CH

NGă1. M

U

1.1. Tính c p thi t c aăđ tài
Sau cu c kh ng ho ng tài chính n m 2008 và cu c kh ng ho ng n công châu
Âu n m 2010, h u h t các qu c gia trên th gi i đ u ph i gánh ch u nh ng h u qu
n ng n và lâu dài c a cu c kh ng ho ng đó gây ra. T ng tr ng c a các n n kinh t
đ u tàu suy gi m kéo theo s s t gi m c a các n n kinh t khác. Vi t Nam – m t n c
v i n n kinh t còn non tr c ng không n m ngoài ngo i l c a nh h ng đó. Là m t
trong nh ng ngành ch u nh h ng n ng n nh t t cu c kh ng ho ng đó, ngành xây
d ng Vi t Nam đư ph i đ i m t v i r t nhi u khó kh n và thách th c. Lãi su t huy
đ ng v n c a các công ty xây d ng tuy đư có chi u h ng gi m t 1,5 – 2%/n m
nh ng v n gi
m c cao. Nhi u công trình do không đ v n xây d ng nên ph i
ng ng thi công. S c c nh tranh c a các nhà th u trong n c v n th p h n nhi u so v i
các nhà th u n c ngoài,… i u này đư đ t ra áp l c r t l n lên vai các nhà qu n tr
trong vi c t i đa hóa l i nhu n, qu n lý thu nh p hi u qu , đ a công ty thoát kh i tình
tr ng kh ng ho ng c a n n kinh t toàn c u.
có m t chi n l c qu n lý dòng ti n hi u qu thì không nên b qua vi c qu n
tr v n l u đ ng vì h u h t ti n m t c a công ty đ u g n ch t trong các thành ph n c a
v n l u đ ng, nh t là đ i v i các công ty xây d ng. Trong c c u v n c a doanh
nghi p, n u v n c đ nh đ c ví nh là x ng c t c a m t c th s ng thì v n l u
đ ng đ c ví nh là huy t m ch c a c th đó, c th đây chính là doanh nghi p, b i
đ c đi m v n đ ng tu n hoàn liên t c g n li n v i chu k ho t đ ng s n xu t kinh
doanh. các công ty xây d ng, ch riêng v n l u đ ng đư chi m kho ng 50 – 60%
t ng ngu n v n. Vì v y, b t c m t quy t đ nh nào liên quan t i qu n lý v n l u đ ng
c ng s nh h ng không nh t i ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p.
M t s nghiên c u tr c đây trong n c và qu c t đư cho th y qu n lý v n

công ty c ph n ngành xây d ng?
 Th c tr ng qu n lý v n l u đ ng và kh n ng sinh l i c a các công ty c ph n
ngành xây d ng hi n nay nh th nào?
 M c đ nh h ng c a vi c qu n lý VL
công ty c ph n ngành xây d ng nh th nào?

t i kh n ng sinh l i đ i v i các

1.2.2. M c tiêu nghiên c u
tài đ t ra các m c tiêu nghiên c u nh sau:
 Thu th p và t ng h p các c s lý lu n v nh ng v n đ liên quan t i vi c
qu n lý v n l u đ ng và kh n ng sinh l i; thông tin, s li u c a các công ty c ph n
ngành xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam.
 Phân tích th c tr ng qu n lý v n l u đ ng và kh n ng sinh l i c a các CTCP
ngành xây d ng niêm y t trên TTCK Vi t Nam.
 Xác đ nh m i quan h gi a qu n lý VL
ngành xây d ng niêm y t trên TTCK Vi t Nam.

và kh n ng sinh l i c a các CTCP


a ra k t lu n, gi i pháp, ki n ngh nh m nâng cao hi u qu qu n lý VL và
kh n ng sinh l i cho các CTCP ngành xây d ng niêm y t trên TTCK Vi t Nam.
1.3.
1.3.1.

iăt
it

ng và ph m vi nghiên c u



i v i thông tin đ nh l

ng:

+ Ph ng pháp th ng kê mô t : Th ng kê t p h p s li u, tài li u c a các
công ty đ xác đ nh xu h ng di n bi n c a t p h p s li u đó, t c là xác đ nh quy lu t
th ng kê c a t p h p s li u.
+ Ph ng pháp bi u đ , b ng bi u: Th hi n s li u, thông tin thu th p đ
thành các b ng và bi u đ đ thu n ti n cho vi c so sánh s li u qua các n m.
+ Ph

ng pháp h i quy: Xem xét m c đ

nh h

c

ng c a các bi n trong mô

hình.
+ Ph ng pháp ki m đ nh: Ki m đ nh l i tính đúng đ n c a mô hình đ
đ a ra trong bài nghiên c u.

c

1.5. K t c u c aăđ tài
Ch ng 1. M đ u: Nêu lên t m quan tr ng c a vi c qu n lý v n l u đ ng đ i
v i kh n ng sinh l i c a các doanh nghi p xây d ng trong nh ng n m g n đây.


NGă2. T NG QUAN LÝ THUY T V QU N LÝ V NăL Uă
VÀ M I QUAN H GI A QU N LÝ V NăL Uă NG VÀ
KH N NG SINH L I

NG

2.1. T ng quan qu n lý v năl uăđ ng
2.1.1. V n l u đ ng
2.1.1.1. Khái ni m v n l u đ ng
Theo TS. Nguy n V n Thu n, “V n l u đ ng ám ch các kho n đ u t c a
doanh nghi p vào tài s n ng n h n nh ti n m t, ch ng khoán thanh kho n cao, các
kho n ph i thu, t n kho. V n l u đ ng thu n đ c đ nh ngh a nh tài s n l u đ ng tr
n ng n h n.” (Qu n tr tài chính, 2006 – Trang 83)
Ngoài ra c ng có quan đi m v v n l u đ ng nh sau: “V n l u đ ng là s ti n
c n thi t cho các ho t đ ng hàng ngày c a m t công ty, và đ c cho là m t kho n v n
c a công ty dùng đ đ u t vào tài s n l u đ ng và s d ng m t ph n n ng n h n đ
tài tr cho s đ u t .” (Kulkanya Napompech, 2012 – Trang 227).
C hai khái ni m đ u cho r ng VL là ngu n v n đáp ng cho các ho t đ ng
hàng ngày c a doanh nghi p. Có ngh a là đ ti n hành các ho t đ ng s n xu t kinh
doanh, doanh nghi p c n ph i có đ i t ng lao đ ng, t li u lao đ ng và s c lao đ ng.
i t ng lao đ ng khi tham gia vào quá trình s n xu t kinh doanh luôn thay đ i hình
thái v t ch t ban đ u, giá tr c a nó đ c chuy n d ch toàn b m t l n vào s n ph m và
đ c bù đ p khi giá tr s n ph m đ c th c hi n. Bi u hi n d i hình thái v t ch t c a
đ i t ng lao đ ng là TSL . Nh v y, đ đ u t vào các tài s n đó, doanh nghi p nào
c ng c n m t s v n thích đáng, s ti n ng tr c đó đ c g i là v n l u đ ng.
Tóm l i, VL là l ng ti n m t doanh nghi p c n đ duy trì ho t đ ng th ng
xuyên, hay nói m t cách c th h n đó là l ng ti n c n thi t đ tài tr cho ho t đ ng
chuy n hóa nguyên li u thô thành thành ph m bán ra th tr ng. Qua đây ta có th
th y t m quan tr ng, s thi t y u c a VL trong quá trình s n xu t kinh doanh c a

chi phí bán hàng, qu n lý kho n ph i thu, thu n cao; r i ro không tr n đúng h n; r i
ro m t mát,…
 Hàng t n kho là nh ng tài s n doanh nghi p d tr cho quá trình s n xu t và
l u thông. Doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c s n xu t, th ng m i th ng duy trì
hàng t n kho m t m c đ nh t đ nh trong chi n l c d tr hàng hoá c a mình,
nh m đ m b o nguyên v t li u cho s n xu t, đ m b o ngu n hàng trong l u thông.
Trong các doanh nghi p, hàng t n kho th ng bi u hi n ba d ng:
+ Nguyên v t li u: là y u t đ u vào cho quá trình s n xu t. M c d tr
nguyên v t li u, nhiên li u th ng ph thu c vào quy mô s n xu t và nhu c u d tr
nguyên v t li u cho s n xu t c a doanh nghi p, kh n ng s n sàng cung ng c a th
tr ng, chu k giao hàng, th i gian v n chuy n và giá c c a các lo i nguyên li u.
+ Bán thành ph m: là tài s n đang trong quá trình s n xu t. M c d tr c a
bán thành ph m, s n ph m d dang ph thu c vào đ c đi m và các yêu c u v k
thu t, công ngh trong quá trình ch t o s n ph m, đ dài th i gian chu k s n xu t s n
ph m, trình đ t ch c quá trình s n xu t c a doanh nghi p.
+ Thành ph m: là s n ph m hoàn ch nh. Vi c d tr t n kho thành ph m
th ng ch u nh h ng b i các nhân t nh s ph i h p gi a khâu s n xu t và tiêu th
s n ph m…

