Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014
LỰA CHỌN VẤN ĐỀ DẠY VÀ PHƯƠNG PHÁP ÔN TẬP
CHO HỌC SINH GIỎI QUỐC GIA KHI GIẢNG DẠY
LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1919 ĐẾN 1930

A. PHẦN MỞ ĐẦU
Nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụ quan trọng ở các trường
THPT nói chung, đặc biệt đối với trường THPT chuyên thì đây là nhiệm vụ then
chốt, bởi vì trong Quy chế Tổ chức và hoạt động của trường trung học phổ thông
chuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu rõ: “Mục tiêu của trường chuyên là phát
hiện những học sinh có tư chất thông minh, đạt kết quả xuất sắc trong học tập và
phát triển năng khiếu của các em về một số môn học trên cơ sở đảm bảo giáo
dục phổ thông toàn diện; giáo dục các em thành người có lòng yêu nước, tinh
thần vượt khó, tự hào, tự tôn dân tộc; có khả năng tự học, nghiên cứu khoa học
và sáng tạo; có sức khỏe tốt để tiếp tục đào tạo thành nhân tài đáp ứng yêu cầu phát
triển đất nước” (Điều 2. Chương I. Quy chế Tổ chức và hoạt động của trường trung
học phổ thông chuyên, Ban hành kèm theo Thông tư số 06/2012/TT-BGDĐT
ngày 15/02/2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).
Là một giáo viên Lịch sử của trường THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành,
tôi luôn băn khoăn, trăn trở với việc nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn
Lịch sử, đặc biệt là chất lượng dạy đối tượng học sinh giỏi. Để đạt được kết
quả ôn luyện tốt nhất thì vấn đề lựa chọn nội dung giảng dạy và phương pháp
ôn tập cho học sinh theo từng giai đoạn, từng nội dung cụ thể là hết sức quan
trọng. Nếu giáo viên không xác định được những nội dung cốt yếu thì quá trình
giảng dạy dễ sa đà, khiến học sinh cảm thấy mệt mỏi và không rút ra được bản
chất của các sự kiện, hiệu quả ôn luyện sẽ không cao.
Giai đoạn lịch sử Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1930 là giai đoạn từ sau
Chiến tranh thế giới thứ nhất đến khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm
1930. Đây là một giai đoạn hết sức quan trọng trong lịch sử dân tộc Việt Nam,
nội dung giai đoạn 1919-1930 của lịch sử Việt Nam có mặt trong hầu hết các đề
thi môn Lịch sử, từ thi tốt nghiệp đến thi Đại học và đặc biệt trong các kỳ thi


2


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

Phần I. Các vấn đề cơ bản và chuyên sâu của giai đoạn lịch sử Việt
Nam 1919-1930 mà giáo viên cần cung cấp và yêu cầu học sinh nắm vững
1. Khái quát nội dung cơ bản của tiến trình lịch sử Việt Nam từ năm
1919 đến năm 1930
Trước khi đi vào lựa chọn vấn đề dạy và phương pháp ôn tập cho học sinh
giỏi ở giai đoạn này, chúng ta cần nắm được bức tranh khái quát của cả giai
đoạn lịch sử Việt Nam 1919-1930, bởi vì “trước khi nghĩ đến những điều cao
siêu, lập luận lôgic thì phải có kiến thức cơ bản đã”.
Giai đoạn lịch sử Việt Nam từ năm 1919 đến 1930 (từ sau Chiến tranh thế
giới thứ nhất đến khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930) có một số
nội dung chính như sau:
Nội dung lớn thứ nhất là cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai (1919-1929)
của thực dân Pháp đã làm chuyển biến tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam, tạo
cơ sở xã hội (giai cấp) và điều kiện chính trị (phong trào yêu nước) để tiếp thu
luồng tư tưởng cách mạng vô sản.
Nội dung lớn thứ hai là quá trình Nguyễn Ái Quốc và một số nhà yêu
nước khác đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin,
truyền bá những luận điểm của Nguyễn Ái Quốc về con đường giải phóng dân
tộc Việt Nam và bài học của Cách mạng tháng Mười Nga về trong nước, đã làm
chuyển biến phong trào yêu nước chống Pháp từ lập trường tư sản sang lập
trường vô sản.
Nội dung lớn thứ ba là phong trào yêu nước chống thực dân Pháp của một
bộ phận tiểu tư sản chuyển sang lập trường vô sản, cùng với phong trào công
nhân chuyển sang tự giác, đòi hỏi phải có một chính đảng của giai cấp vô sản

