BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
SỬ DỤNG MÀU SẮC THÍCH HỢP
CHO HỌC SINH LỚP 1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN:
Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đổi mới, thời kỳ công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước, phù hợp với truyền thống Việt Nam. Yếu tố cơ bản và nền
tảng để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững đó là phát
triển nguồn nhân lực con người. Hay nói cách khác là phát triển và đổi mới
giáo dục trong đó có môn Mĩ thuật - một môn học chính thức của cấp tiểu
học. Xuất phát từ nhận thức trước đây thường xem môn Mĩ thuật là môn phụ
cho nên các ngành, các cấp chưa quan tâm nhiều về trí tuệ, thời gian cũng
như trang thiết bị, đồ dùng học tập đặc biệt là phương pháp dạy học chủ yếu
còn mang nặng phương pháp dạy học cổ truyền, máy móc, rập khuôn, chưa
chú trọng đến giáo dục thẩm mĩ. Vì vậy hiệu quả chưa cao, chưa đáp ứng
được mục tiêu môn học. Mà chúng ta đã biết giáo dục thẩm mĩ cho học sinh
là nhiệm vụ chính của môn Mĩ thuật. Bởi con người ta luôn có khát vọng
vươn tới cái đẹp, mà muốn cho mỗi người trong đó có trẻ em tiếp cận và cảm
thụ một cách đầy đủ về cái đẹp nói chung, về màu sắc nói riêng thì việc rèn
luyện kĩ năng sử dụng màu sắc phù hợp cho học sinh lớp 1 là một việc làm
hết sức cần thiết. Có năng khiếu và yêu thích môn vẽ nhưng phải có kĩ năng
chuẩn mực để vẽ đẹp, hợp lí và sáng tạo. Đối với lớp 1 là lứa tuổi nhỏ nhất
trong bậc tiểu học, cần có sự uốn nắn, rèn luyện ngay từ đầu.
Trong chương trình giáo dục mới, môn Mĩ thuật được xem như là một
phương tiện giáo dục quan trọng trong việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh.
Ngoài việc cung cấp cho học sinh một số kiến thức mĩ thuật phổ thông còn
giúp các em hiểu biết về cái đẹp, hoàn thành các bài tập của chương trình,
đồng thời còn tạo điều kiện để học tốt các môn học khác. Và điều quan trọng
hơn vận dụng những hiểu biết kiến thức mĩ thuật vào học tập cũng như sinh

hợp, sắp đặt màu phù hợp, có màu đậm, có màu nhạt, không lạm dụng màu
quá nhiều. Điều đó khẳng định nhiệm vụ của nhiều giáo viên cần quan tâm

2


nắm vững phương pháp giảng dạy, sử dụng đồ dùng dạy học khoa học và có
tâm huyết trong những giờ giảng thì kết quả càng tốt hơn, chất lượng bài vẽ
ngày càng tiến bộ, khả năng sử dụng màu vẽ của các em ngày càng đẹp hơn.
Hiểu được các mục tiêu trên và nắm bắt tình hình thực tế địa phương, xác
định được trách nhiệm, yêu cầu cụ thể của bản thân đối với môn học đó chính
là lí do để tôi đi sâu nghiên cứu thể nghiệm về biện pháp rèn luyện kĩ năng sử
dụng màu sắc phù hợp cho học sinh lớp 1.
III. PHẠM VI, NHIỆM VỤ CỦA KINH NGHIỆM
1. Phạm vi nghiên cứu:
- Kinh nghiệm không đi sâu vào nghiên cứu những vấn đề mở rộng về
kiến thức cơ bản của môn Mĩ thuật cho học sinh mà chỉ nghiên cứu về rèn
luyện kĩ năng sử dụng màu sắc phù hợp cho học sinh lớp 1.
- Đối tượng nghiên cứu là học sinh khối 1 thuộc đơn vị tôi đang công tác.
2. Nhiệm vụ của kinh nghiệm
- Biện pháp rèn luyện kĩ năng sử dụng màu sắc phù hợp cho học sinh lớp
1.
- Thực trạng kết quả học vẽ của học sinh được xem xét nghiên cứu qua bài
thực hành.
- Trên cơ sở đó đề xuất một một số ý kiến nhằm gây ấn tượng ban đầu tốt
về mức độ màu sắc, cách sử dụng màu nhằm nâng cao chất lượng dạy - học
môn Mĩ thuật ở cấp Tiểu học.
IV. CÁC PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG ĐỂ NGHIÊN CỨU KINH
NGHIỆM
1. Phương pháp điều tra quan sát.

học sinh. Điều khó khăn hơn đối với lứa tuổi này, đó là sự cảm nhận mọi vật
xung cuộc sống các em nói chung và cảm nhận về màu sắc nói riêng đã theo