6

Thang Long University Library


2.1.2. Qu n lý v n l u đ ng
2.1.2.1. Khái ni m qu n lý v n l u đ ng
Tr c h t, đ hi u đ c qu n lý v n l u đ ng là gì, c n ph i hi u đ c khái
ni m v qu n lý. Xu t phát t nh ng góc đ nghiên c u khác nhau, r t nhi u h c gi
trong và ngoài n c đư đ a ra gi i thích không gi ng nhau v qu n lý. Cho đ n nay,
v n ch a có m t đ nh ngh a th ng nh t v qu n lý. c bi t là k t th k XXI, các

7


nh thi u v n c đ nh, ng i ta có th đi thuê TSC ho c đ t gia công s n xu t bên
ngoài. Trong khi đó, thi u VL s làm cho quy mô kinh doanh b thu h p, kh n ng
m r ng th tr ng g p khó kh n. Sau khi nh n th y t m quan tr ng c a vi c qu n tr
v n l u đ ng, t đó ngày càng có nhi u nghiên c u v đ tài qu n lý v n l u đ ng.
Trong cu n “Giáo trình Tài chính doanh nghi p” (2002, trang 166), PGS. TS. V
Duy Hào có vi t nh sau: “Qu n lý s d ng h p lý các lo i tài s n l u đ ng có nh
h ng r t quan tr ng đ i v i vi c hoàn thành nhi m v chung c a doanh nghi p. M c
dù h u h t các v phá s n trong kinh doanh là h qu c a nhi u y u t , ch không ph i
ch do qu n tr v n l u đ ng t i. Nh ng c ng c n th y r ng s b t l c c a m t s công
ty trong vi c ho ch đ nh và ki m soát m t cách ch t ch các lo i tài s n l u đ ng và
các kho n n ng n h n h u nh là m t nguyên nhân d n đ n th t b i cu i cùng c a
h .” Qua đây, ta có th v a hi u đ c khái ni m c a qu n lý v n l u đ ng v a nh n
th y đ c t m quan tr ng c a qu n lý v n l u đ ng đ i v i ho t đ ng s n xu t kinh
doanh c a doanh nghi p.
Qu n lý VL chính là vi c “ho ch đ nh và ki m soát m t cách ch t ch các lo i
tài s n l u đ ng và các kho n n ng n h n”. i u đó có ngh a là vi c qu n lý VL s
bao g m nghiên c u, đ a ra các chính sách, ki m tra và ki m soát, th c hi n các chính
sách có liên quan t i các lo i tài s n l u đ ng (ti n m t, hàng t n kho, các kho n ph i
thu) và các kho n n ng n h n c a doanh nghi p nh m t i đa hóa giá tr tài s n cho
ch s h u. Qu n tr VL đóng vai trò h t s c quan tr ng đ i v i b t k m t công ty
nào. Nó có th là m t trong nh ng nguyên nhân, tác đ ng d n t i s thành công hay
th t b i c a m t công ty. Vì v y, nhà qu n lý luôn c n ph i cân nh c và chú tr ng t i
v n đ qu n lý VL .
2.1.2.2. N i dung qu n lý v n l u đ ng
a. Chính sách qu n lý v năl uăđ ng
Chính sách qu n lý v n l u đ ng là k t h p chính sách qu n lý TSL và n ng n
h n. Vi c xây d ng chính sách qu n lý VL có vai trò h t s c quan tr ng v i b t k