sau Chiến tranh thế giới thứ nhất
Yêu cầu kiến thức
Câu hỏi lựa chọn để học sinh ôn tập
cần đạt
- Trình bày và phân ? Phân tích những sự kiện lịch sử trên thế giới có ảnh
tích được những sự hưởng đến phong trào cách mạng Việt Nam sau
kiện lịch sử trên thế Chiến tranh thế giới thứ nhất.
giới có ảnh hưởng * Với câu hỏi này, bài làm của học sinh cần nêu được
đến cách mạng Việt và phân tích được tác động của những sự kiện lịch sử
Nam sau chiến tranh trên thế giới sau chiến tranh thế giới thứ nhất có ảnh
thế giới thứ nhất.

hưởng đến cách mạng Việt Nam.
4


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

- Nêu: Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, các nước đế
quốc thắng trận phân chia lại thế giới, thiết lập một trật
tự thế giới mới theo hệ thống Vécxai – Oasinhtơn.
Phân tích tác động :Tuy nhiên, trật tự này chỉ phục vụ
cho quyền lợi của các nước thắng trận, chà đạp lên
quyền lợi của các nước bại trận và các dân tộc nhỏ yếu,
trong đó có Việt Nam.
- Nêu: Chiến tranh thế giới đã tàn phá, làm cho các
nước tư bản gặp nhiều khó khăn, nước Pháp thiệt hại
nặng nề.
- Phân tích tác động: Vì vậy, Pháp tiếp tục tiến hành
chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai (19191929) ở Đông Dương, làm biến đổi sâu sắc tình hình

chính trị, văn hóa của * Hướng dẫn học sinh ôn tập:
thực dân Pháp ở Đông 1. Về kinh tế
Dương

sau

Chiến - Pháp tiến hành chương trình khai thác thuộc địa lần

tranh thế giới thứ thứ hai (1919-1929) ở Đông Dương.
nhất.

a. Hoàn cảnh
b. Nội dung khai thác
c. Các lĩnh vực khai thác
d. Nhận xét (về mục đích, quy mô, tính chất và khái
quát tác động của cuộc khai thác đối với nền kinh tế và
giai cấp xã hội ở Việt Nam).
2. Về chính trị
3. Về văn hóa, giáo dục

-

Phân

tích

4. Kết luận (nhận xét chung)
được Câu hỏi : Phân tích những chuyển biến về kinh tế và

những chuyển biến giai cấp xã hội Việt Nam sau Chiến tranh thế giới thứ

yếu là mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với
thực dân Pháp và tay sai. Cuộc đấu tranh của nhân dân
ta ngày càng diễn ra quyết liệt…
- Trong xã hội Việt Nam có đầy đủ các giai cấp của một
xã hội hiện đại, đó là cơ sở bên trong của sự tiếp thu
những tư tưởng cách mạng từ bên ngoài dội vào Việt
Nam…
- Những giai cấp mới cùng với sự tiếp thu hệ tư tưởng
mới đã làm cho phong trào yêu nước Việt Nam từ 1919
đến 1930 phát triển theo hai khuynh hướng: tư sản và vô
sản.

7


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

Chuyên đề 2. Phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản
(1919-1930)
Vấn đề lựa chọn để học sinh ôn tập

Yêu cầu cần đạt

được về kiến thức
- Nắm được phong Câu 1: Trình bày và nhận xét về hoạt động yêu nước
trào yêu nước theo của tiểu tư sản Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1930.
khuynh hướng dân * Hướng dẫn trả lời
chủ tư sản gồm những 1. Hoạt động của tiểu tư sản Việt Nam từ 1919 đến
hoạt động của tư sản 1925
và tiểu tư sản Việt - Giới thiệu về giai cấp tiểu tư sản và lý do họ đấu

