ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRIỆU THỊ HỒNG VÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
Ở HUYỆN CAO LỘC - TỈNH LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2013

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRIỆU THỊ HỒNG VÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
Ở HUYỆN CAO LỘC - TỈNH LẠNG SƠN

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đặng Xuân Hải


Triệu Thị Hồng Vân

i


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH

Ban giám hiệu

CBQL

Cán bộ quản lý

GD

Giáo dục

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

GV

Giáo viên

GVMN

Giáo viên mầm non

Danh mục các bảng .........................................................................................vi
Danh mục các sơ đồ ...................................................................................... vii
MỞ ĐẦU ......................................................................................................... 1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI
DƢỠNG GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP….6
1.1 . Tổng quan nghiên cứu vấn đề của đề tài .................................................. 6
1.2. Một số khái niệm cơ bản ........................................................................... 7
1.2.1. Quản lý - Biện pháp quản lý................................................................... 7
1.2.2. Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường. ................................................. 11
1.2.3. Bồi dưỡng ............................................................................................. 14
1.3. Giáo dục mầm non và đội ngũ giáo viên mầm non ................................ 15
1.3.1. Giáo viên ..............................................................................................15
1.3.2. Đội ngũ giáo viên ................................................................................. 16
1.3.3. Giáo viên mầm non .............................................................................. 17
1.4. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên ........................................................................20
1.4.1. Khái niệm chuẩn .................................................................................... 20
1.4.2. Chuẩn trong giáo dục .......................................................................…..20
1.4.3. Nội dung, mục đích và cấu trúc chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non…21
1.5. Quản lý hoạt động bồi dưỡng GV mầ m non theo chuẩ n nghề nghiê ̣p…. 29
1.5.1. Xác định nội dung cần bồi dưỡng theo chuẩn...................................... 29
1.5.2. Xác định phương thức tổ chức bồi dưỡng ........................................... 29
1.5.3. Lực lượng tham gia bồi dưỡng ............................................................. 29
1.5.4. Đánh giá kết quả bồi dưỡng. ................................................................ 29
1.6. Những yếu tố tác động tới quản lý bồi dưỡng giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp .................................................................................. 30
1.6.1. Đặc điểm kinh tế, xã hội của địa phương và Giáo dục mầm non
ở một địa bàn ................................................................................................. 30
1.6.2. Năng lực của giáo viên mầm non ......................................................... 30
1.6.3. Vai trò của Hiệu trưởng trong quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo
viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp ...............................................……..32

mầm non của huyện Cao Lộc ........................................................................ 47
2.3.1. Quán triệt các tiêu chuẩn, tiêu chí và minh chứng cho các
đối tượng bồi dưỡng ....................................................................................... 47
2.3.2. Bám sát các tiêu chuẩn, tiêu chí để triển khai bồi dưỡng .................... 56
2.3.3. Đánh gía mức độ thực hiện các tiêu chuẩn, tiêu chí, minh chứng…...64
2.4. Đánh giá thực tra ̣ng bồ i dưỡng và QL bồ i dưỡng GVMN theo chuẩn
nghề nghiệp của huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn ........................................ …72
Tiể u kế t chương 2 ........................................................................................... 73

iv


Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở HUYỆN
CAO LỘC – LẠNG SƠN ............................................................................ 74
3.1. Một số nguyên tắc để đề xuất các biện pháp........................................... 74
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ...................................................... 74
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học ...................................................... 74
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả ....................................................... 74
3.2. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên
mầm non theo chuẩn nghề nghiệp ở huyện Cao Lộc – Tỉnh lạng Sơn .......... 75
3.2.1. Quán triê ̣t các yêu cầ u và các tiêu chuẩ n, tiêu chí và cách đánh giá
theo chuẩ n cho GV của nhà trường ............................................................... 75
3.2.2. Đổi mới lập kế hoạch hoạt động bồi dưỡng theo chuẩn nghề nghiệp
giáo viên mầm non ......................................................................................... 81
3.2.3. Đổi mới tổ chức thực hiện hoạt động bồi dưỡng theo chuẩn
nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên ................................................................ 83
3.2.4. Đổi mới kiể m tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng theo
chuẩn nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên ...................................................... 89
3.2.5. Tạo điều kiện, môi trường cho GV tự bồ i dưỡng, phấ n đáu

Bảng 2.9. Thực trạng việc sử dụng những phương tiện thực hiện bồi dưỡng.. 42
Bảng 2.10.Thực trạng việc xây dựng và quản lý kế hoạch bồi dưỡng ...........