TSC
Th i gian
Ngu n: Qu n tr tài chính doanh nghi p (Nguy n H i S n, 2005, trang 421)
Qu n lý v n theo tr ng phái th n tr ng s d ng n vay dài h n đ tài tr cho
TSNH s làm gi m r i ro trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a công ty. Tuy nhiên,
do lãi su t vay dài h n th ng cao h n lưi su t vay ng n h n nên chi phí tài chính c a
công ty s cao. Vì v y, chính sách này phù h p v i các công ty có t tr ng n ng n
h n th p, th i gian luân chuy n v n b ng ti n dài.
 Chính sách qu n lý v n c p ti n:
Chính sách qu n lý v n c p ti n là chính sách s d ng m t ph n ngu n v n ng n
h n đ tài tr cho tài s n dài h n.
Hình 2.2. Chính sách qu n lý v n c p ti n
Nhu c u t b n
Tín d ng
ng n h n
T ng
toàn
b tài
s n

TSL
th ng
xuyên
TSC

Tín
d ng
dài
h n


d ng
dài
h n

TSC
Th i gian
Ngu n: Qu n tr tài chính doanh nghi p (Nguy n H i S n, 2005, trang 422)
N u doanh nghi p theo đu i chi n l c qu n lý v n dung hòa có ngh a là doanh
nghi p tuân th nguyên t c tài tr . M c đích c a nguyên t c này là cân b ng lu ng ti n
t o ra t tài s n v i k h n c a ngu n tài tr .
b. Xácăđ nh nhu c u v năl uăđ ng
M t nhi m v c b n mà doanh nghi p nào c ng c n ph i gi i quy t là xác đ nh
nhu c u v n l u đ ng. N u thi u VL , doanh nghi p s không có đ v n đ th c hi n
các ho t đ ng s n xu t kinh doanh, công vi c b ng ng tr , làm gi m l i nhu n c a
doanh nghi p. Trái l i n u VL quá nhi u gây nên tình tr ng th a VL s làm cho
doanh nghi p b đ ng v n, tài s n b gi
m t ch , không đ c đem đi đ u t sinh
l i, tr thành t n th t c a doanh nghi p.Vì v y, đ tránh tình tr ng đ ng v n và đ m
b o cho tình hình s n xu t kinh doanh c a công ty đ c bình th ng, n đ nh, c n tính
toán nhu c u VL t i u, t đó có th đ a ra các bi n pháp b sung VL hay c t gi m
VL phù h p cho t ng tr ng h p.
10

Thang Long University Library


xác đ nh nhu c u VL , doanh nghi p có th s d ng các ph
nhau tùy theo đi u ki n c th :
 Ph


xu t đ n khi t o ra s n ph m
H s ch t o s n ph m ph n ánh tình hình b chi phí s n xu t vào t ng lo i s n
ph m nh th nào
Nhu c u v n l u đ ng chi phí tr tr c (Chi phí ch k t chuy n, chi phí ch
phân b ) là kho n chi phí th c t đư phát sinh nh ng ch a tính h t vào giá thành s n
ph m trong k mà đ c phân b d n vào nhi u k ti p theo đ ph n ánh đúng tác d ng

11


c a chi phí mà không gây bi n đ ng l n đ n giá thành s n ph m, g m chi phí s a ch a
l n TSC , chi phí s n xu t th s n ph m m i, chi phí cho các công trình t m…
Vtt = Sd + St - Sg
Trong đó:
Vtt : Nhu c u v n chi phí tr tr

c

Sd : Chi phí tr tr

cd đ uk

St : Chi phí tr tr

c t ng trong k

Sg : Chi phí tr tr

c gi m trong k



M1, M0 : T ng m c luân chuy n VL n m k ho ch và n m báo cáo
: t l gi m ho c t ng s ngày luân chuy n VL n m k ho ch so
v i n m báo cáo

t

Công th c đ n gi n:
Vnc = M1/L1
Trong đó:
Vnc : Nhu c u VL n m k ho ch
M1 : T ng m c luân chuy n VL n m k ho ch
L1 : S vòng quay v n l u đ ng k k ho ch
12