- Thể hiện qua hoạt động của tổ chức Việt Nam Quốc
dân đảng…
3. Đánh giá chung về phong trào của giai cấp tư sản…
- Rút ra được nguyên Câu 1: Phân tích nguyên nhân thất bại, ý nghĩa lịch
nhân thất bại, ý nghĩa sử của phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân
lịch sử của phong trào chủ tư sản ở Việt Nam từ sau Chiến tranh thế giới thứ
yêu nước theo khuynh nhất đến đầu năm 1930.
hướng dân chủ tư sản. * Hướng dẫn trả lời
- Giải thích được tại - Trình bày khái quát về phong trào yêu nước theo
sao khuynh hướng tư khuynh hướng dân chủ tư sản (về hoàn cảnh ra đời,
sản không thể trở khuynh hướng này gồm hoạt động của hai giai cấp là tư
thành khuynh hướng sản và tiểu tư sản…)
cơ bản trong phong - Nêu và phân tích các nguyên nhân thất bại
trào dân tộc dân chủ + Nguyên nhân khách quan: Thực dân Pháp còn mạnh,
Việt Nam từ 1930 trở so sánh lực lượng chênh lệch…
về sau (hoặc tại sao + Nguyên nhân chủ quan: Ngọn cờ tư tưởng tư sản
giai cấp tư sản không không phù hợp…; sự non yếu về kinh tế, chính trị của
thể trở thành người giai cấp tư sản Việt Nam; sự lỏng lẻo, non yếu của tổ
lãnh đạo cách mạng chức Việt Nam Quốc dân đảng…
Việt Nam).

- Phân tích ý nghĩa lịch sử
+ Cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
+ Đào tạo, rèn luyện một đội ngũ những nhà yêu nước
cho những phong trào đấu tranh mới về sau.
+ Góp phần khảo nghiệm một con đường cứu nước…
+ Giúp cho những người yêu nước Việt Nam hướng đến
một con đường mới, tiếp thu lý luận giải phóng dân tộc
theo khuynh hướng vô sản, làm cho phong trào yêu
nước trở thành một trong những điều kiện dẫn tới sự ra

minh, có khả năng lôi kéo, tập hợp được quần chúng
làm cách mạng.
- Tuy nhiên, khuynh hướng tư sản không đáp ứng được
các yêu cầu nói trên.
- Ngoài ra, ở trong khu vực, hầu hết các chính đảng tư
sản đã thỏa hiệp với đế quốc, làm tay sai cho đế quốc,
phản bội quyền lợi dân tộc. Do đó, với sự lựa chọn khắc
10


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

nghiệt của lịch sử Việt Nam, khuynh hướng vô sản đã
thắng thế bằng sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam
(đầu năm 1930). Do đó, từ năm 1930, khuynh hướng tư
sản không thể là khuynh hướng chủ đạo của cách mạng
Việt Nam.
Chuyên đề 3. Phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản (1919-1930)
Yêu cầu cần đạt
Vấn đề lựa chọn để học sinh ôn tập
được về kiến thức
- Hiểu được phong Câu 1: Trình bày quá trình phát triển của phong trào
trào yêu nước theo công nhân Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1930.
khuynh hướng vô sản * Hướng dẫn trả lời
bao gồm phong trào 1. Phong trào công nhân Việt Nam từ 1919 đến 1925
công
hoạt

nhân,
động


- Thế giới
b. Những sự kiện tiêu biểu
- Trong hai năm 1926-1927, nổ ra 27 cuộc bãi công…
- Năm 1928, có phong trào “vô sản hóa”…
- Trong hai năm 1928-1929, có khoảng 40 cuộc bãi
công…
c. Nhận xét
- Giai cấp công nhân ngày càng giác ngộ về ý thức
chính trị, ý thức giai cấp, đang đi dần vào cuộc đấu
tranh có tổ chức…
- Phong trào công nhân đang chuyển biến mạnh mẽ từ
tự phát đến tự giác, có sức quy tụ và dẫn đầu phong trào
yêu nước…
- Sự kiện Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (đầu năm
1930) đánh dấu phong trào công nhân Việt Nam đã
hoàn thành quá trình đấu tranh chuyển từ tự phát sang tự
giác, đến đây giai cấp công nhân đủ sức lãnh đạo cách
mạng Việt Nam.
Câu 2: Nêu các bước phát triển về chất của phong
trào công nhân Việt Nam từ 1919 đến 1930. Phân tích
ý nghĩa của phong trào công nhân đối với sự phát
triển của phong trào yêu nước và sự ra đời của Đảng
Cộng sản Việt Nam.
* Hướng dẫn trả lời
1. Các bước phát triển về chất
- Năm 1920: Công hội đỏ được thành lập…
- Tháng 8/1925: Cuộc bãi công Ba Son…
- Rút ra được vai trò
của phong trào công