44

Bảng 2.11. Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng ............................ 45
Bảng 2.12.Thực trạng việc quan tâm, động viên việc tự bồi dưỡng ................ 46
Bảng 2.13. Kết quả khảo sát việc quán triệt các tiêu chuẩn, tiếu chí,..............

47

Bảng 2.14. Kết quả khảo sát việc bám sát các tiêu chuẩn, tiêu chí .................

56

Bảng 2.15. Kết quả khảo sát đánh gía mức độ thực hiện các tiêu chuẩn, tiêu
chí, minh chứng ...............................................................................................

64

Bảng 3.1. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đã đề xuất... 94
Bảng 3.2. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất...... 96
Bảng 3.3. Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp.... 98

vi


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Trang
Biểu đồ 3.1. Mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động .............. 95

lực lượng chủ yếu thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường. Vì vậy để đáp
ứng nhu cầu xã hội hiện nay, người giáo viên cần phải luôn luôn rèn luyện đạo
đức, học tập văn hoá, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao khả năng sư
phạm . điều đó chứng tỏ rằng công tác bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên
trong trường mầm non là hết sức cần thiết mà người cán bộ quản lý phải có trách
nhiệm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên mầm non. Hơn nữa loại
hình giáo dục mầm non là loại hình giáo dục tự nguyện không bắt buộc. Vì vậy,
để thu hút trẻ tới trường mầm non, phải để trẻ đi học có chất lượng, phát triển về
mặt trí tuệ, thể lực hơn hẳn các em khác không được đi học, đội ngũ giáo viên
mầm non cần không ngừng được nâng cao trình độ chuyên môm nghiệp vụ.
Trong bối cảnh hiện nay để phát triển giáo dục cần được đổi mới về : Mục
tiêu, nội dung và phương thức đào tạo, đổi mới công tác quản lý thực hiện ba
chuẩn: Chuẩn hóa, hiện đại hóa và xã hội hóa. Việc chuẩn hóa giáo dục được
1


tiến hành theo hướng chuẩn hóa đội ngũ giáo viên, chuẩn chất lượng, chuẩn kiến
thức – Kỹ năng, chuẩn cơ sở vật chất.
Chỉ thị 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về
việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục
giai đoạn 2005 -2010 trong mục tiêu tổng quát đã nêu: “Xây dựng đội ngũ
nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ
về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính
trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo thông qua việc
quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để
nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày
càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”.
Quyết định số 02/2008/QĐ-BDGĐT ngày 22/01/2008 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về chuẩn nghề nghiệp giáo viên Mầm
non. Nhằm giúp giáo viên tự đánh giá năng lực năng lực nghề nghiệp và giúp

biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề
nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non của huyện Cao Lộc,
xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn nêu trên, chúng tôi đã chọn đề tài luận văn
“Quản lý hoạt động bồi dƣỡng giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp
ở huyện Cao Lộc – tỉnh Lạng Sơn”
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt
động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở huyện Cao Lộc,
Lạng Sơn, từ đó đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo
viên theo chuẩn ở huyện Cao Lộc đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục trong giai
đoạn hiện nay.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động bồi dưỡng giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp ở huyện
Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp
ở huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn.
4. Giả thuyết nghiên cứu
3


Hiê ̣n nay Bô ̣ GD &ĐT đang thực hiê ̣n chuẩ n hóa đô ̣i ngũ nhà giá

o

(GV&CBQLGD). Việc quản lý đội ngũ giáo viên nói chung và quản lý đội ngũ
giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở huyện Cao Lộc đã được thực hiện mang lại
những kết quả bước đầ u . Nếu có những biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng
đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp thiết thực, khả thi thì sẽ góp phần

nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn
nghề nghiệp
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp ở huyện Cao Lộc, Tỉnh Lạng Sơn.