4


công thức, rập khuôn máy móc ở bậc học mầm non như: Lá cây nhất thiết chỉ
có một màu xanh, thân cây thì màu nâu, hoa thì phải đỏ hoặc vàng. Màu sắc
thường rực rỡ, rực rỡ không giữ được độ tươi sáng, ngộ nghĩnh mà dẫn đến
sự loè loẹt, sự khô khan của màu sắc. Mà điều đó là một điều tối kị với môn
học nghệ thuật, môn học đòi hỏi có sự tìm tòi, suy nghĩ, sáng tạo cao của mỗi
một học sinh. Chính vì những điều đó mà tôi luôn trăn trở, băn khăn và tự
nhủ mình quyết tâm tìm tòi, suy nghĩ và mạnh dạn đưa ra biện pháp rèn luyện
kĩ năng sử dụng màu sắc thích hợp cho học sinh lớp 1.
III. Gi¶i ph¸p thùc hiÖn:
1. Thường xuyên quan tâm giáo dục cho học sinh biết yêu thích cái đẹp.
Xuất phát từ nội dung và mục tiêu đã định, dạy học Mĩ thuật phải tạo điều
kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen và bước đầu tập thể hiện cái đẹp, vận
dụng nó vào học tập và sinh hoạt hàng ngày, điều đó chính là Mĩ thuật góp
phần vào giáo dục thẩm mĩ cho học sinh. Dạy Mĩ thuật giáo viên phải gợi
mở, cung cấp kiến thức tới học sinh để hướng kiến thức đó không những giúp
học sinh dễ hiểu mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển, tìm tòi, sáng tạo
hơn trong học tập.
2. Yêu cầu học sinh nhớ tên ba màu cơ bản, dần dần nhận biết được các
màu nhị hợp và tiến tới gọi tên màu thành thạo (hộp 12 màu), cao hơn nữa
biết phân biệt màu đậm, màu nhạt:
Mặc dầu các em đã nhận biết ba màu cơ bản từ bậc học mầm non song do
đặc điểm tâm sinh lí của các em ở lứa tuổi này, việc ghi nhớ chưa lâu và chưa
bền vững, nên việc nhắc nhở thường xuyên là một việc làm cần thiết. Đặc
biệt các màu do pha trộn mà có (đỏ pha với vàng tạo thành màu da cam; đỏ

Ví dụ: Bài 7 - Vẽ màu vào quả (trái) cây - Lớp 1
Chọn màu gì vẽ vào quả là tuỳ thuộc vào ý thích các em, nhưng khi đã
chọn quả màu đậm rồi thì nền nên vẽ màu nhạt, hoặc ngược lại. Ngoài ra khi
chọn màu phù hợp rồi cũng cần hướng dẫn học sinh kĩ thuật vẽ màu đó là vẽ
bên ngoài hình vẽ trước vẽ màu ở giữa sau hay sử dụng các loại chất liệu

6


(loại bút màu) khác nhau như: Bút dạ cần đưa nét nhanh và nhẹ nhàng, sáp
màu, chì màu cần nhấn mạnh hơn, bên cạnh đó vẽ màu vào quả cây không
nên vẽ đều nhau tạo thành mảng bẹt mà có thể vẽ chỗ đậm, chỗ nhạt sẽ tạo
thành hình khối của nó hơn...
4. Yêu cầu học sinh chỉ các màu sắc có trong bức tranh, màu nào được sử
dụng nhiều, màu nào ít sử dung trong bức tranh đó:
ở trường hợp này có thể tổ chức cho học sinh học theo nhóm. Thông qua
hoạt động nhóm học sinh ham thích tìm được những màu vẽ có trong tranh,
các em cảm nhận được cái hay, cái đẹp thông qua việc sử dụng màu sắc mà
mình hay các bạn tìm ra...
Ví dụ: Khi dạy bài 9: Xem tranh phong cảnh (Lớp 1)
Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm bằng cách đặt các
câu hỏi gợi ý:
- Trong tranh có những màu nào?
- Hình ảnh nào được vẽ to nhất, nổi bật nhất?
- Ngoài các hình ảnh to, nổi bật đó rồi còn có hình ảnh nào nữa?
- Màu sắc của những hình ảnh này như thế nào?
- Màu sắc nào được sử dụng nhiều nhất trong bức tranh?
- Em có thích bức tranh này không? Vì sao?
Như vậy học sinh phải suy nghĩ trả lời các câu hỏi. Với cách tiến hành
như vậy giáo viên đã tạo điều kiện cho mọi đối tượng học sinh tham gia hoạt

quả lại là đa dạng, phong phú về màu sắc của sản phẩm, sự phong phú đó
được thể hiện thông qua những suy nghĩ, những việc làm hết sức ngây thơ và
hồn nhiên của trẻ thơ mà điều đó rất khó có được ở người lớn và đây chính là
đặc trưng cơ bản của dạy học Mĩ thuật, mềm mỏng nhưng cần phải đúng đắn,
một môn học ít công thức, không có đáp số nhưng vẫn có những chuẩn mực
về cái đẹp. Và điều đặc biệt hơn tất cả là: giáo viên sẽ phát hiện ra được
những học sinh có thế mạnh ở từng phân môn, từng môn học, để từ đó định
hướng thêm, bổ sung thêm cho các đối tượng học sinh một cách hợp lí nhất.