Thang Long University Library


c. Qu n lý ti n và ch ng khoán kh th
Ti n m t và ch ng kho n kh th là nh ng tài s n có tính thanh kho n cao. Ti n
m t th ng đ c gi d i hình th c ti n m t t n t i qu và đ c gi
các ngân hàng
th ng m i d i hình th c s d tài kho n ti n g i thanh toán. Ch ng khoán kh th là
các ch ng khoán d dàng chuy n đ i thành ti n. Nh v y, qu n lý ti n và ch ng khoán
kh th là qu n lý vi c thu chi ti n, xác đ nh m c d tr ti n t i u, quy t đ nh đ u t
kho n ti n nhàn r i nh th nào cho h p lý.
 L i ích và r i ro c a vi c gi ti n:
Vi c gi ti n giúp cho công ty đ m b o đ c kh n ng thanh toán vì công ty luôn
có s n ti n đ đáp ng cho vi c thu chi trong khâu thanh toán. Không nh ng v y, vi c
này còn giúp công ty t ng thêm m t kho n l i nhu n t s đ u t vào ch ng khoán và

C* =

Chi phí gi ti n m t

Trong đó:
C* : L

TC

ng ti n m t d tr t i u

T

: T ng nhu c u v ti n trong n m

F

: Chi phí c đ nh cho m t l n bán
ch ng khoán

OC = C/2*K

TrC = T/C*F

K : Lãi su t đ u t ch ng khoán
OC : Chi phí c h i

C*

Ti n m t (C)

Công ty, đ c bi t là nh ng công ty ho t đ ng mang tính th i v , đôi khi có m t
s l ng ti n t m th i nhàn r i. Nhàn r i đây mang tính t m th i cho đ n khi ti n
đ c huy đ ng vào kinh doanh. Vi c gi kho n ti n đó s làm chi phí c h i c a công
ty gia t ng.
làm gi m chi phí c h i, t ng l i nhu n, công ty c n đ u t kho n ti n
nhàn b ng cách mua các ch ng khoán ng n h n có tính thanh kho n cao nh trái
phi u, c phi u, tín phi u kho b c, ch ng ch ti n g i và k phi u ngân hàng,…
d. Qu n lý ph i thu khách hàng
Ngày nay đ m r ng kh n ng tiêu th s n ph m thì các doanh nghi p th ng
ph i ng v n hàng hóa cho khách hàng mua thông qua các cách: cho phép bán xong
m i tr ti n, ho c tr g i đ u, ho c l y hàng hóa và tr ti n sau theo đ nh k . Các
kho n v n ph c v cho nhu c u ng tr c hàng hóa cho khách hàng r t l n, ph thu c
vào các y u t : m c đ c nh tranh gi a các nhà cung c p; tính đ c quy n c a s n
ph m, quy mô kinh doanh, kh n ng tiêu th và chính sách u đưi, qu ng cáo c a công
ty…
Tín d ng th ng m i có th làm cho doanh nghi p đ ng v ng trên th tr ng và
tr nên giàu có. Khi c p tín d ng th ng m i, khách hàng th ng có tâm lý mu n mua
hàng c a công ty nhi u h n. i u đó s làm t ng doanh thu cho doanh nghi p, gi m
chi phí t n kho c a hàng hóa và làm cho TSC đ c s d ng có hi u qu h n, h n
ch ph n nào v hao mòn vô hình.
Song cùng v i nh ng l i ích đó, doanh nghi p c ng ph i ch u không ít nh ng r i
ro khi c p tín d ng cho khách hàng. Vi c c p tín d ng th ng m i có th làm t ng chi
phí trong ho t đ ng c a doanh nghi p nh chi phí đòi n , chi phí tr cho ngu n tài tr
đ bù đ p cho s thi u h t ngân qu . Xác su t không tr ti n c a ng i mua làm cho
l i nhu n b gi m, n u th i h n c p tín d ng càng dài thì r i ro càng l n.
V i nh ng tác đ ng nêu trên, bu c các nhà qu n lý ph i xây d ng chính sách bán
ch u h p lý và phân tích uy tín tài chính c a khách hàng mua ch u.
 Chính sách bán ch u: Các b ph n c u thành chính sách bán ch u bao g m:
+ Tiêu chu n bán ch u:
Tiêu chu n bán ch u là tiêu chu n t i thi u v m t uy tín tín d ng c a khách hàng


c r t quan tr ng

S đ 2.1. Quy trình đánh giá uy tín khách hàng
B

că1
• Tìm ki m
thông tin
khách hàng

B

că2
•

B

ánh giá uy
tín khách
hàng

că3
• Ra quy t
đ nh

B c 1: Tìm ki m thông tin khách hàng thông qua các báo cáo tài chính, báo cáo
x p h ng tín d ng, ki m tra c a ngân hàng, ki m tra th ng m i.
B c 2: ánh giá uy tín khách hàng d a trên các thông tin thu th p đ
chu n do công ty đ ra.