5


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.2 Tổng quan nghiên cứu vấn đề của đề tài
Trong giáo dục nói chung, giáo dục nhà trường nói riêng thì người thầy luôn
đóng vai trò chủ đạo, then chốt, là nhân tố quyết định đến chất lượng và hiệu
quả của quá trình giáo dục. Để có đội ngũ giáo viên có năng lực nghề nghiệp tốt,
đáp ứng được nhu cầu đổi mới của giáo dục hiện nay, vấn đề quản lý, sử dụng
và bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên là hết sức quan trọng và cần thiết.
Để thực hiện quản lý đội ngũ giáo viên có năng lực nghề nghiệp, đáp ứng
các yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp đã có nhiều đề tài nghiên cứu, trong đó có
các đề tài luận văn thạc sĩ khoa học tập trung nêu các biện pháp quản lý nâng
cao chất lượng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên như: “ Các biện pháp quản lý
chương trình bồi dưỡng giáo viên mầm non nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
mầm non Hà Nội trong thời kỳ đổi mới” Của Phạm Thị Thảo Hương - 2003;
Giải pháp quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non thành phố Hải Phòng
trong giai đoạn từ nay đến 2015” Của Vương Thị Đào – 2008;…
Qua các công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố cho thấy các
nghiên cứu chủ yếu tập trung vào quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ở các cơ

- Chức năng kiểm tra.
Các chức năng chính của hoạt động quản lý luôn được thực hiện liên tiếp, đan
xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành chu trình quản lý. Trong
chu trình này, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn, nó vừa là
điều kiện, vừa là phương tiện không thể thiếu được khi thực hiện chức năng
quản lý và ra quyết định quản lý. Tác giả Nguyễn Quốc Chí đã nhấn mạnh vai
trò của thông tin trong quản lý: "không có thông tin, không có quản lý".
Mối liên hệ các chức năng quản lý được thể hiện qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 1.1. Quan hệ các chức năng quản lý
Kế hoạch

Kiểm tra

Thông tin

Tổ chức

Chỉ đạo
Như vậy, thuật ngữ quản lý có thể được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, tuỳ
thuộc vào góc độ nghiên cứu của các ngành khoa học khác nhau. Có thể nói
9


rằng: quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật. Là hoạt động khoa
học, bởi lẽ các hoạt động quản lý có tổ chức, có định hướng dựa trên những quy
luật, những nguyên tắc và phương pháp hoạt động cụ thể. Đồng thời, quản lý
cũng là một nghệ thuật vì nó vận dụng sáng tạo trên những điều kiện cụ thể
trong sự kết hợp và tác động nhiều mặt của các yếu tố khác nhau trong xã hội.
Quản lý đúng sẽ giúp cho tổ chức hạn chế được các tồn tại, phát huy những mặt
mạnh góp phần tạo niềm tin, sức mạnh và truyền thống của một tổ chức.

pháp tổ chức, cán bộ, kế hoạch, tài chính cung tiêu... nhằm đảm bảo vận hành
bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển và
mở rộng cả về mặt số lượng lẫn chất lượng.
Theo P.V.Khuđôminxky: QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý
thức, có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các
khâu của hệ thống giáo dục nhằm đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hoà
của họ.
Tác giả Đặng Quốc Bảo: "Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều
hành, phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ
theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo
dục, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho tất cả mọi người.
Cho nên QLGD được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân."
Theo tác giả Trần Kiểm: "Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự
giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ
thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống ở các cấp khác nhau (Từ
Trung ương đến địa phương) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục
tiêu phát triển giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội.
Từ những quan niệm trên, có thể hiểu: Quản lý giáo dục là quá trình tác động
có tổ chức và mang tính hệ thống của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý
nhằm đưa hoạt động của mỗi cơ sở giáo dục, cũng như toàn bộ hệ thống giáo
dục đạt tới mục tiêu xác định. Đó là những tác động phù hợp quy luật khách
quan, hướng tới việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Bản chất của QLGD là quá trình tác động có định hướng của chủ thể quản lý
lên các thành tố tham gia vào quá trình hoạt động giáo dục nhằm thực hiện hiệu
quả mục tiêu giáo dục.
Mục tiêu của QLGD chính là trạng thái mong muốn trong tương lai đối với
11


