nước
(Phụ lục số 7– biểu số 01 ban Lannh kèm theo Thông tư 59/TT – BTC ngày
23/6/2003 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi Lannh Nghị định 60/2003/NĐ – CP).
Các quá trình sản xuất kinh doanh, gắn liền với sự vận động của các dòng tiền:
dòng tiền thu vào (quá trình tạo lập), dòng chi ra (quá trình sử dụng) của ngân sách
NLan nước (quỹ tiền tệ tập trung của NLan nước). Việc tạo lập và sử dụng ngân

5


sách NLan nước một mặt phản ánh mức độ tiền tệ hóa, luật pháp hóa các hoạt động
của NLan nước, bởi dự toán thu, chi ngân sách NLan nước được các cấp có thẩm
quyền thảo luận, quyết định và phê chuẩn trong khuôn khổ pháp luật; mặt khác từng
khoản mục của ngân sách NLan nước chính là sự cụ thể hóa các chính sách, các lựa
chọn kinh tế, chính trị của đất nước [3].
1.1.2. Vai trò của ngân sách NLan nước
Có thể nhìn nhận vai trò của ngân sách NLan nước trên hai phương diện:

kết quả sản xuất kinh doanh. Hiện nay, quan điểm được nhiều quốc gia áp dụng là
NSNN không chỉ phân phối lại kết quả sản xuất kinh doanh mà trước khi phân phối
lại, NSNN đã tham gia phân phối các yếu tố đầu vào của quá trình kinh tế (đầu tư
hạ tầng KTXH, ĐTPT nguồn nhân lực, hỗ trợ phát triển thị trường, xúc tiến thương
mại…). Với đặc điểm này, NSNN chủ động thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Cụ thể:
Thứ nhất, NSNN tác động trực tiếp đến việc tăng quy mô đầu tư, thúc đẩy
nền kinh tế tăng trưởng và phát triển.
Là chủ đầu tư lớn nhất trong nền kinh tế, NLan nước giữ vai trò đặc biệt quan
trọng trong việc phát triển KTXH. Ở Việt Nam cũng như đa số các nước đang phát
triển trên thế giới, vốn đầu tư từ nguồn NSNN có một vị trí rất quan trọng, chiếm
khoảng từ 22%-30% tổng vốn đầu tư của toàn xã hội. Vì vậy, về mặt lượng, quy mô
đầu tư vào nền kinh tế từ nguồn NSNN đóng vai trò quan trọng trong việc tăng quy
mô đầu tư của toàn xã hội.
Thứ hai, quy mô thu và cơ cấu chi NSNN tác động mạnh mẽ đến quan hệ
cung cầu trên thị trường và thông qua đó tác động đến nền kinh tế.
Với tư cách là chủ thể kinh tế lớn nhất trong nền kinh tế, NLan nước chi tiêu
nhiều hay ít sẽ tác động trực tiếp đến tổng cầu, đến sức mua của thị trường. Nếu các
bộ phận khác của tổng cầu không thay đổi, thì chi tiêu của NLan nước tăng sẽ tác
động trực tiếp làm gia tăng tổng cầu của xã hội. Đến lượt nó, sự gia tăng của tổng
cầu nhanh hơn sự gia tăng của tổng cung thì một mặt, nó làm tăng sức mua của xã
hội, giảm thời gian lưu thông, tăng tốc độ chu chuyển của vốn trong nền kinh tế,
tăng GDP và tăng hiệu quả KTXH; mặt khác, mức dư cầu trên thị trường ở chừng
mực nhất định làm tăng giá tiêu thụ Lanng hóa ở mức độ vừa phải có tác động điều
tiết mức tiêu dùng hợp lý hơn, đồng thời khuyến khích phát triển sản xuất, tăng đầu
tư trong nền kinh tế.