mạng * Hướng dẫn trả lời
1. Vì sao?
2. Sự ra đời
3. Hoạt động
- Mở các lớp đào tạo cán bộ cách mạng…
- Đưa các cán bộ về nước hoạt động…
- Đấu tranh trong nội bộ để thành lập Đảng…
4. Vai trò
- Truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin và lý luận cách
mạng giải phóng dân tộc vào Việt Nam, tích cực chuẩn
bị về tư tưởng chính trị cho sự ra đời của Đảng…
- Làm cho giai cấp công nhân ngày càng giác ngộ cách
mạng, phong trào công nhân phát triển từ tự phát sang
tự giác…
- Là tổ chức tiền thân của Đảng, tạo điều kiện chín muồi
cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu

-

Phân

tích

năm 1930…
được Câu 1: Phân tích nguyên nhân ra đi tìm đường cứu

nguyên nhân Nguyễn nước của Nguyễn Ái Quốc.
13




những

1919-1930.

năm + Năm 1919
+ Năm 1920 (tháng 7/1920, tháng 12/1920)
- Kết luận chung.
Câu 3: Chứng minh Nguyễn Ái Quốc là người chuẩn
bị trực tiếp về tư tưởng, chính trị, tổ chức cho sự ra
đời của một chính đảng vô sản ở Việt Nam.
- Hướng dẫn học sinh trả lời các hoạt động của Nguyễn
Ái Quốc từ sau khi tìm ra con đường cứu nước đúng đắn
(năm 1920) đến trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra
đời (đầu năm 1930) và lưu ý:
1. Chuẩn bị về tư tưởng chính trị: thể hiện qua các bài
viết trên các báo, các bản tham luận, các tác phẩm “Bản
14


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

án chế độ thực dân Pháp”, “Đường Kách mệnh”…
- Ý nghĩa của các bài báo, các bản tham luận, các tác
phẩm đó…
2. Chuẩn bị về tổ chức: thể hiện qua việc thành lập Hội
Việt Nam Cách mạng Thanh niên và tổ chức các lớp
đào tạo cán bộ…
3. Kết luận…
Câu 4: Con đường cứu nước mà Nguyễn Ái Quốc đã

1. Tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc…
2. Trực tiếp chuẩn bị về tư tưởng, chính trị, tổ chức cho
sự ra đời của đảng…
3. Trực tiếp triệu tập, chủ trì Hội nghị thành lập Đảng…
4. Soạn thảo Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng…
* Công lao lớn nhất là tìm ra con đường cứu nước đúng
đắn vì….
Chuyên đề 4. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời
Yêu cầu cần đạt
Vấn đề lựa chọn để học sinh ôn tập
được
- Trình bày được hoàn Câu hỏi: Trình bày hoàn cảnh ra đời và sự xuất hiện
cảnh ra đời và sự xuất của ba tổ chức cộng sản ở Việt Nam trong năm 1929.
hiện của ba tổ chức a. Hoàn cảnh ra đời
cộng sản ở Việt Nam b. Sự ra đời
trong năm 1929.

* Sự ra đời của Đông Dương Cộng sản đảng:
- Tháng 3/1929…
- Tháng 5/1929…
- Ngày 17/6/1929…
* Sự ra đời của An Nam Cộng sản đảng:
- Tháng 8/1929…
* Thành lập Đông Dương Cộng sản Liên đoàn
- Tháng 9/1929…
c. Ý nghĩa
- Sự ra đời của 3 tổ chức cộng sản lúc bấy giờ là một xu
thế khách quan của cách mạng giải phóng dân tộc…
- Khẳng định bước phát triển nhảy vọt của cách mạng
Việt Nam…

- Soạn Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt được Hội

-

Phân

tích

nghị thông qua…
được Câu 1: Nêu hoàn cảnh ra đời, nội dung chính và ý

những nội dung của nghĩa của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
Cương lĩnh chính trị 1. Hoàn cảnh ra đời
đầu tiên của Đảng. 2. Nội dung chính
Chứng minh được đó - Xác định đường lối chiến lược của cách mạng là…
là một Cương lĩnh - Xác định nhiệm vụ cách mạng…
chính trị đúng đắn, - Lực lượng cách mạng…
sáng tạo.