8


6. Tổ chức cho học sinh các trò chơi học tập:
Trò chơi học tập là trò chơi có nội dung trí thức gắn với hoạt động của
học sinh, gắn với nội dung bài học. Thông qua trò chơi giúp các em biết vận
dụng linh hoạt những kiến thức đã học vào cuộc sống, sinh hoạt hàng ngày;
tạo cho các em tác phong nhanh nhẹn, hoạt bát hơn, sáng tạo hơn nhằm thích
nghi với mọi tình huống xẩy ra trong học tập cũng như trong cuộc sống hàng
ngày.
Ví dụ: áp dụng trò chơi ở bài vẽ trang trí: Vẽ đường diềm vào áo, váy. (Bài
32 - Lớp 1)
- Trò chơi có tên gọi ai nhanh, ai khéo
- Luật chơi: Chia lớp thành ba hoặc bốn nhóm, mỗi nhóm cử khoảng 4 bạn.
- Cách chơi: Giáo viên chuẩn ba hoặc bốn hình vẽ áo, váy (vẽ to) như trong
bài học. Cắt một số hình bông hoa, cái lá khác nhau (đủ để cho các nhóm xếp
đồng thời cùng một lúc), có cắt một số bông hoa không phù hợp để loại trừ,
nếu nhóm nào chọn thì kết quả sẽ bị trừ điểm. Thời gian cho trò chơi là
khoảng 3 phút, các đội cứ thứ tự từ em đầu tiên lên gắn hoa xong về chỗ, em
thứ hai lên gắn bông hoa tiếp theo và cứ tiếp tục lúc nào hết giờ hoặc xong
trước thì thôi. Nhóm nào hoàn thành trước, đẹp, hài hoà thì nhóm đó chiến

tranh, vẽ trang trí của học sinh lớp 1.
- Quá trình tư duy của học sinh có vai trò trong việc tiếp thu những tri
thức về môn Mĩ thuật và vận dụng những tư duy của các em dần dần phát
triển từ khái quát đến chi tiết.
- ở tiểu học, tư duy hình ảnh trực quan còn đơn giản, dễ sai lệch lên các
lớp trên khả năng tư duy hình ảnh trực quan của các em cao hơn, chính xác
hơn, đến lớp cuối cấp khả năng tư duy trừu tượng xuất hiện và hoàn thiện
dần. Việc rèn luyện cách quan sát, nhận xét, kĩ năng chọn màu thích hợp
thông qua các bài vẽ tranh, vẽ trang trí, hay xem tranh, tôi nhận thấy các em
vẽ tốt hơn, không lạm dụng quá nhiều màu sắc và biết phân định màu sắc
tương đối hợp lí . Những biểu hiện cụ thể:

10


- Học sinh vẽ màu mạnh dạn biết sử dụng màu có đậm, có nhạt, vẽ màu rất
tự tin không vẽ tuỳ tiện, đơn điệu.
- Biết áp dụng các đường nét đã học để vẽ màu theo ý thích của mình. Mặt
khác cũng thấy được cái hào hứng, say mê khi vẽ bài...
IV. KÕt qu¶ ®¹t ®­îc
Trong những năm vừa qua, bản thân tôi trực tiếp tham gia giảng dạy bộ
môn Mĩ thuật trong trường tiểu học, so sánh đối tượng học sinh qua các đợt
thao giảng, sinh hoạt tổ chuyên môn ở trường bạn, được học tập, nghiên cứu,
tiếp thu chuyên đề đổi mới chương trình, sách giáo khoa do Bộ giáo dục và
đào tạo tổ chức. ở cấp Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng, tôi đã đi sâu
nghiên cứu biện pháp rèn luyện kĩ năng sử dụng màu sắc phù hợp cho học
sinh lớp 1. Tuy thời gian chưa nhiều, song kết quả thu được là rất đáng mừng,
số học sinh hoàn thành ngay tại lớp 95%. Học sinh tuy nhỏ tuổi nhưng các
em có ý thức học tập tốt, tích cực tham gia vào các hoạt động trong nhà
trường, có nhiều em có bài vẽ đẹp, ngộ nghĩnh, hồn nhiên, các em đã biết vận


SL

%

10

32

21

68

27
11

SL

%

SL

%

5

18,5

22


phạm cho đội ngũ giáo viên.
12


- Tăng cường trang thiết bị, đồ dùng dạy học (nhất là các bức tượng những bài này vẫn phải giới thiệu với học sinh bằng các bức ảnh chụp các
bức tượng, ngoại trừ tượng của Bác Hồ).
Xin chân thành cảm ơn !

Tháng 4 năm 2007.

13