7


Thứ ba, thông qua việc sử dụng NSNN, NLan nước thực hiện việc điều chỉnh


Phân cấp quản lý NSNN được xem như là một trong những biện pháp quản lý
NSNN. Thực chất của việc phân cấp quản lý NSNN là việc phân chia trách nhiệm,
quyền hạn trong quản lý hoạt động của NSNN cho các cấp chính quyền nhằm làm
cho hoạt động của NSNN được lành mạnh và đạt hiệu quả cao. Phân cấp quản lý
thu, chi NSNN được thực hiện theo nguyên tắc thống nhất, tập trung dân chủ.
Tư tưởng chỉ đạo trong phân cấp quản lý NSNN theo Luật NSNN là phân định
cụ thể nhiệm vụ thu chi cho NS mỗi cấp.
Trong đó nội dung chính về phân cấp quản lý thu NSNN: Tập trung đại bộ phận
nguồn thu lớn, ổn định cho NSTW, đồng thời tạo cho NSĐP có nguồn thu gắn với
địa bàn. Trên tinh thần đó, nguồn thu được chia tLannh 3 loại:
- Các khoản thu NSTW hưởng 100%;
- Các khoản thu NSĐP hưởng 100%;
- Các khoản thu điều tiết theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách trung ương
và ngân sách địa phương [24].
1.1.3.2. Các nguyên tắc phân cấp quản lý NSNN: Có 4 nguyên tắc chính
Thứ nhất, phù hợp với phân cấp quản lý KTXH, quốc phòng, an ninh và
năng lực quản lý của mỗi cấp trên địa bàn.
Thứ hai, đảm bảo vai trò chủ đạo của NSTW và vị trí độc lập của NSĐP
trong hệ thống NSNN thống nhất.
Thứ ba, phân định cụ thể nguồn thu, nhiệm vụ chi của từng cấp ngân sách;
làm rõ nguồn thu và nhiệm vụ chi nào gắn với ngân sách trung ương, nguồn thu và
nhiệm vụ chi nào gắn với ngân sách các cấp ở địa phương; từ đó làm rõ thẩm
quyền, trách nhiệm của từng cấp, tạo điều kiện cho các cấp chính quyền địa
phương, nhất là các cấp cơ sở chủ động thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã
hội trên địa bàn, hạn chế tình trạng trông chờ, ỷ lại của ngân sách cấp dưới và bao
biện từ ngân sách cấp trên.
Thứ tư, đảm bảo nguyên tắc công bằng trong phân cấp NSNN.
Phân cấp quản lý ngân sách NLan nước phải đảm bảo yêu cầu cân đối phát
triển chung của đất nước, hạn chế đến mức thấp nhất sự chênh lệch về kinh tế, văn

chủ yếu là thuế;
- Thu NSNN gắn chặt với thực trạng kinh tế và các phạm trù: Giá cả, thu
nhập, lãi suất...;

10


- Thu NSNN gắn liền với hoạt động của NLan nước. NLan nước đề ra chủ
trương, phương hướng, mục tiêu thu NSNN trong một thời kỳ nhất định, xác định
rõ thu ở đâu? Lĩnh vực nào là chủ yếu? Hình thức nào là tốt nhất?...Xác định rõ tỷ lệ
thu hoặc một con số thu cụ thể nào đó. Từ đó NLan nước đề ra cơ chế chính sách,
luật lệ về thu NSNN nhằm đạt được phương hướng mục tiêu đề ra. Đồng thời NLan
nước tổ chức bộ máy thu, tổ chức thu và đảm bảo các điều kiện cho công tác thu.
Tóm lại, thu NSNN thực chất là sự phân chia nguồn tài chính quốc gia giữa
NLan nước với các chủ thể trong xã hội dựa trên quyền lực chính trị của NLan nước
nhằm giải quyết Lani hoà các mặt lợi ích kinh tế. Sự phân chia đó là tất yếu khách
quan xuất phát từ yêu cầu tồn tại và phát triển của bộ máy NLan nước, cũng như
thực hiện các chức năng nhiệm vụ của mình. Đối tượng phân chia là thu nhập xã hội
- đây là kết quả lao động sản xuất trong nước tạo ra dưới hình thức tiền tệ [1].
1.2.2. Cơ chế phân chia nguồn thu NSNN
Cơ chế phân chia nguồn thu NSNN, được hiểu là tập hợp các nguyên tắc,
tình hình, phương pháp phân chia các khoản thu thuộc quỹ NSNN một cách hợp lý
cho các cấp ngân sách.
Cơ chế phân chia nguồn thu NSNN thuộc cơ chế kinh tế. Mỗi cơ chế kinh tế
đều có đặc điểm riêng ảnh hưởng trực tiếp đối với việc sử dụng các công cụ kinh tế
tài chính. Do đó, để xác định được vai trò của cơ chế phân chia nguồn thu NSNN
cần thiết phải đề cập tới đặc điểm của cơ chế này.
Đặc điểm bao trùm của cơ chế phân chia nguồn thu NSNN là sự can thiệp
của NLan nước vào phân phối các khoản thu giữa các cấp ngân sách dựa trên các
quy luật khách quan và các yêu cầu của quản lý nhằm đảm bảo vai trò chủ đạo của