- Lãnh đạo cách mạng…
- Mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với cách mạng
thế giới…
3. Ý nghĩa
- Đó là một Cương lĩnh giải phóng dân tộc đúng đắn,
sáng tạo, kết hợp nhuần nhuyễn vấn đề dân tộc và vấn
đề giai cấp, độc lập tự do là tư tưởng cốt lõi của Cương
17


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

khăng khít của cách mạng thế giới…
- Đảng ra đời là sự chuẩn bị tất yếu đầu tiên có tính chất
quyết định cho những bước phát triển nhảy vọt tiếp
18


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

theo…
Câu 2: Tại sao nói Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là
bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam?
1. Giới thiệu vài nét về sự ra đời của Đảng…
2. Đảng cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt lịch sử
vĩ đại của trong lịch sử dân tộc Việt Nam vì
- Đảng ra đời đã chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về
đường lối và giai cấp lãnh đạo của cách mạng Việt
Nam…
- Đảng ra đời đã xây dựng được lực lượng mới cho cách
mạng, chủ yếu là liên minh công – nông.
- Đảng ra đời đã vạch ra được một phương pháp cách
mạng đúng đắn. Đó là phương pháp cách mạng bạo lực
của quần chúng, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác –
Lê-nin…
- Kể từ đây, cách mạng Việt Nam thực sự trở thành một
bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới…
- Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước chuẩn bị tất
yếu đầu tiên có tính chất quyết định cho những bước
phát triển về sau của cách mạng Việt Nam…
(Lưu ý: Với mỗi ý trên cần so sánh trước khi Đảng ra
đời và sau khi Đảng ra đời).

được về kiến thức
- Khái quát được Câu hỏi: Nêu nội dung cơ bản của giai đoạn lịch sử
những nội dung chính Việt Nam 1919-1930.
của giai đoạn lịch sử * Hướng dẫn: Học sinh dựa vào bài tổng kết Lịch sử
Việt Nam 1919-1930. Việt Nam từ năm 1919 đến năm 2000 để trả lời.
- Nắm được một số sự Câu hỏi: Lập bảng thống kê những sự kiện tiêu biểu
kiện tiêu biểu của lịch của cách mạng Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1930.
sử Việt Nam giai * Yêu cầu học sinh dựa vào những kiến thức đã học, tự
đoạn này.

lập bảng thống kê những sự kiện chính của giai đoạn
lịch sử này theo các tiêu chí sau:
Thời gian

Nội dung sự kiện

Ý nghĩa

- Rút ra được đặc Câu hỏi: Nội dung lớn nhất của phong trào yêu nước
điểm của cách mạng Việt Nam từ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đến
Việt

Nam

từ

sau đầu năm 1930 là gì ? Nội dung đó do những yếu tố
20



Người tích cực truyền bá Mác – Lê nin và tư tưởng của
cách mạng tháng Mười Nga cùng tư tưởng cách mạng
giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc vào Việt
Nam…
21


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

- Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, tư tưởng dân chủ tư
sản tiếp tục ảnh hưởng đến Việt Nam…
* Những điều kiện lịch sử nói trên đã tác động tới sự
hình thành hai khuynh hướng chính trị khác nhau trong
phong trào yêu nước Việt Nam từ 1919 đến 1930.
II. Lựa chọn phương pháp ôn tập cho học sinh giỏi Quốc gia khi dạy Lịch
sử Việt Nam giai đoạn 1919 đến 1930
Trong các chuyên đề của tham gia Hội thảo khoa học các trường THPT
Chuyên khu vực Duyên hải – Đồng bằng Bắc Bộ những năm trước, chúng tôi và
các thầy cô ở các trường Chuyên trong khu vực đã đưa ra nhiều phương pháp
dạy và ôn tập khác nhau. Các phương pháp đó đều có thể áp dụng khi giảng dạy
giai đoạn lịch sử Việt Nam 1919-1930, nhưng tất nhiên, tùy vào điều kiện và
khả năng của chính mỗi giáo viên, mỗi khóa học sinh ở các trường khác nhau
mà chúng ta phải tự sàng lọc và lựa chọn cho mình một phương pháp phù hợp
để áp dụng. Trên cơ sở ghi nhận những phương pháp dạy và ôn tập đã được đưa
ra ở các chuyên đề trước, chúng tôi xác định một số yêu cầu và biện pháp để
giảng dạy và giúp học sinh giỏi ôn tập giai đoạn Lịch sử Việt Nam 1919-1930
như sau:
a. Trước hết, giáo viên cần nhấn mạnh và giúp học sinh hiểu rõ kết quả
các bài thi chủ yếu là do quá trình tự ôn tập, tự nghiên cứu của các em quyết
định, giáo viên chỉ là người định hướng, giúp đỡ. Do đó, học sinh cần phải có