Hình 2.6. Mô hình ABC
Giá tr tích l y ($)

15%

Nhóm
A

Nhóm C

35%
Nhóm
B
50%

10%

30%

60%

% lo i t n kho

Theo mô hình này, các s n ph m thu c nhóm A có giá tr cao nh t (50%), sau đó
đ n nhóm B (35%) và nhóm C (15%) nh ng nhóm C l i là nhóm có t l cao nh t v
m t s l ng (60%), ti p đó nhóm B (30%), cu i cùng nhóm C (10%). Qua đây ta có
th th y do nhóm A có giá tr l n nh t nên c n th ng xuyên ki m tra các s n ph m
thu c nhóm này.
17


C

Chi phí

: Chi phí l u kho đ n v

đ t hànng
Q*

S l

ng đ t hàng

Mô hình EOQ có m t s h n ch là đ c xây d ng trên gi thuy t hàng t n kho
đ c s d ng đ u đ n và th i gian giao hàng c đ nh. Trên th c t , đa s vi c s d ng
t n kho c a các doanh nghi p đ u bi n đ ng theo nhu c u c a doanh nghi p, khách
hàng, y u t th tr ng,… Th i h n giao hàng c ng thay đ i tùy theo s thay đ i c a
th i ti t, giao thông,… Vì v y, đ áp d ng mô hình EOQ vào th c t , doanh nghi p
th ng thêm m t kho n d tr an toàn vào t n kho đ đ m b o cho các s c trên.
f. Huyăđ ng ngu n tài chính ng n h n
H u h t các doanh nghi p s n xu t kinh doanh trên th tr ng đ u n m gi ngu n
v n ng n h n b i m t trong các nguyên nhân sau: Vi c s d ng ngu n v n ng n h n
đ m b o nguyên t c t ng thích, đáp ng nhu c u mang tính ch t th i v . Các nhà
qu n tr còn có th quay vòng ngu n v n ng n h n thành ngu n v n dài h n. V n ng n
h n đ c huy đ ng v i chi phí th p và d dàng ti p c n h n ngu n v n dài h n. Tuy
nhiên, vi c huy đ ng ngu n v n ng n h n v n c n ph i xem xét doanh thu có đ bù
18

Thang Long University Library



căđo

Nghiên c u

Kh n ng thanh toán
ng n h n (Current Ratio)

 T Th Kim Thoa, Nguy n Th Uyên Uyên,
“Relationship between working capital management and
profitability – empirical evidence from vietnamese listed
firms”
Ngu n: Tác gi t t ng h p

 Kh n ng thanh toán ng n h n:
Kh n ngăthanhă
toán ng n h n

=

TSL
N ng n h n

ây là ch s đo l ng kh n ng doanh nghi p đáp ng các ngh a v tài chính
ng n h n. V m t lý thuy t, n u tr s c a ch tiêu này ≥ 1, doanh nghi p có đ kh
n ng thanh toán các kho n n ng n h n và tình hình tài chính là bình th ng ho c kh
quan. Ng c l i, n u kh n ng thanh toán ng n h n < 1, doanh nghi p không b o đ m
19



ngăđ

ngăti n

N ng n h n

H s này cho bi t kh n ng đáp ng ngay các nhu c u thanh toán đ n h n c a
doanh nghi p. Nói cách khác nó cho bi t c m t đ ng n ng n h n thì đ c đ m b o
b i bao nhiêu đ ng ti n và các kho n t ng đ ng ti n. Ch tiêu này cao quá, kéo dài
ch ng t kh n ng thanh toán t c th i t t, tuy nhiên ch tiêu này quá cao có th d n t i
hi u qu s d ng v n gi m, ti n không đ c đem đi đ u t làm chi phí c h i t ng
cao. Trái l i, ch tiêu này th p quá, kéo dài ch ng t doanh nghi p không có đ kh
n ng thanh toán các kho n công n ng n h n, d u hi u r i ro tài chính xu t hi n, nguy
c phá s n có th x y ra.
b. Ch tiêuăđoăl

ng hi u qu qu n lý chung

 Các ch tiêu ph n ánh t c đ luân chuy n VL
T c đ luân chuy n VL
VL c a doanh nghi p. T c đ
ch c các m t: mua s m, d tr
không, các kho n v t t d tr

là m t ch tiêu t ng h p đánh giá hi u qu s d ng
luân chuy n v n nhanh hay ch m nói lên tình hình t
, s n xu t, tiêu th c a doanh nghi p có h p lý hay
s d ng t t hay không, các kho n phí t n trong quá
20