hệ thống giáo dục, đối với trường học, hoặc đối với những thông số chủ yếu của



đặc biệt hàm súc về trí tuệ và cảm xúc, do các tình huống trong đời sống tâm
hồn nên tập thể nhà trường có sự biến đổi liên tục. Tất cả những điều đó đặt ra
yêu cầu cao đối với việc quản lý nhà trường, việc tổ chức hợp lý quá trình
giáo dục, học tập, việc xây dựng các điều kiện vật chất kỹ thuật, tổ chức sư
phạm và việc tạo ra những điều kiện khác của lao động, của giáo viên, của
học sinh.
Hoạt động dạy và học là hoạt động trung tâm của nhà trường. Mọi hoạt động
đa dạng, phức tạp khác đều hướng vào hoạt động trung tâm này. Do vậy, quản
lý nhà trường chính là: Quản lý hoạt động dạy - học, làm sao đưa hoạt động đó
từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến tới mục tiêu đào tạo.
Tác giả Phạm Minh Hạc đã đưa ra nội dung khái quát về khái niệm quản
lý nhà trường như sau: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục
của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận
hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo
đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh.”
Quản lý nhà trường chính là những công việc mà người cán bộ quản lý nhà
trường thực hiện chức năng quản lý để thực hiện các nhiệm vụ công tác của
mình. Đó chính là những hoạt động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của
chủ thể quản lý tác động tới các hoạt động của nhà trường nhằm thực hiện các
chức năng, nhiệm vụ mà tiêu điểm là quá trình dạy học. Như vậy ta có thể hiểu,
công tác quản lý nhà trường bao gồm sự quản lý các quan hệ nội bộ của nhà
trường và quan hệ giữa nhà trường với xã hội.
Vì vậy, quản lý nhà trường là quản lý toàn diện. Bao gồm:
Quản lý đội ngũ nhà giáo
Quản lý học sinh
Quản lý quá trình dạy - học
Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học
Quản lý tài chính trường học

tương tác qua lại giữa các thành tố cấu trúc trong đó chủ thể bồi dưỡng chuyên
môn đóng vai trò chủ đạo, nhằm làm cho đối tượng bồi dưỡng chuyên môn hoạt
động tích cực, qua đó nâng cao năng lực và phẩm chất, đáp ứng yêu cầu của xã
hội. Quá trình bồi dưỡng thể hiện quan điểm giáo dục hiện đại đó là “ Đào tạo
liên tục và học tập suốt đời”
14


1.3.Giáo dục mầm non và đội ngũ giáo viên mầm non
1.3.1.Giáo viên:
Từ điển Tiếng Việt - Nhà xuất bản Khoa học Xã hội - Hà Nội, 1994 định
nghĩa: Giáo viên (danh từ) là người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương
đương.
Tại điều 70, Luật Giáo dục nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm
2005 đã đưa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về nhà giáo và những tiêu chuẩn
của nhà giáo:
1. Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà
trường hoặc các cơ sở giáo dục.
2. Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây:
a. Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt.
b. Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ.
c. Đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp
d. Lý lịch bản thân rõ ràng.
Luật giáo dục cũng đã quy định cụ thể về tên gọi đối với từng đối tượng nhà
giáo theo cấp, bậc giảng dạy và công tác. Nhà giáo dạy ở các cơ sở giáo dục
mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên. Nhà giáo
giảng dạy và công tác ở các cơ sở giáo dục đại học và sau đại học gọi là giảng
viên.
Trong phạm vi nghiên cứu ở đề tài này, nghiên cứu nhà giáo ở cấp Mầm non,
nên các khái niệm được dùng trong đề tài với tên gọi giáo viên. Giáo viên