+ Hoạt động của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh từ 1919 đến 1925.
(4) Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ 1925 đến 1930
+ Phong trào công nhân 1926-1929.
+ Sự xuất hiện của ba tổ chức cách mạng: Hội Việt Nam Cách mạng
Thanh niên, Việt Nam Quốc dân đảng, Tân Việt cách mạng đảng.
+ Sự xuất hiện của ba tổ chức cộng sản...
+ Sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam: hoàn cảnh lịch sử, nội dung, ý
nghĩa của Hội nghị thành lập Đảng, ý nghĩa sự ra đời của Đảng; nội dung của
Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
(5) Vai trò của Nguyễn Ái Quốc với cách mạng Việt Nam từ năm 1919
đến năm 1930.

23


Hội thảo các trường chuyên miền Duyên Hải Bắc Bộ 2014

Ví dụ 2: Sau khi học những nội dung cụ thể của phần lịch sử Việt Nam
1919-1930, giáo viên cần yêu cầu học sinh rút ra nội dung lớn nhất của giai đoạn
lịch sử này và giải thích tại sao có lại có đặc điểm đó.
c. Sau đó, giáo viên có thể giúp học sinh ôn tập dưới dạng các chuyên
đề cụ thể và chuyên sâu. Bởi vì học sinh giỏi quốc gia là những học sinh đã
vượt qua các vòng thi cấp trường, cấp tỉnh, chọn đội tuyển quốc gia nên các em
đã có kiến thức nền tương đối vững. Vì vậy, giáo viên không nên dạy lại theo
tiến trình lịch sử hoặc các bài trong sách giáo khoa dễ gây nhàm chán cho học
sinh mà nên giúp các em ôn tập dưới dạng các chuyên đề. Yêu cầu của các
chuyên đề đưa ra phải đảm bảo là sau khi giải quyết xong các chuyên đề đó, học
sinh vừa nhớ lại những kiến thức cơ bản nhất, lại vừa có khả năng tổng hợp,
khái quát cao hơn và có thể làm tốt các dạng câu hỏi từ khái quát đến cụ thể của
cả giai đoạn. Ví dụ: Khi giúp học sinh ôn tập giai đoạn lịch sử Việt Nam từ 1919

một dàn ý chính xác, tương đối đầy đủ và hướng dẫn các em phương pháp làm
cụ thể đối với câu hỏi đó. Mỗi học sinh khác nhau sẽ về viết hoàn chỉnh lại các
câu hỏi khác nhau (các câu phải viết lại là những câu các em làm chưa tốt ở trên
lớp), buổi sau nộp cho giáo viên. Khi nhận được bài làm ở nhà của học sinh,
giáo viên cần chấm, chữa tỉ mỉ từ cách mở bài, cách kết bài, cách giải quyết vấn
đề, từ lời văn đến lỗi chính tả, dung lượng các kiến thức được đưa vào…Có như
vậy, học sinh mới nhận thấy rõ điểm nào mình cần phát huy, điểm nào mình cần
khắc phục để làm tốt hơn chính dạng câu hỏi đó (nếu gặp khi đi thi) và rút kinh
nghiệm cho việc làm các câu sau.
d. Trong quá trình ôn tập, cùng một vấn đề nhưng giáo viên cần đưa ra
nhiều dạng câu hỏi khác nhau để rèn cho học sinh có khả năng xử lý linh
hoạt các yêu cầu của đề đưa ra.
Ví dụ: Cùng xoay quanh vấn đề ý nghĩa của sự kiện Đảng Cộng sản Việt
Nam ra đời đầu năm 1930 có thể có các cách hỏi khác nhau như sau:
Cách 1: Hỏi trực tiếp: Nêu ý nghĩa của sự kiện Đảng Cộng sản Việt Nam
ra đời (đầu năm 1930).
Cách 2: Hỏi gián tiếp:
- Sự kiện nào đánh dấu phong trào công nhân Việt Nam đã hoàn thành
quá trình đấu tranh từ tự phát sang tự giác? Hãy nêu ý nghĩa của sự kiện lịch sử
đó.

25