L i nhu n ròng
VL ăbìnhăquơn

Ch s này càng cao ch ng t hi u qu s d ng v n l u đ ng càng t t. Các y u t
nh h ng t i t su t sinh l i trên VL là giá c , chi phí lãi vay, kh n ng c nh tranh
c a các doanh nghi p trên th tr ng,…
c. Vòng quay c a ti n
Ti n

Các
kho n
ph i thu

Các
kho n
ph i tr

Hàng t n
kho
Th i gian luân chuy n v n b ng ti n hay còn g i là th i gian quay vòng c a ti n
ph n ánh kho ng th i gian ròng k t khi chi th c t đ n khi thu đ c ti n. ây là m t
th c đo ph bi n trong qu n lý v n l u đ ng. Th i gian luân chuy n v n b ng ti n
càng dài có th làm t ng kh n ng sinh l i vì nó làm cho doanh thu t ng. M c dù v y
kh n ng sinh l i c a doanh nghi p c ng có th gi m theo th i gian luân chuy n v n
b ng ti n n u chi phí đ u t cho VL t ng nhanh h n l i ích c a vi c gi nhi u hàng
t n kho và t ng kho n tín d ng cho khách hàng. Th i gian luân chuy n v n b ng ti n
đ c tính b i công th c sau:
21



=

Doanh thu thu n / 365

Th i gian thu n trung bình ph n ánh s ngày c n thi t đ thu đ c các kho n
ph i thu. Ch tiêu này càng ng n ch ng t t c đ thu h i ti n hàng càng nhanh, doanh
nghi p ít b chi m d ng v n. Ng c l i, th i gian thu n trung bình càng dài ch ng t
t c đ thu h i ti n hàng càng ch m, s v n doanh nghi p b chi m d ng nhi u.
 Th i gian quay vòng hàng t n kho:
Th i gian quay vòng hàng t n kho là m t ch tiêu ph bi n đ các nhà qu n lý
giám sát s luân chuy n hàng t n kho c a công ty mình.
Th i gian quay vòng
hàng t n kho trung bình

=

Hàng t n kho
Giá v n hàng bán / 365

Ch tiêu này cho bi t s ngày trung bình c a c a nguyên v t li u, bán thành
ph m, thành ph m đ c l u tr trong kho. Th i gian l u kho ng n, t c là hàng t n kho
đ c luân chuy n nhanh h n, ho t đ ng s n xu t kinh doanh c ng vì th đ c đánh
giá cao h n. Tuy nhiên đ đánh giá ch tiêu này còn ph i ph thu c vào đ c đi m và
đi u ki n c a ngành ngh kinh doanh. H u h t hàng t n kho c a các công ty xây d ng
là các công trình xây d ng d dang cho nên giá tr c a hàng t n kho th ng chi m t
tr ng l n trong t ng tài s n. Do đó th i gian quay vòng hàng t n kho c a các công ty
ngành xây d ng s lâu h n so v i các ngành khác.
 Th i gian tr n trung bình:
Th i gian tr


ng

2.2. Kh n ngăsinhăl i
2.2.1. Khái ni m kh n ng sinh l i
Kh n ng sinh l i đ c T đi n Kinh t h c c a Nguy n V n Ng c (2012, trang
271) gi i thích nh sau: “Kh n ng sinh l i là khái ni m ph n ánh m i quan h gi a
l i nhu n và quy mô doanh nghi p. Thông th ng kh n ng sinh l i đ c tính b ng
cách l y l i nhu n chia cho t ng tài s n s d ng, kh i l ng t b n dài h n ho c s
ng i lao đ ng. Nó cho chúng ta bi t hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p trong m t
th i k nh t đ nh.”
i v i các doanh nghi p, kh n ng sinh l i là k t qu c a vi c s d ng các tài
s n v c s v t ch t và tài s n ngu n v n. Nhìn chung, kh n ng sinh l i c n đáp ng
đ c: đ m b o vi c duy trì v n cho doanh nghi p ti p t c ho t đ ng s n xu t kinh
doanh, đóng góp vào vi c t ng v n đ u t và tr đ c các kho n lưi vay và đ m b o
hoàn tr kho n vay. L i nhu n thu đ c t các ho t đ ng sinh l i trong n m có th
đ c trích chia cho c đông ho c v n duy trì d i d ng v n d tr . N u kh n ng sinh
l i không đ l n, doanh nghi p s không đ ph ng ti n đ đáp ng nhu c u c a nhi u
y u t s n xu t kinh doanh khác nhau. Th ng d khi đó s không đ đ duy trì cân
b ng tài chính. Trong lu n v n này, kh n ng sinh l i c a doanh nghi p đ c phân tích
th hi n qua các ch tiêu sinh l i d a trên hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p.
2.2.2. Các ch tiêu đo l

ng kh n ng sinh l i

phân tích kh n ng sinh l i c a doanh nghi p, ta có th s d ng nhi u ch tiêu
khác nhau. Tác gi xin đ a ra b ng th ng kê m t s nghiên c u v các ch tiêu đo
l ng kh n ng sinh l i sau:
B ng 2.2. M t s nghiên c u v ch tiêu đo l
Ch tiêuăđoăl

exchange”
T su t sinh l i trên Prof. Dr. Hong Yuh Ching, Prof. MSc. Ayrton Novazzi,
doanh thu (ROS – Prof. Dr. Fábio Gerab, “Relationship between working
Return On Sales)
capital management and profitability in Brazillian listed
companies”
T su t sinh l i ho t – Amarjit Gill, Nahum Biger và Neil Mathur, “The
đ ng (NOP – Net relationship between working capital mangement and
Operating Profitability) profitability: evidence from the United States”
– Chu Th Thu Th y, “Qu n tr v n l u đ ng và kh n ng
sinh l i: Nghiên c u đi n hình các công ty c ph n ngành
công nghi p ch bi n, ch t o niêm y t trên s giao d ch
ch ng khoán TP H Chí Minh”
H s giá tr th

Mian Sajid Nazir và Talat Afza, “Impact of aggressive

tr

working capital
profitability”

ng (Marris và

Tobin’s Q)

management

policy


càng t t vì công ty đang ki m đ c nhi u ti n h n trên l ng đ u t ít h n.
iv i
ngành xây d ng, ROA c a ngành luôn m c th p. S d nh v y là do kh i l ng tài
s n c a ngành xây d ng có giá tr r t l n. Vì v y, đ nâng cao hi u qu s d ng tài s n
c a doanh nghi p, các nhà qu n tr c ng c n ph i cân nh c t i ch tiêu ROA
 T su t sinh l i trên VCSH (ROE):
T s sinh l i trên v n ch s h u đo l ng m c đ sinh l i c a v n ch s h u.
D i góc đ nhà đ u t c phi u, m t trong nh ng ch tiêu quan tr ng nh t là t su t
sinh l i trên v n ch s h u (ROE). Có th nói, bi u hi n rõ nét nh t kh n ng sinh l i
c a doanh nghi p là kh n ng sinh l i c a VCSH b i vì m i ho t đ ng mà doanh
nghi p ti n hành suy cho cùng c ng nh m m c đích nâng cao hi u qu v n đ u t c a
ch s h u. Ch tiêu này cho bi t 1 đ ng v n ch s h u t o ra bao nhiêu l i nhu n
ròng cho ch s h u. Công th c c a t s này nh sau:
ROE =

L i nhu n ròng
V n ch s h u

ROE cho bi t m t 1 đ ng VCSH b ra s thu đ c bao nhiêu đ ng l i nhu n.
Nh v y, t s này càng cao ch ng t s c sinh l i c a VCSH càng cao, hi u qu kinh
doanh càng cao và ng c l i.
 T su t sinh l i trên doanh thu (ROS):
Ch tiêu này phân tích hi u qu sinh l i d a trên khía c nh doanh thu thu n. Nó
cho bi t trong m t k phân tích, 1 đ ng doanh thu thu n thu đ c t kinh doanh đem
l i bao nhiêu đ ng l i nhu n sau thu .
ROS đ

c tính b ng công th c sau:
ROS =